# data[].attributes.attachment_link.readable_text
13 lipca 1870 król Prus Wilhelm I przesłał Otto von Bismarckowi tzw. depeszę emską.

W II połowie XIX wieku oczy Europy zwrócone były na jednoczące się Niemcy. Motorem konsolidacji kraju były Prusy, zaś mózgiem operacji kanclerz Otto von Bismarck. Szczególnie zainteresowana wydarzeniami za wschodnią granicą była Francja, która postrzegała Prusy w kategoriach zagrożenia własnej silnej pozycji w polityce europejskiej.
Bismarck prowokuje
Gdy Bismarck zaproponował objęcie tronu hiszpańskiego przez Leopolda Hohenzollerna, Francja zażądała wycofania tej kandydatury. Ponadto, pod groźbą wojny, oczekiwała gwarancji, że Prusy w przyszłości nie wysuną kandydatury Leopolda.

Król pruski odmówił i wysłał w tej sprawie depeszę do Bismarcka. Ten nakazał ją przeredagować tak, by jej treść była obraźliwa dla Francji i opublikować w wieczornej niemieckiej prasie. Francja połknęła haczyk i wypowiedziała wojnę Prusom 19 lipca 1870 roku.
Wojna francusko-pruska
Na to czekał Bismarck: armia pruska była znacznie lepiej przygotowana do walki niż Francuzi. Po upokarzającej porażce pod Sedanem i wzięciu przez Niemców w niewolę 100 tys. żołnierzy francuskich i cesarza Napoleona III, Francja musiała skapitulować.

- Francja i zjednoczone już Cesarstwo Niemieckie podpisały pokój jakże dla Paryża fatalny. Przecież to Francja została uznana za agresora, to przecież Napoleon III dał się sprowokować do tego, że to on pierwszy wojnę wypowiedział. Drogo za to Francja zapłaciła: utratą Alzacji i Lotaryngii oraz koniecznością zapłaty olbrzymiej, liczącej 5 miliardów franków w złocie na rzecz zwycięskich Niemiec - mówił prof. Andrzej Notkowski w audycji z cyklu "Kronika dwóch tysiącleci" Andrzeja Sowy i Wojciecha Dmochowskiego.

Niemcy wykorzystały pieniądze na budowanie swojej potęgi. Francja została upokorzona jeszcze w jeden sposób: w historycznej siedzibie królów Francji, Wersalu, 18 stycznia 1871 proklamowane zostało Cesarstwo Niemieckie. Jego kanclerzem został Otto von Bismarck.
Posłuchaj audycji z cyklu "Kronika dwóch tysiącleci".

# data[].attributes.attachment_link.title
Depesza emska, czyli mistrzowskie zagranie Bismarcka

# data[].attributes.attachment_link.description
Otto von Bismarck chciał odebrać Francji bogate regiony - Alzację i Lotaryngię. Miał do tego zaprawioną w bojach armię i pieniądze na prowadzenie wojny. Brakowało mu jednego: pretekstu. "Żelazny kanclerz" postarał się, żeby Francuzi sami mu go dali, przeredagowując depeszę, którą otrzymał od swojego króla.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Od kongresu wiedeńskiego Niemcy bezskutecznie podejmowali próby doprowadzenia do jedności swych państw. Największe szanse na przeprowadzenie zjednoczenia miały Prusy, przeżywające okres efektownego rozwoju cywilizacyjnego. Nie godziła się na to jednak Austria, stojąca na czele Związku Niemieckiego. Dopiero zmiany, jakie dokonały się w polityce europejskiej na początku II połowy stulecia umożliwiły królowi pruskie-mu stanięcie na czele Rzeszy.
Porażki spod Magenty i Solferino zmusiły cesarza Austrii do rozpoczęcia reform, chroniących wielonarodowe państwo przed ostatecznym rozpadem. Ostatecznie, na przełomie 1866/1867 r. jednolita monarchia austriacka przekształciła się w dualistyczne Austro-Węgry. Także i inne narody, obok dwu współpanujących, otrzymały pewną autonomię. Mimo przeprowadzania zmian mających zaskarbić przychylność społeczeństw, Wiedeń nadal borykał się z problemami wewnętrznymi, jak i z osłabieniem swej pozycji na arenie międzynarodowej.

Potrafił to perfekcyjnie wykorzystać Otto von Bismarck, od 1862 r. minister stanu Prus. Wykorzystując poparcie króla Wilhelma I i umiejętnie prowadząc grę z parlamentem, zdołał w krótkim czasie przeprowadzić reorganizację armii i przeznaczyć znaczne fundusze na przygotowania wojenne.

W 1864 r. Prusy, wspomagane przez Austrię, rozpoczęły wojnę przeciwko Danii. W jej wyniku oba państwa niemieckie zdobyły prowincje Szlezwik i Holsztyn. Wspólne władanie świeżymi zdobyczami zrodziło wkrótce, zgodnie z intencjami Bismarcka, konflikt między niedawnymi sojusznikami.

Zapewniwszy sobie neutralność Rosji ("konwencja Alvenslebena"), życzliwość Francji (spotkanie w Biarritz) i współdziałanie Włoch (układ w Plombiers), minister stanu Prus sprowokował zbrojny konflikt z Austrią. Wojska Franciszka Józefa poniosły sromotną klęskę pod Sadową w lipcu 1866 r., a już w sierpniu podpisano pokój w Pradze. Na jego mocy Austria traciła prowincję wenecką, zrzekała się pretensji do Szlezwiku i Holsztyna, godziła na likwidację Związku Niemieckiego. Pozbawiony wpływu na przemiany w krajach niemieckich Franciszek Józef skupił się na problemach swego, dualistycznego już państwa.

Prusy tymczasem stanęły na czele nowo utworzonego (1867 r.) Związku Północnoniemieckiego (z Bismarckiem jako kanclerzem, a Wilhelmem I jako prezydentem). Równocześnie gotowały się do wojny z ostatnim przeciwnikiem, mogącym utrudniać pełne zjednoczenie Rzeszy - Francją. Prowadziła ona dotąd nadzwyczaj krótkowzroczną polityką zagraniczną, dopomagając Bismarckowi w osiągnięciu tak mocnej pozycji.

W lipcu 1870 r. "żelazny kanclerz" sprowokował Francję do wypowiedzenia wojny Prusom ("depesza emska"). Konflikt zakończył się kompromitującą porażką Drugiego Cesarstwa. Napoleon III dostał się do niewoli pod Sedanem. W Paryżu ogłoszono powstanie republiki. W lutym 1871 r. zawarto pokój, ratyfikowany ostatecznie w maju we Frankfurcie. Francja traciła Alzację i Lotaryngię oraz miała wypłacić Prusom ogromną kontrybucję.

