# data[].attributes.headline
Dobra atmosfera na lekcji a skuteczność uczenia się

# data[].attributes.subject
Dobra atmosfera na lekcji a skuteczność uczenia się

# data[].attributes.attachment_link.title
Dobra atmosfera na lekcji a skuteczność uczenia się

# data[].attributes.attachment_link.description
Wśród wielu nauczycieli, a także rodziców uczniów, ciągle jeszcze dominuje przekonanie, że o skutecz…

# data[].attributes.attachment_link.title
Poradnik dla nauczycieli FOMO i problemowe uzywanie internetu wyd. II 2023

# data[].attributes.attachment_link.title
FOMO – Tomasz Rożek tłumaczy trudne pojęcia

# data[].attributes.body
FOMO, z języka angielskiego fear of missing out, jest znane pod różnymi nazwami. Określa się je jako lęk przed odłączeniem, wypadnięciem z obiegu czy strach przed tym, co nas omija. Bez względu na użytą nazwę, jego znaczenie jednak pozostaje niezmienne.

# data[].attributes.headline
Prediagnoza – decydujące spotkanie z rodzicem

# data[].attributes.subject
Prediagnoza – decydujące spotkanie z rodzicem

# data[].attributes.attachment_link.title
Prediagnoza – decydujące spotkanie z rodzicem

# data[].attributes.attachment_link.description
Zanim pokierujemy rodziców wraz z uczniem do poradni psychologiczno-pedagogicznej, czeka nas trudne…

# data[].attributes.attachment_link.description
Self-reg, samoregulacja, to pojęcie wypromowane przez kanadyjskiego psychologa Stuarta Shankera. Naz…

# data[].attributes.headline
Poczucie sprawczości u ucznia – co może zrobić nauczyciel

# data[].attributes.subject
Poczucie sprawczości u ucznia – co może zrobić nauczyciel

# data[].attributes.attachment_link.title
Poczucie sprawczości u ucznia – co może zrobić nauczyciel

# data[].attributes.attachment_link.description
Okazuje się, że sprawczość to ważna kompetencja ułatwiająca życie w dorosłości. Uczniowie w szkole m…

# data[].attributes.body
2 kwietnia obchodzimy Światowy Dzień Świadomości Autyzmu - święto osób w spektrum autyzmu (ASD) lub po prostu osób neuronietypowych czy neuroróżnorodnych. Ma ono na celu podnoszenie świadomości społecznej  na temat spektrum autyzmu, zwrócić uwagę na dyskryminację i izolację osób z autyzmem oraz ich najbliższych, a także pokazywać, że autyzm to nie choroba. Autyzm to po prostu inny sposób odbierania świata. Inny, ale nie gorszy.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Fundacja - Instytut Wspomagania Rozwoju Dziecka w Gdańsku

# data[].attributes.attachment_link.title
Czym jest zaburzenie ze spektrum autyzmu

# data[].attributes.body
Światowy Dzień Zespołu Downa nazywany jest również Dniem Kolorowej Skarpetki. Kolorowe skarpetki nie do pary są symbolem niedopasowania społecznego i genotypowego z jakim borykają się osoby z zespołem Downa.

# data[].attributes.body
Zespół Downa to chromosomalna wada rozwojowa u nowo narodzonych dzieci. Powinna być traktowana nie jako choroba, ale jako część bogatego i zróżnicowanego dziedzictwa biologicznego. Każdego roku na 750 urodzonych dzieci u jednego rozpoznaje się zespół Downa.

Szacuje się, że w Polsce żyje około 60 tysięcy osób z trisomią 21.

# data[].attributes.body
Dzisiejsze święto obchodzimy z inicjatywy Europejskiego Stowarzyszenia Zespołu Downa od 2005 roku. W 2012 roku patronat nad świętem objęła Organizacja Narodów Zjednoczonych. Jego pomysłodawcą był Stylianos E. Antonarakis – genetyk z uniwersytetu w Genewie.

Data obchodów patronuje rozpoczynającej się wiośnie i narodzinom ludzi niezwykłych. Wiąże się ona również z istotą zaburzenia – trisomią 21 chromosomu.

# data[].attributes.headline
Szkoła w erze cyfrowej: jak dbać o higienę cyfrową dzieci

# data[].attributes.subject
Szkoła w erze cyfrowej: jak dbać o higienę cyfrową dzieci

# data[].attributes.attachment_link.title
Szkoła w erze cyfrowej: jak dbać o higienę cyfrową dzieci

# data[].attributes.attachment_link.description
Współczesna szkoła coraz silniej funkcjonuje w realiach cyfrowych. Platformy edukacyjne, media społe…

# data[].attributes.attachment_link.description
Poczucie sprawczości i podejmowanie decyzji o własnym rozwoju, o tym, co ciekawe, warte zainteresowa…

# data[].attributes.headline
Co wspiera naturalny proces uczenia się? 10 faktów potwierdzonych naukowo

# data[].attributes.subject
Co wspiera naturalny proces uczenia się? 10 faktów potwierdzonych naukowo

# data[].attributes.attachment_link.description
Want to create interactive content? It’s easy in Genially!

# data[].attributes.headline
Co wspiera naturalny proces uczenia się? 10 faktów potwierdzonych naukowo

# data[].attributes.subject
Co wspiera naturalny proces uczenia się? 10 faktów potwierdzonych naukowo

# data[].attributes.body
https://forumprzeciwdepresji.pl/depresja/kazdy-moze-miec-depresje/depresja-u-dzieci-i-mlodziezy

https://twarzedepresji.pl/o-depresji/

https://dobrzezejestes.org

http://www.zdrowiepsychiczne.org/definicja-depresji.html

https://wyleczdepresje.pl

https://hijunior.com/pl/wydarzenia/ogolnopolski-dzien-walki-z-depresja

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Forum Przeciw Depresji | Kampania Społeczna

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Przejawy depresji w okresie dzieciństwa i młodości są często niedojrzałe, niecharakterystyczne, przypominają przejawy innych stanów i zaburzeń, a ich rozpoznanie wymaga niekiedy znacznego wysiłku. Diagnoza depresji u dziecka może być trudna, ze względu na podobieństwo objawów zarówno do zachowań i emocji towarzyszących okresowi dojrzewania, jak i innych zaburzeń takich, jak ADHD czy zaburzeń odżywiania.

Obecnie wiadomo już, że zarówno dzieci spokojne, wycofane, jak i drażliwe, kierowane do specjalistów w związku ze „złym zachowaniem", mogą cierpieć z powodu depresji.

U jednych i u drugich mogą wystąpić zaburzenia, których następstwem są liczne negatywne skutki:

pogorszenie przystosowania społecznego (brak kontaktu z rówieśnikami),

trudności w nauce,

niekiedy zwiększone ryzyko samobójstwa,

zwiększone ryzyko depresji w przyszłości.

Występowanie depresji u dzieci i młodzieży

Na kliniczną depresję cierpi 1% dzieci przedszkolnych powyżej 2-, 3-go roku życia, 2% w grupie dzieci 6-12 lat oraz do 20% w grupie młodzieńczej.

Charakterystyczną cechą depresji okresu dzieciństwa i dojrzewania jest wysoki współczynnik współzachorowalności. Najczęściej z depresją współwystępują zaburzenia lękowe. 30-70% dzieci z depresją spełnia równocześnie kryteria diagnostyczne zaburzeń lękowych.

U młodszych dzieci z depresją myśli samobójcze rzadziej przeradzają się w konkretne plany i próby ich realizacji, natomiast u młodzieży ryzyko podjęcia próby samobójczej jest bardzo duże.

Objawy

Podobnie jak u dorosłych, objawami depresji u dzieci są:

smutek

ograniczenie lub rezygnacja z zainteresowań i aktywności, które dotychczas sprawiały radość (anhedonia)

zmiany w zakresie aktywności psychoruchowej - spowolnienie lub pobudzenie

poczucie braku nadziei i sensu życia

niskie poczucie własnej wartości

nadmierne poczucie winy

poczucie bezradności

nawracające myśli o śmierci i samobójstwie

spadek energii

nadmierna męczliwość

zaburzenia koncentracji uwagi

wzrost lub spadek apetytu

zmiana wzorca snu (utrzymujące się przez pewien czas wyraźne trudności z zasypianiem lub wczesne wybudzanie).

W okresie dojrzewania liczba przypadków zaburzeń depresyjnych wyraźnie wzrasta osiągając poziom porównywalny z zachorowalnością u dorosłych. Dla depresji w tej grupie wiekowej charakterystyczny jest nastrój rozdrażnienia oraz złość. Często pojawia się wycofanie społeczne, zmiany apetytu (zmniejszenie lub zwiększenie), wahania rytmu dobowego, utrata zainteresowania zajęciami, które wcześniej sprawiały przyjemność, jak sport czy spotkania z rówieśnikami.

Przyczyny depresji u dzieci i młodzieży

Przyczyną wystąpienia klinicznej nie jest jakiś pojedynczy czynnik biologiczny czy jedno zewnętrzne zdarzenie. Z pewnością należy brać pod uwagę procesy biochemiczne zachodzące w mózgu, czynniki genetyczne czy wpływ środowiska zewnętrznego.

Na rozwój depresji może mieć wpływ również:

nadużywanie alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych przez członków rodziny,

przemoc w rodzinie,

przewlekła choroba któregoś z rodziców, innego członka rodziny lub samego dziecka,

utrata ukochanej bliskiej osoby spowodowana śmiercią lub np. rozwodem rodziców,

sytuacje psychicznego, fizycznego lub seksualnego wykorzystywania przez opiekunów,

przewlekły konflikt małżeński rodziców,

zaniedbanie,

brak zainteresowania,

wrogość i emocjonalne odrzucenie, nadmierne kontrolowanie przez rodziców,

obarczanie dziecka zbyt dużą, przerastającą jego możliwości odpowiedzialnością,

trudna sytuacja materialna oraz społeczna izolacja rodziny.

Leczenie depresji u dzieci i młodzieży, podobnie jak w przypadku dorosłych, jest połączeniem psychoterapii z farmakologią. Stosuje się także terapię domową, polegającą na działaniach rodziców, mających na celu wspieranie dziecka i odpowiednią opiekę nad nim.

Uwaga! Jeśli dziecko wypowiada myśli na temat braku sensu życia, interesuje się umieraniem, twierdzi, że chciałby zasnąć i więcej się nie obudzić, szuka informacji na temat leków, trucizn, ujawnia choćby niewielkie zamiary popełnienia samobójstwa, to istnieje poważne ryzyko podjęcia przez nie próby samobójczej. W takiej sytuacji kontakt ze specjalistą powinien być natychmiastowy. Może się okazać, że konieczna będzie hospitalizacja dziecka.

# data[].attributes.attachment_link.title
Depresja u dzieci i młodzieży | Forum Przeciw Depresji

# data[].attributes.attachment_link.description
Przejawy depresji w okresie dzieciństwa i młodości są często niedojrzałe, niecharakterystyczne, przypominają przejawy innych stanów i zaburzeń, a ich rozpoznanie wymaga niekiedy znacznego wysiłku. Diagnoza depresji u dziecka może być trudna, ze względu na podobieństwo objawów zarówno do zachowań i emocji towarzyszących okresowi dojrzewania, jak i innych zaburzeń takich, jak ADHD czy zaburzeń odżywiania. Obecnie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dziecko i depresja- to słowa, które do siebie nie pasują. Wiemy, że chorują na nią dorośli, coraz więcej mówimy o depresji nastoletniej, ale depresja wśród dzieci? Dzieciństwo to przecież czas radości, spokoju i beztroski. Niestety, nie zawsze tak jest. Dzieci chorują na depresję. Badania pokazują, że cierpi na nią około 1% dzieci w wieku przedszkolnym oraz 2% dzieci między szóstym a dwunastym rokiem życia.
Depresja to nie gorszy nastrój, kiepski dzień. To choroba, która powoduje cierpienie i wpływa na funkcjonowanie w każdej sferze życia. Dzieciom z depresją często trudno jest wykonywać podstawowe czynności- są apatyczne, nie mają na nic siły, skarżą się na brak energii, tracą zainteresowania. Nie poznają siebie, nie rozumieją co się z nimi dzieje. Trudno się dziwić- to dzieci, zdarza się, że przedszkolaki- doświadczają świata na zasadzie: sytuacja-emocja. Gdy chorują, cierpią niemal przez cały dzień i nie dostrzegają bezpośredniej przyczyny. Trudno to pojąć. Podobnie jest z otoczeniem. Częstym (w moim doświadczeniu) komunikatem, który pada ze strony rodziców jest „Nie poznaję i nie rozumiem mojego dziecka. Co się z nim dzieje?". Niestety zdarza się, że depresja dziecięca, której bardzo częstym przejawem jest wzmożona drażliwość mylona jest ze „złym wychowaniem".

