# data[].attributes.body
“Je kunt prima de rest van je leven YA lezen.” - Daniëlla Morcus

Het is overduidelijk: YA boeken hebben de meeste mensen gevangen in hun illustratieve verhalen met verfrissende perspectieven over het leven, wat dan ook fictief of puur gebaseerd op de avonturen van een tien. Dit houdt er ook in dat Engels, het meest populaire taal, helemaal bovenaan de boekenkast zit als de favourite. Zo zijn volgens de CPNB in 2022 één op de vijf verkochte boeken in Nederland anderstalig, waarvan de meeste vertaald zijn naar Nederlands. Alhoewel zou je Nederlands docent hierover schikken als je er eentje voor je leeslijst kiest, want het komt niet oorspronkelijk uit Nederlands, vinden heel veel mensen toch veel waarde in deze boeken aangezien YA niet altijd thema’s licht en makkelijk behandelt, terwijl het toch wel een aanhechtingspunt bewaart van herkenbaarheid en helderheid. Aldus niet zoals een dikke klassieker vol beschrijvingen waaraan de meeste leerlingen in slaap vallen. Dat is nog zo meer overduidelijk.

# data[].attributes.body
Young adult-literatuur (YA) wordt steeds populairder onder jongeren, maar roept vragen op wanneer het gaat om de literaire leeslijst op school. Moeten docenten deze boeken toestaan of juist weren vanwege hun toegankelijke stijl en vaak minder complexe thematiek? Voorstanders stellen dat YA-literatuur leerlingen motiveert om te lezen, omdat de onderwerpen herkenbaar zijn en aansluiten bij hun leefwereld. Dit vergroot de leeservaring en kan zelfs leiden tot meer leesplezier en verdieping. Tegenstanders betwijfelen alleen of deze boeken voldoende literaire waarde hebben om op een lijst te staan die bedoeld is voor verdieping, analyse en voorbereiding op het hoger onderwijs. De vraag is dus of toegankelijkheid en betrokkenheid zwaarder moeten wegen dan literaire diepgang en moeilijkheid. Wat weegt het zwaarst in het literatuuronderwijs?

# data[].attributes.body
De young adult boeken sluiten volgens onderzoek beter aan op de beleving van jongeren dan boeken van andere niveaus. Voor de leerlingen kan het dan een stuk aantrekkelijker zijn, waardoor ze meer interesse zullen tonen.

Ook blijkt dat 77% van de leerkrachten zelf YA-boeken leest. Ze geven echter wel aan dat ze niet goed op de hoogte denken te zijn van dit opkomende type boek.

Docenten die zelf veel van dit soort boeken lezen keuren ze ook sneller goed op de leeslijsten dan anderen die deze boeken minder of zelfs niet lezen.

# data[].attributes.body
Young Adult lezen heeft een slechte reputatie, en voor de lijst lezen heeft een lijst aan eisen. Nuance, een hoog literair niveau en complexiteit, als je in VWO zit mag je die allemaal acht keer afvinken, één keer per boek. Het beeld bij Young Adult - romance, draken en magie, vaak eenzijdig en eenvoudig - komt daar niet per se mee overeen. Toch, zoals de naam al voorspelt, zijn ze echt wel gericht op adolescenten, 15 tot 18-jarigen. En daardoor, in tegenstelling tot veel klassieke literatuur, verdiepen ze zich in de interesses van leerlingen, die toch al zo veel moeten lezen in boeken die ze vaak zo verschrikkelijk saai vinden. Wie wilt er nou nog een keer 300 bladzijdes lezen over volwassenen die slechte keuzes maken? Jongeren vinden lezen vaak geweldig. Denk bijvoorbeeld aan de populariteit van The Hunger Games, en die boeken gaan zeker over complexe, genuanceerde onderwerpen, en zijn actueel op de echte wereld. Zulke diepe Young Adult boeken zijn er nog veel meer, en voldoen zeker aan de leeslijst-eisen.

# data[].attributes.body
Veel leerlingen vinden lezen vaak lastig of saai. Het toestaan van YA-literatuur op de leeslijst kan dit veranderen. YA-boeken sluiten aan bij de leefwereld van jongeren, met thema’s als vriendschap, identiteit en maatschappelijke problemen, waardoor zij zich sneller betrokken voelen bij een verhaal. Bovendien kan het lezen van deze boeken bijdragen aan taalontwikkeling en leesvaardigheid. Dit is hetzelfde als traditionele literatuur. Een tegenargument is dat YA-boeken soms te eenvoudig zouden zijn en niet dezelfde literaire waarde hebben, maar ook hierin komen vaak diepere thema’s en schrijftechnieken aan bod. Daarom kan het opnemen van YA-literatuur een positieve invloed hebben op motivatie en leeservaring, zonder dat de kwaliteit van de leeslijst noodzakelijkerwijs vermindert.

