# data[].attributes.body
Ik zoek nog een actualiteit voor:
- de grachtengordel

En een beeldvormer voor:
- de republiek

-Sterre

# data[].attributes.body
https://www.molensindrenthe.nl/nationale-molendag-de-molens-in-het-nieuws/

- Sterre

# data[].attributes.body
heeft iemand nog een actualiteit voor:
- De Hanze
- Indonesië
- willem drees
- de televisie

over deze is natuurlijk veel te vinden maar wat is nou echt een goede?:
- De eerste wereldoorlog
- De crisisjaren

- Rianne

# data[].attributes.body
https://nos.nl/artikel/2012060-vervolging-christenen-neemt-wereldwijd-toe.html

- Sterre

# data[].attributes.body
https://www.omroepwest.nl/nieuws/3572703/Tentoonstelling-genocide-Srebrenica-roept-veel-emoties-op

- Rianne

# data[].attributes.body
dit is een goede alleen snap ik er weinig van dus als iemand het me uit wilt leggen graag:

https://www.trouw.nl/home/poolse-patriotten-op-de-been-voor-wit-europa~a1251d10/

-Rianne

# data[].attributes.body
https://www.duic.nl/cultuur/centraal-museum-koopt-verbrand-buffet-voor-tentoonstelling-bye-bye-de-stijl/

- Rianne

# data[].attributes.body
deze is iets meer actueel als de andere.

https://www.ad.nl/binnenland/merci-belgieneuml-nederland-is-vanaf-maandag-een-stukje-groter~a8f23b5b/

- Rianne

# data[].attributes.body
Een musical van Annie heeft de grote prijs gewonnen tijdens de musical awards deze week. Simone Kleinsma benoemde specifiek Annie in haar Speech. Zij speelt de hoofdrol in deze musical

- Rianne

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kunststukken en nietszeggende voorwerpen met een link naar een bekend persoon: beiden kunnen ze voor astronomisch hoge bedragen van eigenaar verwisselen. Niet anders was het afgelopen week in Parijs toen daar een gouden laurierblad werd geveild. Ja, je leest het goed een gouden blad dat €625.000 opbracht. Waarom? Het bleek een van de vele laurierbladeren te zijn die ooit aan Napoleon Bonaparte's kroon heeft gezeten.
Napoleon Bonaparte

Zoals iedere andere koning of koningin heeft ook Napoleon een kroning ondergaan. Het schijnt essentieel te zijn om jezelf vol trots en met recht koning te mogen noemen. Aangezien dit een zeer feestelijke aangelegenheid is én je dat waarschijnlijk maar een maal meemaakt, wordt er groots uitgepakt. Zo ook in 't geval van Napoleon.

Dit laurierblad is een van de zes bladeren die in eerste instantie aan de kroon bevestigd waren, maar later te zwaar werden bevonden. Ze zijn er nog vóór de kroning van de Franse keizer van af gehaald en separaat verkocht. Het veilinghuis schatte de waarde van het laurierblad ergens tussen de €100.000 en €150.000 - dat bleek dus iets meer te worden.

Het gouden laurierblad was een van de vele items van Napoleon die in Parijs geveild werden. Maar liefst 400 items verwisselden van eigenaar tijdens de veiling. Zo werd er ook een versierd opbergkistje geveild dat ooit eigendom was van Napoleon's keizerin. Met een prijs van €150.000 werd ook hier boven verwacht gescoord.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dit gouden nalatenschap van Napoleon Bonaparte bracht ruim €625.000 op tijdens een veiling in Parijs - Pure Luxe

# data[].attributes.attachment_link.description
Kunststukken en nietszeggende voorwerpen met een link naar een bekend persoon: beiden kunnen ze voor astronomisch hoge bedragen van eigenaar verwisselen. Niet anders was het afgelopen week in Parijs toen daar een gouden laurierblad werd geveild. Ja, je leest het goed een gouden blad dat €625.000 opbracht. Waarom?

# data[].attributes.body
Nieuwe jaartallen eens in de 23 jaar

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Al 22 jaar weten ze in het Planetarium van Eise Eisinga in Franeker dat dit moment er aan zat te komen. ,,Maar nu de dag is gekomen, is het toch ontzettend spannend", zegt directeur en conservator Adrie Warmenhoven. ,,Het is toch iets wat je maar een keer in de kwart eeuw doet."

Op zolder ligt een plank waarop ruimte is voor 22 jaartallen. Die moeten eens in de 23 jaar opnieuw worden beschilderd. De plank wordt elk jaar op 31 december automatisch door een spijker op het datumrad in beweging gebracht, zodat het nieuwe jaar precies op middernacht zichtbaar wordt. Totdat hij op zijn eind loopt. ,,Gelukkig heeft Eisinga een instructie voor ons achtergelaten die precies beschrijft wat we moeten doen als het plankje op zijn eind loopt", vertelt de directeur.

Tweede keer

Restauratieschilder Klaes Posthuma uit Harlingen herkent zijn eigen handschrift op het vergeelde jaarplankje. De vorige keer dat dit klusje geklaard moest worden, was hij het die de nieuwe jaren op het hout schilderde. ,,Ik wit noch dat it doe't waarm, drok en hiel gesellich wie", aldus de schilder.

Posthuma denkt dat dit de laatste keer is dat hij het plankje beschilderd. ,,Oer 23 jier bin ik djip yn de njoggentig. Dan trilje ik wierskynlik fiersten te folle."

# data[].attributes.attachment_link.title
Video: Het jaarplankje van Eise Eisinga kan weer 23 jaar mee

# data[].attributes.attachment_link.description
Al 22 jaar weten ze in het Planetarium van Eise Eisinga in Franeker dat dit moment er aan zat te komen. ,,Maar nu de dag is gekomen, is het toch ontzettend spannend", zegt directeur en conservator Adrie Warmenhoven. ,,Het is toch iets wat je maar een keer in de kwart eeuw doet."

# data[].attributes.body
Buitenhuis te koop waar weinig aan gesleuteld is.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In 1840 gaf de familie Barnaart opdracht tot het bouwen van een zomerhuis in Vogelenzang, onderdeel van de gemeente Bloemendaal. En ja, da's best aardig gelukt. Logisch dus dat het sindsdien van generatie op generatie is overgedragen. Maar nu zet de 63-jarige Pauline Barnaart het pand toch in de verkoop. Voor 2,3 miljoen is het van u.

Een oase van rust, dat is wat u krijgt als u toehapt. 5500 vierkante meter grond, onder andere voorzien van een schitterende vijver, en een huis met een vloeroppervlak van dik 600 vierkante meter, waarvan een deel nog moet worden ingericht. Voor de rest is het alsof de tijd heeft stilgestaan, want de familie, die vooral rijk is geworden met de handel in bloembollen, heeft er nauwelijks aan verspijkerd, al is er bijvoorbeeld wel centrale verwarming aangelegd. Maar houdt er als koper dus wel rekening mee dat de aanschafprijs slechts een startbedrag is.

Nieuwsgierig? Logisch, want het is een fraai en rijk pand. Klik via deze link dus vooral even door voor meer foto's.

# data[].attributes.attachment_link.title
Adellijke familie neemt na bijna 180 jaar afscheid van fraai buitenhuis

# data[].attributes.attachment_link.description
In 1840 gaf de familie Barnaart opdracht tot het bouwen van een zomerhuis in Vogelenzang, onderdeel van de gemeente Bloemendaal. En ja, da's best aardig gelukt. Logisch dus dat het sindsdien van generatie op generatie is overgedragen. Maar nu zet de 63-jarige Pauline Barnaart het pand toch in de verkoop.

# data[].attributes.body
Nieuwe filosoof met als titel nieuwe denker des vaderlands

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ten Bos wordt omschreven als iemand met een brede grijns die gangbare ideeën opzij zet en een breed en kritisch perspectief biedt. "Dat kritische perspectief wordt vaak genoemd", vertelt Ten Bos. "Filosofen moeten kritisch zijn." Hij ziet het als taak om niet te veel met de 'morele hakbijl' klaar te staan, maar om tegen meningen in te denken.

De hoogleraar kan niet goed van zichzelf zeggen of hij heel kritisch is. "Ik ben wel iemand die dingen af en toe raak wil zeggen. En ik gebruik ook in mijn werk niet alleen maar inzichten uit de filosofie, maar ook uit poëzie en literatuur. Daardoor krijg je een wat vreemde mengeling van ideeën en inzichten."

Borstelige wenkbrauwen

De filosoof wil tegelijk iets gaan doen aan de vergrijzing binnen de filosofie. "Ik wil proberen ook jonge mensen enthousiast te krijgen voor filosofie. Ik zie toch te veel grijze koppen." Zelf is hij geboren in 1959. "Je merkt dat het verval langzamerhand begint in te treden", grapt hij. "Borstelige wenkbrauwen en dat soort dingen. Maar ik ben nog gezond hoor."

