# data[].attributes.attachment_link.title
Albo go kocha albo się uparła, czyli najlepsze cytaty z Wisławy Szymborskiej

# data[].attributes.attachment_link.description
1 lutego 2012 roku zmarła Wisława Szymborska. Ponieważ dziś przypada piąta rocznica, podrzucam Wam garść cytatów, których żal byłoby nie pamiętać.

# data[].attributes.headline
Wisława Szymborska "Kot w pustym mieszkaniu"

# data[].attributes.subject
Wisława Szymborska "Kot w pustym mieszkaniu"

# data[].attributes.attachment_link.title
Wisława Szymborska czyta wiersz "Kot w pustym mieszkaniu"

# data[].attributes.headline
"Nic dwa razy się nie zdarza" - śpiewa Łucja Prus

# data[].attributes.subject
"Nic dwa razy się nie zdarza" - śpiewa Łucja Prus

# data[].attributes.attachment_link.title
Łucja Prus - Nic dwa razy się nie zdarza (Poland) - Sopot Festival 1965

# data[].attributes.headline
Fundacja Wisławy Szymborskiej - galeria fotografii

# data[].attributes.subject
Fundacja Wisławy Szymborskiej - galeria fotografii

# data[].attributes.attachment_link.title
Zdjęcia Szymborskiej - Fundacja Wisławy Szymborskiej

# data[].attributes.attachment_link.description
Fundacja Wisławy Szymborskiej została założona w kwietniu 2012 roku, na mocy testamentu pozostawionego przez Noblistkę

# data[].attributes.headline
"Napisane życie" - kolejny film o poetce

# data[].attributes.subject
"Napisane życie" - kolejny film o poetce

# data[].attributes.attachment_link.title
Napisane życie - film o Wisławie Szymborskiej

# data[].attributes.headline
Projekt #sto pociech - Szymborska na czas kwarantanny 

# data[].attributes.subject
Projekt #sto pociech - Szymborska na czas kwarantanny 

# data[].attributes.body
Znani poeci czytają wiersze Wisławy Szymborskiej

# data[].attributes.headline
Nagroda Nobla w dziedzinie literatury - komunikat prasowy

# data[].attributes.subject
Nagroda Nobla w dziedzinie literatury - komunikat prasowy

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Twelve laureates were awarded a Nobel Prize in 2020, for achievements that have conferred the greatest benefit to humankind.

Their work and discoveries range from the formation of black holes and genetic scissors to efforts to combat hunger and develop new auction formats.

See them all presented here.

# data[].attributes.attachment_link.description
Twelve laureates were awarded a Nobel Prize in 2020, for achievements that have conferred the greatest benefit to humankind. Their work and discoveries range from the formation of black holes and genetic scissors to efforts to combat hunger and develop new auction formats. See them all presented here.

# data[].attributes.headline
Wisława Szymborska - Odczyt Noblowski 1996r.

# data[].attributes.subject
Wisława Szymborska - Odczyt Noblowski 1996r.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Poeta I Świat

Podobno w przemówieniu pierwsze zdanie jest zawsze najtrudniejsze. A więc mam je już poza sobą ... Ale czuję, że i następne zdania będą trudne, trzecie, szóste, dziesiąte, aż do ostatniego, ponieważ mam mówić o poezji. Na ten temat wypowiadaiam się rzadko, prawie wcale. I zawsze towarzyszyło mi przekonanie, że nie robię tego najlepiej. Dlatego mój odczyt nie będzie zbyt długi. Wszelka niedoskonałość lżejsza jest do zniesienia, jeśli podaje się ją w małych dawkach.

Dzisiejszy poeta jest sceptyczny i podejrzliwy nawet ń a może przede wszystkim ń wobec samego siebie. Z niechęcią oświadcza publicznie, że jest poetą ń jakby się tego trochę wstydził. Ale w naszej krzykliwej epoce dużo łatwiej przyznać się do własnych wad, jeżeli tylko prezentują się efektownie, a dużo trudniej do zalet, bo są głębiej ukryte, i w które samemu nie do końca się wierzy ... W różnych ankietach czy rozmowach z przypadkowymi ludźmi, kiedy poecie już koniecznie wypada określić swoje zajęcie, podaje on ogólnikowe "literat" albo wymienia nazwę dodatkowo wykonywanej pracy. Wiadomość, że mają do czynienia z poetą, przyjmowana jest przez urzędników czy współpasażerów autobusu z lekkim niedowierzaniem i zaniepokojeniem. Przypuszczam, że i filozof budzi podobne zakłopotanie. Jest jednak w lepszym położeniu, bo najczęściej ma możność ozdobienia swojej profesji jakimś tytułem naukowym. Profesor filozofii ń to brzmi już dużo poważniej.

Nie ma jednak profesorów poezji. To by przecież znaczyło, że jest to zatrudnienie wymagające specjalistycznych studiów, regularnie zdawanych egzaminów, rozpraw teoretycznych wzbogaconych bibliografią i odnośnikami, a wreszcie uroczyście otrzymywanych dyplomów. A to z kolei oznaczałoby, że po to, żeby zostać poetą, nie wystarczą kartki papieru zapisane choćby najświetniejszymi wierszami ń konieczny jest i to przede wszystkim, jakiś papierek z pieczątką. Przypomnijmy sobie, że na takiej właśnie podstawie skazano na zesłanie chlubę poezji rosyjskiej, późniejszego Noblistę, Josifa Brodskiego. Uznano go za "pasożyta", ponieważ nie miał urzędowego zaświadczenia, że wolno mu być poetą ...

