# data[].attributes.headline
นางสาวแพรวมณี อุ่นเรือน 149

# data[].attributes.subject
นางสาวแพรวมณี อุ่นเรือน 149

# data[].attributes.body
-สถาปัตยกรรม

มีลักษณะเด่น มีการได้รับรับอิทธพลมาจากที่อื่นๆบ้าง แต่ก็มีการพัฒนาจนมีลักษณะเฉพาะของตนเอง สร้างขึ้นจากพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะสถูปเจดีย์ สามารถแบ่งได้ตามการได้รับจากอิทธิพลแบ่งเป็น 3 แบบได้แก่  -เจดีย์ทรงดอกบัวตูมหรือทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ เป็นเจดีย์ทรงสุโขทัยแท้  -เจดีย์ทรงกลมแบบลังกา โดยมีพระพุทธศาสนาลัทธิลังกาวงศ์เข้ามาอีกด้วย นอกจากนี้ยังมี เจดีย์แบบศรีวิชัยที่มีฐานและองค์ระฆังสูงทำเป็นสี่เหลี่ยม  -เจดีย์แบบศรีวิชัย หรือพระปรางค์ มีการเลียนแบบจากศิลปะลพบุรีเป็นปรางค์แบบเขมรซึ่ง แต่ถูกดัดแปลงเป็นปรางค์แบบไทย มีลักษณะ ทรงสูงชะลูดขึ้นกว่าเดิม มียอดเรียวแหลมเพิ่มลวดลายตกแต่งแบบสุโขทัย

-ประติมากรรม
พระพุทธรูปสุโขทัยจัดเป็นพระพุทธรูปที่มีลักษณะสวยงามที่สุดในศิลปกรรมไทย โดยนิยม สร้าง 4 อิริยาบถ คือ นั่ง นอน ยืน เดิน หรือ ปางลีลา โดยพระพุทธรูปมีลักษณะเฉพาะของสุโขทัยที่งดงามที่สุดอีกทั้ง ยังมีประติมากรรมที่งดงามอีกประเภทหนึ่ง ได้แก่ ลวดลายปูนปั้นประดับตกแต่งอาคารและเทวรูปหล่อสำริด โดยมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวและโดดเด่น คือ พระเกศมีรัศมีเป็นเปลว ขมวดพระเกศาเล็กน้อย พระพักตร์รูปไข่ พระโขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม พระโอษฐ์ยิ้มเล็กน้อย พระอังสะใหญ่ บั้นพระองค์เล็ก ครองจีวรห่อเฉียงชายจีวรยาวลงมาถึงพระนาคีคล้ายเป็นลายเขี้ยวตะขาบ ซึ่งนำมาสร้างเป็นปางต่างๆ เช่น ปางมารวิชัยประทับขัดสมาธิราบ เป็นต้น  และสมัยสุโขทัยยังมีการทำเครื่องเคลือบดินเผาที่เรียกว่าเครื่องสังคโลก นำแบบมาจากจีนหรือช่างไทยเป็นผู้ค้นคิดและพัฒนาขึ้นเอง ส่วนมากเป็นเครื่อง ถ้วยชาม เป็นเครื่องเคลือบเซลาดอนสีเขียวไข่กาผลิตเพื่อใช้ในราชอาณาจักรและส่งเป็นสินค้าส่งออก นอกจากนี้ยังการทำตุ๊กตาเป็นส่วนประกอบตกแต่งอาคารสถาปัตยกรรมพระพุทธศาสนาด้วย

