# data[].attributes.headline
ข้อเสียของปัญญาประดิษฐ์ (AI)

# data[].attributes.subject
ข้อเสียของปัญญาประดิษฐ์ (AI)

# data[].attributes.body
ปัญญาประดิษฐ์ยังคงเป็นข้อถกเถียงและนักวิทยาศาสตร์หลายคนแสดงความกังวลเกี่ยวกับการพัฒนามันขึ้นมาโดยไร้การควบคุม แม้ว่าตัวอย่างผลเสียที่อาจเกิดขึ้นกับมนุษย์หากไม่สามารถควบคุมปัญญาประดิษฐ์ได้จะพบเห็นได้ในภาพยนตร์วิทยาศาสตร์ไซไฟ แต่ในโลกความจริงข้อเสียของปัญญาดิษฐ์ (AI) ยังไม่ถูกพัฒนาถึงขั้นนั้น

สิ่งที่อาจเกิดขึ้นได้จากเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ในปัจจุบัน เช่น พวกมันอาจเกิดข้อผิดพลาดในการคำนวณได้จากการรับข้อมูลที่ไม่ถูกต้องเมื่อเกิดความผิดพลาดปัญญาประดิษฐ์จะไม่สามารถตัดสินใจด้วยตัวเองได้ว่าจะหยุดหรือทำงานต่อไป หากไม่มีมนุษย์คอยควบคุมอาจเกิดความเสียหายต่อสายการผลิตได้ เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ที่มีความซับซ้อนยังใช้ต้นทุนในการวิจัยพัฒนาราคาแพงยังไม่รวมงบประมาณในการดูแลบำรุงรักษาระบบ นอกจากนี้ข้อเสียสำคัญของปัญญาประดิษฐ์ คือ พวกมันไม่มีความคิดสร้างสรรค์ใหม่ ๆ ในแบบที่มนุษย์ทำได้ รวมไปถึงประเด็นทางด้านจริยธรรม คุณธรรม การตัดสินใจด้วยเหตุผลในแบบกระบวนการตัดสินของมนุษย์

# data[].attributes.headline
ลักษณของ AIด้านการศึกษา

# data[].attributes.subject
ลักษณของ AIด้านการศึกษา

# data[].attributes.body
AI มีความสามารถช่วยติวนักเรียนโดยคำนึงถึงปัญหาของผู้เรียนเป็นรายบุคคลได้ ช่วยลดข้อจำกัดหลายอย่างในการไปติวหรือขอความช่วยเหลือจากอาจารย์ เช่น การที่เวลาว่างของอาจารย์แต่ละท่านอาจมีจำกัด บางครั้งนักเรียนไปเข้าพบแต่อาจารย์ไม่ว่าง หรืออาจารย์ต้องดูแลนักเรียนหลายๆ คนพร้อมกัน แต่โปรแกรมติวเตอร์

# data[].attributes.headline
ลักษณของ AIด้านการศึกษา

# data[].attributes.subject
ลักษณของ AIด้านการศึกษา

# data[].attributes.body
AI มีความสามารถช่วยติวนักเรียนโดยคำนึงถึงปัญหาของผู้เรียนเป็นรายบุคคลได้ ช่วยลดข้อจำกัดหลายอย่างในการไปติวหรือขอความช่วยเหลือจากอาจารย์ เช่น การที่เวลาว่างของอาจารย์แต่ละท่านอาจมีจำกัด บางครั้งนักเรียนไปเข้าพบแต่อาจารย์ไม่ว่าง หรืออาจารย์ต้องดูแลนักเรียนหลายๆ คนพร้อมกัน แต่โปรแกรมติวเตอร์