Depresja wśród dzieci przychodzi po cichu, często niezauważona. Specjaliści podkreślają, że diagnoza depresji dziecięcej jest trudna (im młodsze dziecko- tym trudniej) i wymaga ogromnej uważności od rodzica, nauczyciela, a następnie specjalisty. Im młodsze dziecko- tym bardziej zależne od czujności otoczenia- od wiedzy, uważności na niepokojące objawy i w konsekwencji: podjęcia działania zmierzającego do leczenia.
Dziś (23.02) obchodzimy Światowy Dzień Walki z Depresją, którego celem jest rozpowszechnienie wiedzy na temat tej poważnej choroby.
Ja, w tym artykule, chcę Wam opowiedzieć o objawach i przejawach depresji u dzieci- często niezauważanej i pomijanej w rozmowach o tej chorobie.
Objawy i obraz depresji u dzieci
Depresję u dzieci rozpoznajemy opierając się o te same kryteria diagnostyczne, co u osób dorosłych. W klasyfikacjach zaburzeń psychicznych nie znajdziemy osobnej jednostki dla depresji dziecięcej. Ponad to, pamiętajmy, że, podobnie jak u osób dorosłych i nastolatków, nie ma dwóch takich samych depresji- u dwójki dzieci tej samej płci i w tym samym wieku może mieć ona różny przebieg, nasilenie i ilość objawów.

Są jednak objawy charakterystyczne dla tej choroby oraz charakterystyczny dla dzieci jej obraz i na tym chcę się skupić w poniższym podrozdziale.

Zgodnie z klasyfikacją DSM-V, objawy wskazujące na występowanie depresji to utrzymujące się codziennie, przez większość dnia (przez okres minimum 2 tygodni): obniżony nastrój;

spadek zainteresowań oraz zdolności do odczuwania przyjemności;

spadek lub przyrost masy ciała, wahania łaknienia;

bezsenność lub nadmierna senność;

nadmierne pobudzenie lub zahamowanie psychomotoryczne;

zmęczenie i utrata energii;

zaniżone poczucie własnej wartości;

nadmierne lub nieadekwatne poczucie winy trudności z utrzymaniem koncentracji uwagi oraz z podejmowaniem decyzji

nawracające myśli o śmierci, nawracające myśli samobójcze, próby samobójcze lub konkretny plan popełnienia samobójstwa (APA, 2015).

Ważne, natomiast, żeby w tym miejscu zwrócić także uwagę na charakterystyczny dla dzieci obraz choroby (czyli jej przejawy), który w wielu obszarach jest inny, niż u osób dorosłych. To właśnie wspomniane inne przejawy powodują, że depresja dziecięca przysparza sporo trudności diagnostycznych i jest mylona z innymi zaburzeniami. Poniżej znajdziecie opis obrazu depresji u dzieci oraz jego graficzne podsumowanie (pod artykułem czeka na Was plakat do druku), które, mam nadzieję, pomogą Wam, zrozumieć i (roz)poznać tę ciężką i śmiertelną chorobę.

Podstawowym objawem depresji u dzieci (podobnie jak u dorosłych) jest obniżony nastrój, który utrzymuje się minimum od 2 tygodni. Swoiste dla dziecięcej depresji jest to, że obniżony nastrój często przejawia się poprzez wzmożoną drażliwość. W zachowaniu dziecka można dostrzec niekontrolowane wybuchy złości, żalu, płaczu, krzyk, czy wrogość.

Charakterystyczne dla obrazu depresji szczególnie u małych dzieci jest występowanie objawów somatycznych. Literatura wskazuje, że im młodsze dziecko, tym częściej objawy somatyczne wysuwają się na pierwszy plan. Wśród nich, najczęściej wymienia się: bóle brzucha, głowy, kołatanie serca, biegunka, duszności, moczenie nocne. Szczególnie u dzieci w wieku przedszkolnym możemy zaobserwować także regres w rozwoju - zdarza się, że dzieci przestają mówić, zaczynają się moczyć w przeciągu dnia.

Wiele z dzieci z depresją doświadcza nasilonego lęku o siebie, o bliskich i przyszłość- zamartwia się oraz odczuwa nadmierne poczucie winy. Uporczywe zmartwienia przejawiają się w formie częstych pytań: „czy sobie poradzimy?", „czy wszystko będzie dobrze?", „czy ze mną będzie wszystko dobrze?" lub sformułowań „Nic ze mnie nie będzie", „Wiem, że wszystko mi się nie uda", „Czuję, że coś ci się stanie". Ponadto w funkcjonowaniu dziecka możemy zauważyć nadmierne poczucie winy, rozpamiętywanie spraw, które wcześniej dla dziecka nie miałyby znaczenia np. pytania: „czy jesteś na mnie zły, że nie odłożyłem butów na miejsce?" „Czy byłem wystarczająco miły dla Zosi?" „Czy mój pies pamięta, że 2 miesiące temu przypadkowo go nadepnąłem?" oraz sformułowań „To zawsze moja wina", „Wszystko jest przeze mnie". Zdarza się, że lęk i zmartwienia są tak nasilone, że spełniają kryteria zaburzenia lękowego (i ważna jest w tym obszarze uważność na ten aspekt)

Dzieci zmagające się z depresją rzadko opisują swój nastrój wprost, nie potrafią odpowiedzieć na pytanie „co czujesz?" - może to wynikać z wieku i umiejętności dziecka, a może wynikać stricte z choroby- ciągłego uczucia przytłoczenia, przygnębienia, smutku, pustki. Zdarza się, że „opisem" nastroju dziecka jest jego wygląd- wyraz twarzy, postawa ciała wskazujące na odczuwanie smutku i przygnębienia. Warto pamiętać o tym przejawie, o tym ile mówi nam ciało- tym bardziej że bywa on mylony z niezadowoleniem/ „naburmuszeniem", a to ogromne cierpienie.

Zaburzenia nastroju wpływają na funkcjonowanie dziecka we wszystkich najważniejszych obszarach życia. Dzieci doświadczają przytłoczenia, smutku, pustki, zmęczenia, lęku utrzymującego się przez większość dnia. Przejawem tego doświadczenia, również charakterystycznym dla obrazu depresji dziecięcej może być brak motywacji i/lub zdolności do nauki oraz odrabiania zadań domowych, odmowa chodzenia do szkoły, lęk przed wychodzeniem z pokoju, unikanie kontaktów z rówieśnikami. Zdarza się, że dziecko całkowicie wycofuje się z życia społecznego. To także moment, w którym zwiększone jest ryzyko wystąpienia kolejnego, poważnego problemu tj. uzależnienia od komputera/gier. Często jedyną ucieczką przed myślami, „przyjacielem", z którym dziecko czuje się bezpiecznie jest komputer, który rzeczywiście na czas gry może odcinać dziecko od myślenia i przynosić ulgę... Jest to niebezpieczne i uzależniające, gdyż granie w gry staje się jedynym dostępnym sposobem radzenia sobie.