# data[].attributes.body
สถาปัตยกรรม  มีความงามและมีลักษณะเด่นเฉพาะ แม้จะได้รับอิทธพลมา จากที่อื่นบ้าง แต่ก็มีการพัฒนาจนมีลักษณะเฉพาะของตนเอง สร้างขึ้นเนื่องในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะสถูป
สถาปัตยกรรมที่สำคัญของสุโขทัย ประกอบด้วย เจดีย์ อาคาร วิหาร อุโบสถ
1) เจดีย์ เจดีย์แบบสุโขทัย ฐานจะเป็นสี่เหลี่ยม 3 ชั้นตั้งซ้อนกัน องค์เจดีย์มีลักษณะเป็นทรงกลมหรือย่อมุมแบบเหลี่ยม มีซุ้มจระนำ ปลายเจดีย์จะทำเป็นรูปทรงพุ่มข้าวบิณฑ์หรือดอกบัวตูม เช่น พระเจดีย์องค์ใหญ่ ที่วัดมหาธาตุ สุโขทัย พระเจดีย์องค์กลางที่วัดเจดีย์เจ็ดแถว เมืองศรีสัชนาลัย เป็นต้น
ประติมากรรม
พระพุทธรูปสุโขทัยจัดเป็นพระพุทธรูปที่สวยงามที่สุดในบรรดาศิลปกรรมไทยนิยม สร้าง 4 อิริยาบถ คือ นั่ง นอน ยืน เดิน หรือที่เรียกกันว่า ปางลีลาซึ่งเป็นพระพุทธรูปที่มีลักษณะเฉพาะของสุโขทัยที่งดงามที่สุด ส่วนประติมากรรมที่งดงามอีกประเภทหนึ่ง คือลวดลายปูนปั้นประดับตกแต่งอาคารและเทวรูปหล่อสำริดที่มีความงดงามและมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่โดดเด่น คือ พระรัศมีเป็นเปลว เส้นพระศกขมวด ก้นหอยแหลมสูง ส่วนมากไม่มีพระศก พระพักตร์รูปไข่ พระขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม พระหนุเสี้ยม พระโอษฐ์ยิ้มเล็กน้อย พระอังสะใหญ่ บั้นพระองค์เล็ก ครองจีวรห่มเฉียง ชายสังฆาฏิยาวถึงพระนาภี มีปลายสองแฉกย่นเป็นรูปเขี้ยวตะขาบทับซ้อนกันหลายชั้น นั้งขัดสมาธิราบ ฐานหย้ากระดานเกลี้ยงตอนกลางแอ่นเข้าข้างใน

# data[].attributes.body
เอกลักษณ์และประติมากรรมในสมัยสุโขทัย มีการสร้างตามศิลปะแบบขอม เช่นการก่อด้วยศิลาแลง มีบันไดขึ้นสู่องค์ปราง มีแผนผังแบบรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า สร้างเจดีย์แบบมีแผนร่วมกันจากสามส่วนหลัก(ฐาน เรือนธาตุ ยอด) เช่นเจดีย์ทรงปราสาท ที่มีฐานบัวลูกฟัก เรือนธาตุ กลีบขนุน อาจะมีการเพิ่มยอดแหลมจากทรงระฆังลูกเดียว เป็นแบบปราสาทห้ายอด มีแบบอื่นอีกคือเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ โดยมีการได้รับอิทธิพลอื่นๆร่วมด้วยเช่นเขมร ลังกา พุกาม

# data[].attributes.headline
ภักดิณี071พระเจดีย์ทรงดอกบัวตูม หรือพุ่มข้าวบิณฑ์ เป็นสถาปัตยกรรมแบบสุโขทัยแท้ เช่น เจดีย์ประธานวัดมหาธาตุ เจดีย์ประธานทรงดอกบัวตูมวัดเจดีย์เจ็ดแถว
พระพุทธรูป พระเกศมีรัศมีเป็นเปลวเพลิง ขมวดพระเกศาเล็กน้อย ส่วนมากไม่ทีพระศก พระนาสิกงุ้ม พระพักตร์รูปไข่ พระโขนงโก่ง พระอังสะใหญ่ บั้นพระองค์เล็ก ครองจีวรห่อเฉียงชายจีวรยาวลงมาถึงพระนาคีคล้ายเป็นลายเขี้ยวตะขาบ

# data[].attributes.subject
ภักดิณี071พระเจดีย์ทรงดอกบัวตูม หรือพุ่มข้าวบิณฑ์ เป็นสถาปัตยกรรมแบบสุโขทัยแท้ เช่น เจดีย์ประธานวัดมหาธาตุ เจดีย์ประธานทรงดอกบัวตูมวัดเจดีย์เจ็ดแถว
พระพุทธรูป พระเกศมีรัศมีเป็นเปลวเพลิง ขมวดพระเกศาเล็กน้อย ส่วนมากไม่ทีพระศก พระนาสิกงุ้ม พระพักตร์รูปไข่ พระโขนงโก่ง พระอังสะใหญ่ บั้นพระองค์เล็ก ครองจีวรห่อเฉียงชายจีวรยาวลงมาถึงพระนาคีคล้ายเป็นลายเขี้ยวตะขาบ

