# data[].attributes.headline
Stappenplan: hoe structureer je je tekst?

# data[].attributes.subject
Stappenplan: hoe structureer je je tekst?

# data[].attributes.body
wachtwoord: tt092025

# data[].attributes.body
In Vlaanderen is 1 op 7 volwassenen laaggeletterd. Wat betekent dat? En welk problemen ondervinden ze?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Daardoor kunnen ze zich vaak niet alleen redden in het dagelijks leven en laten ze veel kansen liggen. Dat leidt tot armoede, gezondheidsproblemen en uitsluiting.

Is een laaggeletterde een analfabeet?

Nee. Een analfabeet kan niet lezen of schrijven. Wie kan lezen en schrijven in zijn eigen schrift, bijvoorbeeld Russisch, Chinees of Hebreeuws, maar niet in ons westers schrift, noemen we een anders-alfabeet. Een laaggeletterde kan wel lezen en schrijven in het Nederlands, maar niet goed genoeg voor een heleboel basistaken.

Welke problemen ondervindt een laaggeletterde?

Een laaggeletterde heeft het vaak moeilijk met alledaagse zaken zoals:

e-mails en brieven, bv. van de gemeente of de verzekering

coronamaatregelen, bv. bij de ingang van een winkel

digitale dienstverlening, bv. videocalls, werken met online documenten

tabellen en grafische informatie zoals een uurrooster van de bus of trein, een werkrooster, Google Maps

formulieren

afspraken opvolgen

ondertitels

elektronische automaten zoals een gps of een geld- of ticketautomaat

medische informatie, bijvoorbeeld bijsluiters, een gesprek bij de dokter

De coronacrisis treft laaggeletterden extra hard. Ze worden overspoeld door informatie: bij elke winkel of dienst hangt wel een lijst met maatregelen. Bovendien verandert overal de manier van werken. Daardoor kunnen laaggeletterden vaak niet meer terugvallen op hun routines. De digitale alternatieven die veel organisaties aanbieden zijn voor hen meestal niet haalbaar.

Wie is laaggeletterd?

Laaggeletterdheid komt niet alleen voor bij ouderen, maar ook bij een groeiend aantal ouders en jongeren. Anderstaligen vormen een bijzondere risicogroep. Ze zijn vaker dan gemiddeld laaggeletterd.

Toch is niet elke anderstalige laaggeletterd. Als je laaggeletterd bent, dan ben je dat in élke taal, ook in je moedertaal. Een anderstalige met een masterdiploma heeft waarschijnlijk geen moeite met lezen en schrijven op zich, maar wel met lezen en schrijven in het Nederlands.

Bekijk de algemene cijfers en de specifieke cijfers over jongeren en ouders.

Waarom is iemand laaggeletterd?

Er zijn een heleboel factoren die ertoe kunnen leiden dat iemand laaggeletterd is:

onderbroken of afgebroken schooltraject

onvoldoende aandacht of begeleiding op school

opgroeien in een taalarme omgeving, bv. zelf laaggeletterde ouders hebben

persoonlijke factoren, bv. concentratieproblemen of leerstoornissen zoals dyslexie

minder vlot kunnen lezen en schrijven omdat je het (bijna) niet meer doet

Tegelijk wordt het dagelijks leven altijd maar complexer op het vlak van geletterdheid. Denk maar aan:

meer informatie

meer digitalisering

minder persoonlijke dienstverlening

# data[].attributes.attachment_link.description
Daardoor kunnen ze zich vaak niet alleen redden in het dagelijks leven en laten ze veel kansen liggen. Dat leidt tot armoede, gezondheidsproblemen en uitsluiting. Nee. Een analfabeet kan niet lezen of schrijven. Wie kan lezen en schrijven in zijn eigen schrift, bijvoorbeeld Russisch, Chinees of Hebreeuws, maar niet in ons westers schrift, noemen we een anders-alfabeet.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een B1-woord is een makkelijk woord. Een woord dat bijna iedereen begrijpt. Maar of een woord B1 is, is soms lastig te zeggen. Deze site helpt je erbij. Niet alle woorden staan erin. Daarom kun je ze zelf toevoegen. En je kunt erover meepraten op LinkedIn.

