# data[].attributes.headline
Մ․ Սարյան, ՀԱՅԱՍՏԱՆ

# data[].attributes.subject
Մ․ Սարյան, ՀԱՅԱՍՏԱՆ

# data[].attributes.body
Ապրիր հավերժ, հզորացիր Հայաստան

Քարտեզի վրա՝ բարուրի մեջ կիպ սեղմված երեխա ես, դու իմ պաշտելի Հայաստան, իսկ իրականում,  քո անսահման մեծ ու խորը հոգով, հերոսական անցյալով, լուսավոր ներկայով և արևային գալիքով՝ մի իսկական հսկա:

Ապրիր հավերժ, հզորացիր, իմ անսահմանորեն սիրելի  Հայաստան:

Մ.Սարյան

1961թիվ

«Ինչ որ նկարում եմ` Հայաստան է դուրս գալիս»

«Կուզեի, որ Հայաստանը չտեսած մարդիկ սիրեին այդ երկիրը` ծանոթանալով իմ կտավներին: Ես շատ բնանկարներ ունեմ: Արևկող լեռնապարեր, ծաղկուն հովիտներ: Իմ սիրելի Արարատը, որ պատկերել եմ հաճախ, կանաչի մեջ թաղված տներ, և ամենուր` անպայման մարդիկ, կյանքը վերափոխող մարդիկ»:

# data[].attributes.headline
Հայրենի մեր հող

# data[].attributes.subject
Հայրենի մեր հող

# data[].attributes.body
Դու մի բուռ, մի ափ,
Դու մի սրտի չափ
Դու սրտի պես լայն,
Դու սրտի պես խոր,
Հայրենի իմ հող,
Ակունք բարիքի,
Բույրի ու բերքի,
Լույս դարձած իմ սեր,
Իմ հրաշք երկիր.
Իմ սրտից պոկված
Առաջին բառս,
Մի հատիկ զավակ՝
Թանկ մինուճարս.
Դու մի բուռ, մի ափ,
Դու մի սրտի չափ:

Մ․ Մարգարյան

# data[].attributes.headline
Սա իմ երկիրն

# data[].attributes.body
Սա իմ երկիրն է-
չափսերով այնպիսին-
որ կարող եմ վերցնել հետս,
թե մի հեռու տեղ գնամ:
Փոքրիկ՝ ինչպես ծերացած մայր,
Փոքրիկ՝ ինչպես նորածին զավակ
իսկ քարտեզի վրա
ընդամենը արցունքի մի կաթիլ…
Սա իմ երկիրն է – չափսերով այնպիսին,
որ ազատորեն տեղավորել եմ սրտիս մեջ,
որ չկորցնեմ հանկարծ…

Հովհ․ Գրիգորյան

# data[].attributes.headline
ՄԱՍԻՍԻՆ ՄՈՏԻԿ

# data[].attributes.subject
ՄԱՍԻՍԻՆ ՄՈՏԻԿ

# data[].attributes.body
Դու այսօր այնքան մաքո՜ւր ես, Մասի՜ս,
Գույներդ այնպես ջի՜նջ են, նրբերա՜նգ,
Ասես չես նյութված քար ու ավազից,
Այլ ջրաներկով գծված ես բարակ:

Այնպես խաղաղ ես աշխարհին նայում,
Եվ այնպես մե՛րն ես, մոտի՜կ, մտերի՜մ,
Ասես չեն բերել քեզ դավ ու արյուն,
Քեզ չեն բաժանել քո որդիներից:

Ասես Արաքսը՝ զայրույթից գունատ,
Իմ ու քո միջև չի սառել այսպես,
Ու թե այս ճամփով մի քի՜չ էլ գնամ,
Մի քի՛չ էլ քայլեմ՝ հասնելու եմ քե՜զ...
Ս․Կապուտիկյան

# data[].attributes.headline
Չարենցի կամար

# data[].attributes.subject
Չարենցի կամար

# data[].attributes.headline
Ով Արարատ ու

# data[].attributes.body
Ով Արարատ ունի սրտում՝ իր հայ լեզուն չի մոռանա,

Ում բերանում է հայ լեզուն՝

Մասիսն անտուն չի մոռանա,

Մասիսն հայոց աստվածն է վեհ,

Սիսը՝ Հայոց աստվածուհին,

Հայն անաստված այս դարում էլ իր աստծուն չի մոռանա:

Հովհաննես Շիրազ

# data[].attributes.attachment_link.title
«Արարատ» երգը՝ «Непоседы» խմբի կատարմամբ

# data[].attributes.headline
Ավանդություն․  

# data[].attributes.subject
Ավանդություն․  

# data[].attributes.body
Սևանա լճի տեղում առաջ ցամաք է եղել՝ անտառապատ բլուրներով, ծաղկավետ դաշտերով ու բերրի վարելահողերով։ Գյուղին մոտիկ բլրի տակ եղել է մի ջրառատ աղբյուր, որից ջուր վերցնելիս գյուղացիները հանում էին ակունքի մեծ փակիչը և ապա զգուշությամբ հարմարեցնում տեղում։