# data[].attributes.body
เจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ หรือทรงดอกบัวตูม ถือเป็นสถาปัตยกรรมเอกลักษณ์ของศิลปะสุโขทัย คือมีลักษณะเฉพาะของศิลปะสุโขทัย โดยในระยะแรกรับอิทธิพลมาจากศิลปะเขมร ต่อมาได้พัฒนาเป็นศิลปกรรมของตนเอง ตัวอย่างเช่นเจดีย์พระศรีมหาธาตุ วัดพระศรีมหาธาตุ สุโขทัย

ส่วนฐาน ประกอบไปด้วยชั้นเขียง 4-5 ชั้น ซ้อนลดหลั่นกัน รองรับฐานบัวลูกแก้วอกไก่

ส่วนกลาง คือ ฐานบัวลูกฟัก 2 ฐาน ซ้อนกันรับกับแท่ง 4 เหลี่ยมเพิ่มมุม ประดับกลับขนุนตอนบนของเรือนธาตุ

ส่วนยอดเป็นดดอกบัวตูม ซึ่งส่วนบนจะมีกรวยครอบอยู่ มีวงแหวนซ้อนเรียงกันขึ้นไปเรียกว่า ปล้องไฉน และต่อจากปลายยอดคือ ปลี

เจดีย์ทรงระฆัง ที่จะมีบัวถลา 3 เส้น ที่มีลักษณะเป็นบัวคว่ำอย่างเดียว

ส่วนประติมากรรมเอกลักษณ์ของศิลปะสุโขทัยคือ จะไม่นิยมสร้าางพระอุโบสถเนื่องจากมีพื้นที่น้อย หากมีก็จะมีในวัดสำคัญเท่านั้น เช่น อุโบสถวัดพระศรีมหาธาตุ สุโขทัย ซึ่งมีไว้เพื่อนประกอบพิธีทางศาสนาเท่านั้น

นอกจากนี้ยังมีพระพุทธรูปลักษณะเอกลักษณ์ของสุโขทัย คือ พระพักตร์รูปไข่ พระรัศมีรูปเปลวเพลิง เส้นพระศกขมวดก้นหอยแหลมสูง พระขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม พระหนุเสี้ยม

# data[].attributes.body
สถาปัตยากรรมเอกลักษณ์ของสุโขสทัย คือเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ หรือเจดีย์ทรงดอกบัวตูม ที่ได้รับแรงบัดาลให้จากหลายอิทธิพล จนมาเป็นศิลปกรรมของตนเอง

ประติมากรรมพรุพุทธรูป ที่มีพระรัศมีเปลวเพลิง พระพักตร์รูุปไข่ พระศกขมวดก้นหอย พระขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม มีชายผ้าสังฆาฏิยยาวถึงพระนาภี และพระพุทธรูปสี่อิริยา

# data[].attributes.headline
กฤติยาภรณ์ 041

# data[].attributes.subject
กฤติยาภรณ์ 041

# data[].attributes.body
1.ศาลตาผาแดง สร้างตามความเชื่อว่าเป็นภูเขาศักดิ์สิทธิ์ตามคติของชาวสุโขทัยที่นับถือผีเทพยดา
2.การประดับซุ้มปราสาทจะไม่ทำเสารองรับซุ้ม
3.เจดีย์ประธานทรงดอกบัวตูม
4.ฐานบัวลูกฟัก รับอิทธิพลมาจากขอม
5.พระพุทธรูปสี่อิริยาบถ
6.บัวถลาจำนวน 3 เส้น ในเจดีย์ทรงระฆัง
7.ฐานบัวลูกแก้วอกไก่ รับอิทธิพลมาจากล้านนา
8.ลักษณะของพระพุทธรูป คือ พระพักตร์รูปไข่ พระรัศมีรูปเปลวเพลิง พระขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม ชายสังฆาฏิยาวถึงพระนาภี