Loo van Eck inspireert mensen en organisaties om hun communicatie te verhelderen. Door training en advies. Gridline en Klinkende Taal helpen mensen om teksten te toetsen op leesbaarheid. Met slimme software. Samen hebben we deze website gemaakt. We horen graag wat je ervan vindt.

# data[].attributes.attachment_link.description
Een B1-woord is een makkelijk woord. Een woord dat bijna iedereen begrijpt. Maar of een woord B1 is, is soms lastig te zeggen. Deze site helpt je erbij. Niet alle woorden staan erin. Daarom kun je ze zelf toevoegen. En je kunt erover meepraten op LinkedIn.

# data[].attributes.attachment_link.title
Direct Duidelijk: een brief over aansprakelijkheid. Zo kan het ook! (ondertiteld)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Moeilijke woorden

Vaak gebruiken we moeilijke woorden. Woorden die onze lezers niet of onvoldoende begrijpen. Denk aan woorden als ofschoon, ontvankelijk, beschikking, ontlasting, aanspraak of vermogen. Hier vind je eenvoudige woorden. Of eenvoudige alternatieven voor moeilijke woorden.

# data[].attributes.attachment_link.description
Zoekeenvoudigewoorden.nl is een database met eenvoudige woorden. Woorden die iedereen in Nederland kent en begrijpt.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Aan het woord is mijn leraar Latijn. Ik ben ongeveer 16 jaar. Een tiener van het volgzame type bovendien. Dus ik doe wat mijn leraar zegt: op mijn examen brouw ik enkele ellenlange pareltjes. Trots dien ik mijn examen in. Mijn leraar knikt tevreden.

Wat ik op dat moment niet weet, is dat ik jaren later bij Wablieft het tegenovergestelde zal leren: korte en bondige zinnen schrijven. Misschien moest jij vroeger ook zinsdelen vlot aan elkaar breien. En misschien leer je nu met vallen en opstaan om je zinnen in te korten.

Ben je klaar om enkele tips te ontdekken waaraan je in eerste instantie niet dacht? Ik heb er drie voor jou in petto. En mijnheer Coppenholle, als je dit leest: sorry.

Werk met vraag en antwoord

Ik begin graag met een van mijn stokpaardjes: van een langere zin een vraag- en antwoordzin maken. Vooral zinnen die starten met 'indien', 'als' en 'wanneer' zijn perfecte kandidaten.

Zoals je ziet, werk ik niet alleen met vraag en antwoord:

Ik kort de zin verder in door het nietszeggende 'om welke reden dan ook' te schrappen.

'Wensen te', 'dienen te' en 'in kennis stellen' zijn voorbeelden van stoffige stadhuistaal. Verdiep je verder in stadhuistaal, en vooral in de alternatieven, met het blogartikel van mijn collega Katrien .

Ik ga er even vanuit dat de tekst bedoeld is voor de huurder. Daarom vervang ik 'huurder' meteen door het persoonlijke 'je'. Ook over die persoonlijke aanspreekvorm blogde Katrien.

Heb je gemerkt dat ik in de antwoordzin overschakel naar een bevelvorm? Waarschijnlijk nu wel. En dat brengt me naadloos naar de volgende tip ...

Gebruik de bevelvorm als je instructies geeft. Zinnen in een bevelvorm zijn vaak korter en lezen vlotter.

Ook hier ga ik een stapje verder dan enkel de zin inkorten. Ik ben misschien niet meer zo volgzaam als toen ik 16 was, grondig ben ik altijd geweest.

Ik ga ervan uit dat de brief enkel geadresseerd is aan de bewoners in de werfzone. De bevelvorm komt hier in de plaats van het onpersoonlijke 'bewoners in de werfzone'. En zo heb ik meteen ook de passieve constructie 'worden verzocht' vervangen.

'Op een ordentelijke manier', wat moet je je daarbij voorstellen? Schrap het, of maak het concreet. Bijvoorbeeld: werp de zakken in de container.

Ik vermoed dat de 'sanitaire blokken' werftoiletten zijn, dus dan zou ik dat ook zo benoemen. Hoe concreter je iets maakt, hoe meer kans dat de bewoners je instructies volgen.

In mijn trainingen merk ik dat niet alle deelnemers gewonnen zijn voor de bevelvorm. Ze vragen zich af of het niet te direct is. Misschien jij ook. Heb je gemerkt dat ik in dit blogartikel tot nu toe tien bevelvormen gebruikte? Waarschijnlijk niet. De meeste bevelvormen storen dus niet.