Przed kilkoma laty miałam zaszczyt i radość poznać Go osobiście. Zauważyłam, że on jeden, spośród znanych mi poetów, lubił mówić o sobie "poeta", wymawiał to słowo bez wewnętrznych oporów, z jakąś nawet wyzywającą swobodą. Myślę, że to przez pamięć brutalnych upokorzeń, jakich doznał w młodości.

W krajach szczęśliwszych, gdzie godność ludzka nie jest naruszana tak łatwo, poeci pragną być oczywiście publikowani, czytani i rozumiani, ale nie robią już nic albo bardzo niewiele, żeby na co dzień wyróżniać się wśród innych ludzi. A jeszcze tak niedawno temu, w pierwszych dziesięcioleciach naszego wieku, poeci lubili szokować wymyślnym strojem i ekscentrycznym zachowaniem. Było to jednak zawsze widowisko na użytek publiczny. Przychodziła chwila, kiedy poeta zamykał za sobą drzwi, zrzucał ze siebie te wszystkie peleryny, błyskotki i inne poetyczne akcesoria, i stawał w ciszy, w oczekiwaniu na samego siebie, nad niezapisaną jeszcze kartką papieru. Bo tak naprawdę tylko to się liczy.

Rzecz charakterystyczna. Produkuje się ciągle dużo biograficznych filmów o wielkich uczonych i wielkich artystach. Zadaniem ambitniejszych reżyserów jest wiarygodne przedstawienie procesu twórczego, który w rezultacie prowadził do ważnych odkryć naukowych czy powstawania najsłynniejszych dzieł sztuki. Można z jakim takim sukcesem ukazać pracę niektórych uczonych: laboratoria, przeróżne przyrządy, mechanizmy wprowadzone w ruch są zdolne przez pewien czas utrzymać uwagę widzów. Ponadto bardzo dramatyczne bywają chwile niepewności, czy powtarzany po raz tysiączny eksperyment, z drobną tylko modyfikacją, przyniesie wreszcie spodziewany wynik. Widowiskowe potrafią być filmy o malarzach ń można odtworzyć wszystkie fazy powstawania obrazu od początkowej kreski do ostatniego dotknięcia pędzla. Filmy o kompozytorach wypełnia muzyka ń od pierwszych taktów, które twórca słyszy w sobie, aż do dojrzałej formy dzieła rozpisanego na instrumenty. Wszystko to jest w dalszym ciągu naiwne i nic nie mówi o tym dziwnym stanie ducha, zwanym popularnie natchnieniem, ale przynajmniej jest co oglądać i jest czego słuchać.

Najgorzej z poetami. Ich praca jest beznadziejnie niefotogeniczna. Człowiek siedzi przy stole albo leży na kanapie, wpatruje się nieruchomym wzrokiem w ścianę albo w sufit, od czasu do czasu napisze siedem wersów, z czego jeden po kwadransie skreśli, i znów upływa godzina, w której nic się nie dzieje ... Jaki widz wytrzymałby oglądanie czegoś takiego?

Wspomniałam o natchnieniu. Na pytanie, czym ono jest, jeśli jest, poeci współcześni dają odpowiedzi wymijające. Nie dlatego, że nigdy nie odczuli dobrodziejstwa tego wewnętrznego impulsu. Przyczyna jest inna. Niełatwo wyjaśnić komuś coś, czego się samemu nie rozumie.

Ja także, pytana o to czasami, istotę rzeczy obchodzę z daleka. Ale odpowiadam w sposób taki: natchnienie nie jest wyłącznym przywilejem poetów czy artystów w ogólności. Jest, była, będzie zawsze pewna grupa ludzi, których natchnienie nawiedza. To ci wszyscy, którzy świadomie wybierają sobie pracę i wykonują ją z zamiłowaniem i wyobraźnią. Bywają tacy lekarze, bywają tacy pedagodzy, bywają tacy ogrodnicy i jeszcze setka innych zawodów. Ich praca może być bezustanną przygodą, jeśli tylko potrafią w niej dostrzec coraz to nowe wyzwania. Pomimo trudów i porażek, ich ciekawość nie stygnie. Z każdego rozwiązanego zagadnienia wyfruwa im rój nowych pytań. Natchnienie, czymkolwiek ono jest, rodzi się z bezustannego "nie wiem".

Takich ludzi nie jest zbyt wielu. Większość mieszkańców tej ziemi pracuje, żeby zdobyć środki utrzymania, pracuje, bo musi. To nie oni z własnej pasji wybierają sobie pracę, to okoliczności życia wybierają za nich. Praca nie lubiana, praca, która nudzi, ceniona tylko dlatego, że nawet w tej postaci nie dla wszystkich jest dostępna, to jedna z najcięższych ludzkich niedoli. I nie zanosi się na to, żeby najbliższe stulecia przyniosły tutaj jakąś szczęśliwą zmianę.

Wolno mi więc powiedzieć, że wprawdzie odbieram poetom monopol na natchnienie, ale i tak umieszczam ich w nielicznej grupie wybrańców losu.

Tutaj jednak mogą się w słuchaczach zbudzić wątpliwości. Rozmaici oprawcy, dyktatorzy, fanatycy, demagodzy walczący o władzę przy pomocy kilku byle głośno wykrzykiwanych haseł, także lubią swoją pracę i także wykonują ją z gorliwą pomysłowością. No tak, ale oni "wiedzą". Wiedzą, a to, co wiedzą, wystarcza im raz na zawsze. Niczego ponad to nie są ciekawi, bo to mogłoby osłabić siłę ich argumentów. A wszelka wiedza, która nie wyłania z siebie nowych pytań, staje się w szybkim czasie martwa, traci temperaturę sprzyjającą życiu. W najskrajniejszych przypadkach, o czym dobrze wiadomo z historii dawnej i współczesnej, potrafi być nawet śmiertelnie groźna dla społeczeństw.