# data[].attributes.body
ในสมัยสุโขทัยนได้รับอิทธิพลศิลปะแบบต่างๆ จนเกิดการพัฒนามาเป็นลักษณะเฉพาะของสุโขทัย ซึ่งมีความงดงามและโดดเด่นที่สุด โดยเฉพาะสถูป โดยสามารถแบ่งตามที่มาของอิทธิพล คือ
1.เจดีย์ทรงดอกบัวตูม หรือทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ มักสร้างฐานสี่เหลี่ยมซ้อนกันสามชั้น องค์เจดีย์เป็นเหลี่ยมย่อมุม ยอดเป็นทรงพุ่มข้าวบิณฑ์หรือดอกบัวตูม การก่อสร้างใช้ศิลาแลงเป็นแกน ฉาบปูน เจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์นี้ถือเป็นเจดีย์ของสุโขทัยแท้ๆ ปรากกฎอยู่ตามวัดสำคัญต่างๆ
2.เจดีย์ทรงกลมแบบลังกา เป็นเจดีย์ที่รับรูปแบบมาจากลังกา เจดีย์แบบนี้ทีฐานสี่เหลี่ยมยกสูง บางทีประดับฐานด้วยรูปช้าง เช่น เจดีย์วัดช้างรอบ
3.เจดีย์ทรงศรีวิชัย
และผังการสร้างพุทธสถาน มีการสร้างวิหารไว้หน้าเจดีย์
ส่วนอุโบสถจะมีแค่วัดสำคัญๆเท่านั้น

ด้านประติมากรรม
สุโขทัยได้ดัดแปลงผสมผสานกับความงามแบบท้องถิ่น ทำให้พระพุทธรูปมีความงดงามเฉพาะตัวเป็นเอกลักษณ์ของสุโขทัย พระพุทธรูปที่มีความงดงามมากเช่น พระพุทธรูปสำริดปางลีลาระเบียงวัดเบญจมบพิตร อีกทั้งยังนิยม สร้าง 4 อิริยาบถ คือ นั่ง นอน ยืน เดิน หรือที่เรียกกันว่า ปางลีลาซึ่งเป็นพระพุทธรูปที่มีลักษณะเฉพาะของสุโขทัยที่งดงามที่สุด ประติมากรรมที่งดงามอีกประเภทหนึ่ง คือลวดลายปูนปั้นประดับตกแต่งอาคารและเทวรูปหล่อสำริด นอกจากนี้ยังนิยมสร้างพระพุทธบาทด้วย มีทั้งทำด้วยศิลาและสำริด ที่สำคัญคือพระพุทธบาทที่ครอบรอยพระพุทธบาทที่ทำด้วยสำริดที่ได้มาจากวัดเสด็จ จ.กำแพงเพชร

# data[].attributes.body
038

เอกลักษ์ในศิลปะกรรมสุโขทัยคือ ด้านสถาปัตยกรรม ผังการสร้างพระพุธสถานคือมีการสร้างวิหารไว้ด้านหน้าเจดีย์ ส่วนอุโบสถจะมีเเค่เพียงวัดใหญ่หรือวัดสำคัญเท่านั้นเนื่องจากสุโขทัยเป็นอณาจักรที่ค่อนข้างเล็ก จึงทำให้มีจำนวนพระน้อย มีเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์หรือเจดีย์ทรงดอกบัวตูมที่เป็นเอกลักษณ์ของสุโขทัย เเละพบเจดีย์อีกหลายรูปเเบบเช่น เจดีย์ทรงปราสาทเเบบสุโขทัย ที่ได้รับอิธิพลจากศิลปะขอม เจดีย์ทรงปราสาทยอด ได้รับอิธิพลจากศิลปะล้านนาที่ได้รับจากพุกามมาอีกที เเละยังมีการสร้างมณฑปที่ประดับด้วยพระพุทธรูป4อริยาบท ที่ได้รับอิธิพลจากศิลปะพุกามอีกด้วย ด้านปติมากรรม คือ พระพุทธรูปสมัยสุโขทัย ที่สามารถเเบ่งได้เป็น4หมวด โดยพระพุทธรูปหมวดที่2 คือพระพุทธรูปหมวดใหญ่จะเป็นพระพุทธรูปที่มีความสวยงามมากที่สุดซึ่งพัฒนามาตากช่างสกุลต่างๆของไทยเเละลังกาโดยมีพุทธลักษณะดังนี้ ทรงมีพระพักตรรูปไข่ มีขมวดเกษาเล็ก ประดับด้วยเปลวพระเพลิง พระนาสิกเเหลมปลายงุ้ม พระโอษบาง ครงจีวรห่มเฉียงมีริ้ว ปลายสังขติยาวจรดพระนาภี มีปลายเป็นลักษณะเขี้ยวตะขาบ ส่วนใหญ่จะพบอยู่ในพระพุทธรูปปางลีลา