Vind je toch dat de bevelvorm niet past in een bepaalde zin? Hier zijn enkele alternatieven:

Breng je je afval? / Je brengt je afval.

Kan je je afval brengen? / Je kan je afval brengen.

Je moet je afval brengen / Je dient je afval te brengen.

Mogen we je vragen je afval te brengen? / We vragen je je afval te brengen.

Gelieve je afval te brengen.

Ik heb een uitgesproken voorkeur voor de bovenste alternatieven. Vanaf 'Je dient je afval te brengen' klinkt het stoffiger.

Soms lukt het niet om een zin verder in te korten, omdat alle informatie bij elkaar hoort. In dat geval kan je de zin overzichtelijker maken met een lijstje.

dranken zonder koolzuur, zoals plat water of fruitsap

een stuk fruit, een koek, een boterham

'Niet-koolzuurhoudende dranken'. Als ouder moet ik even nadenken wat de school ermee bedoelt. Ik heb het vereenvoudigd en ik voegde een voorbeeld toe. Duidelijker, toch?

'Om de concentratie en de energie op peil te houden' vind ik wat knullig klinken. Het is overbodig voor de kernboodschap van de zin. En het is moeilijk leesbaar voor anderstalige en laaggeletterde ouders. Dus weg ermee.

Wil je deze tips bewaren?

Download de pdf 'drie tips om zinnen in te korten'.

# data[].attributes.attachment_link.description
Leerde jij vroeger ook om zinsdelen vlot aan elkaar te breien? Vind je het nu moeilijk om je zinnen in te korten? Ik heb drie tips voor jou in petto.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Accessibility Leesniveau Tool geeft op basis van een ingevoerde tekst een indicatie van het niveau van de leesbaarheid.

Test het leesniveau

Deze tool geeft je een indicatie van het niveau van de technische leesbaarheid van je ingevoerde tekst. Buiten de technische leesbaarheid zijn ook de inhoud, de structuur en het ontwerp van de tekst belangrijk voor de totale leesbaarheid. Daarom kan deze tool alleen een indicatie geven van het leesniveau.
Meer informatie over leesniveaus en leesbaarheid kun je vinden op de pagina Uitleg over leesniveaus.

U heeft de Leesniveau Tool vandaag 0 keer gebruikt.

# data[].attributes.attachment_link.description
De Accessibility Leesniveau Tool geeft op basis van een ingevoerde tekst een indicatie van het niveau van de leesbaarheid. Deze tool geeft je een indicatie van het niveau van de technische leesbaarheid van je ingevoerde tekst. Buiten de technische leesbaarheid zijn ook de inhoud, de structuur en het ontwerp van de tekst belangrijk voor de totale leesbaarheid.

# data[].attributes.headline
Hoe lang duurt het om Nederlands te leren?

# data[].attributes.subject
Hoe lang duurt het om Nederlands te leren?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Achtergrond en situatie

'Iedereen kan Nederlands leren als hij wil,' hoor je wel eens. Doorzetten is inderdaad belangrijk als je een taal wil leren, maar het is zeker niet de enige factor.

Wist je dat je moedertaal bijvoorbeeld mee bepaalt hoe snel je Nederlands leert? Hoe meer die op het Nederlands lijkt, bijvoorbeeld qua zinsbouw of uitspraak, hoe makkelijker het is.

Daarnaast zijn er nog een heleboel andere factoren die je leerproces moeilijker of makkelijker maken. In dit schema staan de meeste opgesomd.

Staan alle zwarte balkjes naar links? Dan wordt het een lang en moeilijk leerproces. Staan ze rechts? Dan is de kans groot dat je snel Nederlands leert. Zo heeft iedereen die een taal leert een persoonlijke combinatie van voor- en nadelen.

Bekijk hier het filmpje waarin Pol Goossen vertelt hoe verschillend het traject om Nederlands te leren verloopt, afhankelijk van je situatie.
;
4 soorten leertrajecten

Voor volwassenen zijn er 4 soorten trajecten als je Nederlands op school wil leren. In welk traject je terechtkomt, hangt af van je eerste gesprek met eventuele test. Woon je in de stad Antwerpen, Gent of Brussel? Dan kan je daar op gesprek gaan. Woon je ergens anders in Vlaanderen? Zoek dan een contactpunt dicht bij jou.