Dlatego tak wysoko sobie cenię dwa małe słowa: "nie wiem". Małe, ale mocno uskrzydlone. Rozszerzające nam życie na obszary, które mieszczą się w nas samych i obszary, w których zawieszona jest nasza nikła Ziemia. Gdyby Izaak Newton nie powiedział sobie "nie wiem", jabłka w ogródku mogłyby spadać na jego oczach jak grad, a on w najlepszym razie schylałby się po nie i zjadał z apetytem. Gdyby moja rodaczka Maria Skłodowska-Curie nie powiedziała sobie "nie wiem", zostałaby pewnie nauczycielką chemii na pensji dla panienek z dobrych domów, i na tej ń skądinąd zacnej ń pracy upłynęłoby jej życie. Ale powtarzała sobie "nie wiem" i te właśnie słowa przywiodły ją, i to dwukrotnie, do Sztokholmu, gdzie ludzi o duchu niespokojnym i wiecznie poszukującym nagradza się Nagrodą Nobla.

Poeta również, jeśli jest prawdziwym poetą, musi ciągle powtarzać sobie "nie wiem". Każdym utworem próbuje na to odpowiedzieć, ale kiedy tylko postawi kropkę, już ogarnia go wahanie, już zaczyna sobie zdawać sprawę, że jest to odpowiedź tymczasowa i absolutnie niewystarczająca. Więc próbuje jeszcze raz i jeszcze raz, a potem te kolejne dowody jego niezadowolenia z siebie historycy literatury zepną wielkim spinaczem i nazywać będą "dorobkiem" ...

Marzą mi się czasami sytuacje niemożliwe do urzeczywistnienia. Wyobrażam sobie na przykład w swojej zuchwałości, że mam okazję porozmawiania z Eklezjastą, autorem jakże przejmującego lamentu nad marnością wszelkich ludzkich poczynań. Pokłoniłabym mu się bardzo nisko, bo to przecież jeden z najważniejszych ń przynajmniej dla mnie ń poetów. Ale potem pochwyciłabym go za rękę. "Nic nowego pod słońcem" ń napisałeś, Eklezjasto. Ale przecież Ty sam urodziłeś się nowy pod słońcem. A poemat, którego jesteś twórcą, też jest nowy pod słońcem, bo przed Tobą nie napisał go nikt. I nowi pod słońcem są wszyscy Twoi czytelnicy, bo ci, co żyli przed Tobą, czytać go przecież nie mogli. Także i cyprys, w którego cieniu usiadłeś, nie rośnie tutaj od początku świata. Dał mu początek jakiś cyprys inny, podobny do Twojego, ale nie całkiem ten sam. I ponadto chciałabym Cię spytać, Eklezjasto, co nowego pod słońcem zamierzasz teraz napisać. Czy coś, czym uzupełnisz jeszcze swoje myśli, czy może masz pokusę niektórym z nich zaprzeczyć jednak? W swoim poprzednim poemacie dostrzegłeś także i radość ń cóż z tego, że przemijającą? Więc może o niej będzie Twój nowy pod słońcem poemat? Czy masz już notatki, jakieś pierwsze szkice? Nie powiesz chyba: "Napisałem wszystko, nie mam nic do dodania". Tego nie może powiedzieć żaden na świecie poeta, a co dopiero tak wielki jak Ty.

Świat, cokolwiek byśmy o nim pomyśleli zatrwożeni jego ogromem i własną wobec niego bezsilnością, rozgoryczeni jego obojętnością na poszczególne cierpienia ń ludzi, zwierząt, a może i roślin, bo skąd pewność, że rośliny są od cierpień wolne; cokolwiek byśmy pomyśleli o jego przestrzeniach przeszywanych promieniowaniem gwiazd, gwiazd, wokół których zaczęto już odkrywać jakieś planety, już martwe? jeszcze martwe? ń nie wiadomo; cokolwiek byśmy pomyśleli o tym bezmiernym teatrze, na który mamy wprawdzie bilet wstępu, ale ważność tego biletu jest śmiesznie krótka, ograniczona dwiema stanowczymi datami; cokolwiek jeszcze pomyślelibyśmy o tym świecie ń jest on zadziwiający.

Ale w określeniu "zadziwiający" kryje się pewna logiczna pułapka. Zadziwia nas przecież to, co odbiega od jakiejś znanej i powszechnie uznanej normy, od jakiejś oczywistości, do której jesteśmy przyzwyczajeni. Otóż takiego oczywistego świata nie ma wcale. Nasze zadziwienie jest samoistne i nie wynika z żadnych z czymkolwiek porównań.

Zgoda, w mowie potocznej, która nie zastanawia się nad każdym słowem, wszyscy używamy określeń: "zwykły świat", "zwykłe życie", "zwykła kolej rzeczy" ... Jednak w języku poezji, gdzie każde słowo się waży, nic już zwyczajne i normalne nie jest. Żaden kamień i żadna nad nim chmura. Żaden dzień i żadna po nim noc. A nade wszystko żadne niczyje na tym świecie istnienie.

Wygląda na to, że poeci będą mieli zawsze dużo do roboty.

To cite this section
MLA style: Wislawa Szymborska - Odczyt Noblowski 1996. NobelPrize.org. Nobel Media AB 2020. Mon. 11 May 2020. <https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1996/szymborska/25586-wislawa-szymborska-odczyt-noblowski-1996/>

Back to top

See them all presented here.

# data[].attributes.attachment_link.description
Podobno w przemówieniu pierwsze zdanie jest zawsze najtrudniejsze. A więc mam je już poza sobą ... Ale czuję, że i następne zdania będą trudne, trzecie, szóste, dziesiąte, aż do ostatniego, ponieważ mam mówić o poezji. Na ten temat wypowiadaiam się rzadko, prawie wcale. I zawsze towarzyszyło mi przekonanie, że nie robię tego najlepiej.