Dodatkowym utrudnieniem nasilającym powyższe objawy jest odczuwalny spadek koncentracji uwagi, męczliwość poznawcza, trudności z zapamiętywaniem i w konsekwencji pogarszające się wyniki w nauce. Nawet jeżeli dziecko czuje się na siłach i jest w stanie realizować obowiązek szkolny, chce uczęszczać do przedszkola, doświadcza, że nie potrafi przyswajać informacji, tak jak jego rówieśnicy, na poziomie szkolnym otrzymuje coraz więcej słabszych ocen, pomimo starań nie jest w stanie utrzymać koncentracji uwagi. Zdarza się, że napięcie, wynikające z lęku oraz wzmożonej drażliwości, powoduje pobudzenie psychoruchowe- uczeń nie może usiedzieć w jednym miejscu, wierci się, wstaje z krzesła, co z reguły spotyka się z dezaprobatą ze strony nauczyciela. W przypadku braku diagnozy, zrozumienia i leczenia dziecko utwierdza się w poczuciu beznadziei, gorszości, co nasila objawy i uruchamia błędne koło.

Kolejnym objawem, który powinien nas zaniepokoić, jest utrata zainteresowań i nieodczuwanie przyjemności z aktywności, które do tej pory sprawiały radość. Rodzice i nauczyciele często dostrzegają, że dziecko przestaje się bawić, nie chce rysować, układać klocków, choć wcześniej to robiło. Częstym przejawem jest niechęć do zajęć dodatkowych, także takich, które wcześniej były wyczekiwane i uznawane za pasję- dzieci przestają chodzić na treningi, zajęcia plastyczne, muzyczne i często nie potrafią podać przyczyny nagłej zmiany.

U dzieci dość częste są także myśli o śmierci, o braku sensu życia oraz myśli samobójcze. Ryzyko podjęcia samobójstwa jest znacznie niższe niż u nastolatków, jednak nie oznacza to, że dzieci nie popełniają samobójstw. Depresja to choroba śmiertelna i nieleczona może prowadzić do odebrania sobie życia- także wśród dzieci. Według danych Policji w 2019 roku w grupie wiekowej 7-12 lat próbę samobójczą podjęło 46 dzieci, z czego na skutek śmierci samobójczej zmarło czworo z nich.

Wśród objawów charakterystycznych dla dzieci wymienia się także te, które występują z podobną częstotliwością bez względu na wiek. Są to problemy ze snem - nadmierna senność lub trudności z zasypianiem lub/i wczesne wybudzanie się

Można zaobserwować także zmiany w apetycie - dziecko nie ma apetytu (tu zdarza się brak oczekiwanych przyrostów masy ciała) lub jest on nadmierny.
Współwystępowanie z innymi zaburzeniami
Charakterystyczną cechą depresji wieku rozwojowego jest współwystępowanie innych zaburzeń psychicznych. Badania pokazują, że 40-70% dzieci z depresją spełnia kryteria co najmniej jednego zaburzenia psychicznego. Najczęściej z depresją dziecięcą współwystępują zaburzenia lękowe, zaburzenia zachowania, zaburzenia opozycyjno-buntownicze. .

To niezwykle istotne dane ukazujące potrzebę bardzo szczegółowej diagnozy psychiatrycznej dziecka z rozpoznaniem depresji i zaplanowanie leczenia obejmującego wszystkie występujące problemy.
Podsumowanie:
Dzieci chorują na depresję.

Badania pokazują, że z roku na roku rozpowszechnienie zaburzeń nastroju wśród dzieci i młodzieży rośnie, a średnia wieku, w którym pojawiają się pierwsze objawy obniża się.

Depresja to choroba. Wymaga leczenia i można ją leczyć.

Dlatego tak ważna jest znajomość zagadnienia depresji u dzieci, która często przemyka niezauważona, przejawia się w sposób, który niekoniecznie kojarzy nam się z depresją.

Mam nadzieję, że wiedza i świadomość na temat depresji u dzieci będzie wzrastać. Ważne by o niej mówić, edukować.

Dzieci są zależne od dorosłych. Często nie potrafią nazwać, co się z nimi dzieje.
To od nas- dorosłych zależy, czy dziecko otrzyma wsparcie, czy zauważymy niepokojące objawy.
Bądźmy uważni.

Mówmy o depresji u dzieci.
Depresja u dzieci- plakat do pobrania: Bibliografia:

1. American Psychiatric Association (2015). Kryteria Diagnostyczne z DSM- 5. Wrocław: Edra&Partner.

2. American Academy of Child & Adolescent Psychiatry Depression in Children and Teens https://www.aacap.org/AACAP/Families_and_Youth/Facts_for_Families/FFF-Guide/The-Depressed-Child-004.aspx (dostęp: 22.02.2021)

3. Fundacja Twarze Depresji. O depresji u dzieci. https://twarzedepresji.pl/o-depresji-u-dzieci/ (dostęp: 22.02.2021)

4. Gałecki P., Szulc A., (2018) Psychiatria. Wrocław: Edra Urban & Partner

5. Kołakowski A. (2020) Psychoterapia poznawczo-behawioralna dzieci i młodzieży. Sopot: GWP

6. Link-Dratkowska E. (2011) Depresja dzieci i młodzieży - podejście poznawczo-behawioralne. Teoria i terapia. Psychiatria 2011;8(3):84-90.

7. Strona www Komendy Głównej Policji https://www.statystyka.policja.pl/st/wybrane-statystyki/zamachy-samobojcze/63803,Zamachy-samobojcze-od-2017-roku.html (dostęp: 22.02.2021)

8. The Australian Parenting Website. Depression in children: 5-8 years https://raisingchildren.net.au/school-age/health-daily-care/mental-health/depression-5-8-years (dostęp: 22.02.2021)

# data[].attributes.attachment_link.description
Dziecko i depresja- to słowa, które do siebie nie pasują. Wiemy, że chorują na nią dorośli, coraz więcej mówimy o depresji nastoletniej, ale depresja wśród dzieci? Dzieciństwo to przecież czas radości, spokoju i beztroski. Niestety, nie zawsze tak jest. Dzieci chorują na depresję.

# data[].attributes.body
Ogólnopolski Dzień Walki z Depresją przypada 23 lutego. Został ustanowiony przez Ministerstwo Zdrowia w 2001 roku.

Według definicji Światowej Organizacji Zdrowia, depresja objawia się smutkiem, utratą zainteresowań i przyjemności, poczuciem winy, niską samooceną, zaburzeniami snu i apetytu, uczuciem zmęczenia i osłabieniem koncentracji.

Depresja jest powszechnym zaburzeniem psychicznym – na świecie na depresję choruje ponad 350 mln ludzi.

Według raportu Narodowego Funduszu Zdrowia z 2023 roku szacuje się, że w Polsce na depresję choruje ok. 1,2 mln osób.

Wyróżnia się kilka typów depresji, każdy z nich ma swoje charakterystyczne cechy, różnić je mogą także przyczyny i sposoby leczenia.

Depresja ma przyczyny genetyczne, biologiczne i psychologiczne.