Daarna start je een traject bij:

Ligo, Centra voor Basiseducatie voor laagopgeleiden die niet kunnen lezen of schrijven

Ligo, Centra voor Basiseducatie voor laagopgeleiden die kunnen lezen en schrijven

Centra voor Volwassenonderwijs (CVO) voor hoogopgeleiden, bijvoorbeeld mensen met een diploma secundair onderwijs

Universitair talencentra (UT) voor hoogopgeleiden, bijvoorbeeld mensen met een diploma secundair of hoger onderwijs

Bekijk in deze schema's:

welke niveaus Nederlands er zijn

wat je op welk niveau kan

hoelang elk traject duurt

Taalniveau

Niet iedereen haalt uiteindelijk hetzelfde niveau Nederlands. Sommigen zullen bijvoorbeeld niet verder geraken dan een basisniveau. Toch is het altijd zinvol om je Nederlands te blijven oefenen.

Je taalniveau verandert trouwens voortdurend. Spreek je een hele tijd geen Nederlands meer, dan zal je niveau ongetwijfeld zakken. Maar iemand die een basisniveau heeft gehaald, kan een jaar later gerust een enorme sprong gemaakt hebben omdat hij op het werk veel Nederlands heeft geleerd.

Bovendien kan je beter zijn in de ene vaardigheid dan de andere. Moet je voor je werk veel schriftelijke instructies opvolgen maar heb je weinig contact met collega's of klanten? Dan zal je waarschijnlijk beter Nederlands kunnen lezen dan spreken.

Wil je weten wat je al kan zeggen op een specifiek niveau, bekijk dan de video's.

Krijg je niet genoeg van onze tips en inspirerende voorbeelden?

Goed nieuws: Schrijf je in voor onze 3-maandelijkse nieuwsbrief voor professionals en vrijwilligers . Je ontvangt dan gelijkaardige artikels en info over vormingen op maat.

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoelang duurt het om Nederlands te leren?

# data[].attributes.attachment_link.description
Dat is voor iedereen anders. Een taal leren is een continu proces waarbij iedereen zijn eigen tempo volgt. Je vooruitgang hangt af van je achtergrond en situatie, het traject dat je volgt en het taalniveau dat je wil halen.

# data[].attributes.headline
Laat je werkwoorden werken: weg met naamwoordstijl!

# data[].attributes.subject
Laat je werkwoorden werken: weg met naamwoordstijl!

# data[].attributes.attachment_link.title
Actie boven abstractie: weg met naamwoordstijl

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe maak je je tekst korter, vlotter, concreter en persoonlijker? Werk de naamwoordstijl weg.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Vind steeds het juiste woord

Synoniemen.net helpt je steevast snel aan het juiste woord. Het biedt naast een online synoniemenwoordenboek ook vertalingen en een hoop extra's.

Een synoniem is een ander woord voor ' een ander woord voor ': woorden noemen we synoniem als ze (ongeveer) hetzelfde betekenen.

Kies hierboven het tabblad synoniemen of vertalingen en voer je zoekwoord in, gevolgd door Enter of een klik op het vergrootglas. Voor het beste resultaat gebruik je het enkelvoud of de onvervoegde vorm en bij werkwoorden het hele werkwoord.

Wil je zomaar wat bladeren? Bekijk dan synoniemen voor een willekeurig trefwoord. Visueel ingesteld? Kies voor grafische weergave.

Het laatste nieuws

5 mei 2023 - Je wordt een beetje onnavolgbaarder
2 april 2022 - Vrees het cyrillisch niet
23 augustus 2021 - 15 jaar Synoniemen.net

Het woordenboek waar alles mee begint

Synoniemen.net leent zich veel beter dan een papieren woordenboek voor snel zoeken en gericht verder speuren: ieder resultaat maak je met één klik tot het nieuwe zoekwoord.

Mocht je na de resultaten op deze site nog behoefte hebben aan resultaten uit andere digitale woordenboeken, dan kun je vanaf iedere resultaatpagina meteen doorklikken naar de resultaatpagina voor jouw zoekwoord bij andere woordenboeken, zoals het (nogal beknopte) Van Dale Hedendaags Nederlands Woordenboek en het (nogal uitgebreide) Woordenboek der Nederlandsche Taal (WNT).