# data[].attributes.headline
AI เพื่อพัฒนาการเรีย

# data[].attributes.body
AI เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ สิ่งพิมพ์สกศ. อันดับที่ 40/2563 ISBN 978-616-270-270-9 พิมพ์ครั้งที่1 กันยายน 2563 จำนวนพิมพ์ 1,000 เล่ม ผู้พิมพ์เผยแพร่ สำนักมาตรฐานการศึกษาและพัฒนาการเรียนรู้ สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา โทร. 0 2668 7123 ต่อ 2520 โทรสาร 0 2243 1129 Website : http://www.onec.go.th สำนักพิมพ์ บริษัท พริกหวานกราฟฟิค จำกัด 90/6 ซอยจรัญสนิทวงศ์34/1 ถนนจรัญสนิทวงศ์ แขวงอรุณอมรินทร์ เขตบางกอกน้อย กรุงเทพฯ 10700 โทรศัพท์ 0 2424 3249, 0 2424 3252 โทรสาร 0 2424 3249, 0 2424 3252 371.39 สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา ส 691 A AI เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ ISBN.978-616-270-270-9 1. การศึกษา 2. เรียนรู้ 3. ชื่อเรื่อง คำนำ ปัญญาประดิษฐ์(Artificial Intelligence) หรือ AI เป็นเทคโนโลยี ที่กำลังทวีการพัฒนาขึ้นเพื่อช่วยมนุษย์ในการดำเนินชีวิตและการทำงาน ในยุคดิจิทัล โดยแนวโน้มการนำปัญญาประดิษฐ์มาทำงานแทนกำลังคน ในภาคส่วนการผลิตและการบริการมีเพิ่มขึ้น สำหรับการพัฒนาปัญญา ประดิษฐ์ในวงการศึกษาได้มีการศึกษาและวิจัยในประเทศที่มีความก้าวหน้า ด้านเทคโนโลยีดิจิทัล เช่น สาธารณรัฐประชาชนจีน สาธารณรัฐเกาหลี เป็นต้น และได้มีการถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์ด้านการศึกษา จากประเทศที่พัฒนาโดยหน่วยงานทางการศึกษาระหว่างประเทศ อาทิ UNESCO และ European Commission สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษาจึงได้ศึกษาองค์ความรู้ดังกล่าว โดยศึกษาเอกสารของ UNESCO เรื่อง Artificial Intelligence (AI) in Education : Challenges and Opportunities for Sustainable Development และเอกสารของ European Commission เรื่อง The Impact of Artificial Intelligence on Learning, Teaching and Education และสรุปวิเคราะห์เป็นเอกสารเพื่อประกอบการพัฒนานโยบาย ด้านการศึกษาในการพัฒนาปัญญาประดิษฐ์ด้านการศึกษาของประเทศไทย เพื่อการพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษา และพัฒนาเครื่องมือสำหรับ ครูผู้สอนในการวิเคราะห์ผู้เรียน ออกแบบการเรียนรู้และรวบรวมข้อมูล พัฒนาการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมการพัฒนาพหุปัญญาที่หลากหลายของ ผู้เรียนในอนาคต สำนักงาน ฯ หวังเป็นอย่างยิ่งว่าเอกสาร AI เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ จะสร้างแรงบันดาลใจให้แก่ครู บุคลากร และผู้ที่เกี่ยวข้อง ได้นำไปศึกษา และพัฒนานวัตกรรมการจัดการเรียนการสอนให้เกิดประโยชน์ต่อการ พัฒนาคุณภาพผู้เรียนและวงการศึกษาไทยในภาพรวมต่อไป (ดร.สุภัทร จำปาทอง) เลขาธิการสภาการศึกษา สารบัญ หน้า I. ความหมายและความสำคัญของ AI 3 II. การใช้AI เพื่อพัฒนาการเรียนรู้และ 11 ความเสมอภาคทางการศึกษา III. การเตรียมครูและผู้เรียนเพื่อรองรับยุค AI ในอนาคต 31 IV. ความท้าทายด้านนโยบายและการนำไปปฏิบัติ 49 เอกสารอ้างอิง 59 คณะผู้จัดทำ 61 AI (เอไอ) ย่อมาจาก Artificial Intelligence หรือ ปัญญาประดิษฐ์ 1 เนื่องจากคำจำกัดความของ AI มีหลากหลาย จึงขอ หยิบยกมาจากเอกสารต่าง ๆ อาทิ สำนักงานราชบัณฑิตยสภา ระบุว่า AI เป็นสาขาหนึ่งของวิทยาการคอมพิวเตอร์ ซึ่งเน้นเรื่องที่จะทำให้คอมพิวเตอร์ ทำงานได้ใกล้เคียงมนุษย์มากขึ้น แบ่งย่อยออกเป็นสาขาต่าง ๆ เช่น การแปลภาษาด้วยเครื่อง ระบบผู้เชี่ยวชาญ วิทยาการหุ่นยนต์ การรู้จำแบบการรับรู้เยี่ยงมนุษย์ (Human Perception) ฯลฯ (สำนักงาน ราชบัณฑิตยสภา, 2019) เว็ปไซต์ Britannica ระบุว่า AI คือ ความสามารถ ของคอมพิวเตอร์ระบบดิจิทัลหรือหุ่นยนต์ที่ควบคุมโดยคอมพิวเตอร์ ซึ่งทำงานด้วยความฉลาดแบบมนุษย์ (Copeland, 2020) ศูนย์วิจัยร่วม ของคณะกรรมาธิการยุโรป ให้คำจำกัดความของ AI ว่า หมายถึง เครื่องจักร หรือคอมพิวเตอร์ที่สามารถคิด เข้าใจภาษา แก้ปัญหา วินิจฉัยโรค ทางการแพทย์ รถที่ไร้คนขับ หุ่นยนต์เล่นหมากรุก หรือระบบคอมพิวเตอร์ ที่สามารถทำงานอย่างชาญฉลาด (European Commission, 2018) องค์การยูเนสโกกล่าวว่า นักพัฒนา AI ในช่วงแรก ๆ ตีความคำว่า ความฉลาด และการคิด ว่าเป็นการประมวลผลข้อความอย่างมีตรรกะเหตุผลโดย เครื่องจักร ดังนั้น AI จึงถูกวิจัยและพัฒนาให้มีความฉลาดเหมือนมนุษย์ อาทิ การเรียนรู้ (Learning) การให้เหตุผล (Reasoning) การแก้ปัญหา 1. ความหมายและความสำคัญของ AI 1 Artificial Intelligence แปลว่า ปัญญาประดิษฐ์, ราชบัณฑิตยสภา 4 AI เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ (Problem Solving) ความเข้าใจ (Perception) และการใช้ภาษา (Using Language) จากเอกสารเรื่อง “Artificial Intelligence : A Modern Approach” ที่เขียนโดย Stuart J.Russell และ Peter Norvig ในปี 2010 ได้สรุปมิติของ AI ไว้ดังนี้ (UNESCO, 2019) มิติการคิดและการกระทำแบบมนุษย์ (Thinking & Acting Humanly) คือ ความพยายามที่จะทำให้คอมพิวเตอร์สามารถคิดได้ ด้วยสติปัญญา ด้วยความรู้สึก ด้วยความคิดแบบมนุษย์ เช่น การตัดสินใจ การแก้ปัญหา และการเรียนรู้ เป็นความพยายามที่จะสร้างเครื่องจักรหรือ คอมพิวเตอร์ให้มีความความฉลาดเช่นเดียวกับการกระทำโดยมนุษย์และ ให้สามารถทำได้ดีกว่ามนุษย์ มิติการคิดและกระทำอย่างมีเหตุผล (Thinking & Acting Rationally) คือ ความฉลาดในการคำนวณ (Computational Intelligence) ผ่านคอมพิวเตอร์ที่ทำให้เกิดความเป็นไปได้ในการยอมรับ การใช้เหตุผล และการปฏิบัติ เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมอันชาญฉลาดของ สิ่งประดิษฐ์ AI มีสองประเภท คือ AI ที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล (Data-Driven AI) ผ่านการเรียนรู้ของเครื่องจักร (Machine Learning) และ AI ที่ใช้ความรู้ เป็นฐาน (Knowledge-Based AI) ซึ่งอยู่บนพื้นฐานของการแสดงความรู้ เชิงลึกที่ชัดเจน ความสำเร็จของ AI ในปัจจุบันส่วนใหญ่ขึ้นอยู่กับ ความก้าวหน้าของ AI ที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล AI เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ 5 ขอบข่ายของ AI 1) Machine Learning (ML) คือ การเรียนรู้ของเครื่องจักร เป็นการทำให้คอมพิวเตอร์มีความสามารถในการเรียนรู้ได้ โดยไม่ต้องเขียน โปรแกรมไว้อย่างชัดเจน ML จึงเป็นวิธีง่าย ๆ ที่จะพัฒนา AI ซึ่งเราสามารถ เข้าใจ AI ได้โดยปราศจากการใช้ ML แต่โลกก็ยังต้องการการสร้าง Lines of codes หรือการแปลงข้อมูลให้อยู่ในรูปแบบของสัญญาณดิจิทัลด้วย กฎและต้นไม้ตัดสินใจ (Decision –Trees) 2 2) Deep Learning (DL) เป็นระบบเรียนรู้เชิงลึกแบบอัตโนมัติ ด้วยการเลียนแบบการทำงานของโครงข่ายใยประสาทของมนุษย์ โดยนำ ระบบโครงข่ายประสาท (Neural Network) มาซ้อนกันหลายชั้น (Layers) และทำการเรียนรู้ข้อมูลตัวอย่าง ซึ่งข้อมูลดังกล่าวจะถูกนำไปใช้ในการ ตรวจจับรูปแบบ (Pattern) หรือจัดหมวดหมู่ข้อมูล (Classify the data) AI เจริญเติบโตด้วยข้อมูล ผลลัพธ์ของ AI Applications จะถูกต้องยิ่งขึ้นเมื่อมีข้อมูลมากขึ้น AI ต้องการข้อมูลเพื่อนำไปสร้าง ความฉลาด การมีข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) จะทำให้ AI สามารถทำงาน ได้เต็มตามศักยภาพ กล่าวคือ จะไม่เกิดปัญญาประดิษฐ์ที่ขับเคลื่อนด้วย ข้อมูลโดยปราศจากข้อมูลขนาดใหญ่ กล่าวกันว่า Big Data ถูกกำหนด ลักษณะโดย 3Vs ได้แก่ Volume (ปริมาณข้อมูลที่จัดเก็บรวบรวมมาได้ ปริมาณมาก) Variety (ความหลากหลายของประเภทข้อมูล) และ Velocity (ความเร็วในการประมวลผลข้อมูล) 2 Decision -Trees (ต้นไม้ตัดสินใจ) คือ แผนภาพหรือแผนภูมิที่นำมาใช้เพื่อตัดสินใจในเรื่องใด เรื่องหนึ่ง แผนผังมีลักษณะคล้ายต้นไม้กลับหัว แต่ละกิ่งก้านสาขาที่แตกแขนงออกไปแสดงถึง เหตุผลประกอบความเป็นไปได้ในการตัดสินใจ (Segal, 2019) 6 AI เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ การทำเหมืองข้อมูลด้านการศึกษา (Educational Data Mining) และการวิเคราะห์การเรียนรู้ (Learning Analytics) จึงเป็น แนวทางสำคัญ 2 แนวทางที่สามารถนำ Big Data ไปใช้เพื่อการศึกษา 3) Data Mining หรือการทำเหมืองข้อมูล เป็นกระบวนการ วิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่เพื่อศึกษารูปแบบ แนวโน้ม และความสัมพันธ์ ของข้อมูลในประเด็นที่น่าสนใจ ในขณะที่ Educational Data Mining หรือ การทำเหมืองข้อมูลด้านการศึกษาเป็นการพัฒนาวิธีการและใช้เทคนิค จากสถิติ ส่วน Machine Learning และ Data Mining มีการวิเคราะห์ ข้อมูลระหว่างการสอนและการเรียนได้ 4) Learning Analytics (LA) หรือการวิเคราะห์การเรียนรู้ เป็นการค้นหากฎเกณฑ์ที่พัฒนาเพื่อปรับปรุงการเรียนการสอนโดย ประเมินผลอย่างจริงจังจากข้อมูลดิบและรูปแบบที่สร้างเพื่อบรรยายอุปนิสัย ของผู้เรียน คาดการณ์การตอบสนองของผู้เรียน และให้ผลสะท้อนกลับ อย่างทันเวลา นอกจากนี้ LA ยังสนับสนุนการตัดสินใจ ปรับเนื้อหาบทเรียน ให้เข้าใจง่ายเหมาะกับแต่ละบุคคล ลดความซับซ้อนในการประเมินผล เสมือนจริงและให้คำปรึกษาเป็นการส่วนตัวเพื่อความก้าวหน้าของผู้เรียน เป้าหมาย คือ ปรับลดหรือเพิ่มข้อมูลที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลตามเวลาจริง โดยผู้เรียน ครู/นักการศึกษา และระบบที่ใช้คอมพิวเตอร์ด้านการศึกษา เป็นฐานเพื่อความสำเร็จของผู้เรียนทั้งระดับหลักสูตรและรายบุคคล ดังนั้น จึงมีความคาดหวังในการพัฒนาว่า AI ด้านการศึกษา จะสามารถส่งเสริมการเรียนรู้ตามความถนัดของแต่ละบุคคลหรือการเรียนรู้ ส่วนบุคคล (Personalized Learning) ผ่าน AI ในเรื่องการสอน และ พัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนรู้ให้ดีขึ้นได้ AI เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ 7 แนวคิดและศาสตร์สาขา Artificial Intelligence ได้ก่อกำเนิดขึ้น ในปี ค.