# data[].attributes.headline
ชิชาภรณ์ 126เอกล

# data[].attributes.body
ชิชาภรณ์ 126
เอกลักษณ์ของศิลปะสุโขทัย คือ เจดีย์ทรงปราสาทยอด เจดีย์ทรงปราสาทสุโขทัย ได้รับอิทธิพลจากขอม  เจดีย์แบบดอกบัวตูม ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ มีลักษณะฐานเป็นสี่เหลี่ยม3ชั้น เจดีย์ของสุโขทัย ในด้านสถาปัตยกรรมได้รับรับอิทธิพลจากขอมและล้านนา และในสุโขทัยจะมีการสร้างอุโบสถแค่วัดที่สำคัญเท่านั้นเพราะมีคนไม่มากใรสมัยนั้น
ด้านประติมากรรม พระพุทธรูปมีพระพักตร์รูปไข่  พระรัศมีรูปเปลวเพลิง เส้นพระศกขมวด ก้นหอยแหลมสูง ส่วนมากไม่มีพระศก พระขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม พระหนุเสี้ยม ชายสังฆาฏิยาวถึงพระนาภี มีปลายสองแฉกย่นเป็นรูปเขี้ยวตะขาบ ทับซ้อนกันหลายชั้น นั่งขัดสมาธิิราบ ฐานหน้ากระดานเกลี้ยงตอนกลางแอ่นเข้าข้างใน

# data[].attributes.body
สุโขทัยมีเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ที่เป็นเอกลักษณ์โดยมีลักษณะที่สูงโปร่งกว่าเจดีย์ทรงปราสาทแบบสุโขทัยและเอกลักษณ์อีกอย่างหนึ่งคือการสร้างพระวิหารหลวงข้างหน้าองค์เจดีย์ประธาน และอุโบสถในสมัยสุโขทัยจะมีการสร้างน้อยมากเนื่องจากจำนวนประชากรและพระมีน้อยจึงจะมีพระอุโบสถแค่วัดใหญ่เท่านั้น ในส่วนของมณฑปนิยมสร้างเป็นพระสี่อิริยาบถ ได้แก่ นั่ง ยืน เดิน นอน ซึ่งมีคติความเชื่อจากกิจวัตรของพระพุทธเจ้า และที่สำคัญพระพุทธรูปในสมัยสุโขทัยถือเป็นเอกลักษณ์ที่โดดเด่นเนื่องจากมีความงดงามที่สุด

# data[].attributes.body
มณฑปของสุโขทัยนิยมสร้างครอบพระพุทธรูป 4 อิริยาบถ คือ นั่ง นอน ยืน เดิน พระพุทธรูปในศิลปะสุโขทัยเป็นพระพุทธรูปที่มีความสวยงามที่สุด เอกลักษณ์คือ หน้ารูปไข่ นิ่งสงบ และมีรัศมีเป็นเปลวเพลิง สถาปัตยกรรมในส่วนของเจดีย์ที่เป็นเอกลักษณ์ของสุโขทัยคือ เจดีย์ทรงดอกบัวตูม มีฐานบัวลูกแก้วอกไก่

# data[].attributes.body
เอกลักษณ์ของสถาปัตยกรรมของสุโขทัยคือ เจดีย์ทรงดอกบัวตูม (พุ่มข้าวบิณฐ์)  โดยจะมีฐานเขียงด้านล่าง ถัดขึ้นไปจะเป็นฐานบัวลูกแก้วอกไก่ ถัดขึ้นไปอีกจะเป็นฐานบัวลูกฟัก ต่อด้วยส่วนของเรือนธาตุและกลีบขนุน เหนือขึ้นไปเป็นยอดทรงดอกบัวตูม เหนือยอดจะเป็น ปล้องไฉนและปลี นอกจากนี้บัวถลาสามเส้น(บัวคว่ำ)ยังถือเป็นเอกลักษณ์ของสุโขทัยด้วยเช่นกัน
ส่วนของประติมากรรม เช่น พระพุทธรูปที่เป็นเอกลักษณ์ของศิลปะสุโขทัย จะมีลักษณะดังนี้
พระพักตร์รูปไข่ พระขนงโก่ง พระนาสิกแหลมงุ้ม พระโอษฐ์เล็กบาง รัศมีเปลวเพลิง เส้นพระศกขมวดก้นหอยแหลมสูง ชายสังฆาฏิยาวถึงพระนาภีที่ปลายสองแฉกย่นเป็นรูปเขี้ยวตะขาบ พระวรกายสมส่วน นอกจากนี้ยังมีพระอังสาใหญ่ บั้นพระองค์เล็ก และพระพาหาจะเหมือนงวงช้างอีกด้วย