# data[].attributes.attachment_link.title
Nieuwe Denker des Vaderlands wil belang van denken niet overschatten

# data[].attributes.attachment_link.description
Ten Bos wordt omschreven als iemand met een brede grijns die gangbare ideeën opzij zet en een breed en kritisch perspectief biedt. "Dat kritische perspectief wordt vaak genoemd", vertelt Ten Bos. "Filosofen moeten kritisch zijn." Hij ziet het als taak om niet te veel met de 'morele hakbijl' klaar te staan, maar om tegen meningen in te denken.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Deel dit artikel:

Het houten beeld verdween afgelopen weekend spoorloos tijdens de Marinedagen in Den Helder. Een woordvoerder zei dinsdag nog tegen omroep Flevoland dat er waarschijnlijk geen sprake was van een grap, omdat het beeld dan al lang zou zijn teruggegeven. Zulke grappen werden vroeger bij Defensie wel vaker uitgehaald.

Toen de mariniers op de radio hoorden dat het beeld vermist was, schrokken ze en biechtten ze hun daad op. Volgens Alice Weevers van de Bataviawerf, de thuishaven van deze houten Michiel, brengen de mariniers het beeld zelf weer terug naar de werf in Lelystad.

"We zijn blij dat we weten waar hij is", vertelde Weevers aan de ​Stentor. "Maar we hebben altijd gedacht dat hij wel weer zou opduiken. We hebben ons niet echt zorgen gemaakt."
Lees ook:

# data[].attributes.attachment_link.title
'Ontvoerd' beeld Michiel de Ruyter weer boven water

# data[].attributes.attachment_link.description
Deel dit artikel: Het houten beeld verdween afgelopen weekend spoorloos tijdens de Marinedagen in Den Helder. Een woordvoerder zei dinsdag nog tegen omroep Flevoland dat er waarschijnlijk geen sprake was van een grap, omdat het beeld dan al lang zou zijn teruggegeven. Zulke grappen werden vroeger bij Defensie wel vaker uitgehaald.

# data[].attributes.attachment_link.title
Kijk virtueel mee hoe Rembrandt de Nachtwacht schildert - Kunst & Media - PAROOL

# data[].attributes.attachment_link.description
Voor wie altijd al wil weten hoe Rembrandt nou die enorme Nachtwacht heeft geschilderd, is er nu de virtual reality-app Meeting Rembrandt.

# data[].attributes.body
Verkozen tot beste boek van 2016 , op plek 2 stond het dagboek van Anne Frank

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Nieuwe Bijbelvertaling is gekozen tot het belangrijkste boek van Nederland. Het boek kreeg de meeste stemmen bij de Verkiezing van het Belangrijkste Boek, die de afgelopen vijf maanden werd gehouden. Het Achterhuis, het dagboek van Anne Frank, staat op de tweede plek. In de ban van de ring van de Engelse schrijver Tolkien belandde op de derde plaats.

Sinds 22 april kon iedereen via belangrijksteboek.nl zijn stem uitbrengen op het boek dat hem het meest heeft geraakt. Het kon gaan om een boek dat een cruciale rol speelde in iemands leven, dat indrukwekkend werd gevonden of dat het wereldbeeld van lezers heeft doen veranderen. In totaal werden bijna 75.000 stemmen uitgebracht.

Het winnende boek, De Nieuwe Bijbelvertaling, is een uitgave van de Bijbel in hedendaags Nederlands uit 2004. Ook varianten, zoals De Statenbijbel en Bijbel in gewone taal, kregen veel stemmen en maken deel uit van de top 20. De interpretatie van de betekenissen van de Koran van Aboe Ismail staat op de vijfde plek.

Het jeugdboek Kruistocht in spijkerbroek van Thea Beckman bereikte de vierde plaats. Ook andere kinderboeken staan in de top 20, waaronder De brief voor de koning en Jip en Janneke. De ontdekking van de hemel van Harry Mulisch staat op plek zes. De volledige ranglijst is te vinden op belangrijksteboek.nl

Om kiezers op weg te helpen, hadden tien curatoren vooraf binnen tien thema's (zoals literatuur, geloof en wetenschap) honderd boeken op een rij gezet die belangrijk zijn voor Nederland. Daarnaast kon iedereen op zijn eigen favoriete boek stemmen. Lezers hebben zelf ongeveer 3800 titels toegevoegd.

De Verkiezing is onderdeel van 2016 Jaar van het Boek. Dit is een initiatief van Bijzondere Collecties van de UvA, de Koninklijke Bibliotheek, de Leescoalitie, het Letterkundig Museum, Stichting CPNB, Stichting Lezen en Stichting Lezen & Schrijven. Deze organisaties hebben de handen in een geslagen om een jaar lang het boek in al zijn verschijningsvormen te vieren. Kijk voor meer informatie op 2016jaarvanhetboek.nl

# data[].attributes.attachment_link.title
De Bijbel gekozen tot het belangrijkste boek - 2016 Jaar van het boek

# data[].attributes.attachment_link.description
De Nieuwe Bijbelvertaling is gekozen tot het belangrijkste boek van Nederland. Het boek kreeg de meeste stemmen bij de Verkiezing van het Belangrijkste Boek, die de afgelopen vijf maanden werd gehouden. Het Achterhuis, het dagboek van Anne Frank, staat op de tweede plek.

# data[].attributes.body
Ook een ontsnapping op een aparte manier

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Twee gedetineerden zijn er vanochtend vroeg in geslaagd om uit een gevangenis in Londen te ontsnappen. De manier waarop ze dat deden, vertoont een opvallende gelijkenis met de legendarische ontsnapping van het gevangeniseiland Alcatraz.

Bij de ontsnapping van Alcatraz wisten drie gevangenen op 11 juni 1962 met een geknutselde rubberboot te ontsnappen van de gevangenis voor de baai van San Fransisco. De ontsnapping bleef lang onopgemerkt omdat de mannen zelfgefabriceerde poppen in hun bed hadden achtergelaten. De ontsnapping leidde in 1989 tot de beroemde verfilming Escape from Alcatraz met Clint Eastwood in de hoofdrol.

Spoorloos

Mogelijk dat de in Engeland ontsnapte gedetineerden (28 en 31) die film ook hebben gezien. Want ook zij zouden poppen in hun bed hebben achtergelaten, meldt de Daily Mail. Ze wisten met een 'klein voorwerp voorzien van een diamanten punt' door de gevangenismuren te breken. De gevangenen zijn nog altijd spoorloos.

Waarvoor de mannen vast zaten, is niet bekend. Het enige dat justitie wilde zeggen is dat ten minste een van de mannen voor langere tijd zat opgesloten.

# data[].attributes.attachment_link.title
'Ontsnapping uit gevangenis lang onopgemerkt door poppen in bed'

# data[].attributes.attachment_link.description
Twee gedetineerden zijn er vanochtend vroeg in geslaagd om uit een gevangenis in Londen te ontsnappen. De manier waarop ze dat deden, vertoont een opvallende gelijkenis met de legendarische ontsnapping van het gevangeniseiland Alcatraz. Bij de ontsnapping van Alcatraz wisten drie gevangenen op 11 juni 1962 met een geknutselde rubberboot te ontsnappen van de gevangenis voor de baai van San Fransisco.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Archeologen hebben in een scheepswrak voor de Zuid-Engelse kust botresten van de bemanning gevonden. Het gaat om het Nederlandse VOC-schip De Rooswijk, dat in de achttiende eeuw verging. Er zijn plannen om dna af te nemen om nabestaanden van de slachtoffers op te sporen.

De Rooswijk was in 1740 onderweg naar Batavia, het huidige Jakarta. Door het slechte weer verging het schip met 250 opvarenden voor de kust van Kent. Ruim tien jaar geleden werd het wrak ontdekt en sindsdien doorzoeken archeologen het schip regelmatig.

Bergingsoperatie

Deze zomer loopt een grote bergingsoperatie waarbij Britse en Nederlandse duikers, archeologen en conservators samenwerken om alle geheimen van het schip en zijn lading te ontsluieren. In een loods in de haven van Ramsgate, een kustplaats op het meest zuidoostelijke puntje van Engeland, verzamelen ze alle vondsten van het schip.

Zilveren munten, ijzeren messen, kisten, glazen flessen, houten onderdelen van het schip: alles leggen de onderzoekers in grote bakken kraanwater. De objecten worden niet direct aan de lucht blootgesteld, omdat ze eerst moeten ontzouten. "Kijk bijvoorbeeld naar die glazen uienflessen", zegt projectleider Martijn Manders. "Het zout dat erin zit, wil eruit en dat vormt kristallen. Daardoor barst dat glas uit elkaar. Dat wil je niet."

# data[].attributes.attachment_link.title
Botresten, munten en nog veel meer gevonden in VOC-wrak De Rooswijk

# data[].attributes.attachment_link.description
Archeologen hebben in een scheepswrak voor de Zuid-Engelse kust botresten van de bemanning gevonden. Het gaat om het Nederlandse VOC-schip De Rooswijk, dat in de achttiende eeuw verging. Er zijn plannen om dna af te nemen om nabestaanden van de slachtoffers op te sporen. De Rooswijk was in 1740 onderweg naar Batavia, het huidige Jakarta.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Deze dinsdag kan het al zover zijn: midden in Europa wordt een nieuw land geboren, de onafhankelijke republiek Catalonië. Althans, als het aan een deel van de Catalaanse politiek ligt. Op 1 oktober hield de regio een door het Spaanse grondwettelijk hof verboden afscheidingsreferendum.