Aby zdiagnozować depresję, pacjent musi przejawiać objawy przez minimum dwa tygodnie. Im szybciej zgłosi się do lekarza, tym większa szansa na szybszy powrót do zdrowia.

Wcześnie wykryta depresja może być wyleczona i nie musi nawracać.

Najlepsze efekty leczenia uzyskuje się, łącząc farmakoterapię z psychoterapią.

Wsparcie w depresji można uzyskać w placówkach medycznych oraz gabinetach psychoterapii (NFZ i prywatnie), na grupach wsparcia i telefonach zaufania.

# data[].attributes.body
Depresja to poważna choroba, której objawem jest przejmujące uczucie smutku, przygnębienie, zniechęcenie, utrata zainteresowań i przyjemności, zaburzenia snu i apetytu, ogólne zmęczenie, utrata koncentracji. Depresja znacząco obniża jakość życia pacjentów i ich zdolność funkcjonowania w każdym obszarze życia.

# data[].attributes.body
DBI ma na celu inicjowanie i propagowanie działań na rzecz bezpiecznego dostępu dzieci i młodzieży do zasobów internetowych, zaznajamianie rodziców, nauczycieli i wychowawców z problematyką bezpieczeństwa online oraz promocję pozytywnego wykorzystywania Internetu.

# data[].attributes.headline
Szkoła to nie tylko oceny. Jak rozmawiać o sukcesie i porażce?

# data[].attributes.subject
Szkoła to nie tylko oceny. Jak rozmawiać o sukcesie i porażce?

# data[].attributes.attachment_link.title
Szkoła to nie tylko oceny. Jak rozmawiać o sukcesie i porażce?

# data[].attributes.attachment_link.description
Dziś, kiedy wielu specjalistów zastanawia się, jaki jest najbardziej efektywny system oceniania, wie…

# data[].attributes.attachment_link.description
Wielu rodziców pyta, co mówić dziecku, kiedy jest mu trudno, przeżywa rozczarowanie, smutek, zawód m…

# data[].attributes.headline
Tutaj możesz sprawdzić orientacyjną liczbę punktów przy rekrutacji

# data[].attributes.subject
Tutaj możesz sprawdzić orientacyjną liczbę punktów przy rekrutacji

# data[].attributes.attachment_link.description
Sprawdź orientacyjną liczbę punktów, które możesz uzyskać podczas rekrutacji do szkoły średniej. Do obliczenia orientacyjnej liczby punktów będziesz potrzebować: wyników z egzaminu ósmoklasisty, ocenę z wybranych przedmiotów ze świadectwa ukończenia 8 klasy*, informacji o dodatkowych aktywnościach (np. wolontariat). *O tym, jakie przedmioty ze świadectwa (poza językiem polskim i matematyką) są punktowane w danej szkole średniej, […]

# data[].attributes.attachment_link.description
Uśmiech to ważna i skuteczna pomoc w pracy nauczyciela. Wspiera budowanie relacji, buduje autorytet,…

# data[].attributes.attachment_link.title
Darmowy Test Osobowości | 16Personalities

# data[].attributes.attachment_link.description
Disclaimer: All non-English versions of the website contain automated translations or translations submitted by our users. They are not binding in any way, are not guaranteed to be accurate, and have no legal effect. The official text is the English version of the website. Please consider reporting translation issues to support@16personalities.com!

# data[].attributes.headline
Webinar dr Macieja Dębskiego pt. "Wychowanie cyfrowe dzieci. Najczęstsze błędy rodzicielskie i co można z nimi zrobić?".

# data[].attributes.subject
Webinar dr Macieja Dębskiego pt. "Wychowanie cyfrowe dzieci. Najczęstsze błędy rodzicielskie i co można z nimi zrobić?".

# data[].attributes.attachment_link.title
Wychowanie cyfrowe dzieci.  Najczęstsze błędy rodzicielskie CZĘŚĆ 1 - dr Maciej Dębski,

# data[].attributes.headline
Test predyspozycji zawodowych - Kompetencjometr

# data[].attributes.subject
Test predyspozycji zawodowych - Kompetencjometr

# data[].attributes.attachment_link.description
Dużo się ostatnio mówi o prawach uczniów. To bardzo dobrze, bo prawa człowieka, a co za tym idzie, p…

# data[].attributes.headline
Jak zachować się przy uczniu w kryzysie?

# data[].attributes.subject
Jak zachować się przy uczniu w kryzysie?

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak zachować się przy uczniu w kryzysie?

# data[].attributes.attachment_link.description
Z danych Komendy Głównej Policji wynika, że w 2022 roku dzieci i nastolatki podjęły 2031 prób samobó…

# data[].attributes.headline
Wspieranie uczniów w rozwijaniu kompetencji osobistych

# data[].attributes.subject
Wspieranie uczniów w rozwijaniu kompetencji osobistych

# data[].attributes.attachment_link.title
Wspieranie uczniów w rozwijaniu kompetencji osobistych

# data[].attributes.attachment_link.description
W szkole bardzo wiele mówi się i robi w zakresie rozwoju intelektualnego uczniów. Nabywanie wiedzy i…

# data[].attributes.headline
Jak wspierać samoocenę i poczucie wartości ucznia

# data[].attributes.subject
Jak wspierać samoocenę i poczucie wartości ucznia

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak wspierać samoocenę i poczucie wartości ucznia

# data[].attributes.attachment_link.description
Gdybym miała wskazać najważniejsze dla człowieka kompetencje osobiste, powiedziałabym, że są nimi sa…

# data[].attributes.headline
Jak wybrać szkołę ponadpodstawową cz. 2: Czas na Twój wybór!

# data[].attributes.subject
Jak wybrać szkołę ponadpodstawową cz. 2: Czas na Twój wybór!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autor: Marta Wrzosek; Ostatnia aktualizacja: 13.04.2023

Wybór dalszej ścieżki edukacji po ukończeniu podstawówki nie jest łatwy. Dowiedz się, jakie kryteria wyboru wziąć pod uwagę, a także kto może Ci pomóc w podjęciu tej ważnej decyzji.

Poniższy artykuł to już część 2. naszego cyklu „Jak wybrać szkołę ponadpodstawową?". W części 1. „ Różnice między liceum, technikum a szkołą branżową " zapoznasz się z charakterystyką różnych typów szkół, które możesz wybrać po podstawówce, poznasz ich podstawowe cechy np. ile trwa nauka w tych placówkach i które przygotują Cię do matury i umożliwią kontynuację edukacji na studiach.

Jak wybrać szkołę?