# data[].attributes.headline
"Tragedia sztokholmska", czyli Wisława Szymborska odbiera nagrodę Nobla

# data[].attributes.subject
"Tragedia sztokholmska", czyli Wisława Szymborska odbiera nagrodę Nobla

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
10 grudnia 1996 roku to był wtorek, podobnie jak w tym roku. Wisława Szymborska pojawiła się w Sztokholmie kilka dni przed noblowską ceremonią. "Greta Garbo poezji" - pisały o niej wtedy szwedzkie media. "Wiśce się ten Nobel po prostu należał" - komentował Stanisław Lem. A ona opowiedziała królowi, obok którego siedziała na bankiecie, dowcip o Szkocie w podróży poślubnej.

O Noblu dowiedziała się 3 października 1996 roku. W swoim pokoju w Domu Pracy Twórczej Astoria w Zakopanem. Pisała akurat wiersz, gdy zadzwonił ktoś z Akademii Szwedzkiej.

W grudniu w towarzystwie najbliższych osób pojechała do Sztokholmu. Nobel "to była, jak wiadomo, tragedia sztokholmska" - opowiada publicysta, krytyk literacki i wydawca Jerzy Illg w rozmowie z RMF FM, przypominając określenie Bronisława Maja - "Bo jak wiadomo, czas Wisławy dzieli się na ten SPRZED i na ten PO tragedii sztokholmskiej". Illg to przyjaciel poetki, który towarzyszył jej przez cały noblowski tydzień w Sztokholmie w 1996 roku. Zniosła to z godnością - podkreśla.

Audio

POSŁUCHAJ ROZMOWY KATARZYNY SOBIECHOWSKIEJ-SZUCHTY Z JERZYM ILLGIEM

Odtwarzacz wideo wymaga uruchomienia obsługi JavaScript w przeglądarce.

Noblistce towarzyszyli też jej osobisty sekretarz Michał Rusinek, przyjaciółka Teresa Walas, attaché Mika Larsson, tłumacze Karl Dedecius i Anders Bodegard i właśnie Jerzy Illg, który był kimś w rodzaju kierownika wyprawy. To był jego trzeci Nobel w Sztokholmie, wcześniej gościł w tym mieście m.in z Josifem Brodskim. Wtedy było bardzo zimno, a po mieście chodziło się w tunelach ze śniegu - wspomina w RMF FM Illg.

Wspomina też, że Wisławę Szymborską widział w Sztokholmie sytuacjach dramatycznych. Olga Tokarczuk jest młoda i sobie poradzi - przekonuje.

Noblowski tydzień ma żelazny gorset. Grafik Wisławy Szymborskiej był wypełniony po brzegi, a wszystkiego pilnował specjalnie wyznaczony przez Akademię Szwedzką sekretarz. Zaplanowano w nim wywiady - od telewizji australijskiej przez austriacką, po wszystkie wielkie pisma świata wspomina Illg.

Wisława wykazywała się sporą asertywnością - mówi w RMF FM redaktor naczelny "Znaku". Odmówiła na przykład udziału we własnym wieczorze autorskim. Do księgarni akademickiej zawieziono 30 podpisanych przez nią książek. Reprezentowała ją Teresa Walas. Przez cały ten czas dzielnie bronił jej Michał Rusinek.

Noblowska mowa Wisławy Szymborskiej była wyjątkowo krótka. Chyba najkrótsza w historii. Trwała około 15 minut. I niestety poświęciła na nią jeden ze swoich wierszy, tam jest taka wzmianka o Kohelecie i czasie marnym. Można się zorientować, że to miał być wiersz. Trudno sobie wyobrazić, by napisała długą mowę, bo wszystko, co pisała był na ogół lakoniczne. To co zapewniało jej wielkość, to wielki dar selekcji i samokrytycyzmu - mówi w RMF FM Jerzy Illg.

Zanim Wisława Szymborska wystąpiła na noblowskiej gali, musiała skomponować odpowiednie stroje. Jak wspomina Illg "Wisława nosiła się swobodnie i nie była mistrzynią wielkiej elegancji". Bardzo ważną rolę w tych przygotowaniach odegrała Teresa Walas. Obie, jeszcze przed wyjazdem, odwiedziła dyrektor jednego ze znanych wtedy domów mody, by dobrać odpowiednie stroje. Kiedy zaprezentowała swoją ofertę, znana z ciętego języka Teresa Walas powiedziała: "Trzeba było nam powiedzieć, że firma jest w stanie upadłości".

Przed południem 10 grudnia 1996 roku odbyła się próba na scenie sztokholmskiej filharmonii. Lub - jak nazywa ją Jerzy Illg - "musztra". Na scenie pojawiła się osoba udająca króla. Laureaci w cywilnych jeszcze ubraniach ćwiczyli ukłony, bo to cały rytuał. Każdy laureat musi złożyć trzy ukłony - królowi, członkom Akademii Szwedzkiej oraz publiczności. Widok tych musztrowanych starców jest przekomiczny - uśmiecha się opowiadając o tym Illg.

Przed wejściem do Filharmonii w Sztokholmie 10 grudnia 1996 roku płonęło ognisko. Było chłodne popołudnie. Na samej ceremonii Wisława Szymborska, odbierając nagrodę, wszystko pomyliła. Ukłoniła się Akademii, a potem machnęła zniechęcona ręką. Wszyscy przyjęli to śmiechem. Szwedzkie media z wielkim zrozumieniem odniosły się do tych wyłomów, które ona czyniła w tym perfekcyjnie opracowanym programie. Rozumiejąc, że starsza pani ma prawo być tym wszystkim zmęczona, że zachowuje się ludzko - mówi w RMF FM Jerzy Illg.