Bij die chaotische stembusgang werden ondanks fors politie-ingrijpen ruim twee miljoen stemmen, ofwel 90 procent van het totaal, uitgebracht vóór onafhankelijkheid. Ruim 5,3 miljoen Catalanen waren kiesgerechtigd, waarmee de opkomst 43 procent bedroeg. Een internationale waarnemersmissie stelde dat het plebisciet „niet voldeed aan de internationale standaarden". Maar de regiopresident spreekt van een „bindende uitslag" en zou een eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring overwegen.

Na de Tweede Wereldoorlog nam het aantal soevereine staten fors toe: van 49 in 1945 tot 195 in 2011, toen Zuid-Soedan als jongste land ontstond. Kan dit aantal stijgen tot 196? Welke hokjes kan Catalonië afvinken op zijn checklist voor een eigen staat?

&quest; Een volk

De 7,5 miljoen inwoners van Catalonië vormen allesbehalve een homogeen blok. In een enquête die het regiobestuur begin dit jaar hield, gaf 25 procent van de ondervraagden aan zich 'alleen Catalaan' te voelen. Nog eens 23 procent voelde zich 'meer Catalaan dan Spanjaard'. Het grootste deel (40 procent) echter voelde zich in gelijke mate Spanjaard én Catalaan. En 5 procent voelde zich 'alleen Spanjaard' of meer 'Spanjaard dan Catalaan' (3 procent).

Foto Albert Gea/AFP

Zondag gingen honderdduizenden mensen de straat op die bij deze laatste groepen horen: zij vroegen de eenheid van het land te verdedigen.

Een ruime meerderheid van de Catalanen, zo wijzen peilingen al jaren uit, wil een eerlijk, ook door Madrid erkend referendum over de toekomst van Catalonië. Maar slechts een grote minderheid van 41 procent zou daarbij onafhankelijkheid steunen, wees een peiling in juni uit. Na het geweld op 1 oktober kan deze steun zijn aangezwollen. En de Spaanse regering zou die verder kunnen doen groeien door met nog meer repressie of geweld te reageren.

Bij de laatste officiële stembusgang, in 2015, stemde in ieder geval 52 procent van de Catalanen op niet-separatistische partijen. De pro-afscheidingspartijen kregen tezamen 48 procent, maar dankzij het kiesstelsel een meerderheid van de zetels. Die gebruikten ze om in hoog tempo wetten aan te nemen die het referendum en afscheiding mogelijk moesten maakten. Het Spaanse grondwettelijk hof heeft die wetten opgeschort, maar de Catalaanse separatisten zien dat hof als gepolitiseerd en partijdig en negeren het liever.

✔ Een territorium

De huidige grondwet, die in 1978 per referendum (en ook in Catalonië met grote meerderheid van stemmen) werd aangenomen, verdeelt Spanje in 17 'autonome gemeenschappen'. Catalonië is er daar één van.

Ter rechtvaardiging van hun onafhankelijkheidswens gaan nationalisten graag verder terug in de geschiedenis. Zij stellen dat Catalonië al ruim duizend jaar geleden werd geboren, toen enkele graafschappen, waaronder Barcelona, zich in de late negende eeuw verenigden. In de Middeleeuwen ontstond zo een imperium aan de Middellandse Zee. In Madrid wijzen ze erop dat het Catalaanse gebied na het huwelijk tussen Isabella van Castilië en Ferdinand van Aragón, in 1479, opging in wat tot op de dag van vandaag Spanje heet. Catalanen probeerden tijdens een boerenrevolte (in 1640) en de Spaanse Successieoorlog (begin 18de eeuw) tevergeefs los te breken.

&quest; Soevereiniteit

De Grondwet legt de volkssoevereiniteit bij alle 47 miljoen Spanjaarden. Als er al iets aan de staatsindeling of de status van Catalonië verandert, moet dus de hele bevolking of het nationale parlement zich daarover uitspreken. Niet alleen de inwoners van één regio, zoals de Catalanen willen.

Een van de vervolgstappen die de separatisten willen nemen na hun onafhankelijkheidsverklaring, is het oprichten van een 'grondwetgevende vergadering'. Die zou een nieuwe constitutie moeten opstellen, die vervolgens in een referendum aan de Catalanen kan worden voorgelegd.

✘ Regeringsmacht

De grondwet geeft regio's recht op meer zelfbestuur. De afgelopen veertig jaar wisten vooral de Catalanen (en Basken) via dealtjes met de landelijke politiek meer competenties te regelen. Van een eigen politiemacht en onderwijscurriculum tot het leidend maken van het Catalaans boven het Spaans. Vergeleken met andere regio's in Europa geniet Catalonië zo al een grote mate van autonomie. Maar de ' Generalitat ', zoals de regioregering heet, blijft ondergeschikt aan de landelijke. Zo kan de landelijke volksvertegenwoordiging onder artikel 155 van de grondwet het regiobestuur buiten werking stellen. Hiermee heeft Madrid al gedreigd.

De 'Republiek Catalonië' lijkt kortom nog allesbehalve 'af'. Zonder „exclusieve controle over het territorium kan je geen eigen staat zijn", stelde Julio González García, hoogleraar bestuursrecht, dit weekeind op de Spaanse tv-zender La Sexta. „Als de Catalaanse republiek wordt uitgeroepen, bestaat de dag erna nog steeds de landelijke overheid. De politie en de Guardia Civil [militaire politie, red.] zullen er nog zijn [..] De praktische doorwerking zal nihil zijn."

De Catalaanse regering kijkt hier heel anders tegenaan. Zij nam enkele jaren terug al het advocatenkantoor PILPG in de arm, dat wereldwijd volkeren en regio's adviseert over 'zelfbeschikking'. PILPG-directeur Paul Williams stelde in 2014 in een opinie-artikel in de New Atlanticist dat „het internationaal recht referenda door staten met aspiraties verbiedt noch toestaat. Onder internationaal recht moet een staat een territorium hebben met een bevolking die ondergeschikt is aan overheidscontrole - criteria waaraan Catalonië voldoet. De staat moet soeverein zijn, wat betekent dat andere staten hem als onafhankelijk erkennen. Dit is hoe de Catalaanse kwestie er een van andere Europese staten wordt."

Op dit gebied, internationale steun vinden, heeft de Catalaanse republiek ook nog wel werk te verzetten.

✘ Steun van Europa

Een onafhankelijk Catalonië zou opnieuw lid moeten worden van de EU. Daartoe zou het een toetredingsprocedure moeten doorlopen, waarbij Spanje als bestaande lidstaat vetorecht heeft. Madrid zou Catalaanse toetreding eindeloos blokkeren.

De Europese Commissie riep vorige week voor het eerst op tot dialoog, maar blijft verder op het standpunt staan dat het een interne Spaanse affaire betreft. Veel lidstaten reageren ook volgens die lijn.

Hoofdsteden in andere landen lieten weerspannige regio's of landsdelen wél stemmen. Zo mocht Québec in 1980 en 1995 stemmen, Schotland in 2014. (Beide kozen overigens tegen afscheiding). Kosovo ging in 1991 ook naar de stembus, tegen de wil van moederstaat Servië. Een deel van de internationale gemeenschap erkent de onafhankelijkheid die Kosovo in 2008 uitriep. Maar Rusland en tientallen andere landen doen dit niet. En ook Spanje niet, als een van de weinige Europese landen - uit angst voor precedentwerking.

Ook de Krim hield een referendum over afscheiding van Oekraïne, maar de onafhankelijkheid van dit schiereiland wordt alleen erkend door Moskou. Catalonië heeft zo'n grote buitenlandse bondgenoot niet. Alleen medenationalisten, zoals de Vlaamse N-VA (regeringspartij in België) en Lega Nord (regionale machtspartij in Noord-Italië) en het Britse UKIP-kopstuk Nigel Farrage tonen sympathie voor de Catalaanse zaak.

✘ Steun buiten de EU

Partijgenoten van de Catalaanse regiopresident Carles Puigdemont opperen dat hij deze dinsdag de weg inslaat die Slovenië al koos. Dat riep na een referendum in 1991 de onafhankelijkheid uit, maar schortte die op om te kunnen onderhandelen met moederstaat Joegoslavië. Uiteindelijk kregen de Slovenen zo een eigen land, zij het na een korte oorlog en veel westerse druk op Joegoslavië.

Catalanen hebben zulke westerse steun vooralsnog niet. Het 'recht van zelfbeschikking' wordt toegekend in gevallen van kolonialisme, buitenlandse bezetting, zware discriminatie en andere mensenrechtenschendingen. Volgens separatisten is dit op de Catalaanse situatie van toepassing. De meeste kenners van het internationaal recht gaan hier niet in mee.