ศ.1956 ในการประชุมวิชาการที่วิทยาลัยดาร์ตมัธ (Dartmouth Conference) ประเทศสหรัฐอเมริกา มีการทำวิจัยและพัฒนา เรื่อง ทฤษฎี อัตโนมัติ (Automata Theory) โครงข่ายใยประสาท และ ความฉลาด (Intelligence) เนื่องจากยุคนั้นความสนใจและการลงทุนทางด้าน เทคโนโลยียังเกิดขึ้นน้อยมาก การพัฒนา AI จึงหยุดไปในช่วงปี 1974-1980 และมีการฟื้นฟูขึ้นใหม่ในปี 1980 โดยรัฐบาลอังกฤษและความพยายาม ของชาวญี่ปุ่น (Lewis, 2014) เมื่อเศรษฐกิจของโลกพัฒนาขึ้นตามลำดับ AI จึงได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง มีการสร้างหุ่นยนต์เล่นหมากรุก หุ่นยนต์พูดได้ โต้ตอบสนทนาได้หรือ “Chatbot” หุ่นยนต์คิดเอง ทำงานเองได้ และอื่น ๆ เมื่อโลกเข้าสู่ยุคโลกาภิวัตน์ AI ยิ่งได้รับการพัฒนา ให้เจริญก้าวหน้าแบบก้าวกระโดด ในช่วง 2-3 ทศวรรษที่ผ่านมา บริษัท ด้านเทคโนโลยี พยายามสร้าง AI เพื่อประโยชน์ต่อวงการต่าง ๆ มาจนถึง ปัจจุบันและมีแนวโน้มว่า AI จะพัฒนาก้าวหน้าไปอย่างไม่หยุดยั้งในอนาคต โดยเฉพาะทางด้านธุรกิจ การค้า การแพทย์ การคมนาคม การสื่อสาร และอื่น ๆ จนก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางด้านเศรษฐกิจและสังคม อย่างมากมาย โลกตระหนักในความสำคัญของศักยภาพของ AI ด้านการศึกษา อย่างกว้างขวางในช่วง 3 ทศวรรษที่ผ่านมา แม้ว่าผลกระทบต่อห้องเรียน ยังมีไม่มากนัก แต่สถานการณ์อาจจะเปลี่ยนแปลงไป โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ระบบที่ใช้ AI เป็นฐาน กลายเป็นระบบที่สนับสนุนครูและผู้เรียนซึ่งคาดว่า จะมีการใช้อย่างกว้างขวางขึ้น ยิ่งไปกว่านั้น AI ยังสามารถเปลี่ยนแปลง เศรษฐกิจและตลาดงานอย่างรวดเร็ว จนเกิดการสร้างความต้องการใหม่ ๆ เพื่อการศึกษาและระบบการศึกษาในอนาคต AI อาจจะเปิดแนวทางใหม่ใน 8 AI เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ การเรียนรู้ การสอน และการศึกษา และอาจเปลี่ยนสังคมในทางที่ท้าทาย สำหรับสถาบันการศึกษา AI อาจทำให้เกิดความหลากหลายทางทักษะ มากขึ้นและเปลี่ยนแปลงอาชีพอย่างสุดขั้ว หรือทำให้เกิดโอกาสที่ เท่าเทียมกันทางการเรียนรู้ การใช้ AI ด้านการศึกษาอาจก่อให้เกิดข้อมูล เชิงลึกว่าการเรียนรู้เกิดขึ้นได้อย่างไร อาจเปลี่ยนวิธีการประเมินการเรียนรู้ ช่วยจัดห้องเรียนแบบใหม่หรืออาจเลิกเรียนในห้องเรียน อีกทั้งอาจช่วยเพิ่ม ประสิทธิภาพในการสอนหรือทำให้นักเรียนต้องปรับตัวตามความต้องการ ของเทคโนโลยีในอนาคต AI เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ 9 10 AI เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ การพัฒนา AI ด้านการศึกษาเผชิญกับปัญหามากจนทำให้ ไม่ก้าวหน้าเท่าที่ควรเมื่อเปรียบเทียบ AI ในวงการอื่น เนื่องจากระบบ การศึกษาทั่วโลกยังไม่ค่อยยอมรับการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีให้เข้ากับ การทำงานแบบวัฒนธรรมเดิม ๆ ของหน่วยงานทางการศึกษา AI เป็น ส่วนหนึ่งของวิสัยทัศน์ที่มุ่งจะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการศึกษา โดยสร้างระบบช่วยสอนพิเศษ (Tutor System) ที่สามารถช่วยการเรียนรู้ ส่วนบุคคล จึงเริ่มเผยแพร่เทคโนโลยีให้มีการทดลองในหลากหลายรูปแบบ ทั่วโลกและนำมาซึ่งคำถามมากมายในสาขาการศึกษา ในบทนี้มุ่งเน้นเสนอ วิธีการที่ AI จะสามารถนำไปใช้ปรับปรุงการเรียนรู้และความเสมอภาค ทางการศึกษาในประเทศกำลังพัฒนาได้อย่างไร เทคโนโลยีที่สำคัญที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนา AI ด้านการศึกษา คือ การวิเคราะห์การเรียนรู้ การวิเคราะห์การเรียนรู้ (Learning Analytics : LA) เป็นวิธีการ ที่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจที่จะทำให้ผลการเรียนรู้ดีขึ้น การวิเคราะห์ การเรียนรู้นำไปใช้กับความรู้ในสาขาต่าง ๆ มากมาย อาทิ สังคมวิทยา จิตวิทยา จริยธรรม การสอน ฯลฯ ซึ่งปัจจุบันสามารถเข้าถึงการปฏิรูปดิจิทัล เพื่อเก็บรวบรวมข้อมูลจำนวนมากที่สามารถจะนำไปวิเคราะห์เพื่อสกัด เอาความรู้เชิงลึกหรือแม้แต่พัฒนาเครื่องมืออัจฉริยะที่มีประโยชน์เพื่องาน ด้านบริหารและการศึกษา ในการวิเคราะห์การเรียนรู้ให้มีประสิทธิภาพ จำเป็นต้องใช้เทคนิคหลายประการ อาทิ 2. การใช้ AI เพื่อพัฒนาการเรียนรู้และความเสมอภาคทางการศึกษา 12 AI เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ 1 Natural Language (ภาษาธรรมชาติ) หมายถึง ภาษาที่มนุษย์ใช้ เช่น ภาษาอังกฤษ ภาษา ฝรั่งเศส ฯลฯ ซึ่งตรงข้ามกับภาษาคอมพิวเตอร์ เช่น FORTRAN หรือ C ที่สร้างขึ้นเพื่อใช้เขียน โปรแกรมคอมพิวเตอร์, www.webopedia.com. 2 Avatar (อวทาร์) หมายถึง รูปตัวแทนผู้ใช้ในโลกเสมือนหรือเกม ซึ่งอาจเป็นสองมิติหรือสามมิติ ก็ได้, ราชบัณฑิตยสภา การวิเคราะห์ข้อมูลระดับสูง โดยใช้เทคโนโลยีของข้อมูลขนาด ใหญ่ที่ใช้สถิติเป็นฐาน (Statistics-based Big Data Technologies) เพื่อ ให้สามารถจัดการกับปริมาณข้อมูลที่มีจำนวนมากได้อย่างมีประสิทธิภาพ อัลกอริทึ่มการเรียนรู้ของเครื่องจักร (Machine Learning Algorithms) เป็นการเรียนรู้จากข้อมูลและเครื่องมือสร้างภาพ (Visualization Tools) เพื่อสื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพกับผู้ที่จะต้องตัดสินใจในที่สุด ระดับต่าง ๆ ของซอฟแวร์ (Software Layers) เพื่อประมวลผล ข้อมูลอัจฉริยะ (Intelligent Data Processing) จะช่วยในการดึง ข้อมูลเชิงลึกออกมา สืบหารูปแบบการเรียนรู้ คาดการณ์สถานการณ์ ในอนาคต หรือให้ข้อเสนอแนะการค้นหาวิธีการที่นำจะไปใช้ประโยชน์ได้ การวิเคราะห์เป็นก้าวที่มีความสำคัญอย่างมากต่อการพัฒนา การแก้ปัญหา AI ในอนาคต เพราะไม่มีข้อจำกัดในเรื่องภาษาธรรมชาติ (Natural Language)1 การตีความภาษาและทฤษฎีเกม จะช่วยให้เรา สามารถสร้างอวทาร์ (Avatars)2 ซึ่งจำลองพฤติกรรมให้เหมือนครูเป็นครู เสมือนจริง (Virtual Teacher) หรือเป็นผู้ช่วยสำหรับครู ภาพที่สดใส ในอนาคตจะทำให้เราสร้างภาพระบบนิเวศ AI ที่จะช่วยให้เราสามารถ เอาชนะความท้าทายในการวิเคราะห์การเรียนรู้ได้ AI เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ 13 บทนี้มุ่งเน้นวิธีการที่จะสามารถนำ AI ไปพัฒนาการเรียนรู้และ ความเสมอภาคทางการศึกษาในประเทศกำลังพัฒนา แบ่งออกเป็น 4 หัวข้อ ดังนี้ 1) AI เพื่อการส่งเสริมความสามารถส่วนบุคคล (Personalisation) ผ่าน AI ในเรื่องการสอน และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนรู้ที่ดีขึ้นโดยมุ่งเน้น สารสนเทศด้านการจัดการศึกษา เนื่องจากเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน เป้าหมายที่ 4 ด้าน การศึกษา (Sustainable Development Goal 4 : SDG 4) ของ สหประชาชาติเพื่อโลกในอนาคต มีจุดมุ่งหมายเพื่อส่งเสริมการศึกษา แบบเรียนรวม (Inclusive Education) การศึกษาที่มีคุณภาพและ ความเสมอภาค และส่งเสริมโอกาสการเรียนรู้ตลอดชีวิตอย่างเท่าเทียม ให้แก่ทุกคน เพื่อสร้างความมั่นใจในการเข้าถึงการศึกษาดังกล่าว จึงจำเป็น ต้องจัดการศึกษาให้ประชาชนตามชายขอบ ผู้พิการ ผู้อพยพลี้ภัย เด็กที่ ไม่ได้เรียนหนังสือในโรงเรียน และผู้ที่อาศัยในชุมชนห่างไกล ฯลฯ ให้สามารถ เข้าถึงโอกาสการเรียนรู้อย่างเหมาะสม โดยนำเทคโนโลยี AI มาใช้ ตัวอย่างเช่น หุ่นยนต์ที่นำเสนอด้วยระบบเทเลพรีเซนต์ (Mobile Telepresence Robotics)3 ซึ่งจะช่วยให้นักเรียนที่มีความต้องการพิเศษได้เรียนหนังสือ แม้จะอยู่ที่บ้านหรือที่โรงพยาบาล หรือสามารถได้เรียนอย่างต่อเนื่องแม้อยู่ใน สภาวะฉุกเฉินหรือวิกฤติ AI จะสามารถสนับสนุนการเรียนรวมและ การเข้าถึงอย่างกว้างขวาง 3 Mobile Telepresence Robotics คือ หุ่นยนต์การนำเสนอระบบการประชุมเสมือนจริงด้วย เทคนิคการสร้างภาพวัตถุต่าง ๆ จากระยะไกลด้วยเทคโนโลยีมัลติมีเดีย ทั้งด้านภาพ เสียงและ การสัมผัส มีลักษณะเป็นแบบ Real time ทำงานผ่านการควบคุมด้วยโปรแกรมคอมพิวเตอร์โดย ควบคุมการทำงานและการเคลื่อนไหวผ่านเครือข่าย, www.chula.ac.th 14 AI เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ AI เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ AI สามารถพัฒนาการเรียนรู้ส่วนบุคคล และช่วยครูในการจัดการ เรียนการสอนได้หลายรูปแบบและวิธีการ ดังเช่น การเรียนรู้ร่วมกัน (Collaborative Learning) หนึ่งในทิศทาง ที่มีการปฏิรูปมากที่สุด ก็คือ การเรียนรู้ร่วมกันโดยใช้คอมพิวเตอร์ ช่วยสนับสนุน (Computer-supported Collaborative Learning) ซึ่ง เป็นสถานการณ์ที่ผู้เรียนไม่ได้อยู่ในสถานที่เดียวกัน AI จะให้ตัวเลือก มากมาย ไม่ว่านักเรียนจะต้องการเรียนที่ไหน เมื่อไหร่ การใช้เทคนิค AI เช่น Machine Learning และ การประมวลผลข้อความแบบคร่าว ๆ นั้น ระบบ AI จะถูกใช้ในการคอยสังเกตการณ์กลุ่มที่เปิดอภิปรายไม่พร้อมกัน ซึ่งจะทำให้ครูสามารถให้ข้อมูลที่เกี่ยวกับการอภิปรายของนักเรียนและ สนับสนุนการแนะนำกิจกรรมและการเรียนรู้ของนักเรียน ครูหรือครูผู้ช่วยเสมือนจริง (Virtual Teacher) AI สามารถช่วย การเรียนส่วนบุคคลผ่านวิธีการที่หลากหลายและช่วยสร้างสภาพแวดล้อม สำหรับวิชาชีพครูให้ดีขึ้น เพื่อให้ครูสามารถแก้ปัญหาต่าง