Wyrazem triumfu Prus i jednocześnie finałem zjednoczenia Niemiec było proklamowanie 18 stycznia 1871 r. w Wersalu Cesarstwa Niemieckiego. Jego władcą został Wilhelm I, a kanclerzem - Bismarck. Nowe imperium, dysponujące ogromnym potencjałem gospodarczym, potrzebowało dla pełnego rozwoju rozszerzenia swych wpływów w świecie - zdobycia kolonii, dostępu do surowców i rynków zbytu. Stąd też II Rzesza stała się najbardziej agresywnym mocarstwem, czym przyczyniła się do naruszenia podstaw światowego pokoju.

# data[].attributes.attachment_link.description
Od kongresu wiedeńskiego Niemcy bezskutecznie podejmowali próby doprowadzenia do jedności swych państw. Największe szanse na przeprowadzenie zjednoczenia miały Prusy, przeżywające okres efektownego rozwoju cywilizacyjnego. Nie godziła się na to jednak Austria, stojąca na czele Związku Niemieckiego. Dopiero zmiany, jakie dokonały się w polityce europejskiej na początku II połowy stulecia umożliwiły królowi pruskie-mu stanięcie na czele Rzeszy.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
HISTORIA.org.pl - historia, kultura, muzea, matura, rekonstrukcje i recenzje historyczne

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Italia pozostawała w rozbiciu politycznym przez ponad tysiąc lat. Przez ten czas była widownią nieustannych walk o władzę i wpływy. Jednocześnie, dzięki strategicznemu położeniu na styku kultur, były możliwe narodziny nowego kulturowego nurtu w dziejach Europy, renesansu. Ostatecznie jednak nadzieje rozbudzone podczas epoki napoleońskiej czy Wiosny Ludów zakończyły się ostatecznym zjednoczeniem państwa. Długa droga do zjednoczenia
Upadek imperium rzymskiego spowodował znaczące zmiany na terenie Półwyspu Apenińskiego. Część terenów dzisiejszej republiki włoskiej znalazła się pod panowaniem Ostrogotów. Po ich wyparciu swoje państwo, ze stolicą w Pawii, utworzyli Longobardowie. Lud ten rywalizował z imperium bizantyńskim o wpływy na Półwyspie. Bizancjum utworzyło na terenie Italii między innymi tak zwany Egzarchat Rawenny. Wraz z upadkiem państwa Longobardów, jak również z osłabnięciem pozycji Bizancjum, pierwszoplanową rolę w Italii zaczęło odgrywać utworzone w połowie VIII w. przez królów frankijskich Państwo Kościelne, ze stolicą w Rzymie. W tym samym czasie południe Włoch wraz z Sycylią znajdowało się raz pod panowaniem arabskim, raz pod panowaniem normańskim. Rozpoczyna się również okres świetności politycznej oraz gospodarczej włoskich miast-państw takich jak Wenecja i Genua.

Czasy nowożytne to również okres rozbicia politycznego Italii. Na jej terenie rozgrywały się walki pomiędzy dwoma ówczesnymi mocarstwami: Francją i Hiszpanią. Wtedy to również dochodzi do słynnego złupienia Rzymu przez obce wojska, tak zwanego Sacco di Roma (1527 r.).

W tym samym czasie na pierwszy plan zaczyna wysuwać się papiestwo, rządzone przez papieży-polityków, które stara się pod swoimi sztandarami zjednoczyć całą Italię. Mimo rozbicia politycznego to właśnie na Półwyspie Apenińskim narodził się renesans, nowy styl w kulturze europejskiej. Było to możliwe nie tylko dzięki mecenatowi władców poszczególnych państw, ale także położeniu geograficznemu. Ówczesne ziemie włoskie znajdowały się bowiem na styku kultur: łacińskiej, greckiej i arabskiej.
Pierwsze próby odzyskania niepodległości (wł. il risorgimento)
Upadek Napoleona i postanowienia kongresu wiedeńskiego miały utrwalić istniejący przed epoką napoleońską ład w Europie. Jednak narody, które znajdowały się pod obcym panowaniem lub w stanie rozbicia politycznego, dążyły do odzyskania niepodległości.

W XIX w. istniało w państwach włoskich kilka koncepcji zjednoczenia. Jedną z nich był radykalny ruch Młode Włochy, założony przez Giuseppe Mazziniego w 1831 r. W swoich poglądach dążył on do zjednoczenia państwa poprzez powstania ludowe. Istniały również inne ruchy mniej radykalne chcące metodami pokojowymi doprowadzić do zjednoczenia na drodze federacji państw włoskich. Radykaliści swoją szansę wypatrzyli podczas Wiosny Ludów (1848‒1849), kiedy to w całej Europie dochodziło do masowych wystąpień społeczeństw przeciwko panującym porządkom. Mimo początkowych sukcesów nadzieje na odzyskanie niepodległości zostały zaprzepaszczone, między innymi z powodu postawy Austrii, której najbardziej zależało na utrzymaniu istniejącego statusu. Państwo to bowiem kontrolowało północną część Italii i nie zamierzało z tych wpływów zrezygnować.
1861 r. ‒ zjednoczenie Włoch
Korzystna sytuacja dla zjednoczenia państwa pojawiła się w drugiej połowie XIX w., kiedy to we Francji stery rządów przejął przychylny Włochom Napoleon III. Również król Sardynii, Wiktor Emanuel II, mianował na szefa rządu Cavoura, którego celem było zjednoczenie Włoch pod przewodnictwem Sardynii. W tym celu potajemnie spotkał się z cesarzem Francuzów w Plombieres, aby uzgodnić plan działania. Jedyną przeszkodą w zjednoczeniu państwa była monarchia Habsburgów. Jednak w tym okresie państwo to przeżywało poważny kryzys. Determinacja narodu włoskiego była bowiem wielka. W 1859 r. Austriacy ponoszą klęski między innymi pod Magentą i Solferino. Jednocześnie w tym samym czasie w środkowych Włoszech wybucha rewolucja, w wyniku której poddani wyganiają swoich władców. Mimo wycofania poparcia Napoleona III dla mieszkańców Italii sprawa była już przesądzona. Bowiem na początku 1860 r. Giuseppe Garibaldi staje na czele wojsk powstańczych. Udaje mu się odbić Sycylię i utworzyć tam tymczasowy rząd narodowy. Mimo popularności wśród ludu postanowił podporządkować się królowi Wiktorowi Emanuelowi II. Tym samym 17 marca 1861 r. parlament proklamował powstanie Królestwa Włoch, na czele którego stał Wiktor Emanuel II. Początkowo stolicą nowego państwa był Turyn, a potem Florencja. Rzym stolicą stał się w 1871 r. Oczywiście powstanie Włoch wywołało ogromny sprzeciw papieży. Zmieniło to również układ sił w Europie, bowiem powstało silne państwo, które również będzie posiadało aspiracje polityczne.
Bibliografia:

1. Chwalba A., Historia powszechna wiek XIX, Warszawa 2009.

2. Gierowski J.A., Historia Włoch, Warszawa 2003.

Korekta: Aleksandra Czyż

# data[].attributes.attachment_link.title
Zjednoczenie Włoch - długa droga do jedności

# data[].attributes.attachment_link.description
Italia pozostawała w rozbiciu politycznym przez ponad tysiąc lat. Przez ten czas była widownią nieustannych walk o władzę i wpływy. Jednocześnie, dzięki strategicznemu położeniu na styku kultur, były możliwe narodziny nowego kulturowego nurtu w dziejach Europy, renesansu. Ostatecznie jednak nadzieje rozbudzone podczas epoki napoleońskiej czy Wiosny Ludów zakończyły się ostatecznym zjednoczeniem państwa.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
18 maja 1756 wybuchła wojna siedmioletnia. W konflikcie brały udział najpotężniejsze państwa świata, zaś teatrem działań były trzy kontynenty.

W XVIII wieku doszło do politycznego przesilenia. Szybko rozwijały się agresywne Prusy i Rosja, zaś między Francją i Wielką Brytanią trwała podjazdowa wojna kolonialna, której stawką było panowanie w Ameryce Północnej.

Liczące się państwa zaczęły zawiązywać sojusze: Austria sprzymierzyła się z Francją, zaś Brytyjczycy związali się z Prusakami. Figury były rozstawione na szachownicy, pozostawała tylko kwestia tego, kto wykona pierwszy ruch. Na ten krok zdecydował się król pruski Fryderyk II, który wkroczył ze swoimi wojskami do Saksonii, co wykorzystała Austria.

- Habsburgowie nie chcieli się pogodzić z utratą Śląska - mówił prof. Rafał Habielski w audycji Agnieszki Steckiej z cyklu "Dźwiękowy przewodnik po historii najnowszej - Austria".

Austria wykorzystała agresję Prus i zaatakowała Śląsk.
Cud domu brandenburskiego
Po stronie Austrii opowiedziała się Rosja, co doprowadziło do zwycięstwa Habsburgów pod Kunowicami. To było ciosem dla pruskiej machiny wojennej. Jak wielkim? Posłuchaj audycji Andrzeja Sowy i Wojciecha Dmochowskiego z cyklu "Kronika dwóch tysiącleci".

Rosyjski walec parł prosto na Berlin, grożąc istnieniu Prus (sojusznicy postulowali rozbiór agresywnego państwa). Wtedy wydarzyło się coś, co przeszło do historii jako cud domu brandenburskiego: zmarła caryca Elżbieta Piotrowna, a tron zajął zafascynowany Fryderykiem car Piotr III. Następca tronu nakazał odwrót. To ocaliło istnienie państwa pruskiego.

Konflikt rozgrywał się także poza kontynentem europejskim, do wojny wciągnięte zostały też inne państwa kolonialne: Hiszpania (po stronie Francji) i Portugalia (jako sojusznik Anglii). Jednak najważniejszym teatrem działań okazała się Ameryka Północna. Brytyjczykom udało się wyprzeć Francuzów z Kanady. To właśnie Wielka Brytania była największym beneficjentem konfliktu.
Nowy układ sił
"Francja traciła swoje kolonie w Indiach, z wyjątkiem pięciu nieufortyfikowanych faktorii handlowych, Kanada przechodziła w ręce angielskie, podobnie jak część Luizjany. Zachodnia Luizjana formalnie stała się podległa Hiszpanii" czytamy w pracy Jerzego Maronia "Historia w datach".

Francja straciła znaczenie jako państwo kolonialne. Brytyjczycy stali się niekwestionowanymi panami mórz i przez ponad 150 lat imperium brytyjskie pełniło rolę światowego hegemona. Każde zwycięstwo ma jednak swoją cenę: kosztami wojny obciążeni zostali mieszkańcy kolonii, co stało się zarzewiem rewolucji amerykańskiej, która doprowadziła do powstania Stanów Zjednoczonych.

Nie minęła dekada, a Rosja, Austria i Prusy zapomniały o niedawnych animozjach i wspólnie zabrały się za rozbiór Rzeczpospolitej.
bm

# data[].attributes.attachment_link.title
Wojna siedmioletnia - (pierwsza) wojna światowa

# data[].attributes.attachment_link.description
18 maja 1756 wybuchła wojna siedmioletnia. W konflikcie brały udział najpotężniejsze państwa świata, zaś teatrem działań były trzy kontynenty. W XVIII wieku doszło do politycznego przesilenia. Szybko rozwijały się agresywne Prusy i Rosja, zaś między Francją i Wielką Brytanią trwała podjazdowa wojna kolonialna, której stawką było panowanie w Ameryce Północnej.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W latach 1944-1989 społeczeństwo polskie podlegało narzuconej z zewnątrz władzy komunistycznej. Obywatele zostali pozbawieni wpływu na decyzje władz, a ich wolność została ograniczona. Przeciwnicy systemu byli represjonowani. Władze tłumiły wszelkie formy społecznego oporu, aktywności i niezależności.

Z Archiwum TVP

Powstanie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność" rozpoczęło długą drogę do demokratycznego, niezależnego państwa.

NSZZ „Solidarność" powstał z ruchu strajkowego 1980 roku - największego ruchu masowego w dziejach Polski. Ruch ten, zrodzony wśród robotników wielkich zakładów pracy w różnych regionach naszego kraju, znalazł swój historyczny punkt zwrotny w sierpniu 1980 roku na Wybrzeżu. Ogarnął on w ciągu roku wszystkie środowiska świata pracy: robotników i rolników, inteligencję i rzemieślników. (...) Związek nasz wyrósł z buntu społeczeństwa polskiego doświadczonego w ciągu przeszło trzech dziesięcioleci łamaniem praw ludzkich i obywatelskich; z buntu przeciwko dyskryminacji światopoglądowej i wyzyskowi ekonomicznemu.