Podjęcie decyzji o tym, jaką szkołę wybrać po ukończeniu podstawówki, nie jest łatwe. Być może to nawet dla Ciebie pierwsza tak poważna decyzja życiowa. Czasami Twój wybór będzie mocno ograniczony z uwagi na dostępność szkół ponadpodstawowych w Twojej okolicy, czasem ograniczeniem okażą się Twoje oceny i/lub wyniki egzaminu ósmoklasisty.

To bardzo ważne, by poznać wszystkie dostępne opcje dalszego kształcenia, szczegółową ofertę szkół, ale także przemyśleć, jakie kwestie są dla Ciebie naprawdę istotne. Może ważne jest to, by szkoła była blisko Twojego miejsca zamieszkania? Może chciał(a)byś jak najszybciej zacząć się uczyć zawodu, który już wybrałeś/aś? Może najistotniejszy jest dla Ciebie profil klasy i rozszerzenia konkretnych przedmiotów? A może oferta zajęć pozalekcyjnych?

Kryteria wyboru, które możesz wziąć pod uwagę:

długość kształcenia (lata nauki) w poszczególnych typach szkół;

możliwość zdawania matury;

możliwość zdobycia kwalifikacji zawodowych;

dostępne profile kształcenia lub profile klas;

języki obce, których możesz się uczyć w danej szkole;

zdawalność i przeciętne wyniki maturalne;

możliwość przygotowania do olimpiad przedmiotowych;

współpraca szkoły z pracodawcami, instytucjami, uczelniami (np. czy organizowane są praktyki, wymiany międzynarodowe lub czy istnieją klasy patronackie);

miejsce w rankingu (jeśli z jakiegoś powodu jest to dla Ciebie istotne);

dostępna oferta zajęć pozalekcyjnych, np. sportowych, kulturalnych;

jakość infrastruktury szkolnej, np. wyposażenie sal lekcyjnych, dostępność hali sportowej;

opinie o szkole;

lokalizacja i dojazd do szkoły;

... i inne.

Jeśli chcesz, skorzystaj z przygotowanej przez nas tabeli, która pomoże Ci uporządkować ocenę szkół, które rozważasz, pod kątem wybranych przez Ciebie kryteriów.

Oczywiście wymienione przez nas aspekty to nie jest zamknięty katalog, możesz jeszcze dodać do niego inne kryteria, które są dla Ciebie istotne przy wybieraniu szkoły ponadpodstawowej.

Jeśli spodobało Ci się proponowane przez nas narzędzie i uważasz je za przydatne, możesz podzielić się nim ze swoimi rówieśnikami :-)

Jak uzyskać informacje z wymienionych powyżej kryteriów wyboru?

Wiele informacji na temat szkół znajdziesz na stronach internetowych placówek, a także w ich mediach społecznościowych. Przejrzyj oficjalne (i nie tylko :-)) profile szkół np. na Facebook'u czy Instagramie. Możesz wtedy zobaczyć, czy uczniowie biorą udział w konkursach, olimpiadach, jakie projekty są realizowane w szkole, jakie odbywają się imprezy i eventy.

Wskazówka 2. Rozmowy z uczniami lub absolwentami

Porozmawiaj z uczniami lub absolwentami szkoły, którą jesteś zainteresowany. Możesz poszukać takich osób wśród starszych znajomych lub nawiązać kontakt poprzez media społecznościowe. Zwróć uwagę na konta

Wskazówka 4. Dni Otwarte Szkół

Warto udać się do placówek, które Cię interesują, na Dni Otwarte, które szkoły organizują z reguły na wiosnę. Możesz wtedy sprawdzić dojazd, zobaczyć budynek szkoły, usłyszeć prezentację oferty edukacyjnej, porozmawiać z uczniami, a nawet nauczycielami.

Wskazówka 3. Targi Edukacyjne

Żeby zapoznać się z ofertą różnych szkół w jednym czasie i miejscu, możesz udać się na tzw. Targi Edukacyjne. Targi odbywają się najczęściej w marcu i są organizowane w większości miast, czasem stacjonarnie, a czasem online. Informacji o nich szukaj na oficjalnych miejskich stronach internetowych lub u szkolnego koordynatora doradztwa zawodowego.

Wskazówka 5. Rankingi szkół

Jeśli jest to dla Ciebie istotne, możesz sprawdzić, jaką pozycję zajmuje szkoła w różnych rankingach. Pamiętaj, by sprawdzić, na jakiej podstawie są one układane - wyników matur, czy może liczby olimpijczyków? Zastanów się, co będzie tu dla Ciebie najważniejsze. Najpopularniejsze rankingi szkół ponadpodstawowych przygotowują Fundacja Edukacyjna „Perspektywy": www.licea.perspektywy.pl, www.technika.perspektywy.pl oraz Portal Edukacyjny „waszaedukacja.pl": Ogólnopolski Ranking Liceów i Techników 2022. A jeśli interesuje Cię ranking innego typu, który bierze pod uwagę zaangażowanie uczniów w realizację samodzielnych projektów, zobacz Ranking Szkół Zwolnieni z Teorii 2022.

Porównaj wszystkie dostępne opcje kształcenia, biorąc pod uwagę różne aspekty. Zastanów się, co jest dla Ciebie ważne i czego chcesz, oceń realnie swoje możliwości i dopiero wtedy podejmij decyzję.

Fakty a opinie o szkołach ponadpodstawowych

Przymierzając się do wyboru szkoły ponadpodstawowej, na pewno rozmawiasz z wieloma osobami - rówieśnikami, znajomymi, rodzicami i innymi dorosłymi. W rozmowach tych padają czasem różne stwierdzenia, np.:

Do szkoły branżowej idą uczniowie, którzy nie lubią się uczyć.

Technikum jest lepsze niż liceum, ponieważ masz po nim i zawód, i maturę.

Do liceum idą te osoby, które jeszcze nie mają pomysłu na swoją przyszłość.

Szkoły, które są wysoko w rankingu, są najlepsze.

Wybierając szkołę ponadpodstawową należy się kierować swoimi zainteresowaniami i pasjami.

W wyborze szkoły ponadpodstawowej trzeba kierować się przede wszystkim sytuacją na rynku pracy.

Wszystkie te zdania mają ze sobą coś wspólnego. Co? SĄ TO OPINIE. Nie są obiektywne - są to przekonania, a nie fakty.

To ważne, by wysłuchać opinii innych, ale pamiętaj, że czasem nie są one poparte żadnymi weryfikowalnymi danymi i nie zawsze się sprawdzają.

Kończąc szkołę podstawową, zastanów się przede wszystkim, czy chcesz skierować się już w stronę konkretnego zawodu. Jeśli jesteś zdecydowany/a, w jakiej branży chcesz w przyszłości pracować - warto rozważyć możliwości kształcenia zawodowego zamiast ogólnokształcącego.

