# data[].attributes.headline
სანდრო ინასარიძე

# data[].attributes.subject
სანდრო ინასარიძე

# data[].attributes.body
აფხაზეთი ქართველი მწერლების  შემოქმედებაში (ჩემი ფიქრები)

ბევრი რამ მომისმენია  აფხაზეთზე, წამიკითხავს ლექსები თუ მოთხრობები. ჩემი ყურადღება კი ძიძ-მორდუობის ტრადიციამ , მეგობრობამ, სიყვარულისთვის თავგანწირვამ მიიქცია. ,,აფხაზური კანტატა" ეს ის ლექსია, რომლითაც უსაზღვრო სიყვარულსა და ერთგულებას ვსწავლობთ.ლექსის ამ სტრიქონებში --
,,ქორი, წიწილას აფხაზეთში თუ იტაცებდა,
ჰაუ, ჰაუო, გვიყვირია სამეგრელოში...
და მორდუ აქეთ თუ როდესმე დააცხიკვებდა,
- ხვიჩას სიცოცხლე! - ეძახოდნენ აფხაზეთიდან"--
საოცარი სიყვარულია ნაჩვენები. სიყვარული , რამაც აქამდე მოიყვანა ქართველობა... ლექსში ავტორი ძიძისა და მორდუს ნათელ სახეს გვიჩვენებს...გავიდა ხანი. ხვიჩა ბრანდენბურგთან ორმოცდახუთში მოკლეს. ძიძის კივილმა შეძრა მთელი სამურზაყანო. დღეს კი გადამთიელის ხელით ერთმანეთს დავშორებულვართ ,არადა საქართველო უაფხაზეთოდ  და აფხაზეთი უსაქართველოდ მკერდმოჭრილი
ამორძალის მსგავსია.
P.S. ბევრი რამის თქმა შეიძლება ამ ლექსზე, მაგრამ ნოდარ დუმბაძის ერთი ჩანაწერით დავასრულებ: ,,შოთა ნიშნიანიძის ლექსის კითხვა რომ ჩავათავე, გულში რაღაც უსაშველო სითბო ჩამეღვარა, ავდექი და ჩემს სიცოცხლეში პირველად მოვძებნე ლექსიკონში გულის განმარტება.” ერთი რამის კი მჯერა თუ ერთმანეთის გულის სიმებს ფრთხილად შევეხებით ეს სიყვარული საუკუნებს უკან მოიტოვებს.
იმედი კი ყველაზე კარგი რამ არის ამქვეყნად!

.

***ნოდარ დუმბაძე  აფხაზეთში

ნოდარ დუმბაძის ,,ჰელადოსი"
აქ ხომ ჩვენი თანატოლები არიან მომქმედი პირები. ისინი თავდაპირველად თვითდამკვიდრებისთვის იბრძვიან. დაუნდობლად  უშვერი სიტყვების კორიანტელში ახვევენ ერთმანეთს, მაგრამ შინაგანი თავისუფლება და  სიწმინდე შენარჩუნებული აქვთ; სასიკვდილოდ არ იმეტებენ ერთმანეთს. იანგული, როგორც კი გაიგებს ჯემალს დედა არ ჰყავსო მომდევნო  ,,ჩვეულებრივ" შეხვედრაზე სიტყვას არ შეუბრუნებს და გაიქცევა.თავდაპირველად ჯემალი თავს გამარჯვებულად მიიჩნევდა, მაგრამ სიმართლე რომ გაიგო, მანაც დააფასა იანგულის თბილი გული და სწორედ აქ გაჩნდა ძმობის ის პატარა ნაპერწკალი, რომელიც ორივე ბიჭის გულში გაღვივდა და საბოლოოდ ისისნი ძმებად აქცია.გავიდა დრო. სოხუმიდან შინ ბრუნდდებოდნენ ბერძნები, მაგრამ იანგულისთვის ,,შინ" სოხუმი იყო. თუმცა მაინც მოუწია გემზე ასვლა... ის  მალევე დაბრუნდა. ზღვამ  მისი ცივი სხეული მეორე დღეს გამორიყა.
ეს ნაწარმოები მეგობრობას და უსაზღვრო სიყვარულს გვასწავლის. გვასწავლის, რომ უნდა ვიყოთ იქ, სადაც გული მიგვიწევს. სწორედ სამშობლოს სიყვარულმა და გულის კარნახმა მიაღებინა  იანგულის ეს საბედისწერო გადაწყვეტილება.
მზე აფხაზეთის -  მწველი და გულში ჩამწვდომია.