De beelden van het politiegeweld tegen stemmers op 1 oktober waren voor de separatisten daarom publicitair zeer welkom. Ze gebruikten ze om de wereld te laten zien dat 'Madrid' de Catalanen zou onderdrukken. Mocht de huidige crisis escaleren tot gewapend Spaans ingrijpen, dan zou de internationale perceptie verder in die richting gaan schuiven. Vooralsnog houdt Madrid elke bemiddeling af, omdat het zich niet wil laten „chanteren door maffiosi".

✘ Steun bedrijfsleven

Nu is Catalonië nog een relatief welvarend deel van Spanje. Net als in Vlaanderen, Schotland en Noord-Italië is dit ook een belangrijk gangmaker achter het nationalisme: men wil minder afdragen aan de landelijke schatkist. Een onafhankelijk Catalonië zou echter onder zeer lastige omstandigheden van start gaan. Het zou buiten de EU en buiten de eurozone vallen. Catalaanse banken zouden dan geen toegang meer hebben tot de Europese Centrale Bank. Het is de vraag hoe het geldverkeer dan blijft functioneren. Een 'Catalexit' is „een economische zelfmoordmissie", stelde FT-columnist Wolfgang Münchau maandag vast.

Banken en grote bedrijven zetten de afgelopen dagen druk op Puigdemont door hun zetel op papier te verhuizen naar steden buiten Catalonië.

Alles overziend, zit Catalonië nog wel even aan Spanje vast. Tegelijkertijd is de nationalistische geest uit de fles - en die lijkt amper nog terug te duwen. De regering-Rajoy en koning Felipe VI hebben met hun legalistische houding veel Catalanen en een deel van de mondiale publieke opinie van zich vervreemd. Dit weekeind waren ook in meerdere Spaanse steden demonstraties die opriepen tot dialoog.

# data[].attributes.attachment_link.description
Deze dinsdag kan het al zover zijn: midden in Europa wordt een nieuw land geboren, de onafhankelijke republiek Catalonië. Althans, als het aan een deel van de Catalaanse politiek ligt. Op 1 oktober hield de regio een door het Spaanse grondwettelijk hof verboden afscheidingsreferendum.

# data[].attributes.body
Deze link kan je denk ik ook gebruiken voor Karel omdat hij je liet vervolgen als je niet katholiek was.
https://www.rd.nl/kerk-religie/christenvervolging/christenen-nepal-niet-volledig-vrij-1.1363970

# data[].attributes.body
Vertaling Erasmus in een nieuw jasje gestoken.
https://www.rd.nl/kerk-religie/erasmus-navertelling-van-bijbel-immens-populair-1.1461624

# data[].attributes.body
Boek tony chocolonely

# data[].attributes.body
https://www.nu.nl/wetenschap/4051660/groot-grafveld-van-hunebedbouwers-gevonden-in-dalfsen.html

# data[].attributes.body
https://www.unity.nu/Artikelen/leiden/romeinse-limes-mogelijk-werelderfgoed

# data[].attributes.body
Past bij willibrord omdat ze mensen willen bekeren tot een geloof, hoort bij beeldenstorm omdat zij ook worden opgepakt net als de ketters vroeger.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hoewel een nieuwe grondwet,die nog niet officieel van kracht is, godsdienstvrijheid garandeert, hebben christenen in Nepal een ondergeschikte positie. De nieuwe wet dreigt de touwtjes zelfs strakker aan te trekken.

Bijna een halfjaar zaten ze gevangen: acht christenen uit Nepal, die ervan werden beschuldigd dat ze geprobeerd hadden enkele hindoes te bekeren tot het christendom. Begin december kwam de groep op vrije voeten. De acht worden niet vervolgd.

De christenen werden aangehouden nadat ze Bijbelse handboeken hadden uitgereikt op een school waarop zowel christen- als hindoekinderen zitten. Een politiecommissaris wiens kinderen de school bezochten, bracht de zaak aan het rollen. Daarop werden de acht op 9 juni vastgezet. Vijf maanden later kwamen ze vrij.

De Nederlandse zendelinge en ontwikkelingswerker Reiny de Wit, die al dertig jaar in Nepal werkt, zei eind december op Groot Nieuws Radio dat veel christenen hadden gehoopt dat de Nepalese justitie de zaak van de acht voor de rechter zou brengen. Dan zou duidelijk worden in hoeverre de nieuwe grondwet, die in 2015 werd opgesteld maar nog niet van kracht is geworden, door de rechters letterlijk zou worden opgevat. In dat geval konden de leden van de groep tot vijf jaar gevangenisstraf opgelegd krijgen.

Volgens De Wit is het in het overwegend hindoeïstische Nepal in theorie mogelijk dat christenen maximaal vijf jaar in de cel belanden, louter en alleen op beschuldiging van pogingen om mensen te bekeren.
Onderdrukking
Nepal kent een lange traditie van onderdrukking van het christendom. Van 1810 tot 1950 liet het land geen zendelingen toe. Na 1950 mochten christenen weliswaar weer in Nepal wonen en kwamen ook zendelingen weer mondjesmaat binnen. Het overgaan van het hindoeïsme naar het christendom bleef echter strafbaar.

Tot 2006 zaten er in Nepal mensen in de gevangenis omdat ze christen waren geworden. Sinds dat jaar is Nepal officieel een seculiere staat. De vrijheid van godsdienst is nadien sterk toegenomen. Het aantal christenen in het land stijgt snel. Nepal kent enkele rooms-katholieke kerken en daarnaast vooral veel protestantse huiskerken. Naar schatting zijn tussen de 100.000 en de 200.000 Nepalezen -op een bevolking van 10 miljoen- christen.
In de val gelokt
Eind 2016 was er een rechtszaak tegen vijf christenen die veel aandacht kreeg. In juli werden de vijf opgepakt nadat ze hadden gebeden voor een psychisch zieke vrouw. Een paar weken later werden ze opgepakt. Daarna beschuldigde de Nepalese justitie hen van geweld en hekserij. Ook al gaf de vrouw aan dat ze zich na het gebed door de christenen beter voelde en stelde haar man dat de christenen onschuldig waren, toch werden de vijf achter de tralies gezet. Ze zitten nog steeds gevangen, hun rechtszaak is aangehouden.

Lokale kerkleiders stellen dat de vijf in de val zijn gelokt, aldus de nieuwsdienst World Watch Monitor. Een kwaadwillende hindoe zou hen hebben aangeklaagd in een poging om de christenen veroordeeld te krijgen voor evangelisatie of bekeringsactiviteiten.

Onduidelijk is nog of de Nepalese justitie ook in deze zaak de vervolging zal staken. De Nepalese regering sloeg eind december enkele piketpaaltjes voor wat betreft de ruimte die aan christenen wordt gegeven. Zo is eerste kerstdag niet uitgeroepen tot een vrije dag.

Volgens Nepalese christenen zitten radicale hindoes uit India achter de vijandigheid tegenover christenen. Zij zetten de Nepalese overheid ertoe aan om christenen naar de marge van de samenleving te dringen. Ook promoten ze geweld. Zo werd er op 17 december een bom gevonden op het terrein van de Calvary Church in Dhangadhi. De politie wist het projectiel onschadelijk te maken en doet nog onderzoek naar de herkomst ervan.

----
Hulp uit kerken na aardbeving
In april 2015 werd Nepal opgeschrikt door de zwaarste aardbeving in vijftig jaar. Daarbij vielen duizenden doden en raakten veel historische gebouwen zwaar beschadigd.

Vanuit de hele wereld kwam al snel hulp, niet het minst vanuit kerken, die negen jaar eerder toegang kregen tot het land. Vanuit Nederland is onder meer de Gereformeerde Zendingsbond (GZB) actief in Nepal. Ook Stichting De Ondergrondse Kerk en Hulp Vervolgde Christenen ondersteunen Nepalezen bij de wederopbouw van hun land. Volgens internationale hulporganisaties verloopt het herstel van de aarbevingsschade nog moeizaam, onder meer door bureaucratie.

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoewel een nieuwe grondwet,die nog niet officieel van kracht is, godsdienstvrijheid garandeert, hebben christenen in Nepal een ondergeschikte positie. De nieuwe wet dreigt de touwtjes zelfs strakker aan te trekken. Bijna een halfjaar zaten ze gevangen: acht christenen uit Nepal, die ervan werden beschuldigd dat ze geprobeerd hadden enkele hindoes te bekeren tot het christendom.