# data[].attributes.body
Moeten docenten YA literatuur toestaan op de leeslijst

Er is onder docenten veel discussie over of YA boeken een plek moeten krijgen op de leeslijst. Voordelen van YA boeken zijn dat ze veel meer leerlingen motiveren en enthousiast maken om te gaan lezen, omdat jongeren zich vaak herkennen in de verhalen en personages. Daarnaast hebben deze boeken veel thematische diepgang doordat ze veel belangrijke en actuele onderwerpen bevatten zoals, racisme, oorlog, mentale gezondheid en klimaatcriseses. Verder is het echt niet altijd zo dat YA boeken niet bijdragen in de taalontwikkeling juist het omgekeerde het helpt je nieuwe worden te begrijpen en structuren. Toch hoor je veel bezwaren. Vaak is YA wat eenvoudiger en heeft het een minder hoog leesniveau nodig om begrepen te worden. De stijl en structuur zijn vaak makkelijker en simpeler. Bovendien is de leeslijst bedoelt om leerlingen kennis te laten maken met traditionele Nederlandse literatuur. Dat is iets waar YA minder nadruk oplegt.

# data[].attributes.body
Young Adult-literatuur wint de laatste jaren snel aan populariteit, niet alleen onder jongeren, maar ook bij een breder publiek. Volgens didactieknederlands zijn YA-boeken juist populair omdat ze herkenbare thema’s behandelen die aansluiten bij de belevingswereld van jongeren, waardoor lezen toegankelijker en aantrekkelijker wordt. Ook NRC wijst erop dat YA-literatuur zelfs door volwassenen wordt gelezen, mede dankzij de zichtbaarheid op sociale media zoals BookTok. Ondanks deze populariteit krijgt YA-literatuur nog weinig serieuze aandacht in het voortgezet onderwijs, waar het vaak wordt gezien als minderwaardig of alleen geschikt voor zwakkere lezers. Dit imago doet echter geen recht aan de diversiteit en waarde van YA-boeken, die belangrijke maatschappelijke thema’s als identiteit, vriendschap en mentale gezondheid behandelen. De opmars van YA-literatuur laat zien dat het genre kansen biedt om lezen en literatuuronderwijs beter aan te laten sluiten bij de leefwereld van jongeren.

# data[].attributes.body
De populariteit van YA-romans groeit nu dankzij sociale media als kool, maar volgens docent Nederlands en onderzoeker aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, Linda Ackermans (34) is de liefde voor deze boeken ontstaan door verfilmde “klassiekers” van het genre, want het boek The Hunger Games dat uitkwam in 2008, wat nu voor het YA-genre als stokoud wordt gezien, heeft een groot publiek uit verschillende landen getrokken. Jongeren zijn vroeger vaak genegeerd als doelgroep van boeken, maar nu is het tij gekeerd. Jongeren kunnen met behulp van YA-romans een leukere tijd hebben met lezen en daarbij ook nog “grote literatuur” lezen, volgens Ackermans, “het is een misverstand dat YA altijd makkelijk leesbaar is.” Toch worden YA-romans buitengesloten van de leeslijst, terwijl het niveau vaak meer dan hoog genoeg is.

# data[].attributes.body
YA-boeken (Young Adult) richten zich op jongeren vanaf ongeveer vijftien jaar en behandelen thema’s als identiteit, relaties en maatschappelijke vraagstukken. Leerlingen herkennen zich vaak sterker in deze verhalen dan in traditionelere literatuur, wat hun motivatie om te lezen kan vergroten. Voorstanders benadrukken dat YA hierdoor een waardevolle opstap biedt naar complexere boeken: wie eerst leesplezier ervaart, staat later open voor klassiekers. Bovendien kan een gevarieerde leeslijst de kloof verkleinen tussen persoonlijke beleving en schoolse verplichting. Tegenstanders wijzen echter op mogelijke nadelen. Volgens hen sluit YA niet altijd aan bij het niveau van de bovenbouw en ontbreekt soms de literaire diepgang die nodig is voor academische vorming. Ook speelt mee dat niet iedere docent bekend is met het actuele aanbod. Toch kan een YA-boek voor veel leerlingen voordeliger zijn, juist omdat het leesplezier en betrokkenheid vergroot.