ๆ ของนักเรียน ได้มากขึ้น โดยปกติครูใช้เวลาอย่างเต็มที่กับงานประจำและงานอื่น ๆ มากมาย เช่น ให้การบ้านและคอยตอบคำถามที่นักเรียนมักจะถามบ่อย ๆ รูปแบบ การสอนคู่ (Dual-Teacher Model) ที่มีครูจริงและครูผู้ช่วยเสมือนจริง (AI) จะช่วยให้งานประจำของครูลดลง ทำให้ครูมีเวลามากขึ้นและ มุ่งเน้นไปที่การแนะแนวและการสื่อสารแบบตัวต่อตัวกับนักเรียนมากขึ้น ครูจะสามารถทำงานร่วมกับครูผู้ช่วย AI เพื่อผลสัมฤทธิ์ที่ดีที่สุดของผู้เรียน คอมพิวเตอร์ช่วยการเรียนการสอน (Computer Assisted Learning : CAL) เป็นโปรแกรมที่สร้างทางเลือกในการสนับสนุนวิธีการ จัดการเรียนรู้ของนักเรียนด้วยดิจิทัลและเทคโนโลยี AI ช่วยกำหนด AI เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ 15 แผนการเรียนรู้ของนักเรียนเป็นรายบุคคล บอกแนวทาง จุดแข็งจุดอ่อน สิ่งที่ดีกว่าหรือเรียนรู้ได้ง่ายกว่า รวมทั้งสิ่งที่ชอบและกิจกรรมการเรียนรู้ การใช้อัลกอริทึ่มช่วยนำทางให้นักเรียนโดยผ่านแนวทางของเนื้อหา บทเรียนที่แตกต่างหลากหลายนั้น AI จะสามารถปรับการเรียนรู้ของแต่ละ บุคคลและทำให้นักเรียนมีโอกาสที่ดีขึ้นจากการสนับสนุนของครูและ โรงเรียน ระบบการสอนเสริมอัจฉริยะ (Intelligent Tutoring System : ITS) เป็นส่วนหนึ่งของความเป็นไปได้ทางเทคโนโลยีใหม่ที่จะช่วยขยายการเรียนรู้ ให้กว้างขึ้นในประเทศกำลังพัฒนา (Nye, 2015) นอกจากนั้น เมื่อพิจารณาถึงการใช้เวลาอย่างมากมายของครู ไปกับการให้เกรดการสอบและให้การบ้านแก่นักเรียน AI จะเป็นเหมือน เครื่องมือการประเมินผลที่สามารถนำไปใช้เพื่อเรียนรู้วิธีการให้เกรดของครู ซึ่งจะทำให้ครูมีเวลามากขึ้น และ AI ไม่เพียงแต่ใช้กับข้อสอบแบบปรนัย แต่สามารถประเมินข้อสอบแบบอัตนัยได้ด้วย ความเป็นไปได้เหล่านี้ได้เริ่มปรากฏขึ้นในประเทศกำลังพัฒนา เกิด Applications จำนวนมากมายที่กำลังทดสอบ ทั้งโดยโครงการของ ภาครัฐและเอกชน มีกรณีตัวอย่างจากประเทศกำลังพัฒนาเพื่ออภิปราย เกี่ยวกับความเป็นไปได้และความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับการนำซอฟแวร์ พลัง AI มาใช้เพื่อปรับปรุงการเรียนรู้ส่วนบุคคล ดังตัวอย่างเช่น ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน เป็นประเทศขนาดใหญ่พิเศษ ที่มีการพัฒนาด้านเทคโนโลยีและความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจเมื่อไม่นาน มานี้ จีนมีผู้ใช้อินเทอร์เน็ตจำนวน 730 ล้านคน ในปี 2016 รัฐบาลจีน ได้เปิดตัวแผนแห่งชาติที่จะทำให้จีนกลายเป็น ‘เสาหลักในการพัฒนา AI ของโลก’ ภายในปี 2030 และกำหนดยุทธศาสตร์ AI แห่งชาติด้านการศึกษา 16 AI เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ ให้เป็นส่วนหนึ่งของวิสัยทัศน์ด้านเทคโนโลยี ทั้งนี้ โครงการริเริ่มของรัฐ ต้องพึ่งพาภาคเอกชน เช่น บริษัท Hujiang ซึ่งเป็นบริษัทด้านการศึกษาดิจิทัล ของเอกชนกำลังพัฒนาซอฟแวร์ AI ให้สามารถเข้าใจการแสดงออก ทางสีหน้าของนักเรียนและสะท้อนภาพและเสียงออกมาได้ บริษัท Liulishuo ผลิต AI ให้เป็นครูสอนภาษาอังกฤษให้กับนักเรียนจำนวน 600,000 คน เหมือนกับการจ้างครูเพียงคนเดียวสอน บริษัท Master Learner ก็กำลังผลิต ‘Superteacher’ ที่สามารถตอบคำถามจำนวน 500 ล้านคำตอบ ของนักเรียนในเวลาเดียวกันในการเตรียมสอบเอนทรานซ์เข้ามหาวิทยาลัย Gaokao เป็นต้น ในปี 2016 กระทรวงศึกษาธิการของจีนได้ออกคำสั่งให้หน่วยงาน การศึกษาของรัฐบาลท้องถิ่นต้องจัดงบประมาณอย่างน้อยร้อยละ 8 ของ งบประมาณแต่ละท้องถิ่นเพื่อการศึกษาระบบดิจิทัล และ ร้อยละ 95 ของ จำนวนโรงเรียนต้องได้ใช้อินเทอร์เน็ต และประเทศจีนจะต้องพร้อมที่จะ ทำการศึกษาทดลองด้านการศึกษาระบบดิจิทัลที่ใหญ่ที่สุดในโลก จนถึงปัจจุบัน กล่าวได้ว่า หนึ่งในนวัตกรรมที่ใหญ่ที่สุดของจีน ก็คือ การออกแบบทดลอง การตรวจข้อสอบแบบอัตนัยด้วย AI ซึ่งได้เริ่มทำการตรวจข้อสอบแบบอัตนัย โดยอัตโนมัติในโรงเรียนจำนวน 60,000 โรง และมีระดับความแม่นยำ เทียบเท่ากับการตรวจด้วยมนุษย์ถึงร้อยละ 92 ของกรณีตัวอย่างทั้งหมด ประเทศอุรุกวัย มีหน่วยงานของรัฐที่ชื่อว่า Plan Ceibal เป็นหน่วยรับผิดชอบการศึกษาระบบดิจิทัล (Digital Education) ที่พัฒนา ได้ก้าวหน้ามากที่สุด หนึ่งในโครงการหลักที่จัดทำ คือ การแก้ปัญหา การเรียนรู้ทางออนไลน์ที่ชื่อว่า “Mathematics Adaptive Platform” (อักษรย่อภาษาสเปน คือ โครงการ PAM) มีการปรับเนื้อหาวิชาคณิตศาสตร์ ของ PAM ไว้ในหลักสูตรแห่งชาติเพื่อให้เป็นเครื่องมือที่ส่งผลสะท้อน AI เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ 17 เป็นรายบุคคลตามระดับทักษะของนักเรียนแต่ละคนซึ่งได้วิเคราะห์จาก ประสบการณ์ของนักเรียน รูปแบบของ PAM มีข้อได้เปรียบในเรื่อง การเรียนรู้หลายประการ เช่น