Na bankiecie na 1250 osób Wisława Szymborska siedziała obok króla Karola Gustawa XVI. Rozmawiała z królem po francusku i opowiadała mu kawały m.in o Szkocie, który jechał pociągiem. "Współtowarzysz podróży zapytał Szkota dokąd jedzie. Jestem w podróży poślubnej - odparł Szkot. A gdzie małżonka? - zapytał współtowarzysz. Ożeniłem się z wdową, ona już była". Jak wspomina Jerzy Illg król się śmiał, ale najbardziej był szczęśliwy, że udało mu się wyrwać razem z noblistką na papierosa. Na ich wspólne zdjęcie z papierosami w ręku władze szwedzkie nałożyły embargo, żeby nie gorszyć poddanych.

Po powrocie ze Sztokholmu Wisława Szymborska była kompletnie wykończona. Długo odpoczywała. A po roku zdradziła swoim towarzyszom, że napisała pierwszy wiersz po Noblu. Jak opowiada Jerzy Illg: Byliśmy niesłychanie podnieceni tym faktem. Wręczyła nam koszmarną skarbonę, taką ropuchę, z wetkniętą żółtą karteczką. Rzuciliśmy się na to, rozwijamy ją, a tam jest napisane: Dzieło mistrza spod Krakowa, Michał Anioł niech się schowa. Bronisław Maj skomentował to krótko: Wisełko, ty masz talent, ty powinnaś pisać.

# data[].attributes.attachment_link.title
"Tragedia sztokholmska", czyli Wisława Szymborska odbiera nagrodę Nobla

# data[].attributes.attachment_link.description
10 grudnia 1996 roku to był wtorek, podobnie jak w tym roku. Wisława Szymborska pojawiła się w Sztokholmie kilka dni przed noblowską ceremonią. "Greta Garbo poezji" - pisały o niej wtedy szwedzkie media. "Wiśce się ten Nobel po prostu należał" - komentował Stanisław Lem.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ciekawostki o Wisławie Szymborskiej. <p>Poetka i eseistka. Laureatka literackiej Nagrody Nobla.Przez najbliższe otoczenie zapamiętana jako osoba skromna, ceniąca spokój. Źle znosiła

# data[].attributes.headline
Dzieła noblistki w archiwum na Spitsbergenie

# data[].attributes.subject
Dzieła noblistki w archiwum na Spitsbergenie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Spitsbergen - ta kraina, poza śniegiem i lodem, kryje coś jeszcze. To Światowe Archiwum Arktyczne zwane też Biblioteką Końca Świata. Miejsce, w którym przechowywane są najważniejsze dokumenty świata, w tym manuskrypty z biblioteki watykańskiej oraz reprodukcje obrazów twórców takich jak Rembrandt i Munk. 8 kwietnia dołączy do nich nasza noblistka Wisława Szymborska.
Biblioteka Końca Świata (ang. Doomsday Library) w Światowym Archiwum Arktycznym na Spitsbergenie powstała prawie 4 lata temu jako kolejny miejsce po istniejącym od 2008 roku w tym samym miejscu Globalnym Banku Nasion, gdzie ludzkość składać będzie swe najcenniejsze skarby.

- Pomyśleliśmy, że skoro dla potomnych można zachować nasiona roślin z całego świata, dlaczego nie zrobić tego z danymi? - mówił telewizji NBC jeden z twórców zbioru Rune Bjerkestrand.

POEZJA W POSTACI BINARNEJ

Globalny Bank Roślin powstał w tunelu wydrążonym w wiecznej zmarzlinie, czyli części skorupy ziemskiej, w której niezależnie od pory roku trwale utrzymuje się temperatura poniżej punktu zamarzania wody. Twórczość poetki zostanie tam zmagazynowana, zapisana na nośniku cyfrowym tak, by przetrwać 500 lat. Jak to możliwe?

- Zapisujemy dane w postaci binarnej, czyli malutkich kwadracików o różnych stopniach szarości. W ten sposób na światłoczułym nośniku zapisane jest coś w rodzaju bardzo gęstego kodu QR. To innowacyjny sposób kodowania danych do zapisu archiwalnego - wyjaśnia Jędrzej Sabliński, specjalista od cyfryzacji i archiwizacji. - Tutaj kultura wychodzi na pierwszy plan, aczkolwiek zachowane są też kody źródłowe GitHub, a więc mamy do czynienia z szerszym spektrum - dodaje.
Informacja: Polonijna Agencja Informacyjna
Na podstawie: Polskie Radio Tagi: Wisława Szymborska

# data[].attributes.attachment_link.title
Poezja Wisławy Szymborskiej trafi na Spitsbergen

# data[].attributes.attachment_link.description
Spitsbergen - ta kraina, poza śniegiem i lodem, kryje coś jeszcze. To Światowe Archiwum Arktyczne zwane też Biblioteką Końca Świata. Miejsce, w którym przechowywane są najważniejsze dokumenty świata, w tym manuskrypty z biblioteki watykańskiej oraz reprodukcje obrazów twórców takich jak Rembrandt i Munk. 8 kwietnia dołączy do nich nasza noblistka Wisława Szymborska.