# data[].attributes.headline
ლევან კერესელიძე

# data[].attributes.subject
ლევან კერესელიძე

# data[].attributes.body
ჩემი აფხაზეთი

# data[].attributes.headline
თინათინ ჟორჟოლიანი

# data[].attributes.subject
თინათინ ჟორჟოლიანი

# data[].attributes.body
,,აფხაზი გოგოს დღიური"

აფხაზეთი --  მოუშუშებელი ტკივილი

საქართველოს ერთ-ერთი უძველესი კუთხე აფხაზეთი მდებარეობს სამხრეთ-დასავლეთ მხარეს და ესაზღვრება რუსეთს. შესანიშნავი კურორტი სტუმართმოყვარე ხალხით ინახავს ბევრ ქართულ ხურათმოძღვარულ ძეგლს. ჩვენს შორის დიდი ხანია მიმდინარეობს ომი. ჩვენ გენეტიკურად მოძმე ხალხი ჩავებით იმ ომში, რომელიც მტერმა უკვე  მოგვიმზადა. აფხაზები ისეთივე ქართველები არიან, როგორიც: მეგრელები,იმერლები,კახელები და ა.შ.   მე-18 საუკუნეში აფხაზეთში ჩამოსახლება დაიწყეს ჩრდილო კავკასიელმა აფსუების ტომმა, რომელიც გენეტიკურად შორს იდგა აფხაზებისაგან. ესეც შეიძლება პროვოცირებული იყო. აფსუები შეერივნენ აფხაზებს და მათზე დიდი გავლენა მოახდინეს, ამას ჩვენი მტერი უწყობდა ხელს.  მე-19 საუკუნეში სოხუმი, მიუხედავად იმისა რომ იქ 300 000-ზე მეტი ქართვლი ცხოვრობდა, მაინც თავისებურად გაუცხოებული იყო, მაგალითად: რესტორნებში თითქმის არავინ  ლაპარაკობდა ქართულად, ყველა საუბრობდა ან რუსულად, ან დამახინჯებულ აფხაზურად. ეძინათ ამ დროს ქართველებსა და მხილოდ ეროვნული ძალები, რომლებიც თავგამოდებით იბრძოდნენ  აფხაზეთის შესანარჩუნებლად დამარცხებულებნი აღმოჩნდენენ, რასაც მოყვა ორ მოძმე კუთხეს შორის სისხლისმღვრელი დაპირისპირება. მრავალი თავდადებული სულის პატრონი შეეწირა ამ ბრძოლას, მაგრამ ამაოდ, ბოროტმა სძლია კეთილი. თვით აფხაზები დამარცხებულები და დასუსტებულები აღმოჩნდენენ.  ამ ომის შედეგია პატარა გოგოს სულიდან ამონარიდი დღიური, რომელსაც იგივე სიყვარული ჰქონდა ქართვლების მიმართ, როგორც აფხაზების მიმართ. ამ ბავშვისთვის წარმომავლობას არ ჰქონდა მნიშვნლობა. იმ საბედისწერო დღეს, როდესაც იგი თავის ოჯახთნ ერთად უნდა გაქცეულიყო და თავი შეეფარებინა რუსეთისათვის შეწყდა ამ ოჯახის და ,,დღიურის“ არსებობა  მტრის მიერ შემოგზავნილი „კაციჭამიები’’ გამრჯვებულები გამოვიდნენ. ვაება, გოდება მოუტანა ჩვენს ხალხს  მტერმა.  ჩვენ დავკარგეთ ჩვენი ძირძველი კუთხე აფხაზეთი და იგივე ხელწერით --  სამაჩაბლო.    რამდენიმე ამონარიდს წავიკითხავ ამ გოგონას დღიურიდან,   ,,ღმერთო, უფალო, შენგამიზარდემეჩემინიკო, შენდამიტოვენიკოცოცხალი, შენშემინახემეჩემითემური, სოსო, ვარლამი, თეონა, ლია, ნონა, მადონა, შალვა, ბიძინა, ლელა, ალინადასხვამრავალი! შენდაიფარედაღუპვისაგანსაქართველოდამზეაფხაზეთი!

გამოჩნდა  ვერტმფრენიც, ხალხს აჩქარება დაეტყო, აწი ადლერში გავაგრძელებ.ვაგრძელებ ადგილზე.ხალხი შეშინებულია.რაკეტა გვესროლესო, აცხადებსმფრინავი. ბევრმა გადაიფიქრა წასვლა. მეც არ მიწევს გული, მაგრამ ბიძა არ მტოვებს. მგონისვანიტყვეცმოჰყავთ. დიახ, ესასეა, რამდენიმე ტყვეთა შორის ისიც მოჰყავთ; მალე ჩვენ ერთმანეთის გვერდით აღმოვჩნდებით. გულში თითქოს მიხარია. შენ მიხედე პატარა ნიკოს, უფალო, შენ გვამგზავრე მშვიდობით. ვეცდები ვერტმფრენში სვანის გვერდით მოვხვდე, რომ გავიგო მისი ვინაობა, გვარი უკვე ვიცი ქეთევანისგან, ჩხეტიანია, თავისით ჩაბარებული. დანარჩენს აწი დავამატებ. ღმერთო მშვიდობით გვამგზავრე!”