Volgens de regels en helemaal bij

Synoniemen.net bezigt de officiële spelling, die volgens het Groene Boekje van 2015, met inbegrip van de bijbehorende leidraad, zoals die wordt gebruikt door de overheid en in het onderwijs in Nederland, Vlaanderen en Suriname.

De jongste aanvullingen stammen van 21 oktober 2022. Sindsdien bevat het woordenboek 39.691 verschillende woorden: 14.043 trefwoorden, met elk gemiddeld 2,01 betekenissen en met voor elke betekenis gemiddeld 3,72 synoniemen.

Tot de jongste aanvullingen behoren onder andere: cryptografie, dieplood, dommekracht, dressoir, enveloppe en expanderen.

Synoniemenhitparade

Dit waren de meest gezochte trefwoorden in oktober 2023:

# data[].attributes.attachment_link.description
Het gratis online synoniemenwoordenboek. Snel doorzoekbaar met uitgebreide opties. Vind steeds het juiste woord.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Heb jij op jouw werk wel eens te maken met juridische teksten? Dan weet je dat het best een uitdaging kan zijn om die op een heldere, begrijpelijke manier over te brengen.

Juridische taal is onbegrijpelijk voor de gemiddelde lezer. Juridische teksten bevatten vaak ingewikkelde zinnen en vaktermen. Er zit een groot spanningsveld tussen wat juridisch noodzakelijk is om op te schrijven en het begrip door de lezer. Hoe zorg je dat de lezer de tekst begrijpt? Dat de boodschap overkomt? En dat tegelijkertijd een tekst juridisch gezien nog steeds klopt?

Op deze pagina een overzicht met alles wat je kunt lezen, luisteren en (terug)kijken rondom dit onderwerp.

Lezen

Overzichten

Boekentips

Spreekt het recht tot iedereen? Hoe de functionaliteit van het strafvonnis kan worden vergroot
Een boek van Geerke van der Bruggen, Leonie van Lent, Henk Pander Maat. Zij beantwoorden de vraag: is het wel mogelijk om strafvonnissen begrijpelijker te maken voor een groot publiek, en zo ja, hoe zo'n begrijpelijk strafvonnis er dan uit zou moeten zien.

Heerlijk helder: weg met krommunicatie!
Jan Hautekiet en Ann de Craemer beschrijven in hun boek 'Heerlijk Helder' op humoristische wijze het onheldere taalgebruik in verschillende maatschappelijke domeinen.

De taal van mr. Jip van Harten en dr. Janneke Bavelick
In dit boek van mr. Jip van Harten en dr. Janneke Bavelinck lees je alles wat je over B1 moet weten. Je ontdekt wat B1 is en hoe je B1 schrijft. Het boek bevat talloze verhalen uit de praktijk. Over de problemen van onbegrijpelijke taal en over de kracht van B1. Als je dit boek hebt gelezen, weet je hoe je teksten op B1 moet schrijven.

Weg met wollig
Esther van der Voort en Huibert-Jan van Roest werkten jarenlang in de meest wollige omgevingen die je kunt bedenken. Esther was ambtenaar en Huibert-Jan advocaat. Lees hoe het niet moet, en hoe het beter kan.

Maar zo heb ik het geleerd! De waarheid achter 50 taalkwesties
Taalexpert Wouter van Wingerden zocht 50 hete hangijzers tot op de bodem uit én vroeg mensen om hun oordeel. De uitkomst: strenge oordelen (hun hebben), nuance (je kan, zwaar wegen), nieuwe inzichten (reizigers worden verzocht) en verrassingen: hij wilt en de data is komen onstuimig op.

Goed voorbeeld

Verdacht, wat nu? - folder gemaakt door Lieke Beelen, Helen van Laarhoven, Paula van Gemen en Anita van den Bosch-de Gier. Een voorbeeld van duidelijke juridische taal.