# data[].attributes.body
Young Adults winnen terrein in het leeslandschap maar nog niet iedereen is verkocht. Young Adults hebben volgens Linda Ackermans van de Radboud Universiteit Nijmegen “een imagoprobleem”. Dat imagoprobleem zorgt ervoor dat Young Adult-boeken minder snel in aanmerking komen voor bepaalde promotie. Bijvoorbeeld het boek Confettiregen van Splinter Chabot, het boek voldoet aan alle kenmerken van een Young Adult maar hij noemt het niet zo, waarschijnlijk zodat hij wel in aanmerking komt voor promotie, in dit geval bij De Wereld Draait Door. Volgens Ackermans is het negatieve imago onterecht omdat er “boeken van hoge literaire kwaliteit tussen zitten”. Ook is uit onderzoek van Ackermans gebleken dat 62,6% van de docenten op het vwo Young Adults toestaat om te lezen, terwijl de docenten die zelf Young Adult literatuur lezen het sneller toestaan dus “Onbekend maakt blijkbaar onbemind”.

# data[].attributes.body
Young Adult literatuur hoort thuis op de leeslijst, zo vindt Joop Dirksen. Hij is van mening dat Young Adult boeken ‘ook voor de zwakkere lezers tot ver in de bovenbouw een boeiende en inspirerende leeservaring kunnen opleveren’. De wereldwijde verkoop van Young Adult boeken is de afgelopen vijf jaar met 48,2 procent gestegen. Dit komt onder andere door #BookTok: een community op TikTok waar video’s over boeken worden gedeeld. Het overgrote deel van deze boeken valt in de categorie Young Adult. Jongeren zijn er door de community achter gekomen dat je ook kunt lezen voor plezier, en niet enkel verplicht. Docenten Nederlands op de havo en het vwo zijn vaak niet goed op de hoogte zijn van het aanbod aan Young Adult boeken. Hierdoor wordt er in de lessen weinig aandacht besteed aan boeken die in deze categorie vallen, alhoewel ze genoeg literaire uitdaging bieden aan leerlingen op de middelbare school.

# data[].attributes.body
“YA heeft een imagoprobleem,” aldus Linda Ackermans, docent Nederland in het vo en docent Nederlandse letterkunde in de hbo. “Terwijl er boeken van hoge literaire kwaliteit tussen zitten. Het is een misverstand dat YA altijd licht en makkelijk is.” Daarnaast zegt ze ook: “Een stempel op een boek – in dit geval het stempel ‘young adult’ – wordt daarmee een drempel.” Volgens Ackermans is het verschil tussen romans voor volwassenen en YA-romans niet te onderscheiden op basis van enkel inhoudelijke en formele kenmerken. “Er worden in Nederland regelmatig boeken uitgegeven die eigenlijk in de categorie YA vallen, maar als volwassenen literatuur op de markt worden gebracht.”

# data[].attributes.body
Voorstanders van het toestaan van young adult-literatuur op de leeslijst benadrukken dat deze boeken de leesmotivatie van jongeren nogal kan vergroten. Onderzoek van Stichting Lezen (2020) laat zien dat leerlingen die teksten mogen kiezen die dichter bij hun interesses liggen, vaker en met meer plezier lezen. Dat effect kan op lange termijn cruciaal zijn, omdat leesplezier veel samenhangt met leesvaardigheid en tekstbegrip. Daarnaast biedt veel YA-literatuur meer diepgang dan critici soms aannemen. Thema’s zoals, identiteit, maatschappelijke ongelijkheid en ethische dilemma’s komen regelmatig aan bod en sluiten goed aan bij de ontwikkelingsfase van jongeren. Door deze genres een plek te geven, sluiten docenten beter aan bij de belevingswereld van leerlingen en wekken ze tegelijkertijd literaire vordering op.

# data[].attributes.body
YA-literatuur op nummer één van meest gelezen soort boeken in de vrije tijd. Dit blijkt uit een onderzoek van KVB Boekwerk, in 2023 lieten zij zien dat YA-boeken bij jongeren tussen 12 en 25 op de tweede plek staat van meest gelezen boeken in de vrije tijd en als daarbij ook anders-talige boeken wordt meegenomen is YA-literatuur zelfs het populairst. Waarom dan niet op de leeslijst? Uit onderzoek van Linda Ackermans docent Nederlands in het vo, blijkt dat deze boeken zelden aandacht krijgen in de les. YA-literatuur wordt vaak onderschat, de boeken worden vaak omschreven als “makkelijk” en “niet diepgaand”. Wat gek is aangezien 77% van de Nederlands docenten zelf YA-boeken lezen.  Al dit vormt de discussie: Waarom niet?!

# data[].attributes.body
YA heeft een imagoprobleem, zegt Ackermans onderzoeker aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Niet altijd worden YA-boeken toegestaan op lezen voor de lijst, vanwege het tekort aan literaire kwaliteit volgens vele docenten. Uit het onderzoek van Ackermans blijkt dat op het vwo 62,6 procent van de docenten YA-boeken toestaat op de lijst. Tegenstanders van YA denken dus vaak dat de literaire kwaliteit te min is, terwijl voorstanders van YA het hier niet mee eens zijn zou dit volgens sommigen nog niet het belangrijkste punt zijn. Want het ‘soort’ boek zegt niet zoveel over hoe je dat boek leest en wat je er vervolgens mee kunt doen. Ook een jeugdroman is ideologiekritisch te bestuderen en zelfs een prentenboek is academisch te lezen. Wat er wordt gelezen zegt dus nog nekt zoveel over hoe er wordt gelezen, hoewel de omschrijving van deze soorten wel kan lijden tot drempels in het onderwijs.