Aby poznać fakty na temat szkół ponadpodstawowych, zapoznaj się z naszym artykułem „ Różnice między liceum, technikum a szkołą branżową ", z którego dowiesz się więcej o poszczególnych typach szkół, m. in. ile trwa nauka, ile jest przedmiotów rozszerzonych, które szkoły przygotują Cię do matury i jeszcze więcej informacji!

Kto może Ci pomóc dokonać wyboru?

Jeśli pomimo zapoznania się z różnymi możliwościami kształcenia, nie wiesz jaką szkołę wybrać, warto udać się do doradcy edukacyjno-zawodowego. Doradca pomoże Ci poznać lepiej siebie samego, zastanowić się, jakie masz potrzeby i gdzie je najlepiej zrealizujesz. Doradcy mają też wiedzę o aktualnej ofercie edukacyjnej i o kryteriach rekrutacji.

Doradcę zawodowego znajdziesz w szkole lub rejonowej poradni psychologiczno-pedagogicznej - konsultacje ze specjalistami w tych miejscach odbędziesz bezpłatnie. Niektórzy doradcy oferują też takie usługi prywatnie, wówczas za konsultacje trzeba zapłacić.

To ważne, byś posłuchał/a też opinii swoich rodziców oraz innych życzliwych Ci dorosłych. Skontaktuj się ze starszymi kolegami i koleżankami - przechodzili rekrutację do szkoły ponadpodstawowej niedawno, więc udzielą Ci cennych wskazówek i podzielą się opinią o szkołach, które sami wybrali. Pamiętaj jednak, że ostatecznie decyzja należy do Ciebie! I choć to żadna tragedia, jeśli nie dostaniesz się do szkoły pierwszego wyboru, to ważne, by spróbować znaleźć dla siebie najlepsze możliwe miejsce - w końcu to tam spędzisz najbliższe lata życia :-)

Inne artykuły ze Strefy Młodzieży, które mogą Ci się spodobać:

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak wybrać szkołę ponadpodstawową cz. 2: Czas na Twój wybór!

# data[].attributes.attachment_link.description
Autor: Marta Wrzosek; Ostatnia aktualizacja: 13.04.2023 Wybór dalszej ścieżki edukacji po ukończeniu podstawówki nie jest łatwy. Dowiedz się, jakie kryteria wyboru wziąć pod uwagę, a także kto może Ci pomóc w podjęciu tej ważnej decyzji. Poniższy artykuł to już część 2. naszego cyklu „Jak wybrać szkołę ponadpodstawową?". W części 1.

# data[].attributes.headline
Jak wybrać szkołę ponadpodstawową cz. 1: Różnice między liceum, technikum a szkołą branżową

# data[].attributes.subject
Jak wybrać szkołę ponadpodstawową cz. 1: Różnice między liceum, technikum a szkołą branżową

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autor: Marta Wrzosek; Ostatnia aktualizacja: 04.04.2024

Która szkoła przygotuje Cię do matury, ile trwa nauka w technikum oraz w jakiej szkole nauczysz się zawodu? Dowiedz się, jakie są różnice między różnymi typami szkół ponadpodstawowych.

Czym różnią się od siebie szkoły ponadpodstawowe?

Po ośmioletniej podstawówce możesz kontynuować naukę w szkołach ponadpodstawowych. Zaliczają się do nich:

liceum ogólnokształcące (4-letnie),

technikum (5-letnie),

branżowa szkoła I stopnia (3-letnia).

Najważniejsze informacje:

Liceum trwa 4 lata i przygotowuje Cię do zdania matury, która jest przepustką na studia.

Technikum trwa 5 lat i umożliwia Ci zdobycie kwalifikacji zawodowych oraz przygotowuje do matury.

Szkoła branżowa I st. trwa 3 lata i umożliwia zdobycie kwalifikacji zawodowych. Nie możesz zdawać po tej szkole matury - jeśli tego chcesz, musisz uzupełnić edukację w szkole branżowej II st. lub w szkole policealnej.

Tabela:

Liceum ogólnokształcące

Nauka w liceum ogólnokształcącym trwa 4 lata i przygotuje Cię do zdania egzaminu maturalnego. Licea z reguły oferują klasy profilowane, w których zrealizujesz podstawowy program nauczania ze wszystkich obowiązkowych przedmiotów i rozszerzony z kilku przedmiotów wiodących. Przykłady takich profili to: matematyczno-fizyczny, biologiczno-chemiczny, humanistyczny (rozszerzony język polski i historia). Niektóre szkoły oferują profile „tematyczne" np. klasy mundurowe (m. in. policyjne, wojskowe), prawnicze, medialne, artystyczno-teatralne, ekologiczne i wiele innych. W tych klasach również określone przedmioty (związane z dziedziną, w stronę której profilowana jest klasa) realizowane są w programie rozszerzonym. W klasie o konkretnym profilu masz więcej lekcji właśnie z tych „rozszerzonych" przedmiotów, ale to wcale nie znaczy, że musisz je zdawać na maturze. Do matury możesz zadeklarować przedmioty, jakie chcesz - z zastrzeżeniem, że są pewne przedmioty obowiązkowe.
Aktualnie trzeba zdawać na maturze:

z języka polskiego, matematyki oraz języka obcego nowożytnego - egzamin pisemny na poziomie podstawowym (można również na poziomie rozszerzonym);

z języka polskiego i języka obcego nowożytnego - egzamin ustny (nie określa się poziomu);

z minimum jednego przedmiotu wybranego spośród: język polski, matematyka, język obcy nowożytny (ten sam lub inny niż na poziomie podstawowym), chemia, biologia, fizyka, informatyka, geografia, historia, wiedza o społeczeństwie, historia sztuki, historia muzyki, filozofia, język łaciński i kultura antyczna - egzamin pisemny na poziomie rozszerzonym.

Zdawanie matury nie jest obowiązkowe. Niektórzy uczniowie pomimo tego, że kończą liceum, nie decydują się na zdawanie tego egzaminu. Bez matury nie możesz pójść na studia, ale możesz kontynuować naukę np. w szkole policealnej.

Technikum

Technikum to szkoła, która łączy kształcenie ogólne z zawodowym. Nauka w technikum trwa 5 lat i w tym czasie przygotowujesz się zarówno do matury, jak i zdobywasz konkretną wiedzę i praktyczne umiejętności, co - po zdaniu specjalnego egzaminu - umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe.

W planie lekcji w technikum pojawiają się zarówno „tradycyjne" przedmioty np. język polski, matematyka, fizyka, geografia, jak i przedmioty zawodowe (w zależności od branży, np. w technikum informatycznym: programowanie aplikacji internetowych, projektowanie i administrowanie bazami danych). Niektóre przedmioty „tradycyjne" możesz zrealizować jako rozszerzone. Ponadto każdy uczeń technikum musi obowiązkowo zrealizować praktyki zawodowe,które trwają 4 tygodnie i są oceniane.