# data[].attributes.body
การสร้างเจดีย์ทรงดอกบัวตุมหรือพุ่มข้าวบิณฑ์ที่มีลักษระสุงโปร่งกว่าแบบอื่น เรื่องจากมีชั้นซ้อนหลายชั้นทำให้เจดีย์สูง มีองค์ระฆังขนาดเล็ก และการประดับฐานบัวถลา และการก่อฐานสามเหลี่ยมซ้อนชั้นกันสามชั้น มักมีการประดับฐานบัวลูกแก้วอกไก่ที่ฐาน การก่อสร้างส่วนใหญ่ด้วยศิลาแลงและมักฉาบปูน การสร้างพระพุทธรูปสี่อิริยาบท นั่ง นอน เดิน ยืน การสร้างวิหารและอุโบสถที่มักจะสร้างเฉพาะวัดใหญ่เท่านั้นเรือนธาตุมักเป็นซุ้มจระนำประดิษฐานพระพุทธรูป ปรางค์มักจะมีบันแถลงที่สลักหน้าบุคคลเป็นทรงดอกบัวตูมหรือเทพประจำทิศเพร้อมกับกลีบขนุนและซุ้มหน้านางที่หน้าบัน การสร้างสถูปิกะประดับบนชั้นถัดจากเรือนธาตุ เจดีย์ทรงปราสาท 5 ยอด ประจำมุม และเจดียืทรงปราสาทสุโขทัยประจำด้าน

# data[].attributes.body
สถาปัตยกรรม
เจดีย์ทรงดอกบัวตูม เจดีย์ทรงระฆัง เจดีย์พระปรางค์ เจดีย์ปราสาท ฐานบัวลูกฟัก กลีบขนุน บัวถลา อุโบสถ์กลางน้ำ นทีสีมาหรืออุทกสีมา ลักษณะปราฃค์แบบเพรียว การสร้างวิหารด้านหน้าและด้านหลัง วิหาร แผนผังสี่เหลี่ยมผืนผ้า หลังคาเครื่องไม้ ฐานและเสาก่อด้วยศิลาแลง อุโบสถ์ ใบเสมาปักไว้ประจำทิศ
ประติมากรรม
พระพักตร์รูปไข่ พระรัศมีมีรูปเปลวเพลิง เส้นพระศกขมวด ก้นหอยแหลมสูง ส่วนมากไม่มีพระศก พระขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม พระหนุเสี้ยม ชายสังฆาฏิบาวถึงพระนาภี มีปลายสองแฉกย่นเป็นรูปเขี้ยวตะขาบทับซ้อนกันหลายชั้น นั่งขัดสมาธิราบ ฐานหน้ากระดานเกลี้ยงตอนกลางแอ่นเข้าข้างใน
หมวดวัดตะกวน เปลวเพลิงแบบหยาบๆ หมวดใหญ่ งดงามที่สุด หมวดพระพุทธชินราช ลักษณะทั่วไปเป็นแบบสุโขทัยบริสุทธิ์ ต่างที่พระพักตร์ค่อนข้างอ้วนกลม พระรัศมีสูงกว่าแบบสุโขทัยบริสุทธิ์ นิ้วพระหัตถ์เท่ากันทั้งสี่นิ้วตามคัมภีร์มหาบุรุษลักษณะ หมวดกำแพงเพชร แข็งกระด้าง รูปทรงไม่ได้สัดส่วน รัศมีเปลวเพลิงทำอย่างหยาบ