# data[].attributes.body
https://nos.nl/op3/artikel/2083186-vanaf-nu-telt-het-vliegend-spaghettimonster-geloof-echt-mee.html

https://www.kerkvanhetvliegendspaghettimonster.nl/

Een nieuw geloof, het vliegende spaghetti monster

- Sterre

# data[].attributes.body
https://www.1limburg.nl/opknapbeurt-dom-van-aken-na-30-jaar-klaar

Nee, t is geen hele goede, maar kwam echt op niks :)

- Sterre

# data[].attributes.body
Dat Amsterdam door Floris een stad is in Noord Holland ipv in Utrecht deed me denken aan Barcelona dat afhankelijk wil zijn van Catalonie

https://www.volkskrant.nl/opinie/barcelona-wil-onafhankelijk-worden-van-catalonie~a4521027/

- Sterre

# data[].attributes.body
Dit is de eerste Nederlandse zin.
Actualiteit: er is een nieuwe taal ontdekt genaamd: Cité-Duits

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een kleine delegatie Nederlandse taalkundigen was op bezoek bij zeventig-plussers in Eisden-Tuinwijk, een voormalig mijnwerkersstadje in Belgisch Limburg, een paar jaar geleden. Toen ze weer vertrokken waren, vroeg Jan Kohlbacher, een inwoner van Tuindorp, aan een andere inwoner wat hij ervan vond. Die zei: „Sjöne meedjes, aba iech hab kein klote vasjtande." Mooie meisjes, maar ik heb er geen moer van begrepen.

Wat is Cité-Duits?

Het Cité-Duits is geen Duits, geen Nederlands, en ook geen Limburgs. Al lijkt het op het eerste oog een wat willekeurig mengsel van Nederlands en Duits: 'Maar stell de vor dat der Krieg nicht was gewesen'

Toch is het geen simpele mix van talen. Want het heeft eigenschappen die niet op het Duits, Nederlands (of Limburgs) zijn terug te voeren. Bijvoorbeeld de woordvolgorde:

'Ich wuß wohl dat er konnt singe gut.' (Cité-Duits)

Vergelijk: 'Ich wußte wohl daß er gut singen konnte.' (Duits)

En: 'Ik wist wel dat hij goed kon zingen.' (Nederlands)

In het Cité-Duits kan een lidwoord gemakkelijk weggelaten worden: 'Met Pasen gingen we naar Kirche.'

Vergelijk: 'zu der Kirche' en 'naar de kerk'.

Een deel van de mijnwerkers in de Cité sprak van huis uit een Slavische taal (Pools, Tsjechisch, etc.). Het weglaten van lidwoorden is heel gewoon in Slavische talen.

In Eisden-Tuinwijk spreken ze een eigen taalvariant, die op het Duits lijkt, maar geen Duits is. Precies daarom waren de taalkundigen - Leonie Cornips en een paar studenten van haar - op bezoek gekomen. Tot dan toe had niemand ooit van deze taalvariant gehoord. Cornips had de Eisden-Tuinwijkers uitgelegd waarom ze het zo bijzonder vond, maar sommige inwoners van Tuinwijk ging dat blijkbaar boven de pet.

Het gebeurt niet ieder dag dat in het Nederlandstalige gebied een 'nieuwe taal' ontdekt wordt. De voormalige mijnwerkers noemen hun stadje 'de Cité' en de taalvariant die ze onder elkaar spreken 'Cité-Duits'. Het is een soort gebroken Duits met veel Nederlands en Limburgs erin, maar ook woorden uit andere talen die vroeger in het mijnwerkersstadje gesproken werden: Frans, Italiaans, Pools... En, nog opmerkelijker, deze mix van talen heeft in grammaticaal opzicht een eigen wil: eigen grammaticale regels die niet zijn te herleiden tot de regels van het Duits of het Nederlands.

Cité-Duits is hybride taal, vol Pools en Frans

De man die het Cité-Duits in brede kring onder de aandacht heeft gebracht is de al eerder genoemde Jan Kohlbacher, die inmiddels 80 jaar oud is. Hij groeide op in de Cité. Anders dan de meeste leeftijdgenoten aldaar, ging hij niet de mijn in, maar naar de kweekschool. Daarna werd hij schoolmeester in de Cité.

Bekijk hier het filmpje waarin taalkundige Nantke Pecht laat zien hoe ze onderzoek doet in Eisden

Kohlbacher is een gemoedelijke en spraakzame man. Hij geeft voorbeeldzinnen om te laten zien hoe hybride dat Cité-Duits is. 'Dè porion hat miech ein viefde gegebe.' De opzichter heeft mij een boete gegeven. 'Porion' komt uit het Frans. 'Viefde' is Limburgs: een boete in de mijn werd een 'viefde' genoemd omdat het een-vijfde van het dagloon was. Het lidwoordje 'dè' is ook opmerkelijk: dat zit tussen het Duitse 'der' en het Nederlandse 'de' in.

Heen en weer springen

Vaak wordt het Cité-Duits gecombineerd met zinnen en zinsdelen in het Nederlands, want alle huidige sprekers van het Cité-Duits spreken ook Nederlands: 'Und dè conducteur Neeles der fragt gege mich: Lino, set er, wilt ge opzechter worde? Ik zeg: Neeles, sag ig, voordats du mich fragd, walke zij de voorwaarde?' (En de hoofdopzichter Neeles, die vraagt aan mij: Lino, zegt hij, wil je opzichter worden? Ik zeg: Neeles, zeg ik, voordat je me vraagt, wat zijn de voorwaarden?)

Dit heen en weer springen tussen talen kom je in Nederland ook geregeld tegen, bijvoorbeeld onder Marokkanen: zij gebruiken onder elkaar vaak Nederlands en Berbers door elkaar heen.

Kohlbacher geeft ook een voorbeeldzin over dennenappels, die vroeger in de kachels gebruikt werden. De kinderen werden het bos in gestuurd om dennenappels te verzamelen. Ze zeiden dan tegen elkaar: 'Gehs' mit nach busch sjieskies rafe?' Ga je mee naar het bos dennenappels rapen? 'Sjieskies' is Pools, 'busch' en 'rafe' is Limburgs. Wat verder opvalt is het ontbreken van een lidwoord in 'nach busch' (naar het bos).

Dit wonderlijke Cité-Duits heeft zich binnen twee generaties ontwikkeld, tussen 1920 en 1960, in de periode dat de mijn op volle toeren draaide. Als de omstandigheden ernaar zijn, kan het hard gaan met zo'n nieuwe taalvariant.

Wie wil begrijpen waarom juist in deze 'Cité' zoiets ontstaan is, zou er twee uurtjes moeten rondwandelen. Het is een charmante woonwijk, die een eeuw geleden gebouwd werd. Mooie lanen, waarlangs aardige, Engels aandoende vrijstaande huizen gebouwd zijn, met flinke tuinen erbij - ontworpen naar het voorbeeld van de Engelse tuinsteden. Zeker voor Belgische begrippen is het strak en planmatig aangelegd. Met een eigen kerk - die de afmetingen heeft van een kathedraal - eigen schooltjes, een eigen winkel, een eigen feestzaal. Allemaal gebouwd vanuit de gedachte dat het onaantrekkelijke werk in de mijn aantrekkelijk gemaakt moest worden voor de mijnwerkers die uit het buitenland hierheen gehaald werden.

De Cité ligt vrij geïsoleerd, met aan de ene kant de Maas (tevens grens met Nederland) en aan de andere kant een uitgestrekt bosgebied. Langs de weg die de Cité verbindt met het nabijgelegen dorp Eisden stond vroeger een bord 'route privée'. En eigenlijk was bijna alles in de Cité eigendom van de mijnbouwonderneming. Jan Kohlbacher: „De bewoners hoefden de Cité niet uit. De mijn zorgde voor alles, en de mijn bepaalde."

Spelling varieert

De manier waarop het Cité-Duits gespeld wordt door de taalonderzoekers en de sprekers zelf kan erg variëren. Soms is de spelling een combinatie van de spelling van het Nederlands en het Duits, soms wordt er voor een fonetische spelling gekozen, zoals in het citaat waar het artikel mee opent: 'Sjöne meedjes, aba iech hab kein klote vasjtande.' ( Mooie meisjes, maar ik heb er geen moer van begrepen.)

De mijnwerkers werden vooral uit Midden-Europa hierheen gehaald. Uit de landen die de Eerste Wereldoorlog verloren hadden, zegt Kohlbacher. Slovenen, Hongaren, Oostenrijkers, Tsjechen, Polen... „Bijna allemaal immigranten uit het voormalige Oostenrijks-Hongaarse keizerrijk. Die hadden allemaal, actief of latent, het Duits in hun oren. Al was het maar het beetje Duits dat je in het leger moest kennen. Al die verschillende soorten Duits, die restanten Duits of, als het hun moedertaal was, het echte Duits, brachten ze mee naar hier en dat werd tussen die verschillende groepen het middel om met elkaar te communiceren."

De mijnwerkers gingen onder elkaar een soort Duits spreken dat ze allemaal begrepen en hun kinderen, onder wie Jan Kohlbacher, namen dat over.

Cité-Duits werd groepstaal van de jongens op straat

Luister zelf hoe deze unieke taal klinkt

Kohlbacher zat in de jaren veertig op de lagere school. Op het schoolplein spraken de jongens bij voorkeur dat Duits-achtige taaltje. „Zo stilaan groeide dat uit tot een groepstaal, vooral bij de jongens, want die waren meer op straat. Ze praatten erin en ook clubliederen van de voetbalclub gingen in dat Duits gezongen worden. Te midden van het Limburgs, de taal van de omliggende dorpen, en het Frans, de officiële taal in de mijn, ging dat 'Cité-Duits' een eigen leven leiden."