Chcąc zahamować rosnącą aktywność i niezależność społeczeństwa polskiego, 13 grudnia 1981 r. władze komunistyczne wprowadziły w Polsce stan wojenny. Ograniczono podstawowe prawa obywatelskie, np. wprowadzono godzinę policyjną, zawieszono działalność związków zawodowych. Przywódcy „Solidarności „ zostali internowani.

Forma represji, polegająca na przymusowym odosobnieniu osób, uznanych przez władze za niebezpieczne dla państwa, np. członków opozycji politycznej.

Na wieść o wprowadzeniu stanu wojennego w Kopalni Węgla Kamiennego „Wujek" doszło do protestu. Strajkujący górnicy domagali się między innymi uwolnienia wszystkich aresztowanych działaczy NSZZ „Solidarność". Strajk został brutalnie stłumiony. Zginęło wówczas 9 górników, a 24 zostało rannych.

Porozmawiaj z dziadkami i rodzicami o okresie stanu wojennego. Podaj przykłady praw człowieka (innych niż w tekście), które były łamane przez władze komunistycznej Polski.

W autokratycznych systemach politycznych obywatele są całkowicie pozbawieni (totalitaryzm) lub mają ograniczoną możliwość (autorytaryzm)

udziału w wolnych wyborach najważniejszych organów władzy w państwie;

wpływu na sposób sprawowania rządów i decyzje podejmowane przez władze;

swobodnego tworzenia organizacji społecznych i politycznych;

swobodnego wyrażania poglądów, w tym poglądów politycznych.

System, w którym władza skupiona jest w rękach jednego człowieka lub niedużej grupy ludzi i nie podlega żadnej kontroli społecznej.

System polityczny, w którym władza dąży do całkowitego podporządkowania sobie społeczeństwa; uzyskania pełnej kontroli nad publicznym i prywatnym życiem ludzi.

Adolf Hitler był przywódcą III Rzeszy Niemieckiej - państwa o ustroju totalitarnym, które odwoływało się do idei skrajnego nacjonalizmu (szowinizmu).

Józef Stalin był przywódcą Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich - państwa o ustroju totalitarnym.

# data[].attributes.attachment_link.title
Człowiek wobec totalitaryzmu i autorytaryzmu

# data[].attributes.attachment_link.description
W latach 1944-1989 społeczeństwo polskie podlegało narzuconej z zewnątrz władzy komunistycznej. Obywatele zostali pozbawieni wpływu na decyzje władz, a ich wolność została ograniczona. Przeciwnicy systemu byli represjonowani. Władze tłumiły wszelkie formy społecznego oporu, aktywności i niezależności. Powstanie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność" rozpoczęło długą drogę do demokratycznego, niezależnego państwa.

# data[].attributes.body
Przez setki, a nawet tysiące lat kobiety walczyły o swoje prawa, zarówno społeczne, jak i polityczne. Były ignorowane, bagatelizowane, a nawet poniżane przez mężczyzn oraz zbyt konserwatywne kobiety. Skazane na społeczny ostracyzm. Dopiero na przełomie XIX i XX wieku utworzyły one ruch aktywistyczny, dzięki któremu uzyskały w wielu państwach pełne lub częściowe prawa wyborcze.

Początki działalności sufrażyzmu miały miejsce w Wielkiej Brytanii oraz Stanach Zjednoczonych Ameryki. Wielu uosobiało ten ruch z działaczkami utworzonego w 1903 roku w Manchesterze „Woman’s Social and Political Union”. I słusznie. WSPU tworzyły Brytyjki rozczarowane wieloletnimi, nieskutecznymi walkami o prawo wyborcze dla kobiet w Wielkiej Brytanii. Niepowodzenia w Parlamencie w 1905 r. jeszcze bardziej zaogniły ich działania, które z czasem zaczęły słynąć z brutalności oraz radykalności. Członkinie WSPU bywały aresztowane, a ich działania rozpędzane przez policję. Brak jakichkolwiek skutków doprowadził do prób podpalenia Opactwa Westministerskiego oraz bójki z policją. W 1913 roku Emily Wilding Davison doprowadziła do swojej śmierci, kiedy próbowała wstrzymać wyścigi konne, w których brał udział król Jerzy V. Rok później Mary Richardson przeprowadziła zamach na obraz „Toaleta Wenus” Velesqueza. Aktywistki zasłynęły także ze swoich radykalnych działań za więziennymi kratami. Wiele z nich (także i spoza WSPU) doprowadziło swoje ciało do wycieńczenia fizycznego poprzez odmowę spożywania jakichkolwiek posiłków. Niemałe poruszenie wywołały wówczas metody lekarzy stosowane na strajkujących, opisywane jako bestialskie i nieludzkie. Przymusowe odżywianie doprowadziło do zrozumienia sufrażystek przez resztę społeczeństwa. Podczas II wojny światowej WSPU zachęcało kobiety do udziału w wojnie i zaszczyciło swym poparciem rząd brytyjski. W 1917 roku rozwiązano organizację, a niektóre jej działaczki utworzyły Partię Kobiet, rozwiązaną po dwóch latach. W 1918 roku Brytyjki uzyskały prawo wyborcze.

# data[].attributes.body
Projekt.

Plan:

1. Początki chrześcijaństwa

2. Prześladowanie przez Żydów

3. Prześladowanie przez Rzymian

Ad1

Chrześcijaństwo powstało w pierwszej połowie I wieku w rzymskiej prowincji Judei, która była zamieszkana przez Żydów. Zapoczątkowała je działalność Jezusa z Nazaretu. Trzeba dodać, że był to czas silnych napięć politycznych i społecznych na terenie Palestyny, więc Jezus nie był jedynym, który uważał się za mesjasza.

Józef Flawiusz naliczył ich ponad 10.

Chrystus zgromadził w okół siebie dwunastu apostołów, których nauczał przez ponad dwa lata i to oni po jego śmierci stali się głosicielami nowej religii. Za swoją działalność został ukrzyżowany, najprawdopodobniej ok. 36 roku n.e.