# data[].attributes.headline
Aktorzy Teatru Narodowego recytują wiersze poetki 

# data[].attributes.subject
Aktorzy Teatru Narodowego recytują wiersze poetki 

# data[].attributes.attachment_link.title
POECI POLSCY: Wisława Szymborska „Wieczór autorski”

# data[].attributes.headline
Aktorzy Teatru Narodowego recytują wiersze poetki

# data[].attributes.subject
Aktorzy Teatru Narodowego recytują wiersze poetki

# data[].attributes.attachment_link.title
POECI POLSCY: Wisława Szymborska „Nic dwa razy”

# data[].attributes.headline
Daniel Olbrychski i Zbigniew Zamachowski czytają wiersze poetki

# data[].attributes.subject
Daniel Olbrychski i Zbigniew Zamachowski czytają wiersze poetki

# data[].attributes.attachment_link.title
"Tu leży staroświecka autorka paru wierszy...". Olbrychski i Zamachowski dla Szymborskiej

# data[].attributes.headline
"Nic dwa razy się nie zdarza" - śpiewają Bednarek, Malejonek, Kurtis

# data[].attributes.subject
"Nic dwa razy się nie zdarza" - śpiewają Bednarek, Malejonek, Kurtis

# data[].attributes.attachment_link.title
Bednarek, Malejonek, Kurtis - Nic dwa razy się nie zdarza // Koncert dla Niepodległej

# data[].attributes.headline
"Nic dwa razy się nie zdarza" w wykonaniu Maanamu

# data[].attributes.subject
"Nic dwa razy się nie zdarza" w wykonaniu Maanamu

# data[].attributes.attachment_link.title
Życiorys - Fundacja Wisławy Szymborskiej

# data[].attributes.attachment_link.description
Krótka biografia Wisława Szymborska - ur. 2 lipca 1923 r., zm. 1 lutego 2012 r. w Krakowie. Od 1929 r. mieszkała w Krakowie, w latach 1945-1948 studiowała filologię polską i socjologię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Debiutowała w marcu 1945 r. wierszem Szukam słowa, ogłoszonym w dodatku do „Dziennika Polskiego".

# data[].attributes.headline
Wisława Szymborska "Właściwie każdy wiersz"

# data[].attributes.subject
Wisława Szymborska "Właściwie każdy wiersz"

# data[].attributes.attachment_link.title
Wisława Szymborska  Właściwie każdy wiersz

# data[].attributes.headline
"Allegro ma non troppo" - śpiewa Stanisław Sojka

# data[].attributes.subject
"Allegro ma non troppo" - śpiewa Stanisław Sojka

# data[].attributes.headline
Sylwetka Wisławy Szymborskiej w serwisie culture.pl

# data[].attributes.subject
Sylwetka Wisławy Szymborskiej w serwisie culture.pl

# data[].attributes.attachment_link.title
Wisława Szymborska | Życie i twórczość | Artysta | Culture.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Poetka i eseistka. Laureatka literackiej nagrody Nobla za rok 1996. Urodziła się 2 lipca 1923 roku w Bninie pod Poznaniem - według metryki, bo rodzinne przekazy wskazują Kórnik - związana całe życie z Krakowem. Zmarła tamże 1 lutego 2012 roku.

# data[].attributes.headline
Informacja Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza o śmierci poetki

# data[].attributes.subject
Informacja Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza o śmierci poetki

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W środę, 1 lutego w swoim krakowskim mieszkaniu zmarła Wisława Szymborska, laureatka literackiej Nagrody Nobla z 1996 roku. Sekretarz Noblistki, Michał Rusinek, poinformował, iż odeszła spokojnie, we śnie. Od dłuższego czasu chorowała. W lipcu tego roku skończyłaby 89 lat.

Wisława Szymborska znana była ze swojego poczucia humoru i dystansu do samej siebie. Wiersz „Nagrobek":

Tu leży staroświecka jak przecinek
autorka paru wierszy. Wieczny odpoczynek
raczyła dać jej ziemia, pomimo że trup
nie należał do żadnej z literackich grup.
Ale też nic lepszego nie ma na mogile
oprócz tej rymowanki, łopianu i sowy.
Przechodniu, wyjmij z teczki mózg elektronowy
i nad losem Szymborskiej podumaj przez chwilę

„Poetka nie do podrobienia..." O Wisławie Szymborskiej mówi Jarosław Klejnocki, dyrektor Muzeum Literatury.

W uzasadnieniu werdyktu przyznającego Szymborskiej literacką Nagrodę Nobla w 1996 roku członkowie Szwedzkiej Akademii napisali, że nagrodę przyznano „za poezję, która z ironiczną precyzją odsłania prawa biologii i działania historii we fragmentach ludzkiej rzeczywistości". Podczas przemówienia noblowskiego poetka powiedziała:

Poeta również, jeśli jest prawdziwym poetą, musi ciągle powtarzać sobie „nie wiem". Każdym utworem próbuje na to odpowiedzieć, ale kiedy tylko postawi kropkę, już ogrania go wahanie, już zaczyna sobie zdawać sprawę, że jest to odpowiedź tymczasowa i absolutnie niewystarczająca. Więc próbuje jeszcze raz i jeszcze raz, a potem te kolejne dowody jego niezadowolenia z siebie historycy literatury zepną wielkim spinaczem i nazywać będą „dorobkiem"...

Wisława Szymborska, Poeta i Świat (przemówienie noblowskie)

Fragmenty spotkania promującego tom Tutaj.

Fot. Studio Garzyński, ze zbiorów ML, Kraków ok. 1960, fragment

﻿

# data[].attributes.attachment_link.title
Muzeum Literatury " Blog Archive " Wisława Szymborska nie żyje. Noblistka zmarła w środę w Krakowie

# data[].attributes.attachment_link.description
W środę, 1 lutego w swoim krakowskim mieszkaniu zmarła Wisława Szymborska, laureatka literackiej Nagrody Nobla z 1996 roku. Sekretarz Noblistki, Michał Rusinek, poinformował, iż odeszła spokojnie, we śnie. Od dłuższego czasu chorowała. W lipcu tego roku skończyłaby 89 lat. Wisława Szymborska znana była ze swojego poczucia humoru i dystansu do samej siebie.