Մի երեկո գյուղի հարսներից մեկը ջրի է գնում աղբյուրը, հանում է փակիչը, կուժը լցնում ու գալիս տուն՝ մոռանալով փակել ակունքը։ Ջուրը դուրս է հորդում, ծավալվում չորս կողմ, երբ հասնում է տնակներին, բնակիչները փախչում են, ասելով «Քար դառնա ով բաց է թողել ակունքը»։ Եվ մոռացկոտ հարսը քար է դառնում, իսկ ջուրը անընդհատ հոսելով գոյացնում է Սևանա լիճը, որի երեսից հազիվ վեր է բարձրանում քարացած հարսի գլուխը՝ Հարսնաքարը։

# data[].attributes.body
Դարեր առաջ լիճն այս չկար,
Իսկ դաշտից վեր կար մի բլուր,
Բլուրի տակ՝ մի սառն աղբյուր,
Աղբյուրից դեն՝ գյուղն էր մոտիկ,
Կժերն առած՝ հարսն ու աղջիկ
Արահետով ծաղկածիծաղ
Աղբյուր էին գալիս ուրախ։
Այդ աղբյուրի ակունքին կար
Մի կափարիչ՝ մեծ սալաքար։
Աղջիկներից մեկը մի օր
Շատ է լինում մտամոլոր,
Կափարիչը թողնում է բաց.
Ամբողջ գիշեր՝ մինչ լուսաբաց,
Ջուրն է հոսում քիչ-քիչ, քիչ-քիչ,
Գոյանում է հսկա մի լիճ.
Ով չգիտի, թող իմանա՝
Դա հենց լիճն է մեր Սևանա։

Սուրեն Մուրադյան

# data[].attributes.body
Ջինջ է Սևանը անամպ օրերին: Նայողին այնպես է թվում, թե երկնի լազուրից մի կտոր պոկվել ընկել է այդ լեռների գոգը՝ նրանց խիստ տեսքը մեղմելու համար:

Սևան
Դու իմ Սևան, իմ կապույտ քույր,
Դու լեռնային հավերժահարս,
Դու լճերի պերճ թագուհի,
լուրթ երկնքով լցված մի թաս․
ոչ մի աշխարհ, ոչ մի երկիր
քեզ պես չքնաղ գոհար չունի,
պարզ գիշերվա լուսինն անգամ,
քո արծաթե փայլը չունի։
Ռ․ Պետրոսյան

# data[].attributes.body
Իսկ լիճը շրջապատող լեռները կարծես հեքիաթային հսկաներ լինեն, որ ուս ուսի շուրջպար են բռնել ու հենց պարի ժամանակ էլ քարացել են։

Էքսպրոմտ՝ գրված Սևանի ափին

Ահա քանի-քանի՜ դարեր,
Էն Գեղամա բարձր սարեր,
Քառսուն հսկա, քառսուն եղբայր
Առած իրենց գրկում հպարտ
Կապուտաչյա քրոջն իրենց՝
Հսկում են հաղթ ՝ գիշեր-ցերեկ,
Որ չհուզի և ո՛չ մի ուժ
Էն սիրունի անդորրն անուշ․․․
Ս․ Կապուտիկյան

# data[].attributes.body
Չքնաղ է Սևանը տարվա բոլոր պահերին՝ թե՛ գարնան արևոտ օրը, երբ նա մեկնված է լեռների գրկում,

# data[].attributes.headline
թե՛ ամռան աս

# data[].attributes.body
թե՛ ամռան աստղազարդ գիշերին, երբ զարդարված է երկնից ցոլացող լուսատուներով․․․

Իր գեղեցկությամբ և քաղցրահամ ջրի արժեքավոր պաշարով Սևանը հայոց լեռնաշխարհի մարգարիտն է։ Բացառիկ գեղեցկության համար Հայաստանի լճերը համեմատվում են զմրուխտի, փիրուզի, մարգարտի և բնության այլ հրաշալի ստեղծագործությունների հետ։

# data[].attributes.attachment_link.title
Hayk Tigranyan - Arpa-Sevan KOHAR (Argentin)

# data[].attributes.body
Դյուցազուն լեռների լանջերին թիկնած,

Ալեհեր իմ ճամփորդ, իմ Սևան,

Կյանք ես տվել դու մեր սրտերին պապակ,

Ու ծարավ ես հիմա ու հոգնած,

Ու ծարավ ես հիմա ու հոգնած...

