# data[].attributes.body
Secundaire scholen bieden minder fruit (1 op 3 scholen nooit) en meer snacks aan

(Light) frisdranken blijven goed vertegenwoordigd in het secundair onderwijs; pact ondertekend om tegen 2021 alle gesuikerde frisdranken uit de scholen

Warme maaltijden kunnen (nog) gezonder

Afspraken rond voeding (bijv. of leerlingen tijdens de les water mogen drinken) vaker verankerd in het schoolreglement

Waterbeleid gaat erop vooruit (38% van de scholen), maar blijft wel aandachtspunt

Persdossier Gezondheidsbeleid in basis- en secundaire scholen in kaart gebracht, Viges, 2017.

# data[].attributes.body
In 87% van de scholen komt ‘beweging’ als gezondheidsthema in verschillende leerjaren aan bod.
Het organiseren van bewegingstussendoortjes niet in de lift in het SO (slechts 14% van de scholen).
Meer scholen voorzien extra lesuren LO
Scholen blijven inzetten op actieve verplaatsing bijv. bij uitstappen of het voorzien van een fietsenstalling.
Nog steeds gezocht: geschikte turnzaal (7% niet) en zwembad (20% niet)
Persdossier Gezondheidsbeleid in basis- en secundaire scholen in kaart gebracht, Viges, 2017.

# data[].attributes.headline
Duurzame voeding verbetert leerprestaties én de wereld

# data[].attributes.subject
Duurzame voeding verbetert leerprestaties én de wereld

# data[].attributes.body
Klik op de afbeelding voor de link naar het artikel.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Duurzame voeding is niet alleen gezond", zegt Kaat van Ongeval van Rikolto (Vredeseilanden). "Het is ook een vorm van wereldburgerschap, ouderbetrokkenheid én brede school. En je leerlingen presteren nog beter ook." Hoe maak je samen werk van zo'n duurzaam voedingsbeleid?
Wat is duurzame voeding?

"Een duurzame maaltijd bevat veel groente en fruit. Bij voorkeur seizoensgebonden en lokaal geteeld, zonder kunstmatige bestrijdingsmiddelen. Serveer je ook vlees of vis op school, kies dan voor een keurmerk."

"Groenten zelf kweken, bijvoorbeeld in de schoolmoestuin, is duurzaam. Maar je kan je ingrediënten ook direct bij de boer kopen, dat noemen we de korte keten. Zo zijn je groenten vers en de boer krijgt er een eerlijke prijs voor. Fairtradeproducten uit het Zuiden, zoals koffie en bananen, zijn ook een voorbeeld van de korte keten."

"Duurzame voeding creëert zo min mogelijk afval. Dat geldt voor verpakkingsmateriaal, maar ook voor voedselverspilling. Zowel op je bord als in de keuken: aardappelschillen en de stronk van een bloemkool, kan je bijvoorbeeld perfect gebruiken voor een puree."

Wat is het verschil tussen gezonde en duurzame voeding? En waarom letten scholen vooral op het eerste?

"Een duurzaam voedingsbeleid bouwt voort op het bestaande gezondheidsbeleid. 'Gezond' en 'duurzaam' zijn immers vaak synoniemen, maar niet altijd. Een brooddoos vol fairtradechocolade mag dan wel duurzaam zijn, gezond is het niet. En een voorverpakte wrap met kip en avocado is gezond maar niet duurzaam."

"Omdat gezonde voeding direct invloed heeft op de prestaties van leerlingen, krijgt dat prioriteit. Leerlingen merken zelf ook dat ze beter in hun vel zitten. Een duurzaam voedingsbeleid gaat nog een stap verder. Het houdt niet alleen rekening met het welzijn van de leerlingen nu en later, maar ook met andere landen en volgende generaties. Het gaat over klimaatverandering, over eerlijke handel. Dat is abstracter, maar tegelijk een geweldige vorm van wereldburgerschapseducatie."

Hoe maak je als school werk van een duurzaam voedingsbeleid?