Het was voor die jongens ook een beetje stoer om zo te praten. „Naar Eisden gaan en dan Cité-Duits spreken, dat was natuurlijk prachtig, want dan konden ze je niet verstaan. In de dorpen om ons heen vonden ze die Cité maar niks. Ze beschouwden ons als buitenlanders, als vreemd. En wij van onze kant voelden ons ook beter. Wij hadden betere huizen, meer voorzieningen."

De jongens - en een paar meisjes met veel broers - hebben het Cité-Duits onder elkaar verder ontwikkeld. „We hebben veel woorden van elkaar overgenomen. Kinderen leren vlug. Vaak is het de jongen met de grootste mond die door de andere kinderen wordt nageaapt."

Kohlbacher herinnert zich dat ze tijdens de Tweede Wereldoorlog een Amerikaans verkenningsvliegtuigje zagen en dat een Poolse jongen dat toen een 'pasjakonnik' noemde. „Vanaf dat ogenblik werd ieder vliegtuigje door ons een pasjakonnik genoemd. En toen we de eerste helikopter zagen, dachten we dat dat ook een pasjakonnik was." Pas veel later kwam hij erachter dat pasjakonnik het Poolse woord is voor sprinkhaan.

Nog maar kleine groep mannen spreekt de taal

Vanaf de jaren zestig veranderde er veel in de Cité. Veel gezinnen trokken weg. En toen de mijn in 1987 sloot, viel de mijnwerkersgemeenschap definitief uiteen. Vandaar dat er nooit een derde generatie is geweest die met het Cité-Duits aan de slag ging. Er is nu nog maar een klein groepje mannen over dat deze wonderlijke taalvariant spreekt. Enige tientallen. Allemaal ouder dan zeventig jaar. Ze gebruiken het onder elkaar als een soort dialect. Al deze mensen spreken ook Nederlands en meestal nog een andere moedertaal - Jan Kohlbacher spreekt bijvoorbeeld ook Oostenrijks-Duits.

Hoeveel mensen hebben het Cité-Duits ooit gesproken? Een paar duizend, schat Kohlbacher. In de hoogtijdagen van de mijn woonden er achthonderd gezinnen in de Cité. Kohlbacher denkt dat in minstens twee-derde daarvan de jongens (later mannen) het Cité-Duits beheersten.

Net toen dit taalverschijnsel al weer bijna verdwenen was, werd het opgemerkt door Leonie Cornips van de Universiteit van Maastricht. Zij heeft in 2012 en 2013 een heleboel spontane gesprekken in het Cité-Duits laten opnemen, en is nu bezig om dat samen met promovenda Nantke Pecht te analyseren.

Kohlbacher noemt het zelf geen 'taal', maar een 'manier van praten'. „Als we ergens geen woord voor hebben in het Cité-Duits, gebruiken we gewoon het Nederlandse woord", zegt hij. „Er is geen grammatica. Iedereen heeft zijn eigen regels."

Taal zit vol grammaticale eigenheden

Dus iedereen doet maar wat? Nou, dat valt wel mee. Want dat is de grote verrassing van de eerste grammaticale analyses: er zit meer grammaticale eigenzinnigheid in dan je zou verwachten.

Het bepalende lidwoord bijvoorbeeld. Het Nederlands heeft 'de' en 'het', het Duits 'der', 'die', 'das', 'dem', 'den' en 'des'. In het Cité-Duits is het meestal 'dè' voor het enkelvoud, en 'die' voor het meervoud: 'dè fiets', 'dè foto', 'dè wasser' (het water), 'dè brood' (het brood), 'die meedjes' (de meisjes), 'die amerikäners', 'die engländers', 'die fransösers'.

Of eigenlijk zit het zo: in negentig procent van de gevallen is het 'dè' en 'die'. Het is dus grammaticaal nog in ontwikkeling. De ontwikkeling naar een vereenvoudiging van het Duitse (of Nederlandse) systeem is al wel begonnen maar nooit helemaal afgerond.

Ook de woordvolgorde is anders. Er worden dingen gezegd als „Ich wuss wohl dat er konnt singe gut" en „Und darna Vitouch ging auf pension". Dat het in die laatste zin niet „Und darna ging Vitouch auf pension" is, kun je ook zien als een grammaticale vereenvoudiging.

Cité-Duits doet denken aan talen bij Amazone

Voor taalkundigen is dit smullen. Het doet denken aan wat er tot voor kort op grote schaal gebeurde in Nieuw-Guinea, Australië of het Amazonegebied. Ook daar werden de vermeende verschillen tussen naburige groepen sterk benadrukt door het cultiveren van afwijkende taalvarianten, waardoor er telkens weer nieuwe talen ontstaan zijn, die eerst groepstalen waren en daarna 'echte' talen.

Het vermoeden is dat het tienduizend jaar geleden, vóór de intrede van de landbouw, overal zo ging. Toen waren er eigenlijk alleen maar groepstalen, met hooguit een paar duizend sprekers.

Van straattaal tot de taal van de jager-verzamelaars

Hoe klein en vluchtig het Cité-Duits ook is, het illustreert een aantal grote taalkundige inzichten:

Een paar honderd mensen is genoeg voor een nieuwe taal. Het Cité-Duits laat zien hoe krachtig een kleine taalgemeenschap kan zijn. We zijn in Europa gewend geraakt aan talen die door miljoenen mensen gesproken worden, maar in de lange geschiedenis van de mensheid zijn 'grote' talen, zoals het Engels en het Nederlands, een zeer recent verschijnsel. En nog steeds spreekt een deel van de wereldbevolking een moedertaal die maar door een paar honderd of een paar duizend andere mensen optimaal verstaan en begrepen wordt. Bijvoorbeeld diep in het regenwoud, op een klein eiland of in een afgelegen dorp.

Taal is een uitvinding van jager-verzamelaars. Daar moet je iets van terugzien in de structuur van taal. Binnen een kleine groep jager-verzamelaars is er altijd veel gedeelde kennis. Daardoor is taal op zijn best als er veel bekend verondersteld mag worden en er dus compact kan worden geformuleerd.

Met (versleutelde) taal kun je informatie afschermen. De structuur van taal (je combineert klanken tot woorden, en je combineert woorden tot zinsdelen en zinnen) is natuurlijk op de eerste plaats bedoeld voor het overbrengen van informatie. Maar diezelfde structuur leent zich uitstekend voor het omgekeerde: encryptie (versleutelen). Mensen kunnen , als ze daartoe de behoefte voelen, de klanken, de woorden en, eventueel ook, de zinsstructuur van een bestaande taal zodanig versleutelen, dat er iets ontstaat dat voor buitenstaanders onbegrijpelijk is. Een bekend voorbeeld is 'straattaal'. Dat zijn lokale varianten van het Nederlands die bedacht zijn door kinderen van migranten. Die gebruiken in het Nederlands dat ze onder elkaar spreken, expres zoveel niet-Nederlandse woorden dat ze onverstaanbaar worden voor mensen die niet in die woordenschat zijn ingewijd. In Cité-Duits gebeurt iets vergelijkbaars.

De sprekers, ook kinderen van migranten, gebruiken onder elkaar veel Duitse woorden, die in de omliggende (Limburgs sprekende) dorpen niet begrepen worden, maar ook allerlei woorden uit andere talen (Pools, Tsjechisch, Itialiaans, Frans).

Meertaligheid is de voedingsbodem voor nieuwe talen Een groot deel van de wereldbevolking spreekt meerdere talen: een moedertaal en daarnaast nog één of meer andere talen. In de gebieden waar nog jager-verzamelaars actief zijn, is meertaligheid eerder regel dan uitzondering. Waarschijnlijk was dat duizenden jaren geleden ook al zo. Al die kleine taalgemeenschappen moesten enige kennis hebben van de talen die om hen heen gesproken worden. Al was het maar omdat ze voor hun huwelijkspartners waren aangewezen op mannen of vrouwen uit de naburige taalgemeenschap.

Nieuwe talen ontstaan altijd uit bestaande talen. Daarbij treedt vaak grammaticale vereenvoudiging op. De vereenvoudigingen die in het Cité-Duits zijn aangetroffen lijken op vereenvoudigingen in het Afrikaans en het Engels. Die talen hebben ook nog maar één bepalend lidwoord ('die' en 'the'). Talen als het Duits en het Nederlands bevatten veel onhandige elementen, zoals die verschillende lidwoorden: 'de', 'het'; 'der', 'die', 'das'. Die ballast wordt bij de geboorte van een nieuwe taal vaak overboord gegooid.