# data[].attributes.headline
Poezja Wisławy Szymborskiej według Michała Rusinka

# data[].attributes.subject
Poezja Wisławy Szymborskiej według Michała Rusinka

# data[].attributes.attachment_link.title
Poezja Wisławy Szymborskiej wg Michała Rusinka

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Posłuchaj

Już niebawem cała twórczość Wisławy Szymborskiej zostanie zdeponowana w Światowym Archiwum Arktycznym na Spitsbergenie. Znajdą się tam wszystkie teksty poetyckie, prozatorskie, felietony i listy, które wyszły spod pióra noblistki. W ubiegłym roku w skrywanym pod śniegiem archiwum znalazła się również proza innej polskiej pisarki i noblistki Olgi Tokarczuk. Instytucja zapewnia, że zdigitalizowane materiały przetrwają 500 lat.

- Pierwsze pytanie, jakie zadają mi teraz znajomi, to co potem, po tych pięciuset latach? Wyobrażam sobie za każdym razem Szymborską, która wybucha śmiechem - żartował Michał Rusinek. Jednak Jędrzej Sabliński, który odpowiada za nowatorską technologię zapisu dzieł na specjalistycznej taśmie światłoczułej, wyjaśnił, że materiał jest w stanie wytrzymać nawet dłuższą próbę czasu, niż deklarowane pięć wieków.
Czytaj też:

- Zapis na materiale światłoczułym jest zapożyczony z przemysłu filmowego. Natomiast dane, oprócz postaci wizualnej, zapisujemy też w formie binarnej, czyli malutkich kwadracików o różnych stopniach szarości. W ten sposób powstaje gęsty QR kod, zapisany na nośniku światłoczułym. To innowacyjny sposób kodowania - mówił Jędrzej Sabliński.

- Rolka przypomina rolkę taśmy filmowej - taką, jak kiedyś dostarczano do kin. Na jednej szpuli znajduje się 900 metrów materiału światłoczułego, z tym że jest on specjalnie przygotowany do zapisu tych danych. Archiwum Arktyczne ma na celu zachowanie dóbr światowego dziedzictwa. I tutaj kultura wychodzi na pierwszy plan - dodał gość audycji.

Przekazanie cyfrowych wersji dzieł noblistki do "Biblioteki Końca Świata" nastąpi 8 kwietnia 2021 roku.
***Tytuł audycji: Poranek Dwójki Prowadził: Paweł Siwek
Michał Rusinek (prezes Fundacji Gość: Wisławy Szymborskiej), Jędrzej Sabliński (odpowiedzialny za innowacyjną technologię zapisu dzieł)

Data emisji: 17 .03.2021

Godzina emisji: 9.30

# data[].attributes.attachment_link.title
Poezja Szymborskiej w archiwum na Spitsbergenie. "Bardzo by się to jej podobało"

# data[].attributes.attachment_link.description
To dość literacka sytuacja: oto obok Globalnego Banku Nasion zostanie zdeponowana cała jej twórczość, zresztą zmikrofilmowana. Z drugiej strony to rzecz niezwykła, że jej poezja znajdzie się obok konstytucji wielu krajów i największych zdigitalizowanych dzieł sztuki światowej - mówił w Dwójce Michał Rusinek, prezes Fundacji Wisławy Szymborskiej.

# data[].attributes.body
- opowiada Joanna Gromek - Illg - autorka książki "Szymborska. Znaki szczególne"

# data[].attributes.headline
"Miłość od pierwszego wejrzenia" - muzyka Zbigniew Preisner, śpiewa Zbigniew Zamachowski

# data[].attributes.subject
"Miłość od pierwszego wejrzenia" - muzyka Zbigniew Preisner, śpiewa Zbigniew Zamachowski

# data[].attributes.attachment_link.title
Zbigniew Preisner - Milosc od pierwszego wejrzenia (Love at first sight)

# data[].attributes.headline
"Lepieje" - mniej poważna twórczość Wisławy Szymborskiej

# data[].attributes.subject
"Lepieje" - mniej poważna twórczość Wisławy Szymborskiej

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wielkich poetów często kojarzymy tylko z doniosłymi dziełami. Mimo, że nie mówimy o tym głośno, z poezją zazwyczaj mamy mały problem. Bo jak pałać miłością do twórców, kiedy w trakcie czytania, jak bumerang powraca do nas pytanie „ co autor miał na myśli"? Na szczęście za sprawą krótkich, ironicznych wierszy Wisławy Szymborskiej poetycki świat możemy dziś trochę oswoić.

Odłóżmy na bok wszystkie klucze, za pomocą których powinno się czytać poezję. Być może część z Was słyszała o krótkich wierszykach, które pozwalały Wisławie Szymborskiej na żartowanie właściwie ze wszystkiego. Jeśli noblistka potrafiła podejść do poezji z przymrużeniem oka, to niewątpliwy znak, że poezja jest dla każdego i można ją dostrzec nawet... w menu w podmiejskiej knajpie.

Limeryki, które zdradzają inne oblicze sławnej poetki

Szymborska zarażała poczuciem humoru - tak wspomina poetkę Michał Rusinek, jej przyjaciel i sekretarz. Jeśli kojarzyliście noblistkę tylko z poważną twórczością, warto rzucić okiem na prześmiewcze wierszyki, które z namiętnością pisywała pomiędzy wielkimi dziełami.

Lepieje - co to za gatunek i z czym to się je?