Ad2

Chrześcijaństwo przez Żydów było uważane za sektę i usilnie zwalczane. Wynikało to z niewłaściwego zrozumienia przez wyznawców judaizmu roli Mesjasza. Żydzi wyobrażali go sobie jako wyzwoliciela z pod jarzma rzymskiego, a nie głosiciela Nowego Przymierza. Chrześcijanie nie tracili nadziei na pojednanie, mimo iż prześladowania chrześcijan zaczęły się nasilać. Najpierw wraz z działalnością św. Szczepana, który pragnął zreformować judaizm według przykazań Jezusa za co w około 36 r.p.n.e. został ukamienowany. Drugim takim okresem było przejęcie przez Heroda Agryppę władzy prokuratorskiej nad Judeą. Dążył on do zdobycia tak wielkiej władzy jaką miał Herod Wielki. Postanowił więc zjednać sobie Żydów, a najprostszym tego sposobem było, oczywiście, wznowienie prześladowań chrześcijan.

# data[].attributes.body
Stereotypy dotyczące wyglądu

# data[].attributes.body
„ Myszka Miki jest najbardziej haniebnym ideałem, jaki kiedykolwiek został wynaleziony...  Zdrowy rozsądek podpowiada każdemu myślącemu, dorastającemu i prawemu młodzieńcowi, że to obrzydliwe, brudne plugastwo, ten największy nosiciel bakterii w świecie zwierzęcym, nigdy nie może stać się prawdziwym zwierzęciem - przykładem do naśladowania... Koniec ze zdziczałością narodów za sprawą Żydów! Precz z Myszką Miki! Noście swastyki! ”

( z artykułu w niemieckiej gazecie na Pomorzu,                                                                                                                                                                                                                       połowa lat trzydziestych.)

# data[].attributes.headline
Zbadajmy, czy rzeczywiście tylko powstanie wielkopolskie zakończyło się sukcesem.

# data[].attributes.subject
Zbadajmy, czy rzeczywiście tylko powstanie wielkopolskie zakończyło się sukcesem.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Powstanie, dawniej insurekcja - zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy lub władzy okupacyjnej. Powstania zwykle dążyły do uzyskania niepodległości państwa, autonomii obszaru lub przyłączenia obszaru do innego państwa.

Poseł Sojuszu Lewicy Demokratycznej Dariusz Joński stwierdził w 2012r., że Powstanie warszawskie wybuchło w 1988 roku, a stan wojenny wprowadzono rok później. Nie trzymaj poziomu SLD, nie myl polskich powstań!

Poniżej najważniejsze polskie powstania chronologicznie:

1794 r. Powstanie kościuszkowskie (insurekcja kościuszkowska: polskie powstanie przeciw Rosji i Prusom)

1806 r. Powstanie wielkopolskie z 1806 roku (powstanie przeciw Prusom)

1830-1831 r. Powstanie listopadowe (wojna polsko-rosyjska: polskie powstanie narodowe przeciw Rosji)

1846 r. Powstanie krakowskie (jedyny polski zryw narodowo-wyzwoleńczy wymierzony przeciwko trzem okupantom jednocześnie: Rosji, Prusom i Austrii)

1863- 1865 r. Powstanie styczniowe (polskie powstanie narodowe przeciwko Imperium Rosyjskiemu)

1918-1919 r. Powstanie wielkopolskie (zbrojne wystąpienie polskich mieszkańców Wielkopolski przeciwko Niemcom)

1919 r. Powstanie sejneńskie (powstanie zorganizowane przez POW przeciw litewskiej administracji na Sejneńszczyźnie)

1919-1921 r. Powstania śląskie (trzy konflikty zbrojne na Górnym Śląsku, jakie miały miejsce między ludnością polską i niemiecką)

1944 r. Powstanie warszawskie (wystąpienie zbrojne przeciwko Niemcom w czasie okupacji - II wojna światowa)

Nie jest prawdą powszechnie powtarzany mit, jakoby wszelkie polskie powstania zakończyły się klęską. Owszem, powstańcy podejmowali próby walki z okupantem posiadającym zorganizowaną armię i aparat terroru, co kończyło się w większości tragicznie, natomiast należy wiedzieć, że powstanie wielkopolskie z 1806 roku, powstanie wielkopolskie z lat 1918-1919 (warto dodać, że powstań wielkopolskich było w ciągu 125 lat aż pięć) czy powstanie sejneńskie z 1919 r. zakończone zostały pełnym sukcesem. Także w drugim powstaniu śląskim w całości osiągnięto założone cele, a częściowym sukcesem zakończyło się także pierwsze i trzecie.

# data[].attributes.attachment_link.description
Powstanie, dawniej insurekcja - zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy lub władzy okupacyjnej. Powstania zwykle dążyły do uzyskania niepodległości państwa, autonomii obszaru lub przyłączenia obszaru do innego państwa. Poseł Sojuszu Lewicy Demokratycznej Dariusz Joński stwierdził w 2012r., że Powstanie warszawskie wybuchło w 1988 roku, a stan wojenny wprowadzono rok później.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Conditions In The First World War Trenches. L.O: To know what conditions the soldiers had to endure during their stint on the front. When the war started young men were eager to join the battle and fight on the front line.... In the fight for King and country against the HUN!

# data[].attributes.attachment_link.title
Conditions In The First World War Trenches.

# data[].attributes.attachment_link.description
Conditions In The First World War Trenches. L.O: To know what conditions the soldiers had to endure during their stint on the front. When the war started young men were eager to join the battle and fight on the front line.... In the fight for King and country against the HUN!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Andrzej Wielocha

(końcowy fragment artykułu z 25 tomu Płaju)
(...) Bo co to właściwie jest Huculszczyzna? Najprostsza odpowiedzi na powyższe pytanie będzie brzmiała: kraina Hucułów, ziemia zamieszkiwana przez Hucułów. Jeżeli tak, to jej granic nie da się tak łatwo odszukać w terenie. Nie będą bowiem ich wyznaczać żadne słupy graniczne i płoty, ani nawet rzeki, czy góry, tylko ludzie, a dokładnie cały zespół cech, wyróżniających pewną grupę mieszkańców Karpat Wschodnich, których ze względu na te cechy nazywamy Hucułami. Na ów zespół cech składać się mogą cechy antropologiczne, elementy języka, ubiór, zwyczaje, wierzenia, rodzaj uprawianej gospodarki, stosunek do sąsiadów, styl budownictwa itd. Oczywiście niektóre z tych cech jak np. typ gospodarki mogą wywierać na otoczenie przyrodnicze na tyle znaczący wpływ i trwale je przekształcać, że zmiany te będą dostrzegalne także w terenie. Będą to zawsze jednak tylko cechy wtórne, pierwotne tkwią bowiem jedynie w ludziach i tak naprawdę bez dogłębnego poznania kulturowego inwentarza opisywanej grupy nie da się określić jej zasięgu. To też nie ulega wszak wątpliwości, że żeby sporządzić taką mapę trzeba w miarę dobrze poznać kulturowy inwentarz opisywanej grupy, co nie zawsze, szczególnie u pierwszych badaczy miało miejsce.