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe net over de grens razendsnel een unieke taal ontstond

# data[].attributes.attachment_link.description
Een kleine delegatie Nederlandse taalkundigen was op bezoek bij zeventig-plussers in Eisden-Tuinwijk, een voormalig mijnwerkersstadje in Belgisch Limburg, een paar jaar geleden. Toen ze weer vertrokken waren, vroeg Jan Kohlbacher, een inwoner van Tuindorp, aan een andere inwoner wat hij ervan vond. Die zei: „Sjöne meedjes, aba iech hab kein klote vasjtande."

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ze zijn vanaf dinsdag te zien in het museum Singer Laren, op een tentoonstelling van een deel van de collectie van de Van Vlissingen Art Foundation.

Het eerste werk (31 bij 48 centimeter) is van de Van Vlissingen Art Foundation zelf, het tweede (32 bij 48 centimeter) uit het Van Gogh Museum. Het eerste werd na de aankoop uit een buitenlandse privécollectie onderzocht in het Van Gogh, waar men tot de conclusie kwam dat het echt een tekening van de grote meester moest zijn. Aan de hand van deze resultaten werd vastgesteld dat een eerder afgeschreven werk uit de eigen verzameling toch ook gemaakt is door Van Gogh zelf.

Identitiek

''De twee tekeningen zijn overduidelijk van dezelfde hand, en in stijl verwant aan de modeltekeningen die Van Gogh begin 1886 eerst in Antwerpen en vervolgens in Parijs op het atelier van Cormon maakte. Ook de gebruikte tekenmaterialen zijn identiek en de onderwerpen zijn te verbinden met schilderijen die Van Gogh in het voorjaar en in de vroege zomer op Montmartre maakte'', zegt onderzoeker Teio Meedendorp van het Van Gogh.

''Binnen het getekende oeuvre van Van Gogh zijn dit twee opvallende werken die mooi illustreren hoezeer hij in de periode winter/voorjaar 1886 nog op zoek was naar een eigen stijl. Ze illustreren een fase in het leerproces van de kunstenaar, die zichzelf in Parijs uiteindelijk opnieuw uitvond, maar hier nog even het traditionele artistieke pad bewandelde'', vertelt hij.

Er zijn ruim negenhonderd tekeningen van Van Gogh bekend plus een handjevol schetsboekjes. Ongeveer vijfhonderd tekeningen worden met de schetsboekjes bewaard in het Van Gogh Museum.

Van Vlissingen

Behalve de Van Goghs toont het Singer Laren tot en met 6 mei werken van onder anderen Monet, Manet, Renoir, Degas, Pissarro, Gauguin, Sisley, Signac, Van Dongen, Matisse, Dufy, Nolde en Picasso, allemaal afkomstig uit de kunstverzameling van de Van Vlissingen Art Foundation. De zeer geslaagde zakenman John Fentener van Vlissingen en zijn vrouw verzamelen al 45 jaar lang.

# data[].attributes.attachment_link.title
Twee tekeningen blijken na onderzoek werk van Van Gogh

# data[].attributes.attachment_link.description
De nalatenschap van Vincent van Gogh is nog iets groter dan gedacht. Van twee tekeningen met zwart krijt is onlangs vastgesteld dat ze van zijn hand zijn. Het gaat om De heuvel van Montmartre met steengroeve en om De heuvel van Montmartre, allebei uit 1886.

# data[].attributes.body
Loving Vincent- Film!

# data[].attributes.body
Een nieuwe wereldkaart waarmee je die diepte van de oceaan kan zien

De ruimtevaart die steeds nieuwe sterren en planeten ontdekt

# data[].attributes.body
14 NOVEMBER 2017 - 14:31

Bij een veiling in New York is het schilderij Laboureur dans un champ (Boer in een veld) van Vincent van Gogh geveild voor een bedrag van 81,3 miljoen dollar, omgerekend bijna 70 miljoen euro. Dat is ongeveer 25 miljoen euro meer dan veilingmeesters vooraf hadden geschat.

-Rinske

# data[].attributes.body
4 januari zijn alle 5 de waterkeringen dicht gegaan. Het stormde deze dag zo hard dat er overstromingsgevaar dreigde.

# data[].attributes.body
Marine Le Pen

https://www.nu.nl/buitenland/4608813/marine-le-pen-in-opspraak-uitspraken-jodenvervolging.html

# data[].attributes.body
Br-exit

# data[].attributes.body
staat niet aansprakelijk voor aardbeving schade na gaswinning

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Rechtzaak tegen vier partijen

Sijbrand Nijhoff woont al zijn leven lang in de boerderij in Zijldijk. In 2015, toen hij voor de zoveelste keer scheuren in de muren ontdekte, nam hij een rigoreuze beslissing. Hij daagde vier partijen voor de rechter: de NAM, de Staat, staatsonderneming Energiebeheer Nederland (EBN) en de Maatschap Groningen.

Tijdens de eerste zitting in november 2015 zeiden de advocaten van Nijhoff te beschikken over geheime documenten uit 1962 en 1963. Deze stukken tonen volgens de advocaten aan dat de Nederlandse Staat mede-exploitant van het Groninger gasveld is en daarom aansprakelijk voor de gevolgen van de gaswinning.

De Nederlandse Staat is volgens Nijhoff ook aansprakelijk omdat het ministerie van Economische Zaken ondanks de risico's doorgaat met het winnen van gas. Daarmee brengt de overheid de Groningse burgers doelbewust in gevaar, aldus Nijhoff, en dat is een overtreding van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.

Oordeel van de rechter

De rechter gaat niet met die uitleg van Nijhoff mee, zo blijkt uit het vonnis van woensdag.

Volgens de rechter had na de beving bij Huizinge in 2012 van de minister weliswaar een verdergaand ingrijpen in de gasproductie verwacht mogen worden, maar is dit onvoldoende om de Staat aansprakelijk te stellen voor de schade aan de boerderij. Daarvoor had Nijhoff moeten aantonen dat de schade is ontstaan of toegenomen na dit niet adequate ingrijpen van de minister, en dat bewijs is niet geleverd.

Nijhof baalt van de uitspraak. „Groningen is een wingewest waar de mens niet meer telt."

NAM en EBN wel aansprakelijk

In een eerder tussenvonnis oordeelde de rechtbank in Assen al dat de NAM en EBN wel aansprakelijk zijn voor de schade aan de boerderij.

Dat de rechter ook EBN noemde, was opvallend. Hierdoor wordt de Staat indirect al wel als aansprakelijke partij aangewezen. EBN, dat betrokken is bij de opsporing, winning en verkoop van het Nederlandse gas, is namelijk volledig in handen van de overheid.

Schadevergoeding Nijhoff

Wat de uitspraak van woensdag financieel gezien voor Richtje en Sijbrand Nijhoff betekent, moet nog blijken. De rechter heeft het echtpaar veroordeeld tot het betalen van de proceskosten van de Staat. Om hoeveel geld dat gaat, is nog niet duidelijk.

Daarnaast heeft de rechtbank enkele onafhankelijke deskundigen aangewezen die de boerderij van Nijhoff zullen inspecteren. Op basis van hun bevindingen zal de rechtbank later bepalen op hoeveel schadevergoeding van de NAM en EBN het echtpaar Nijhoff recht heeft.

# data[].attributes.attachment_link.title
Rechter: de Staat is niet aansprakelijk voor aardbevingsschade Zijldijk

# data[].attributes.attachment_link.description
Rechtzaak tegen vier partijen Sijbrand Nijhoff woont al zijn leven lang in de boerderij in Zijldijk. In 2015, toen hij voor de zoveelste keer scheuren in de muren ontdekte, nam hij een rigoreuze beslissing. Hij daagde vier partijen voor de rechter: de NAM, de Staat, staatsonderneming Energiebeheer Nederland (EBN) en de Maatschap Groningen.

# data[].attributes.body
vluchtelingen stroom van uit Syrië.

# data[].attributes.body
https://www.ad.nl/wetenschap/monsterplaneet-ontdekt-theorieeneuml-n-kunnen-de-prullenbak-in~a302450f/

De ontdekking van een planeet die 'monsterlijk groot' is in vergelijking met zijn moederster, zorgt voor opwinding onder wetenschappers. Het bestaan van ‘NGTS-1b’ stelt alle gangbare theorieën over de vorming van planeten in ons heelal in een twijfelachtig daglicht.

Christiaan Huygens was ook een fan van het bestuderen van planeten.

# data[].attributes.body
Wetswijzigingen die in het nieuws zijn geweest of in de krant hebben gestaan zijn van toepassing, andere niet!!

https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2016/12/22/nieuwe-wetten-per-1-januari-2017

https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2017/12/20/belangrijkste-belastingwijzigingen-per-1-januari-2018

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/circulaires/2015/12/23/belangrijkste-wijzigingen-belastingen-2016
(goedkeuring is gegeven in 2015, wetten zijn ingevoerd op 1 jan 2016)

# data[].attributes.body
Schmidt overleed in 1995. Desondanks zijn er in de afgelopen 20 jaar veel dingen verschenen waarin Annie M.G. Schmidt voor kwam, verschillende boeken, een toneelstuk dat na 50 jaar opnieuw werd opgevoerd en zelf in televisie serie mochten we het leven van Annie aanschouwen. In 2017 was het moment daar dat na verschillende biografieën van Wim Sonneveld, Ramses Sjaffie en Robert Long het tijd was om het leven van Annie M.G. Schmidt weer tot leven te laten komen in de vorm van een musical, Was getekend Annie M.G.