# data[].attributes.body
สถาปัตยกรรมในศิลปะสุโขทัยมีเอกลักษณ์ที่โดดเด่นคือมักจะออกแบบเจดีย์เป็นรูปทรงดอกบัวตูมหรือเจดีย์ทรงกลม และปั้นรูปช้างล้อมรอบฐานเจดีย์ ซึ่งเจดีย์ทรงดอกบัวตูมถือเป็นเอกลักษณ์เด่นของศิลปะสมัยสุโขทัยเพราะถือเป็นศิลปะสุโขทัยแท้ นิยมสร้างวิหาร อุโบสถที่มีผังเป็นรุปสี่เหลี่ยมผืนผ้า หลังคามุงด้วยกระเบื้องดินเผาและเครืาองไม้ ฐานและเสาสร้างจากศิลาแลง เช่น วัดมหาธาตุ สุโขทัยเป็นต้น รอบๆจะมีการปักเสมาประจำทิศทั้งแปด ส่วนของเจดีย์จะมีองค์ประกอบหลัก3ส่วนคือฐาน เรือนธาตุ และยอดแหลมเป็นชั้นซ้อนลดหลั่นกันขึ้นไป เจดีย์ที่พบคือเจดีย์ทรงปราสาท มีความคล้ายกับปราสาทแบบขอม เจดีย์ทรงปราสาทยดจะมียอดสุงต่อจากเรือนะาตุขึ้นไปเป็นทรงระฆัง และเจดีย์ทรงดอกบัวตุมหรือทรงพุ่มข้าวบิณฑ์จะสูงโปร่งกว่าแบบอื่นๆ
ประติมากรรมในศิลปะสุโขทัยที่เป็นเอกลักษณ์เด่นคือพระพุทธพระพุทธรูปสุโขทัยอาจแบ่งได้ เป็น ๔ หมวดด้วยกันคือ หมวดใหญ่ หมวดกำแพงเพชร หมวดพระพุทธชินราช หมวดเบ็ดเตล็ดหรือหมวดวัดตะกวนรูปที่มีลักษณะศิลปะสุโขทัยโดยเฉพาะ พระรัศมีเป็นเปลว ขมวดพระเกศาเล็ก พระพักตร์รูปไข่ พระขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม
พระโอษฐ์อมยิ้มเล็กน้อย พระอังสาใหญ่ บั้นพระองค์เล็ก ครองจีวรห่มเฉียง ชาวจีวรยาวลงมาถึงพระนาภี ปลายเป็นเขี้ยวตะขาบ ชอบทำปางมาวิชัย ประทับขัดสมาธิราบ ฐานเป็นหน้ากระดานเกลี้ยง

# data[].attributes.body
ในส่วนของสถาปัตยกรรมนั้นมีเจดีย์ที่เป็นทรงปราสาทแบบสุโขทัยที่เป็นเอกลักษณ์ที่เกิดจากการผสมหลายศิลปะที่มีตั้งแต่สมัยก่อนสุโขทัยโดยเอกลักษณ์ที่โดดเด่นเลยคือดอกบัวตูมซึ่งในสุโขทัยนั้นมีเจดีย์ทรงยอดดอกบัวตูมหรือทรงพุ่มข้าวบิณฑ์อันเห็นถึงศิลปะสุโขทัย มีอุโบสถที่มีน้อยหรือมีแค่เฉพาะในวัดที่สำคัญอันเกิดจากความที่สุโขทัยนั้นเป็นเมืองที่เล็กเลยทำให้มีอุโบสถที่ปรากฏไม่เท่าสมัยอื่นๆ และในส่วนของประติมากรรมมีพระพุทธรูปที่เป็นเอกลักษณ์ในสมัยสุโขทัยซึ่งมีลักษณะที่โดดเด่นต่างจากสมัยอื่นๆ

# data[].attributes.body
เอกลักษณ์ในศิลปะสุโขทัย คือ เจดีย์ที่มีลักษณะเฉพาะและงดงาม คือเจดีย์ทรงปราสาทแบบสุโขทัย เจดีย์ทรงยอดดอกบัวตูมซึ่งเป็นเจดีย์แบบสุโขทัยแท้ และเจดีย์ทรงกลมแบบระฆัง โดยส่วนมากจะออกแบบให้ก่อเกิดความศรัทธาด้วยการสร้างรูปทรงอาคารในเชิง สัญลักษณ์ เช่น การนำช้างมาล้อมรอบฐานเจดีย์เอาไว้

ในส่วนของประติมากรรม พระพุทธรูปก็จะมีรูปร่างลักษณะที่งดงาม ทรวดทรงกิริยาท่าทางอ่อนช้อยมีเครื่องประดับตกแต่งด้วยชฎาที่งดงาม ซึ่งแตกต่างจากยุคสมัยอื่นๆ อย่างชัดเจน เช่น พระพุทธรูปปางลีลาที่ระเบียงคตวัดเบญฯ