การตอบอย่างฉับไว นักเรียนมีความเป็นอิสระ สะดวกในการแก้ไข มีความเป็นส่วนตัวในการเรียนรู้ มีเกมมิฟิเคชั่น4 ในห้องเรียน ส่งเสริมการทำงานเป็นกลุ่ม สามารถปรับไปตามจังหวะ ของห้องเรียนและนักเรียนแต่ละคน และมีกิจกรรมเป็นจำนวนมาก ประเทศบราซิล รัฐบาลกลางได้สร้างรูปแบบทางการศึกษาของ ประเทศที่เรียกว่า Mec Flix เป็นรูปแบบเนื้อหาบทเรียนที่ทำเป็นวีดิทัศน์ ซึ่งออกแบบเพื่อเตรียมนักเรียนสำหรับการสอบในระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ มีองค์ประกอบเร่งด่วนบางอย่างของ AI คือ นักเรียนต้องเข้าสู่ระบบและ สร้าง Playlists ส่วนตัวในบทเรียนวีดิทัศน์และรับฟังข้อเสนอแนะ ตามความชอบของนักเรียน AI เพื่อส่งเสริมความเท่าเทียมกันในการเรียนรู้ สังเกตได้ว่ามีโครงการที่มีองค์ประกอบของ AI ด้านการศึกษาริเริ่ม มาจากโครงการทางการกุศลที่เกิดขึ้นในประเทศกำลังพัฒนา เช่น บริษัท IBM ได้ใช้เทคโนโลยีที่ส่งผลกระทบต่อการขจัดความยากจนผ่านโครงการ “Simpler Voice : Overcoming Illiteracy” ซึ่งใช้ AI ช่วยผู้เรียน ที่เป็นผู้ใหญ่ที่ไม่รู้หนังสือหรือมีทักษะการเรียนรู้น้อย AI ช่วยนำทางแบบเรียน ด้วยความมั่นใจโดยการแปลข้อความและให้ความหมายระดับพื้นฐาน ผ่านภาพและคำพูดที่เข้าใจง่าย จะช่วยให้ผู้ใช้ AI สามารถเรียนรู้และ เอาชนะอุปสรรคที่ยุ่งยากในชีวิตประจำวันได้ 4 Gamification (เกมมิฟิเคชั่น) หมายถึง การนำแนวคิดและกลไกในการออกแบบเกมมาใช้ใน กิจกรรม, www.scimath.org) 18 AI เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ Learning Equality ของสถาบัน Khan Academy เป็นโครงการ ไม่แสวงหาผลกำไรที่สถาบัน Khan Academy ได้ขยายโอกาสในการใช้ บทเรียนออนไลน์ในประเทศกำลังพัฒนา โครงการ Learning Equality ได้เปิดตัว Kolibri ซึ่งเป็น Open-source educational platform และ Toolkits5 เป็นซอฟแวร์ที่ออกแบบสำหรับชุมชนที่มีทรัพยากรน้อย โครงการริเริ่มทางการกุศลระดับนานาชาติอื่น ๆ ใช้รางวัลจูงใจ ในการริเริ่มสิ่งใหม่ ๆ เช่น รางวัล Global Learning XPRIZE มูลค่า 15 ล้านดอลลาร์ ท้าทายกลุ่มคนจากทั่วโลกในการพัฒนาซอฟแวร์ที่เปิด (Open-source) แบบปรับขนาดให้ใช้ฟรี ซึ่งจะทำให้เด็ก ๆ ในประเทศ กำลังพัฒนาสามารถสอนตัวเองในการอ่าน เขียน และเรียนวิชาเลขคณิต ขั้นพื้นฐานได้ภายใน 15 เดือน นอกจากนั้น ยังได้พัฒนาครูหุ่นยนต์ (Robot Tutors) โดยผู้เชี่ยวชาญ Carnegie Mellon เพื่อสร้างเครื่องมือ การเรียนรู้ AI ที่เป็นครูหุ่นยนต์ สามารถจดจำเสียงและเป็นอัลกอริทึ่ม ที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูลเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ส่วนบุคคลในระดับกว้าง กล่าวได้ว่า “โครงการริเริ่ม AI ด้านการศึกษาในยุคแรกในประเทศ กำลังพัฒนา” เกิดขึ้นจากภาคเอกชนที่มีมุมมองหลากหลายหรือมีความ ร่วมมือกับหน่วยงานภาครัฐ อาทิ ประเทศบราซิล ทำการปฏิรูปการศึกษา โดยบริษัท EdTech company Geekie ได้ผลิตแพลตฟอร์มการเรียนรู้ แบบออนไลน์ที่ได้รับการรับรองจากกระทรวงศึกษาธิการ และนำไปใช้ กับโรงเรียนมากกว่า 5,000 แห่งทั่วประเทศเพื่อจัดประสบการณ์การเรียนรู้ ที่ผู้เรียนสามารถกำหนดได้ด้วยตนเอง (Customized Learning) ซอฟแวร์ 5 Toolkits คือ แพลตฟอร์มและเครื่องมือที่เปิดให้ผู้ใช้สามารถเข้าถึง source code ของโปรแกรม ได้ฟรีๆทำให้สามารถแก้ไข ดัดแปลง และเผยแพร่ต่อได้, www.mindphp.com AI เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ 19 ให้บทเรียนส่วนบุคคลผ่าน Machine Learning มากขึ้น เมื่อนักเรียน ใช้บทเรียนนี้มากขึ้น ซอฟแวร์นี้ก็ยิ่งดีขึ้นและในเวลาที่นักเรียนพบกับ ความยุ่งยากในการเรียนจนเหนื่อยล้า ครูผู้สอนตัวจริงจะสามารถเข้าไป ช่วยแก้ปัญหาได้ ในแอฟริกาใต้ ใช้ AI ที่ชื่อว่า Daptio ซึ่งสามารถวิเคราะห์ข้อมูล เชิงลึกและจัดการเรียนรู้ส่วนบุคคลให้แก่ครู นักเรียน และผู้สร้างบทเรียน ช่วยนักเรียน ครูที่ปรึกษาและครูให้เข้าใจและรู้ระดับความคล่องตัว ของนักเรียนแต่ละคนเพื่อจัดบทเรียนที่เหมาะสมให้กับนักเรียนแต่ละคน ประเทศเคนยา ได้เปิดตัว M-Shule ในปี 2013 เป็นแพลตฟอร์ม การจัดการเรียนรู้แบบออนไลน์บนมือถือที่บรรจุบทเรียนตามมาตรฐาน หลักสูตรแห่งชาติส่งผ่านทาง SMS โดยใช้เทคโนโลยี AI ในการพัฒนา ทักษะและความสามารถของนักเรียน เมื่อนักเรียนใช้ M-Shule ก็จะมีการ ติดตามและวิเคราะห์พฤติกรรมของนักเรียนซึ่งผู้ปกครองและโรงเรียน จะสามารถให้ข้อมูลเชิงลึกและคำแนะนำด้วย 2) การวิเคราะห์ข้อมูลในระบบสารสนเทศเพื่อการบริหาร การศึกษา (EMIS) และการปฏิรูประบบการจัดการเรียนรู้ (LMS) ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารการศึกษา (EMIS) คือ โปรแกรมที่ให้บริการด้านเอกสารและสารสนเทศโ