Jedna banalna sytuacja przyczyniła się do powstania pierwszego lepieja. Wisława Szymborska zamawiając danie w podkrakowskiej restauracji natknęła się na ciekawą notatkę w karcie. Otóż, przy pozycji „flaki" ktoś, drżącą ręką dopisał „okropne". To wystarczyło, aby ten niepozorny dopisek Szymborska wykorzystała na własny użytek. Przez kolejne lata lepieje i inne limeryki nie lądowały w szufladzie, ale krążyły w prywatnej korespondencji wśród przyjaciół i znajomych poetki.

Na czym polega lepiej? Zasada jest prosta. Powinny znaleźć si w nim dwa elementy. W pierwszym wersie - opis czynu lub wydarzenia (koniecznie strasznego i dramatycznego). Ma ono pełnić rolę mniejszego zła przy skonsumowaniu konkretnej potrawy (opisanej w drugim wersie). W rezultacie ów okropny czyn ma być drobnostką przy zjedzeniu choćby felernych flaków. Przeczytajcie sami.

Lepiej złamać obie nogi, niż miejscowe zjeść pierogi.

Lepiej mieć życiorys brzydki, niż tutejsze jadać frytki.

Lepiej mieć horyzont wąski, niż zamawiać tu zakąski.

Lepiej wynieść się z osiedla, niż tu przełknąć choćby knedla.

Lepsza ciotka striptizerka, niż podane tu żeberka.

Lepszy ku przepaści marsz, niż z tych naleśników farsz.

Lepiej nie być w żony guście, niż jeść boczek w tej kapuście.

Lepszy piorun na Nosalu, niż pulpety w tym lokalu.

Lepiej w głowę dostać drągiem, niż się tutaj raczyć pstrągiem.

Lepiej w domu zjeść konserwę, niż mieć tutaj w życiu przerwę.

Ulep własnego lepieja

Co ciekawe, jeśli tylko macie chęć, możecie napisać własnego lepieja. Z założenia jest na tyle prosty, że trzymanie się krótkiej instrukcji, każdemu pozwala na stworzenie takiego limeryka. Choć, z doświadczenia wiem, żeby miał to coś, trzeba poświecić mu więcej niż 5 minut. Z pomocą przyjdzie Wam słownik rymów, szczególnie ten internetowy.
Tak naprawdę lepiej, zwany inaczej lepiuchem to tylko jedna z wielu krótkich, ironicznych form stosowanych przez noblistkę. Jeśli jesteście ciekawi, jakie inne nietypowe dzieła wyszły spod pióra Szymborskiej, sięgnijcie po Rymowanki dla dużych dzieci. Znajdziecie tam nie tylko więcej lepiei, ale i inne oryginalne limeryki - moskaliki, altruitki czy podsłuchańce. Ich nazwy wskazują na to, że stoi za nimi równie ciekawa historia.
Foto okładki na fb: Anna Kaczmarz / Reporter / East News

# data[].attributes.attachment_link.title
Lepieje - mniej poważna twórczość Wisławy Szymborskiej

# data[].attributes.attachment_link.description
Wielkich poetów często kojarzymy tylko z doniosłymi dziełami. Mimo, że nie mówimy o tym głośno, z poezją zazwyczaj mamy mały problem. Bo jak pałać miłością do twórców, kiedy w trakcie czytania, jak bumerang powraca do nas pytanie „ co autor miał na myśli"?

# data[].attributes.headline
"Radość pisania" - film dokumentalny o poetce

# data[].attributes.subject
"Radość pisania" - film dokumentalny o poetce

# data[].attributes.body
(dostępny w serwisie cda)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
O Wisławie Szymborskiej mówią jej przyjaciele, m.in. Ewa Lipska (poetka), Joanna Olczak-Ronikier (pisarka), Leonard Nauger (slawista), Bronisław Maj (pisarz), Pietro Marchesani (tłumacz), Jerzy Illg (wydawca), Aleksander Filipowicz (architekt), Michał Rusinek (osobisty sekretarz), a wiersze czyta sama autorka. W jednym z nich napisała: "moje znaki szczególne to zachwyt i rozpacz".

# data[].attributes.attachment_link.description
O Wisławie Szymborskiej mówią jej przyjaciele, m.in. Ewa Lipska (poetka), Joanna Olczak-Ronikier (pisarka), Leonard Nauger (slawista), Bronisław Maj (pisarz), Pietro Marchesani (tłumacz), Jerzy Illg (wydawca), Aleksander Filipowicz (architekt), Michał Rusinek (osobisty sekretarz), a wiersze czyta sama autorka. W jednym z nich napisała: "moje znaki szczególne to zachwyt i rozpacz".

# data[].attributes.attachment_link.title
Wisława Szymborska tworzyła wspaniałe kolaże. Czarny humor noblistki zachwyca. - K MAG MAGAZYN

# data[].attributes.attachment_link.description
Komiczne i urokliwe kolaże tworzone przez noblistkę po raz kolejny możemy podziwiać na wystawie w Warszawie. Zbiór ponad 50 "wyklejanek" Wisławy Szymborskiej do 4 lutego eksponowanych jest w przestrz

# data[].attributes.headline
Michał Rusinek oprowadza po mieszkaniu Wisławy Szymborskiej w Krakowie

# data[].attributes.subject
Michał Rusinek oprowadza po mieszkaniu Wisławy Szymborskiej w Krakowie

# data[].attributes.attachment_link.title
Mieszkanie Wisławy Szymborskiej w Krakowie. Home tour z Michałem Rusinkiem

# data[].attributes.headline
"Chwilami życie bywa znośne" - film dokumentalny o poetce 

# data[].attributes.subject
"Chwilami życie bywa znośne" - film dokumentalny o poetce 

# data[].attributes.body
(dostępny w serwisie cda)