Im bliżej dnia dzisiejszego tym coraz więcej elementów różnicujących grupy etnograficzne będzie zanikać, a coraz większą rolę będzie odgrywać samoświadomość, aż w końcu zostanie jedynie to ostatnie, całkowicie subiektywne kryterium rozstrzygające o tym czy ktoś jest Hucułem czy nie. Miejmy tylko nadzieję, że z samoświadomością będzie łączyło się poczucie dumy z przynależności do tej grupy etnograficznej, a co za tym idzie przywiązanie do tradycji i jej kultywowanie.

Na koniec tego z konieczności pobieżnego przeglądu muszę poczynić szereg zastrzeżeń. Pierwsze z nich dotyczyć będzie samego terminu „Huculszczyzna" nadanego tej krainie przez przybyłych z zewnątrz intelektualistów, badaczy, a więc pierwotnie samym Hucułom całkowicie obcego. Jak pisał Stefan Hrabec: „...Huculszczyzna jest nazwą używaną tylko przez warstwy wykształcone /.../. W ustach ludu jest to nazwa zupełnie nieznana, bo Huculi nie mają w swoim języku nazwy na oznaczenie swego regionu. Twierdzą, że mieszkają w górach." Przyznając rację językoznawcy, trzeba jednak pamiętać o tym, że o ile teza ta jest prawdziwa w odniesieniu do czasów Pola czy Witwickiego, o tyle nie do końca w stosunku do czasów późniejszych, a już zupełnie nieprawdziwa dzisiaj. Wszak wraz ze wzrostem wykształcenia zmienia się samoświadomości, a terminy wymyślone przez intelektualistów wracają z czasem pod strzechy i przyjmowane są za swoje. Wobec braku odpowiednich badań socjologicznych trudno powiedzieć dla jak dużej grupy ludności zamieszkującej dzisiaj dorzecze górnego Prutu i Czeremoszów nazwa „Huculszczyna" jest swojską nazwą ich „małej ojczyzny", myślę jednak, że odsetek ten jest już dość znaczny.

Drugie zastrzeżenie dotyczyć będzie kryteriów czyli wyboru wspólnych cech kulturowych odróżniających Hucuła od innych mieszkańców Karpat, a także hierarchii ich ważności. Taki, a nie inny wybór może wprost determinować przebieg ustalonej wg nich granicy zasiedlenia. Zaś przyjęte przez siebie kryteria poszczególni badacze nie zawsze jasno precyzują, a czasami wręcz ich nie podają. Stąd też proste porównywanie wyników badań różnych badaczy może prowadzić do błędnych wniosków.

Trzecie wreszcie zastrzeżenie musi dotyczyć roli czasu w przedstawianym obrazie. Na pewno Huculszczyzna z początku XIX w i z początku XX wieku to dwie różne Huculszczyzny. I to nie tylko w warstwie demograficznej - w ciągu 100 lat zaludnienie na tym terenie wzrosło mniej więcej trzykrotnie - ale także, a może nawet przede wszystkim w sferze świadomości.

Na zmianę zasięgu jakiejś grupy etnograficznej może mieć wpływ wiele elementów zmieniających się w czasie. Jednym z nich jest jej atrakcyjność będąca w jakiejś mierze funkcją popularności. Tak jak Podhale wraz ze wzrostem popularności z małego skrawka ziemi pod samymi Tatrami rozrosło się do monstrualnych rozmiarów sięgając w pewnym momencie nawet poza Nowy Sącz, tak też Huculszczyzna od pewnego momentu swoich dziejów zaczęła puchnąc szczególnie ku północy i ku zachodowi. Dzisiaj bez trudu można spotkać się z opinią i to nawet w poważnych publikacjach, że zaczyna się ona tuż za Stanisławowem (Iwano-Frankowskiem), a stolicą jej jest Kołomyja. Wszak huculskie zespoły folklorystyczne z Kołomyi czy np. Waszkowców zdobywają nagrody na międzynarodowych festiwalach. Oczywiście dzisiaj jest to zjawisko bardziej socjologiczne niż etnograficzne, jednak tak naprawdę nie potrafimy powiedzieć jak wcześnie ten proces się zaczął i jaki zasięg mają jego skutki. Na pewno już w okresie międzywojennym z pewnych względów warto było podawać się za Hucuła. Czy także przed I wojną światową bycie Hucułem w oczach nie-hucułów mogło się łączyć ze wzrostem prestiżu czy wręcz jakimiś konkretnym zyskiem? Myślę, że w pewnych okolicach np. w dolinie Prutu na pewno tak. Przecież przyjeżdżający coraz liczniej letnicy stwarzali swoisty „popyt" na Hucułów. A popyt zawsze wytwarza podaż. Cóż szkodzi przytaknąć na kolejne natrętne pytanie? Przecież to nic nie kosztuje, a od zadowolonego ze spotkania z „prawdziwym" Hucułem letnika łatwiej może parę groszy wpaść.

Etnografowie, a także krajoznawcy mają naturalną tendencję do przenoszenia niejako mimochodem przeszłości w teraźniejszość. Jest to, jak pisze Antoni Kroch, „czas teraźniejszy etnograficzny". Spotykamy się często z takimi np. stwierdzeniami strój huculski wygląda tak i tak - tu następuje opis wzięty z Gąsiorowskiego lub Szuchewycza. Jedziemy na Huculszczyznę i cóż widzimy? Ano garnitury, dresy, minispódniczki, jednym słowem ludzie ubierają się tu tak, jak w każdym innym miejscu Ukrainy czy Polski. Czas bowiem nie stoi w miejscu.

Czy w takim razie biorąc pod uwagę powyższe zastrzeżenia w ogóle można sporządzić mapę Huculszczyzny? Wydaje się, że tak, jednak nie będzie na niej na pewno ostro zarysowanych granic etnograficznych, a jedynie mniejsze lub większe strefy przejściowe. Wypada także rozstrzygnąć inną bardzo ważna kwestię, mianowicie mapę której Huculszczyny chcemy rysować, tej z XVIII wieku, o której tak naprawdę prawie nic nie wiemy, tej z wieku XIX, którą jakoś tam znamy z dość licznych opisów i prac naukowych, czy wreszcie współczesnej. Każda z tych map będzie oczywiście inna, a różnice między nimi będą bardzo znaczne.