# data[].attributes.headline
ผลกระทบของการศึกษา

# data[].attributes.subject
ผลกระทบของการศึกษา

# data[].attributes.body
เทคโนโลยีดิจิทัลส่งผลให้คนในสังคมต้องปรับตัวเข้าสิ่งแวดล้อมดิจิทัล ซึ่งสะท้อนถึงวิธีการเรียนใน ปัจจุบัน ที่มีอิทธิพลจากเทคโนโลยีดิจิทัล การเรียนการสอนได้สร้างรอยต่อจากห้องเรียนสู่การเรียนรู้ในบริบทจริง ผ่านช่องทางสื่อสารผ่านเครือข่ายคอมพิวเตอร์และโลกออนไลน์

# data[].attributes.headline
ข้อดีของปัญญาประดิษฐ์ (AI)

# data[].attributes.subject
ข้อดีของปัญญาประดิษฐ์ (AI)

# data[].attributes.body
เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์มีประสิทธิภาพและความแม่นยำมากกว่ากระประมวลผลของสมองมนุษย์ในกรณีที่ต้องใช้การคำนวณเฉพาะเรื่องบางอย่าง เช่น การแก้ไขโจทย์ปัญหา เกมด้านการคำนวณต่าง ๆ นอกจากนี้มันยังขจัดความผิดพลาดของมนุษย์ในกรณีที่ต้องทำงานซ้ำ ๆ เป็นระยะเวลานาน จากจุดเด่นข้างต้นที่ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ทำงานได้รวดเร็วสม่ำเสมอส่งผลให้มันทำงานในปริมาณมากและทำให้ต้นทุนในการผลิตสินค้าลดลงตามไปด้วย ในขณะที่หากใช้มนุษย์อาจต้องเพิ่มจำนวนแรงงานและต้นทุนที่สูงตามมา

นอกจากนี้ในบางกรณี เช่น ระบบช่วยตัดสินใจที่ใช้ปัญญาประดิษฐ์อาจมีความแม่นยำและวิเคราะห์ข้อมูลได้ดีมากกว่าสมองของมนุษย์ เช่น การเปรียบเทียบชุดตัวอย่างข้อมูลหลายล้านชุดภายในเวลาไม่กี่นาที ซึ่งเกินขีดจำกัดของสมองมนุษย์

# data[].attributes.headline
การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีด้นการศึกษา

# data[].attributes.subject
การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีด้นการศึกษา

# data[].attributes.body
1. ทำให้ผู้เรียนมีโอกาสใช้ความสามารถของตนเองในการเรียนรู้อย่างเต็มที่ 2. ผู้เรียนมีโอกาสตัดสินใจในการเลือกเรียนตามช่องทางที่เหมาะกับความ สามารถของตนเอง 3. ทำให้กระบวนการเรียนรู้ง่ายขึ้น 4. ผู้เรียนมีอิสระในการเลือก

# data[].attributes.headline
ผลกระทบของ AIด้านการศึกษา

# data[].attributes.subject
ผลกระทบของ AIด้านการศึกษา

# data[].attributes.body
ในด้านการศึกษาและการเรียนรู้ AI ส่งผลกระทบในหลายอย่าง เช่น การเปลี่ยน “วิธีเรียน” และเปลี่ยน “วิธีสอน” ลองจินตนาการภาพการเรียนการสอนแบบเดิม ๆ ในอดีตที่นักเรียนจะต้องเดินทางไปโรงเรียน นั่งโต๊ะ ฟังครูสอนหน้าห้อง แล้วจดบันทึก มาสู่รูปแบบการเรียนรู้ใหม่ๆ ที่ AI เข้ามามีส่วนร่วมและปฏิวัติระบบการศึกษาไปโดยสิ้นเชิง