Luisteren

Kijken

Webinar 'Het gebruik van beeld in duidelijke juridische communicatie'

Er is veel aandacht voor het begrijpelijk maken van juridische tekst. Maar alleen duidelijke taal gebruiken is niet altijd genoeg, ook de visuele vormgeving kan het begrip verhogen. In dit webinar bekijken we of een visuele vormgeving van een rechterlijke uitspraak of overeenkomst het begrip verhoogt. En natuurlijk hoe dat eruit ziet.
Terugkijken: webinar 'Het gebruik van beeld in duidelijke juridische communicatie'
Webinar 'Duidelijke juridische communicatie naar je doelgroep: hoe doe je dat en wat levert het op?'

Met Karl Hendrickx (hoofddocent aan de Universiteit Antwerpen voor het vak Rechtstaalbeheersing, taaladviseur van het Belgische Rekenhof, en buitengewoon gastdocent aan de KULeuven voor het vak Nederlandse rechtstaal), Lucienne van der Geld (directeur van het Netwerk Notarissen) en Herman van Harten (rechter en teamvoorzitter handelsrecht in het Gerechtshof Den Haag).

Terugkijken: webinar 'Duidelijke juridische communicatie naar je doelgroep: hoe doe je dat en wat levert het op?'

Webinar 'Duidelijke juridische communicatie: inspireren en leren'

Met Raf van Ransbeeck (raadsheer aan het Hof van beroep te Brussel, directeur van het Instituut Gerechtelijke Opleiding (IGO) van het ministerie van Justitie in Vlaanderen, en plaatsvervangend secretaris- generaal van de International Organization for Judicial Training), Hans Braam (juridisch adviseur in de gemeente Hilversum en voorheen gerechtsjurist die zich inzette voor verbetering van de leesbaarheid van uitspraken) en Paula van Gemen (schrijftrainer).

Terugkijken: webinar 'Duidelijke juridische communicatie: inspireren en leren'

Webinar van de Direct Duidelijk Tour 'Hoe krijg je juridische teksten direct duidelijk?'

Met Hans Braam (gerechtsjurist bij de rechtbank Amsterdam) en Pauline Alblas-Meijer (schrijfcoach bij de gemeente Utrecht).

Webinar van de Direct Duidelijk Tour 'Duidelijke juridische taal'

Met André Verburg (rechter, staatsraad en taaltrainer) en Anita van den Bosch-de Gier (jurist en redacteur).

Praktische workshop 'Heldere juridische taal: durf jij het aan?'

Een workshop van André Verburg en Paula van Gemen over het schrijven van begrijpelijke juridisch teksten. Deze workshop vond plaats tijdens de Gebruiker Centraal-conferentie 'De menselijke maat: #HoeDan' in 2021.

Mini-college van André Verburg

Over juridische teksten in begrijpelijke taal.

Gesprek André Verburg en Silke Polhuijs tijdens opening Direct Duidelijk Week

Tijdens de opening van de Direct Duidelijk Week op 10 oktober 2022 was een gesprek tussen André Verburg (rechter, staatsraad en taaltrainer) en Silke Polhuijs (schrijfcoach en -trainer) onderdeel van het programma. Dit gesprek ging over duidelijke taal van juristen en ambtenaren.

Om in jouw organisatie te gebruiken: korte videofragmenten

Korte videofragmenten uit het webinar 'Hoe krijg je juridische teksten direct duidelijk?' met mooie, opvallende of interessante uitspraken. Voel je vrij om deze te delen met collega's, op het intranet, in een interne nieuwsbrief of in een presentatie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Duidelijke juridische taal - Gebruiker Centraal

# data[].attributes.attachment_link.description
Op deze pagina een overzicht met alles wat je kunt lezen, luisteren en (terug)kijken rondom duidelijke juridische taal.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hans Van Grieken

Dat hoeft geen redactie- of communicatiecollega te zijn. Kies liefst voor iemand die niet met de materie of het project bezig is. Zo ontdek je tegelijk of je niet te veel verwacht van je lezer. Is er geen collega in de buurt? Vraag het aan je lief, je oma of je buurman. Behoren ze toevallig tot het doelpubliek? Pols dan meteen of het leesniveau van je tekst goed zit.

van je spellingscorrector, bijvoorbeeld de naam van je bedrijf. Zo krijg je minder valse waarschuwingen. Zie je toch een rood lijntje? Dan weet je dat het menens is.