ოო! ღმერთო, გემუდარები დაგევედრები 18 წლისაფხაზი ქალიშვილი: შენ შეიბრალე და შეიწყალე ქართველი და აფხაზიერი, მოსპე ეშმაკი, რომელიც თესავს მათ შორის შუღლს და სიძულვილს, დაუბრუნე ხალხს ის ნდობა და სიყვარული, რაც საუკუნეების მანძილზე უტარებია! აპოვნინე ორთავე მხარეს იმდენი გონიერება, რომ გამოიცნონ ნამდვილი მტერი და მოყვარე! ქართველის სისხლით მოსვრილია დღეს აფხაზი მეომრის ულვაში და აფხაზის სისხლით ფერს იკარგავს ქართველთ სინდისი...
„ ამ მონაკვეთებში იკვეთება მისი ნატიფი სული და სურვილი იმისა, რომ მალე დამთვრდეს ძმათამკვლელი ომი. ამ ომში ხომ მხოლოდ ერთი ძალაა გამარჯვებული; ძალა, რომელსაც არც ქართველი და არც აფხაზი დიდად არ ანაღვლებს.

# data[].attributes.body
ორი მონაკვეთი ნოდარ დუმბაძის წერილებიდან, რომელშიც აფხაზების შინაგანი სახეა დანახული

,, მოსკოვში ვარ, რესტორანში ვსხედვართ მე და ერთი იქაური ჩემი ნაცნობი. ოფიციანტმა შამპანური და შოკოლადი მოიტანა.
– ეს მოგართვეს! – მეუბნება.
– ვინ? – ვეკითხები. – ვინაობა არ უთქვამს, აი, იმ ახალგაზრდამ! – გამახედა ოფიციანტმა. რესტორნის კართან ლამაზი, ახოვანი ვაჟკაცი დავლანდე. ვხედავ, მხარზე ამასაც ჩემი ჭინკა და ანგელოზი უზის. მეღიმება.
.– ვინ იყო? – მეკითხება თანამოსაუბრე.
– ჩემი აფხაზი მეგობრის ვაჟი! – ვუპასუხე.
– მერე რატომ თვითონ არ მოვიდა? – უკვირს ჩემს მეინახეს.

ახლა ამას როგორ ავუხსნა, რატომ არ მოვიდა აფხაზურ ოჯახში აღზრდილი ვაჟკაცი მამამისის ტოლ კაცთან, რატომ არ მომიჯდა გვერდით, რატომ არ გადადო ფეხი ფეხზე, რატომ გამომიცხადა ასე შორიდან სიყვარული და უხმოდ რატომ წავიდა?!
– ალბათ, ეჩქარებოდა! – ვუთხარი როყიოდ."

***

,,სულ ახლახან ერთ ჩემს ისტორიკოს მეგობარს ვთხოვე, ჩვენი ისტორიული წარსულიდან აფხაზთა და ქართველთა ძმობის რაიმე ლამაზი ამბავი გაიხსენე-მეთქი. დიდხანს იფიქრა, მერე უარყოფის ნიშნად თავი გაიქნია.

– რა იყო? – ვკითხე გაკვირვებულმა.
– არძმობის ამბავი ვერ გავიხსენე და ის როგორღა გავიხსენო?! – ასე მიპასუხა.
ან ბრძენი კაცის მოგონილი სიცრუეა, ან მართლაც ასე იყო. ყოველ შემთხვევაში, ჩემი ღრმა რწმენით, ჩვენმა შვილებმა და შვილიშვილებმა ასე უნდა იცოდნენ… და უნდა იცოდნენ ჩვენგან.|"
ნოდარ დუმბაძის წერილებიდან ორი მონასკვეთი ამოვირჩიე, ალბათ იმიტომ, რომ ამ მონაკვეთებში ნათლად ჩანს აფხაზი კაცის რეალური სახე.პირველ მონაკვეთში აფხაზთა ზრდილობა და თავმდაბლობა იკვეთება. მეორე მონაკვეთში კი ავტორი ხაზს უსვამს აფხაზთა ერთგულებას. ასეთია ჩვენი დიდი წინაპრის თვალში აფხაზი . ესაა სინამდვილე. აფხაზი უღალატო და ერთგულებით გამორჩეულია. და ბოლოს ყველაფრის მიუხედავად ერთი რამის უნდა გვჯეროდეს: ,,საქართველოძალიანლამაზდაჯიშიანბედაურსაჰგავს, ოქროსუნაგირითშეკაზმულბედაურს, თანისელამაზმდელოზედაგამოსაჩენადგილასაადაბმული, ყველასუნდაშეაჯდეს, ლაგამიამოსდოსდასარდლისყიჟინითდავაშასძახილითგააჭენ–გამოაჭენოს, მაგრამ, მადლობაღმერთსთვითონარის ისეთიფაქიზიდაფეთიანი, ყველანაძირალასარიჯენსზურგზე. მხოლოდღირსეულებსთუშეიჯენსხოლმედაიმათაცთუდაკარგესზომიერებისგრძნობა,იმათაც გადმოაგდებს და ძირს დაანარცხებს.ბევრი მინახავს ასეთი.“