# data[].attributes.body
Een boek dat gaat over avonturen, liefdes en tal van andere genres. YA is geen genre maar een leeftijdscategorie. Uit book-tok en insta-book  blijkt dat young adults wel degelijk boeken kunnen lezen voor hun plezier, de boeken die op deze platforms het meest worden gedeeld zijn de young-adult boeken. De meeste 15-jarige omschrijven lezen als stom wat vaak komt doordat ze bepaalde boeken voor school moeten lezen. Als scholen leerlingen wat meer YA-boeken zouden laten lezen zou het plezier misschien ook wel omhoog gaan. YA-boeken worden gezien als oppervlakkig en niet zo moeilijk en diepgaand als romans. Linda Acker, docent Nederlands in het vo, is het niet eens met deze beweringen, zij zegt dat net zoals romans en jeugdliteratuur de diversiteit groot is en je dus niet kunt zeggen dat de boeken bestemd zijn voor zwakke lezers. Zij vind dat YA-boeken wel op de lijst mogen komen en docenten er zelf eens een keer naar moeten kijken zodat ze het beter begrijpen.

# data[].attributes.body
Bij films wordt er onderscheid gemaakt tussen kind, jeugd en volwassen publiek, dat geld nu ook voor boeken. YA-romans, boeken gescheven voor "Young Adults" worden de laatste jaren steeds populairder onder jongeren. Jongeren herkennen zich vaak beter in de personages en thema’s van YA-boeken, zoals de vriendschap, liefde, identiteit en maatschappelijke druk. Dit zorgt ervoor dat ze met meer plezier lezen, makkelijker door een boek komen en dus ook geneigd zijn om vaker te lezen. Docenten vinden soms dat YA minder diepgaand en waardevol is in de literatuur, maar juist de herkenbaarheid kan leerlingen motiveren en stimuleren om ook andere literatuur te gaan lezen. Ook zijn er YA-boeken die wel literaire kwaliteiten hebben. Daarom is het belangrijk als docenten YA-boeken op de leeslijst toestaan, het vergroot de motivatie, sluit aan bij de beleefde wereld van jongeren en draagt zo bij aan leesbevordering. Soms nog levendiger dan films!

# data[].attributes.body
Er is een groot misverstand rond YA-literatuur, zo is het geen genre maar eerder een doelgroep en vertellen vaak een verhaal met vergelijkbare diepgang als dat van volwassenen-literatuur. Ook worden YA-romans vaak gezien als oppervlakkig of schematisch deze aannames zijn volgens Linda Ackermans docent Nederlands in het vo niet van belang omdat het soort boek niks verteld over de manier waarop het wordt het wordt gelezen. Ackermans verteld in haar proefschrift hoe je zelfs een prentenboek op een academische manier kan belezen en hoe elk boek met een andere leesvaardigheid anders tot denken kan zetten. Verder verteld Ackermans over hoe de onderwerpen die in YA-boeken worden behandeld extreem boeiend zijn en veel kunnen bijdragen aan leerlingen van die leeftijd. Zo helpt een YA-boek bij vele lezers in deze categorie met het vinden van bijvoorbeeld hun identiteit of het helpt bij vraagstukken over relaties tussen ouders of partners die vaak als taboe worden beschouwd.

# data[].attributes.body
Er is in sommige gevallen helemaal geen literair-verschil tussen YA en volwassen romans. Voor docenten is het taalgebruik en het gebrek aan diepgang in YA-romans een veelgebruikt argument om geen YA-titels op de leeslijst te zetten. Maar volgens Linda Ackermans, die onderzoek heeft gedaan naar het literaire verschil tussen YA en volwassen romans aan de Radboud universiteit, is dit argument niet juist. Ze beweerd dat er regelmatig volwassenliteratuur uitgegeven wordt dat eigenlijk in de categorie young adult valt. Young adult zou een stempel zijn voor de leeftijdsgrens van een boek en heeft niks te maken met het literaire niveau. YA schrijvers worden door de media en publiek vaak minder serieus genomen. Dit is een reden voor schrijvers om de stempel young adult te ontwijken ook al past een boek goed in deze categorie. Dit heeft dus niks te maken met diepgang of taalgebruik maar alles met het stereotypen van YA-romans concludeert Ackermans.