Maar let tijdens de eindredactie niet enkel op schrijffouten. Besteed ook aandacht aan de van je tekst. Heb je duidelijke tussentitels en onderschriften bij foto's? Heb je alle Wablieft-tips toegepast? Hoe minder snel je tevreden bent, hoe beter het eindresultaat.

Dat hoeft geen redactie- of communicatiecollega te zijn. Kies liefst voor iemand die niet met de materie of het project bezig is. Zo ontdek je tegelijk of je niet te veel verwacht van je lezer. Is er geen collega in de buurt? Vraag het aan je lief, je oma of je buurman. Behoren ze toevallig tot het doelpubliek? Pols dan meteen of het leesniveau van je tekst goed zit.

van je spellingscorrector, bijvoorbeeld de naam van je bedrijf. Zo krijg je minder valse waarschuwingen. Zie je toch een rood lijntje? Dan weet je dat het menens is.

Maar let tijdens de eindredactie niet enkel op schrijffouten. Besteed ook aandacht aan de van je tekst. Heb je duidelijke tussentitels en onderschriften bij foto's? Heb je alle Wablieft-tips toegepast? Hoe minder snel je tevreden bent, hoe beter het eindresultaat.

# data[].attributes.attachment_link.title
Eindredactie op je eigen teksten: zes tips van een professionele copywriter

# data[].attributes.attachment_link.description
Het is de nachtmerrie van iedereen die schrijft: je vindt een schrijffout nadat je tekst gepubliceerd is. Sommige lezers roepen er schande over. Anderen nemen er geen aanstoot aan. Maar fouten leiden de aandacht af van je boodschap. In het slechtste geval doen ze twijfelen aan de inhoud van je tekst.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Vóór het schrijven

Denk na over wie je lezers zijn. Maak een basisstructuur voor je tekst. Die bestaat uit:

de kernboodschap van je tekst

de vragen van je lezers over de kernboodschap

de vragen die belangrijk zijn voor de lezer, maar die hij zichzelf waarschijnlijk niet stelt

Rangschik de vragen van belangrijk naar minder belangrijk.

Tijdens het schrijven

Schrijf liever kort dan lang

Schrijf alleen de essentie. Schrap overbodige informatie.

Wissel lange zinnen af met korte zinnen (maximum 10 woorden).

Schrijf spreektaal in plaats van formele taal

Gebruik alledaagse, eenvoudige woorden op B1-niveau.

Gebruik internationale woorden.

Vermijd vaktaal of leg het goed uit.

Vermijd figuurlijke taal.

Gebruik cijfers, maar schrijf de maanden voluit.

Gebruik een heldere structuur

Gebruik eenvoudige woorden om verbanden duidelijk te maken zoals 'en', 'maar', 'want', 'omdat' of 'daardoor'.

Werk met duidelijke tussentitels of vraagjes.

Gebruik korte opsommingen en lijstjes.

Schrijf direct

Gebruik instructies, eventueel in combinatie met 'alsjeblieft'.

Vermijd vage termen en afkortingen.

Zorg voor een duidelijke lay-out

Zorg voor voldoende witruimte.

Zet belangrijke woorden in het vet (niet onderstreept, schuingedrukt of in hoofdletters).

Na het schrijven

Leg je tekst weg. Lees hem de volgende dag nog eens na of laat hem nalezen door:

een collega

iemand die het onderwerp niet kent

een leespanel, bijvoorbeeld een klas laaggeletterde cursisten of anderstaligen

# data[].attributes.attachment_link.description
Denk na over wie je lezers zijn. Maak een basisstructuur voor je tekst. Die bestaat uit: de kernboodschap van je tekst de vragen van je lezers over de kernboodschap de vragen die belangrijk zijn voor de lezer, maar die hij zichzelf waarschijnlijk niet stelt Rangschik de vragen van belangrijk naar minder belangrijk.

# data[].attributes.headline
Wablieft - zin en onzin van pictogrammen

# data[].attributes.subject
Wablieft - zin en onzin van pictogrammen

# data[].attributes.body
Tips rond iconen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pictogrammen, we gebruiken ze vaak om teksten te verduidelijken. Eén ding maken ze in elk geval duidelijk: dat de schrijver de beste bedoelingen heeft. Jammer genoeg houdt het daar vaak op.