Een andere link met Annie M.G. Schmidt is de in 2004 overleden Fiep Westendorp. 1952 was het jaar waarin Annie en Fiep een begin maakte aan hin samenwerking. Het begon allemaal met Jip en Janneke 2 kinderen die Fiep tekende in opdracht van Het Parool. Annie schreef hier de verhalen bij. Een samenwerking van vele jaren was hier ontstaan.
Later volgde ook nog Floddertje, Pluk van de Petteflet en tje. Ook het bekende boek Zoiezo is ontstaan uit de samenwerking van deze twee dames.
In 2016 is de 100e verjaardag van Fiep Westendorp groots gevierd.

# data[].attributes.body
Orkaan Irma.
Eind 2017 trof orkaan Irma verschillende landen in noord en midden Amerika. Ook een eiland uit Het Koninkrijk Der Nederlanden, het eiland Sint Maarten is daarbij getroffen. Sint Maarten is een kolonie geweest van Nederland, maar werd in 2010 weer als zelfstandig verklaard. Vergelijkbaar als net de watersnoodramp in onze provincie Zeeland is ook het eiland Sint Maarten overspoelt met water en geheel verwoest. Nederland heeft een landelijke geldinzamelingsactie fehoiden en geld verzameld op Giro 5125 (een andere rekening dan de bekende giro 555).

# data[].attributes.attachment_link.description
Orkaan Irma was de vierde tropische cycloon van het Atlantisch orkaanseizoen 2017. De orkaan was de krachtigste sinds Wilma uit 2005 en had de laagste luchtdruk sinds Dean uit 2007. Het was voor zover bekend de eerste keer dat een orkaan van categorie 5 de noordelijke Bovenwindse Eilanden trof.

# data[].attributes.body
stukje land van België naar Nederland.....

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een stukje Belgisch land is straks van ons en andersom. En dat allemaal zonder strijd. Deze landuitruil mag dan zonder bloedvergieten plaatsvinden, het begon toch allemaal met een lijk.

In het zuidelijkste puntje van Nederland, nog onder Maastricht, liggen twee eilandjes in de Maas. Het onderste gedeelte: eigendom van Nederland, het bovenste stuk - ter grootte van 15 voetbalvelden - is Belgisch. Die golvende en onpraktische grens, vastgelegd in 1843, wordt nu aangepast. Binnenkort krijgen wij die 15 voetbalvelden aan natuurgebied en loopt de grens weer rechtdoor.

De wijziging heeft alles te maken met een Nederlandse wandelaar die drie jaar geleden stuitte op een onthoofd lijk. De wandelaar alarmeerde de Nederlandse politie, maar die kon niks doen, want het ging om Belgisch grondgebied. De Belgische politie op hun beurt wilde er wel naartoe, maar kon er niet komen: er waren geen aanlegplekken of havens. Wilden de agenten bij het lijk komen, dan moesten ze in het water springen. Via Nederland op de plek komen was ingewikkeld, want daar moest dan weer speciale toestemming voor komen. Kortom: onnodig gedoe.

Bijzonder
De oplossing: de grens wordt in de loop van 2016 verlegd. Klinkt als een formaliteit, maar toch is het best bijzonder. Zo ruzieden Nederland en Duitsland heel lang over de zeegrens boven Groningen, waar Duitsland onlangs een groot windmolenpark wilde plannen. Over die grens zijn nu wel afspraken gemaakt: maar is wel een 'praktische lijn' getrokken, geen officiële grens. Wat maar weer aantoont hoe gevoelig die grens soms kan liggen.

Dat België en Nederland er wel zo gemakkelijk en zonder ruzie uitkomen, kan Belgische historicus Luc de Vos wel verklaren: "Dat dit mogelijk is tussen België en Nederland heeft te maken met het feit dat die landen al eeuwen lang banden hebben met elkaar. En sinds de Tweede Wereldoorlog is grondgebied niet zo belangrijk meer."

Bekijk hier het hele item bij Z Today:

# data[].attributes.attachment_link.title
Een stukje België is straks van Nederland (en dat zonder bloedvergieten)

# data[].attributes.attachment_link.description
Een stukje Belgisch land is straks van ons en andersom. En dat allemaal zonder strijd. Deze landuitruil mag dan zonder bloedvergieten plaatsvinden, het begon toch allemaal met een lijk. In het zuidelijkste puntje van Nederland, nog onder Maastricht, liggen twee eilandjes in de Maas.

# data[].attributes.body
Het eiland Sint Maarten kwam afgelopen jaar in het nieuws, door een orkaan genaamd Irma doe het eiland verwoeste.
De link met het canonvenster is dat Sint Maarten onderdeel is van Het Koninkrijk Der Nederlanden. Sint Maarten werd in 2010 een zelfstandig land, dit betekend met een eigen regering en wet, de koninklijke landmacht wordt met dit zelfstandigeland nog wel gedeeld.
Bekijk het filmpje voor meer informatie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Het Koninkrijk der Nederlanden in vogelvlucht

# data[].attributes.attachment_link.description
De bestuurlijke verhouding tussen de eilanden in de Caraïbische Zee en Nederland zit ingewikkeld in elkaar. Een overzicht.

# data[].attributes.body
100 jaar geleden werd voor het eerst het tijdschrijft de stijl uit gebracht onderleiding van ..... dit was het begin van een nieuwe kunststroming.
Om het jaar 2017......

# data[].attributes.attachment_link.title
100 jaar De Stijl - maar wat is deze kunststroming precies?

# data[].attributes.attachment_link.description
Bekijk hoe De Stijl: ontstond en hoe deze invloedrijke beweging de kunstwereld veranderde.

# data[].attributes.body
Spanje en Catalonië

Puigdemont

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dit jaar raakten Catalonië en Spanje hopeloos verdeeld over de vraag hoe het verder moet met de positie van de Catalaanse regio in Spanje. Drie maanden geleden hielden de Catalanen een referendum waarbij de Spaanse politie hard ingreep. In Het Geluid van 2017 ontvangen we Miquel Bulnes, auteur van een boek over het Jaren '20-Spanje, en Miquel Marzabal I Galana, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Catalanen voor Onafhankelijkheid.

Miquel Marzabal, Catalaan, was zelf aanwezig in Catalonië op de dag van de onafhankelijkheidsverkiezingen. "Ik stond eerst in de rij, maar door onderbezetting werd ik gevraagd in het stembureau te helpen. Daarom ben ik niet gemept", zegt Marzabal. "Het forse geweld van de politie tegen mensen die vreedzaam in de rij stonden was akelig."

Paradijselijke ideeën

Miquel Bulnes, van Spaanse afkomst, is kritisch over de onafhankelijkheidswens van de Catalanen. "Het lijkt mij een slecht idee op vele fronten, vooral voor de Catalanen zelf", zegt hij. "Vooral de verdeeldheid onder Catalanen onderling vind ik lastig. De ene helft is gek gemaakt met paradijselijke ideeën van een onafhankelijke staat. De andere helft wil dat niet."

Marzabal noemt zelf het Spaanse parlement als een belangrijke reden voor onafhankelijkheid. "Vijftig wetten van het Catalaanse parlement zijn in Madrid vernietigd in de laatste twee jaar. Dat gebeurt ook al tientallen jaren, dat bevoegdheden steeds weer worden overruled." Het houdt volgens Marzabal de Catalanen tegen in wat mogelijk is. "We willen ons kunnen ontwikkelen, maar dat wordt telkens weer onmogelijk gemaakt."

Verkiezingen

Inmiddels zijn in Catalonië opnieuw verkiezingen geweest, met dezelfde uitslag als in het referendum dat zo uit de hand liep. Toch zegt dat volgens Bulnes niet alles. "Door het systeem in Catalonië is er nu een meerderheid in zetels, maar een minderheid van de bevolking heeft voor gestemd. Dat lijkt me een onstabiele basis."

Vooruitkijkend ziet Miquel Marzabal dat er waarschijnlijk nog een lange weg te gaan is. "Ik denk dat, als wij onafhankelijk willen worden, dat de prijs hoger is dan wij dachten. Of Catalanen daartoe bereid zijn: dat weet ik niet."
Met persoonlijke gesprekken bij grote nieuws- en sportgebeurtenissen van de afgelopen twaalf maanden, brengt NPO Radio 1 drie dagen lang Het Geluid Van 2017.

# data[].attributes.attachment_link.title
Catalonië: onderdeel van Spanje of niet?

# data[].attributes.attachment_link.description
Dit jaar raakten Catalonië en Spanje hopeloos verdeeld over de vraag hoe het verder moet met de positie van de Catalaanse regio in Spanje. Drie maanden geleden hielden de Catalanen een referendum waarbij de Spaanse politie hard ingreep.