"Een duurzaam voedingsbeleid gaat verder dan de refter. Zie eten niet als iets wat 'erbij' komt, maar integreer het in je dagelijkse werking. Werk niet alleen bij PAV rond voeding, maar in alle vakken. Waarom geen Franse tekst over voedselverspilling lezen? Groenten fermenteren bij chemie? Of een economische casus uitwerken rond de korte keten?"

"Zorg ervoor dat het voedingsbeleid wordt gedragen. Stel een stuurgroep samen met leraren, leerlingen en ouders. Breng samen in kaart wat de school doet rond duurzaamheid en wat beter kan. Misschien scheiden de leerlingen geen afval omdat de vuilbakken te ver weg staan? Of passen hun drinkbussen niet onder de kraantjes in het toilet?"

"Luister naar weerstand, maar laat het je niet tegenhouden. Onbekend is vaak onbemind. Organiseer een proeverij van vegetarische smeersels op de speelplaats, schenk fairtradekoffie in de lerarenkamer, doe een afvalmeting in de refter. Zorg dat duurzame voeding gaat leven op school."

Is duurzame voeding niet duur en elitair? Wat als er op jouw school veel lege brooddozen zijn?

"Reden te meer om er werk van te maken! Leerlingen kunnen niet presteren op een lege maag. Daarom bieden veel scholen met een kansarm publiek gratis soep aan. De ideale duurzame maaltijd, want: voedzaam en je kan er allerlei restjes in verwerken. Maar leerlingen weigeren soms uit schaamte. Als je de soep aan iedereen aanbiedt tegen een lage prijs en uitlegt dat je het doet om verspilling tegen te gaan, voelen ze zich minder gestigmatiseerd."

"Je kan er zelfs een sociaal project van maken. Bijvoorbeeld door langdurig werklozen via artikel 60 een werkervaringsplaats aan te bieden in je schoolkeuken. Sla de handen ineen met wijkgezondheidscentra, de kerk of moskee. Betrek ouders in een kookteam of zet je leerlingen zelf aan het werk. Samen koken en eten kan een vorm van brede school zijn. Zeker als je de refter omtovert tot een gezellige plek."

En wat als je werkt met een cateraar?

"Van de scholen die warme maaltijden aanbieden, heeft 14 % een zelfstandige kok. De rest werkt met externe cateringbedrijven. Je kan hun gerust vragen rekening te houden met jouw wensen en bijvoorbeeld meer vegetarische en vegan opties aan te bieden. Zeker als de hele scholengroep afneemt bij dezelfde cateraar, heb je een sterke onderhandelingspositie."

"Een zelfstandige kok geeft meer vrijheid, maar niet elke school heeft daarvoor de middelen. Als het beleid een speerpunt zou maken van duurzame voeding, is er veel mogelijk. Kijk maar naar Kopenhagen: daar kregen alle schoolkantines een make-over. Er is een duidelijke visie op duurzame voeding, kinderen koken er bijvoorbeeld onder leiding van een professionele kok. Rikolto droomt ervan om in Vlaanderen hetzelfde te realiseren."

Pimp je drinkbus

"Onze school bood frisdrank aan via de automaat. En de blikjes? Die belandden op het gras. Daar moeten we samen iets aan doen, zeiden we. We overtuigden de directie om een tapkraan te installeren. Elke leerling kreeg een drinkbus die ze mochten versieren. En tijdens de speeltijd konden ze hun kraantjeswater pimpen met vers fruit en muntblaadjes. Blikjes en petflessen komen onze school niet meer in."
Liesbet en Lodewijk geven les op Nieuwen Bosch Humaniora in Gent, een van de pilootscholen in het proefproject Good Food@School van Rikolto. Ook jij kan je school of klas opgeven voor ondersteuning bij je voedingsbeleid. Het duurzaam voedingsbeleid dat Rikolto promoot, bouwt voort op de engagementsverklaring over dranken en tussendoortjes en de gids voor schoolmaaltijden. Doel is de duurzame aspecten daarvan te verdiepen. Daarvoor werken verschillende partners, waaronder Rikolto, samen aan een Green Deal.