Երազ Սևան, ծարավ իմ Սևան,

Բարձրիկ ծովերի արքա,

Սպասիր, Սևան, շունչ քաշիր, Սևան,

Քո գիրկն է շտապում Արփան:

Քո կապույտ հմայքիդ, հավերժիդ համար,

Մենք ճամփա ենք պոկում լեռներից,

Որ ծփաս դու հավետ, որ լինես անմար,

# data[].attributes.attachment_link.title
Презентация без названия (1)

# data[].attributes.body
Բարձրությունը՝ 4090 մ

Արագածի լեռնազանգվածը գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության արևմուտքում՝ Արարատյան ու Շիրակի դաշտերի, Ախուրյան և Քասաղ գետերի միջև: Իր շրջապատի նկատմամբ առանձնացած բարձրություն է, արտաքնապես կանոնավոր փռված կոն` ատամնավոր գագաթներով, մեղմաթեք լանջերով: Այն Հայկական լեռնաշխարհի չորրորդ (Մասիսից, Սաբալանից, Ջիլոյից հետո) և ՀՀ ամենաբարձր լեռն է:

Գագաթն ունի 4 սուր կատարներ, որոնցից ամենաբարձրը Հյուսիսայինն է` 4090,1 մ:

Արևմտյանը` 3995,3 մ, Արևելյանը` 3908,2 մ, իսկ Հարավայինը` 3887,8 մ:

Արագածի մասին կան նաև մի քանի ավանդություններ:

Օրինակ՝ դրանցից մեկը պատմում է, թե  հայոց լեռները մի ժամանակ հաղթանդամ ու հսկա եղբայրներ են եղել։ Ամեն առավոտ վաղ արթնանալով՝ նրանք սովորություն են ունեցել նախ կապել իրենց գոտիները և հետո միայն ողջունել իրար։ Ժամանակ է անցնում։ Եղբայրները ծերանում են, սկսում են ավելի ուշ վեր կենալ։ Մի օր էլ արթնանալով՝ նրանք հակառակ իրենց սովորության՝ մոռանում են նախ գոտիները կապել և բարևում են իրար։ Աստված տեսնելով այդ՝ բարկանում է, պատժում եղբայրներին։ Նրանք քարանում են ու դառնում լեռներ, գոտիները՝ կանաչ դաշտեր, իսկ քարացած եղբայրների արցունքները՝ անմահական աղբյուրներ։ Այդ հսկաներից մեծությամբ չորրորդը Արագածն էր:

Մասիսն ու Արագածը

Մասիսն ու Արագածը

ժամանակին Մասիսն ու Արագածը շատ սիրով քույրեր են լինում։ Մի օր, ինչպես է պատահում, նրանք կռվում են․ մեկն ասում է՝ «ես եմ լավը և քեզանից էլ բարձր», մյուսը թե՝ «ես քեզանից և լավն եմ, և ավելի մեծ ու բարձր»։ Այդ միջոցին վրա է հասնում Մարութա լեռը և փորձում է հաշտեցնել քույրերին, բայց չի կարողանում։ Նա թողնում հեռանում է և անիծում է, որ Մասիսն ու Արագածը այնպես բաժանվեն իրարից, որ այլևս երբեք չհանդիպեն։

Մասիսն անիծում է Արագածին, որ ամբողջ տարին դարդը դուրս չգա նրա սրտից, և արտասուքն էլ չպակասի աչքերից։

Արագածն իրեն հերթին անիծում է Մասսին, որ աշխարհի երեսին մարդ չբարձրանա նրա կատարին և վրան մատաղ չմորթվի։

# data[].attributes.body
Դո՛ւ, Արագա՛ծ, ալմաստ վահան

Կայծակեղեն թրերի,

Գագաթներդ՝ բյուրեղ վրան

Թափառական ամպերի։

Սեգ ժայռերդ՝ արծվի բույն,

Լճակներդ՝ լույս-փերուզ.

Առուներդ՝ մեջքիդ փայլուն

Պերճ գոտիներ ոսկեհյուս։

Աղբյուրներդ գիշեր ու զօր

Խոսքի բռնված իրար հետ,

Վտակներդ գիլ ու գլոր

Աբրեշումե փեշերեդ։

Թիթեռներդ՝ հուր-հրեղեն

Թռչող-ճախրող ծաղիկներ,

Զառ ու զարմանք երազներեն

Պոկված ծվեն-ծվիկներ։

Ծիրանավառ դու թագուհի,

Բուրումների դու աղբյուր,

Ծաղիկներդ հազար գույնի,

Հազար անուն, հազար բույր։

Ավ. Իսահակյան

# data[].attributes.attachment_link.title
Презентация без названия (4)

# data[].attributes.headline
Դասի ավարտին ունեցանք այս պաստառը

# data[].attributes.subject
Դասի ավարտին ունեցանք այս պաստառը