Integralną częścią tego artykułu jest mapa Huculszczyzny.

# data[].attributes.attachment_link.description
Andrzej Wielocha (końcowy fragment artykułu z 25 tomu Płaju) (...) Bo co to właściwie jest Huculszczyzna? Najprostsza odpowiedzi na powyższe pytanie będzie brzmiała: kraina Hucułów, ziemia zamieszkiwana przez Hucułów. Jeżeli tak, to jej granic nie da się tak łatwo odszukać w terenie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Chyba każdy kto kiedykolwiek był na południowo-wschodnich ziemiach Polski, a w szczególności w Beskidzie Niskim, słyszał o Łemkach, którzy niegdyś zamieszkiwali tamte tereny. Podziwiamy ich cerkwie, kulturę, stroje, słowem wiemy o nich naprawdę sporo. Kto jednak słyszał o Bojkach? Gdzie mieszkali? Czym zajmowali się na co dzień, jak żyli, w co wierzyli? Dlaczego nie pozostał po nich prawie żaden ślad, a wszelka pamięć po nich niemal zaginęła?

Bojko - kto to taki?

Obszar obecnie należących do Polski Bieszczadów przez kilka stuleci poprzedzających drugą wojnę światową był jednym z najgęściej zaludnionych w Europie. Historia tych ziem już wtedy była niezwykle ciekawe i bardzo złożona za razem. Zostały one włączone do królestwa Piastów przez Kazimierza Wielkiego wraz z podbiciem Rusi Halicko-Włodzimierskiej i od tej pory ich losy były nierozerwalnie związane z historią Polski. Początkowo zupełnie puste powoli stawały się miejscem osiedleń ludności pasterskiej wędrującej z terenów dzisiejszej Rumunii i Bałkanów - byli to tzw. Wołosi. Bieszczady stały się też miejscem coraz częstszych nadań ziem szlachcie polskiej. W toku historii Bieszczady stały się prawdziwym tyglem kulturowym - zamieszkiwali tutaj Rusini (ok. 80 % ludności), Żydzi (ok. 10 %), Polacy (ok. 8 %), Niemcy i Cyganie.

Rusini zamieszkujący ziemie dzisiejszej Polski południowo-wschodniej stanowili grupę niezwykle zróżnicowaną wewnętrznie. Jedną z takich grup byli właśnie Bojkowie. Oni sami tak o sobie nie mówili. Nazywali się Hyrniakami lub Werchowyńcami, czyli góralami. Nazwa „Bojko" powstała początkowo jako przezwisko oznaczające kogoś powolnego, zacofanego, czy nieufnego i z czasem przyjęła się na stałe. Bojkowie graniczyli ze wspomnianymi wcześniej i bardziej znanymi Łemkami na zachodzie oraz z Hucułami żyjącymi na wschodzie, na terenach dzisiejszej Ukrainy.

Prace na rzecz określenia granic strefy łemkowskiej i bojkowskiej prowadzili dr Jan Falkowski oraz dr Bazylii Pasznycki i spisali je w swoim dziele zatytułowanym „Na pograniczu łemkowsko-bojkowskim". Stwierdzili oni, że granica wpływów obu grup etnograficznych przebiegała gdzieś na linii północ-południe biegnącej przez Baligród. Pogląd ten przedstawia również prezentowana po lewej stronie mapka. Późniejsi badacze nieraz kwestionowali tę tezę, ale za to zgodnie przyjmowano, że ziemie leżące na zachód od Komańczy były już czysto łemkowskie. Północna granica wpływów Bojków opierała się o linię Lesko - Ustrzyki Dolne, wschodnia i południowa odpowiadały dzisiejszym granicom Polski.

Życie codzienne

Bojkowie mieszkali w tzw. chyżach, czyli jednobudynkowych gospodarstwach, składających się z kilku izb pod jednym dachem. Zwykle tylko jedno pomieszczenie przeznaczone było do zamieszkania przez ludzi. Była to niewielka, niska izba, w której znajdował się piec (chata była przy tym kurna, a więc izbę wypełniał dym), łóżko, ławy pod ścianami, sk rzynia, stół i proste wyposażenie.

Bojkowskie wsie lokowane były zwykle wzdłuż potoków. Najbliżej wody znajdowała się chyża, za nią zaś połać ziemi danego gospodarza składająca się zwykle z pola, łąki, pastwiska oraz lasu. Typowy układ bojkowskiej wsi przedstawia prezentowany po prawej stronie fragment mapy katastralnej wsi Caryńskie z 1852 roku. Ślady dawnego rozkładu wsi próbowaliśmy odtworzyć miedzy innymi podczas naszych ostatnich wycieczek do Tworylnego i Krywego.

Codzienna egzystencja upływała Bojkom na wypasie bydła i pracach rolniczych. Wypasane przez Bojków bydło było przedmiotem handlu w żydowskiej miejscowości Lutowiska. Bojkowie to lud bardzo biedny, więc i życie było tu ciężkie, często na granicy głodu. Jak dokładnie wyglądało ono możemy zobaczyć dzisiaj w Muzeum Historii Bieszczadów w Czarnej lub Muzeum Kultury Bojków w Myczkowie. Niezatarte wrażenie na temat tego jak kiedyś wyglądały Bieszczady wywrze na nas również wizyta w Muzemu Budownictwa Ludowego w Sanoku, gdzie, między innymi, możemy obejrzeć kompletną bojkowską chyżę ze Skorodnego czy cerkwiew z Rajskiego.

Wiara

Centralną rolę w życiu Bojków odgrywała wiara, cerkiew oraz obrzędy religijne. Bojkowie byli wyznania gr ekokatolickiego. Cerkwie budowane byłby w centralnych miejscach niemal każdej wsi (tylko najmniejsze osady były ich pozbawione), zawsze na wzniesieniu dominującym ponad zwykłymi zabudowaniami. Budowle te zaskakiwały kunsztem i surowym pięknem. Szacuje się, że ogółem w Bieszczadach skonstruowano kilkaset cerkwi, część w unikatowym stylu bojkowskim, z których do czasów dzisiejszych przetrwało niestety tylko ok. 20%. Po dziś dzień ich renowacją zajmuje się np. Towarzystwo Opieki Nad Zabytkami.