# data[].attributes.attachment_link.title
Duurzame voeding verbetert leerprestaties én de wereld - Klasse

# data[].attributes.attachment_link.description
"Duurzame voeding is niet alleen gezond", zegt Kaat van Ongeval van Rikolto (Vredeseilanden). "Het is ook een vorm van wereldburgerschap, ouderbetrokkenheid én brede school. En je leerlingen presteren nog beter ook." Hoe maak je samen werk van zo'n duurzaam voedingsbeleid? Wat is duurzame voeding? "Een duurzame maaltijd bevat veel groente en fruit.

# data[].attributes.body
Klik op deze link om meer info te krijgen: https://www.gezondleven.be/themas/voeding/voedingsdriehoek

# data[].attributes.body
Scholen zetten meer in op begeleiding van alcohol- en drugproblemen

Actieve communicatie naar het lerarenkorps nodig over bestaande regels en procedures mbt alcohol en drugs om correct en efficiënt te kunnen optreden bij regelovertreding

De educatie over alcohol is kwaliteitsvoller geworden en over meerdere leerjaren

Persdossier Gezondheidsbeleid in basis- en secundaire scholen in kaart gebracht, Viges, 2017.

# data[].attributes.body
Aandacht voor afspraken over ventileren en verluchten: 6 op 10 scholen maken afspraken met leraren over handmatig ventileren en verluchten. Het onderhoud van ventilatiesystemen

Persdossier Gezondheidsbeleid in basis- en secundaire scholen in kaart gebracht, Viges, 2017.

# data[].attributes.body
Meer en meer scholen laten ouders, leerlingen en eigen personeel toe om te roken buiten de periode van de wetgeving (tussen 18u30 – 6u30 en in het weekend)

Scholen knijpen oogje dicht wanneer leerlingen overdag tijdens een extra-muros activiteit roken

E-sigaret nog te weinig opgenomen in het schoolreglement

86% van de scholen doen educatieve activiteiten over roken in meerdere leerjaren

Persdossier Gezondheidsbeleid in basis- en secundaire scholen in kaart gebracht, Viges, 2017.

# data[].attributes.body
Klik op de afbeelding voor de link naar het artikel.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
6 tot 9 uur! Zolang zitten je leerlingen gemiddeld stil per dag. Een groot aantal van die zituren brengen kinderen door in de klas. Nochtans is te lang stilzitten gevaarlijk. Femke De Meester van Vlaams Instituut Gezond Leven geeft raad.

Bewegen onze leerlingen te weinig?

Dr. Femke De Meester: "Inderdaad. We zien vaak gezonde leerlingen, met op het eerste gezicht voldoende beweging. Maar ze lopen toch gevaar. Ze zitten te lang stil. Ook onze kleuters, terwijl we net denken dat die voortdurend rondlopen in de klas."

Wat zijn de gevolgen als je leerlingen te lang stilzitten?

Dr. Femke De Meester: "Leerlingen worden minder fit, lopen risico op overgewicht en obesitas, minder sterke spieren en gewrichten, slaapproblemen, hebben een lager mentaal welbevinden en in sommige gevallen zelfs minder goede schoolresultaten. Op volwassen leeftijd lopen ze risico op hogere cholesterol en bloeddruk."

Waarom zitten kinderen lang stil?

Dr. Femke De Meester: "'In het eerste leerjaar moeten ze flink stilzitten', hoor je wel eens. Die positieve houding over lang stilzitten doet geen goed. Ze krijgen zowel thuis als op school vaak fout voorbeeldgedrag voorgeschoteld. Al denken we dat heel wat leraren veel rechtstaan en rondstappen in de klas. We weten dat 1 op 10 kleuters, 2 op 10 kinderen en 9 op 10 jongeren aan meer dan 2 uur per dag schermtijd blootgesteld worden op weekdagen. Op weekenddagen worden dat 4 op 10 kleuters, 6 op 10 kinderen en 10 op 10 jongeren."

Hoe zetten we kinderen meer in beweging?