Zdawanie matury nie jest obowiązkowe i nie wszyscy uczniowie technikum się na to decydują, jednak tylko ze zdaną maturą możesz kontynuować naukę na studiach. Inne opcje to edukacja w szkołach policealnych, podczas różnych kursów czy zdobywanie certyfikatów i kolejnych uprawnień zawodowych. Możesz też zakończyć edukację na zdobyciu wykształcenia średniego, a następnie wejść na rynek pracy jako wykwalifikowany technik danej dziedziny.

Branżowa szkoła I stopnia

Szkoły branżowe powstały w miejsce dawnych szkół zawodowych. W szkole branżowej „tradycyjne" przedmioty szkolne, czyli przedmioty ogólne zrealizujesz tylko w podstawowym zakresie, a nacisk kładzie się na przedmioty zawodowe. Szkoła branżowa I stopnia umożliwia zdobycie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie, ale nie daje możliwości zdawania egzaminu maturalnego.

Nauka zawodu w „branżówce" składa się z:

podstawowego kształcenia ogólnego,

kształcenia zawodowego teoretycznego,

kształcenia zawodowego praktycznego czyli tzw. praktycznej nauki zawodu, która jest odpłatnie realizowana u pracodawcy posiadającego odpowiednie kwalifikacje.

W szkole branżowej I st. przygotujesz się do wykonywania konkretnych zawodów, takich jak np. kucharz, fryzjer czy mechaniczka samochodowa. Szkoła ta może być więc dla Ciebie dobrym wyborem, jeśli nie przepadasz za nauką teorii i wolisz szybko rozpocząć życie zawodowe.

Pamiętaj jednak, że wybór szkoły branżowej nie zamyka drogi do dalszej edukacji. Po ukończeniu szkoły branżowej I stopnia możesz kontynuować naukę w dwuletniej szkole branżowej II stopnia, która kończy się uzyskaniem dyplomu technika i umożliwia zdanie matury (a potem np. dalszą naukę na studiach).

Uproszczony schemat systemu edukacji w Polsce

Podsumowanie

Podsumowując: absolwenci szkoły podstawowej wybierają najczęściej pomiędzy trzema typami szkół: liceum, technikum i szkołą branżową I st. (wcześniej nazywaną szkołą zawodową, potocznie „zawodówką"). Podstawowe różnice pomiędzy typami szkół to ilość lat nauki, przygotowanie lub nie do egzaminu maturalnego i możliwość zdobycia kwalifikacji zawodowych.

Inne artykuły ze Strefy Młodzieży, które mogą Ci się spodobać:

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak wybrać szkołę ponadpodstawową cz.1: Różnice między liceum, technikum a szkołą branżową

# data[].attributes.attachment_link.description
Która szkoła przygotuje Cię do matury, ile trwa nauka w technikum oraz w jakiej szkole nauczysz się zawodu? Dowiedz się, jakie są różnice między różnymi typami szkół ponadpodstawowych.

# data[].attributes.body
nie wchodźcie na zamarznięte zbiorniki wodne (jeziora, stawy, rzeki): są to miejsca niepewne i grożą załamaniem się lodu, nigdy nie wiadomo, w którym miejscu lód jest bardziej kruchy,

do zabawy wybieraj tylko bezpieczne miejsca: place zabaw, boiska oraz różne tereny rekreacyjne – z dala od ulic, mostów, czy torów kolejowych,

jadąc samochodem pamiętajcie o pasach bezpieczeństwa; jeżeli kierowca jest pod wpływem środków odurzających – nie wsiadajcie do pojazdu.

jeśli będziecie musieli przejść nieoświetloną ulicą po zmroku pamiętajcie o odblaskach, kamizelkach lub jakiejkolwiek rzeczy, która może was oświetlić,

idąc w pobliżu drogi zachowaj szczególną ostrożność, gdyż droga hamowania pojazdów na oblodzonej jezdni jest znacznie dłuższa,

nie rozmawiaj z obcymi osobami, nie przyjmuj od nich słodyczy, prezentów, nie wpuszczaj ich do mieszkania,

pozostając sam w mieszkaniu ostrożnie obchodź się z urządzeniami elektrycznymi i gazowymi,

nie sięgajcie po używki: otępiają czujność, uniemożliwiają kontrolę zachowania, niszczą zdrowie,

spędzajcie więcej czasu na świeżym powietrzu, a mniej przed komputerem,

korzystajcie z Internetu odpowiedzialnie szanując prawo do prywatności (własne jak i innych) oraz przestrzegając zasady szacunku do drugiego człowieka,

przed wyjściem na dwór poinformuj swoich rodziców bądź opiekunów, gdzie i z kim będziesz przebywać oraz o której godzinie planujesz swój powrót,

zapiszcie w swoich telefonach na liście kontaktów osobę, z którą należy się kontaktować w nagłych wypadkach, numer takiej osoby należy zapisać pod międzynarodowym skrótem „ICE” (in case of emergency).

jeśli jesteście świadkami wypadku zadzwońcie po służby ratownicze!

# data[].attributes.headline
Zawody przyszłości - co nas czeka za 20 lat?

# data[].attributes.subject
Zawody przyszłości - co nas czeka za 20 lat?

# data[].attributes.attachment_link.title
Zawody przyszłości - co nas czeka za 20 lat?

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeśli poszukujesz nowej pracy, zastanawiasz się nad zmianą zawodową, skorzystaj z coachingu kariery. Zrób pierwszy krok!

# data[].attributes.attachment_link.title
10 grudnia – Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka — EUROPEJSKA FUNDACJA PRAW CZŁOWIEKA

# data[].attributes.attachment_link.description
10 grudnia obchodzimy Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka. Został on ustanowiony w dzień uchwalenia Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka – jednego z najważniejszych dokumentów w dziejach ludzkości. Deklaracja została już przetłumaczona na 530 języków i dialektów, a do tego jest posiadaczką Rekordu Guinnessa jako najczęściej tłumaczony dokument na świecie. Jeszcze na początku XX wieku rozpoznanie i przestrzeganie […]

# data[].attributes.body
Ten przełomowy dokument wyznacza standardy współczesnego systemu międzynarodowej ochrony praw człowieka. Jest zbiorem fundamentalnych praw i wolności, które przysługują każdemu człowiekowi, niezależnie od jego pochodzenia, rasy, płci, narodowości, religii, przekonań czy statusu społecznego

# data[].attributes.body
Ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych święto związane jest z rocznicą uchwalenia Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka 10 grudnia 1948 r.

# data[].attributes.body
10 grudnia obchodzimy Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka, który w 2024 r. odbywa się pod hasłem „Nasze prawa, nasza przyszłość, już teraz''