Surową bojkowską egzystencję, pozbawioną większości wygód, urozmaicały obrzędy religijne i zwyczaje. Żyły nim całe wsie podążając od jednego wydarzenia religijnego do drugiego. Szczególnego znaczenia nabierały wszelkie święta, przygotowania do nich, obchody urodzin, ślubów czy pogrzeby.

Legendy, zabobony

Bojkowie jako lud bardzo prosty i żyjący w odosobnieniu nie wykształcił warstwy inteligencji. Pozostawił po sobie za to niknące wspomnienie po licznych przesądach, zabobonach czy legendach, które rozpalały umysły tych prostych mieszkańców wsi. Do dzisiaj wędrując przez bieszczadzkie bezdroża nietrudno zrozumieć, że ziemie te sprzyjały powstawaniu niestworzonych historii - powykręcane drzewa, głębokie jary i wąwozy naszej wyobraźni podsuwają wizje zjaw kryjących się w gąszczu.

To właśnie przeróżne istoty nadprzyrodzone, upiory, wampiry i tym podobne kreatury zamieszkiwały według Bojków pobliskie lasy. Szczególnie silne byłby u nich przeróżne tradycje i wierzenia dotyczące życia pozagrobowego. Ze szczególnym rozrzewnieniem czytamy dzisiaj na przykład jak Bojkowie bronili się przed przeistoczeniem zmarłego w upiora sypiąc mu do ust mak, przebijając osinowym kołkiem, czy w ostateczności ucinając mu głowę i grzebiąc go z nią umieszczoną w okolicach nóg. Te pogańskie wręcz praktyki miały uchronić żyjących przed wszelkim złem.

Dlaczego dziś ich już tu nie ma?

Historia gwałtownie i niezwykle brutalnie zmieniła swój bieg w latach następujących bezpośrednio po drugiej wojnie światowej. Już od początków XX wieku dawał o sobie mocno znać nacjonalizm ukraiński. Powstały OUN (Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów) i UPA (Ukraińska Powstańcza Armia), które na zawsze miały przypieczętować losy Bojków.

Bojkowie to rusińska grupa etniczna posługująca się językiem staro-cerkiewno-słowiańskim, która powstawała od XV wieku na fali nakładania się tradycji ludów wołoskich na osadnictwo słowiańskie. Był to lud bardzo hermetyczny, niechętny wszelkim nowościom czy kontaktom ze światem zewnętrznym. Bojko dla siebie samego był „swój", a każdy inny to „obcy". Nie zaprzątał on sobie głowy określaniem swojej przynależności narodowej. Żył tak jak to było przykazane z dziada, pradziada i nie potrzebował dla siebie od życia nic więcej. Andrzej Karczmarzewski pisze o Bojkach w swojej książce „Świat Bojków":

Niewątpliwie Bojkowie odczuwali izolację. Być może dlatego niechętnie opuszczali swoje wioski i w przeciwieństwie do Łemków rzadko udawali się na emigrację.

O określenie przynależności narodowej zatroszczyły się jednak wichry historii, a w szczególności nacjonaliści ukraińscy. Przez wiele lat poprzedzających już drugą wojnę światową, planowali oni stworzenie niepodległego państwa ukraińskiego na ziemiach tradycyjnie należących do Polski przedrozbiorowej. Pragnęli oni zjednoczenia wszelkich ziem zamieszkanych w większości przez element rusiński, a więc uznawali również i bojkowskie Bieszczady za tereny ukraińskie.

Po zakończeniu zmagań drugiej wojny światowej, na południowo-wschodnich ziemiach nowo powstałej Polski trwał konflikt zbrojny noszący znamiona wojny domowej. Walczyło w niej Ludowe Wojsko Polskie i bandy UPA zabiegające o oderwanie tych ziem od Polski i o powstanie niepodległej Ukrainy.

W obliczu problemów z pokonaniem nacjonalistów ukraińskich, ówczesny rząd postanowił o całkowitym wysiedleniu tych terenów w ramach tzw. Akcji Wisła. Zakończyła się ona w 1947 roku całkowitym opustoszeniem setek wsi, spaleniem całej zabudowy wielu z nich - słowem wymazaniem z mapy istniejącej tutaj od setek lat tak bardzo bogatej historii.

Ślady Bojków

Przemierzając dziś pustkowia Bieszczadów trudno uwierzyć, że miejsca te tętniły niegdyś życiem. Po setkach wsi zostały jedynie cmentarze, gdzieniegdzie ruiny cerkwi. Wytrwały poszukiwacz śladów przeszłości odkryje też drzemiące w gąszczu podmurówki wiejskich chat, studnie, czy piwnice. Wprawne oko odnajdzie w krajobrazie tarasy nieistniejących już pól, miedze, przydomowe sady.

Nie pozostaje nam nic innego jak zapalić lampkę na jednym z grobów, których inskrypcje są już dzisiaj zupełnie nieczytelne, zmówić pacierz w ruinach cerkwi i zadumać się nad historią i przemijaniem ludzi na terenie wsi, o których mało kto już pamięta i liczyć na to, że z nami historia obejdzie się lepiej...

# data[].attributes.attachment_link.description
Chyba każdy kto kiedykolwiek był na południowo-wschodnich ziemiach Polski, a w szczególności w Beskidzie Niskim, słyszał o Łemkach, którzy niegdyś zamieszkiwali tamte tereny. Podziwiamy ich cerkwie, kulturę, stroje, słowem wiemy o nich naprawdę sporo. Kto jednak słyszał o Bojkach? Gdzie mieszkali? Czym zajmowali się na co dzień, jak żyli, w co wierzyli?

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeśli mowa o Beskidzie Niskim, to nierozerwalnie z nim właśnie wiąże się temat Łemkowszczyzny, czyli ojczyzny zamieszkujących tu od stuleci Rusinów, Rusnaków, nazwanych później, od XIX wieku Łemkami. I właśnie o nich i o ich małej ojczyźnie będzie ten wpis wzbogacony zdjęciami.

# data[].attributes.attachment_link.description
The Jewish Historical Institute realizes its aim among others through presenting its collections as temporary and permanent expositions, organizing various kinds of artistic events, academic conferences and public education meetings, as well as educational and publishing activity.

# data[].attributes.attachment_link.title
Romowie-mniejszość narodowa i etniczna w Polsce

# data[].attributes.headline
Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce

# data[].attributes.subject
Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce

# data[].attributes.attachment_link.title
Film "Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce" - Dziś i jutro - dlanauczyciela.pl