Dr. Femke De Meester: "Stimuleer ouders om de schermtijd voor hun kinderen al van kleins af aan te beperken. Doorbreek ook het stilzitten in de klas. Zitgedrag is gewoontegedrag: als een kind veel tijd zittend doorbrengt, is de kans groter dat het dat op volwassen leeftijd ook zal doen. Maak dat je leerlingen afwisselen tussen rust en licht intensief bewegen zoals staand tekenen, matig intensief bewegen zoals wandelen of recreatief zwemmen en hoog intensief bewegen zoals lopen of sporten."

Wat kan je doen als leraar?

Dr. Femke De Meester: "Ideaal zou zijn mochten je leerlingen het urenlang stilzitten regelmatig onderbreken. Bijvoorbeeld iedere 30 minuten. Je kan ook stabureaus installeren in je klas, of je bestaande tafels verhogen, bijvoorbeeld met bed blocks voor babybedjes. Te weinig budget? Begin met 1 exemplaar. Zo kunnen leerlingen er kennis mee maken. Voorzie een beurtrol. Laat je leerlingen doorschuiven zodat ze regelmatig kunnen rechtstaan.

Wil je nog meer lowbudgetvoorzieningen? Installeer schildersezels of hang planken op verschillende hoogtes. Of plaats de computer op ooghoogte.

Geef buiten les wanneer dat kan. Of organiseer een wandeling bij het begin van de dag. Laat je kleuters bijvoorbeeld rechtstaan tijdens het vaste kringmoment. Laat rechtstaan als leuk aanvoelen. Ga met kleine ingrepen de gewoonte aanmeten bij de kinderen. Organiseer bewegingstussendoortjes.

Gebruik de gang als extra klasruimte, zet de deur open. Geef knutselmateriaal of projecten mee waardoor ze liefst al bewegend aan de slag kunnen tijdens de speeltijd. Ga dus niet alleen voor de typische middagsportactiviteiten, want die spreken lang niet alle leerlingen aan.

Organiseer groepswerk zo dat leerlingen van de ene tafel naar de andere bewegen. Een bewegingsstimulerende speelplaats kan ook geen kwaad. En als je een bewegingskwartiertje inlast, geef dan opties. Vermijd verplichtingen. "Welke beweegactiviteit wil ik nu doen?" Door die keuzemogelijkheden verhoog je het goed gevoel van je leerling.

Ga je op uitstap? Laat de bus eens voor wat hij is en neem bijvoorbeeld het openbaar vervoer en voorzie een stuk wandeling."

Wat kan je organiseren op schoolniveau?

Dr. Femke De Meester: "Maak een analyse van de toestand op jouw school. Bouw langzaam aan een nieuwe aanpak. Je hoeft niet alles bruusk om te gooien. Met de kadermethodiek Gezonde School helpt het Vlaams Instituut Gezond Leven je met het gezondheidsbeleid.

Eis niet meteen dat elke leerling om de 30 minuten rechtstaat. Dan krijg je misschien een slecht gevoel rond zitonderbrekingen. Pas bijvoorbeeld geleidelijk aan elementen toe uit bewegend leren. Laat leraren daar op hun eigen tempo zelf mee experimenteren.

Je kan ook je speelplaats met minieme middelen zo inrichten dat leerlingen gaan bewegen. Hinkelpaden, markeringen ... De mentaliteit moet zijn: het is oké om recht te staan."

# data[].attributes.attachment_link.title
"Laat je leerlingen niet stilzitten" - Klasse

# data[].attributes.attachment_link.description
6 tot 9 uur! Zolang zitten je leerlingen gemiddeld stil per dag. Een groot aantal van die zituren brengen kinderen door in de klas. Nochtans is te lang stilzitten gevaarlijk. Femke De Meester van Vlaams Instituut Gezond Leven geeft raad. Bewegen onze leerlingen te weinig? Dr. Femke De Meester: "Inderdaad.

# data[].attributes.body
Klik op de afbeelding om ze beter te lezen.

# data[].attributes.body
Klik op de afbeelding om te vergroten en te lezen.

# data[].attributes.body
Klik op deze link voor meer uitleg: https://geluksdriehoek.be/de-geluksdriehoek

# data[].attributes.body
Klik op deze link om meer info te krijgen: https://www.gezondleven.be/themas/beweging-sedentair-gedrag/bewegingsdriehoek