Wanneer ik een training geef, vraag ik de deelnemers om mij vooraf een tekst te bezorgen. Deze teksten gebruik ik tijdens de training als voorbeeld- en oefenmateriaal. Ik kwam onder andere deze pictogrammen tegen. Een quiz: wat wil de schrijver hiermee verduidelijken, volgens jou?

Je merkt het meteen: je haalt wellicht geen 6/6.

Vaak is er voorkennis nodig om een pictogram te begrijpen. Je herkent de telefoon enkel als je ouder bent dan dertig. Je herkent pas een bok als je er zelf ooit over gesprongen bent. Ik weet niet of dat geldt voor de ouders van jouw Senegalese leerling.

Veel pictogrammen zijn niet eenduidig. Je herkent wel een papier, een potlood en een klok. Maar wat betekent het?

En als laatste: sommige pictogrammen zijn bijzonder abstract. Had jij luizen gezien in het pictogram rechts onderaan? Ik alvast niet. We gebruiken pictogrammen vaak als ondersteuning voor laaggeletterden en mensen die heel weinig Nederlands begrijpen. Terwijl ik ervaren heb dat net zij de meeste moeite hebben met abstracte tekeningen. Jarenlang gaf ik les in een Centrum voor Basiseducatie, voornamelijk aan analfabete anderstaligen. Ik herinner mij een oefening waarbij mijn cursisten hun eigen voornaam moesten omcirkelen op een blad vol namen. Ik gebruikte daarbij het onderstaande pictogram, voor iedereen gepersonaliseerd met de eigen voornaam. Wat hadden een paar cursisten gedaan? De witte lijn in het pictogram overtrokken met potlood.

Mag je dan geen pictogrammen gebruiken? Jawel.

Vraag je in elke situatie af wat de beste manier is om te communiceren. Denk dan ruim. Soms kan één gesprek meer duidelijkheid geven dan tien brieven met pictogrammen.

Gebruik foto's in plaats van pictogrammen, als dat kan. Bijvoorbeeld: moeten patiënten een formulier in de brievenbus steken in je wachtkamer? Gebruik dan in je folder een foto van jouw brievenbus in jouw wachtkamer. Dat is veel herkenbaarder dan een pictogram, een tekening of een foto van eender welke andere brievenbus.

Werk je toch met pictogrammen? Hou het dan beperkt. Gebruik maximaal 15 vaste pictogrammen in jouw organisatie.

Leer je doelgroep wat de pictogrammen betekenen. Of geef hen een vertaling in hun eigen taal. Maak hen in elk geval vertrouwd met het systeem. Dit betekent dat pictogrammen vooral bruikbaar zijn bij regelmatige communicatie met een bekend publiek. Denk aan ouders in een school, cliënten van een OCMW, bewoners van een woonzorgcentrum ...

Kies pictogrammen die eenduidig zijn. Je vindt goede pictogrammen bij Text2Picto en .

Je hebt natuurlijk nog recht op de oplossing van de quiz.

Dit is wat de schrijvers wilden verduidelijken met de pictogrammen:

boven, van links naar rechts

onder, van links naar rechts

Lees ook mijn tien tips voor eenvoudige teksten.

Charlotte van Hooijdonk en Lisanne van Weelden onderzochten het nut van pictogrammen in communicatie van gemeenten. Daaruit blijkt dat niet iedereen ze begrijpt. De helft van de onderzochte pictogrammen was onduidelijk, vooral voor mensen met een andere taalachtergrond dan het Nederlands en voor laagopgeleiden.

Hier vind je meer informatie over het onderzoek. (Universiteit Utrecht, in opdracht van de Taalunie en op initiatief van gemeente Den Haag en Stad Gent, september 2021)

# data[].attributes.attachment_link.description
Pictogrammen, we gebruiken ze vaak om teksten te verduidelijken. Eén ding maken ze in elk geval duidelijk: dat de schrijver de beste bedoelingen heeft. Jammer genoeg houdt het daar vaak op. Katrien van Wablieft legt uit waar het schoentje knelt. En je krijgt er vijf tips bovenop!

# data[].attributes.body
Neem je 10 minuten de tijd om de evaluatie in te vullen? Zo kunnen we onze trainingen nog beter maken. Alvast bedankt!

# data[].attributes.attachment_link.title
Evaluatie - vorming bij atlas (Page 1 of 5)