# data[].attributes.body
เอกลักษณ์ของสถาปัตกรรมและประติมากรรมในสุโขทัย มีการรับมาจากขอม มีสถาปัตกรรม ศาลตาเผาแดงที่ชาวสุโขทัยไว้ใช้นับถืดผีเทพยดาและผีบรรพบุรุษ เจดีย์แบบสุโขทัยจะประกอบด้วยฐานบัวลูกฟัก เรือนธาตุมีซุ่มจรนำทั้ง3ด้านและมึประพุทธรูปยืนประทับอยู่ ส่วนยอดจะเป็นแบบปราสาทขอมมีกลีบขนุนและซุ้มหน้านาง มีเจดีย์ทรงดอกบัวตูมเป็นเจดีย์องค์ระฆังเหมือนกันแต่ที่มีควาแตกต่างเพราะมึฐานหลายชั้นทำให้ออกมาเป็นทรงดอกบัวตูม บางแห่งจะมีช้างอยู่ล้อมรอบ
ประติมากรรมส่วนใหญ่เป็นพระพุทธรูปยืน ลักณณะพระพุทธรุปได้แก่ พระพักตร์รูปไข่ พระรัศมีเปลวไฟ เส้นพระศกขมวดก้นหอมแหลมสูง ส่วนมากไม่มีพระศก พระขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม พระหนุเสี้ยม ชายสังฆาฏิยาวถึงพระนาภี แบ่งพระพุทธรูปได้4แบบ หมวดวัดตะกวน หมวดใหญ่ หมวดพระพุทธชินราชและหมวดกำแพงเพชร

# data[].attributes.body
เอกลักษณ์ของสถาปัตยกรรมและประติมากรรมของสุโขทัยมีเอกลักษณ์ที่โดดเด่น เช่น สถาปัตยกรรม ก็จะมีเจดีย์ที่รู้จักกันดีคือเจดีย์ทรงปราสาทแบบสุโขทัย มีเค้าโครงของเจดีย์คล้ายคลึงกับปราสาทขอมอยู่บ้าง สร้างเฉพาะราวช่วงศตวรรษแรกของสุโขทัยเท่านั้น เจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิน จะมีความสูงโปร่งกว่าเจย์ดีทรงปราสาทยอด มีเอกลักษณ์ที่โดดเด่นไม่ปรากฎเจดีย์ลักษณะนี้ในยุคสมัยอื่นนอกจากสุโขทัย ส่วนในเรื่องของประติมากรรมคือ พระพุทธรูปในสมัยสุโขทัย มีลักษณะ พระพักต์รูปไข่ พระรัศมีรูปเปลวเพลิง เส้นพระศกขมวดก้นหอยแหลมสูง พระขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม ชายสังวาฏิยาวถึงพระนาภี มีปลายสองแฉกย่นเป็นรูปเขี้ยวตะขาบทับซ้อนหลายชั้น

# data[].attributes.body
เจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ หรือเจดีย์ทรงดอกบัวตูม เป็นเจดีย์ที่มีพัฒนาการมาจากปรางค์ลักษณะทำเป็นฐานสี่เหลี่ยม3ชั้น ยอดเป็นทรงพุ่มข้าวบิณฑ์หรือทรงดอกบัวตูม เป็นสัญลักษณ์ของพระพุทธศาสนา ทรงพุ่มของเจดีย์ได้รับอิทธิพลมาจากพม่า เช่น พุกาม ด้านประติมากรรม พุทธศาสนาในลังกาเจริญรุ่งเรืองมาก พระพุทธรูปในยุคนี้จึงได้รูปแบบมาจากลังกา ลักษณะคือ รัศมียาว เส้นพระศกขมวดก้นหอย  พระขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม พระหนุเสี้ยม หัวพระถันโปน ชายสังฆาฏิยาว ปลายมี 2 แฉก และย่นเป็นเขี้ยวตะขาบ ฐานส่วนใหญ่เป็นฐานเอียง ตอนกลางโค้งเข้าด้านใน ตรงข้ามกับสมัยเชียงแสน

# data[].attributes.body
ด้านสถาปัตยกรรม
- เจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์
- เจดีย์ทรงปราสาทยอด
ด้านประติมากรรม
- มีพระพุทธรูปยืนที่มีความอ่อนช้อย หรือเรียกว่าปางลีลา
- ลักษณะสำคัญของพระพุทธรูปสุโขทัย มีดังนี้ พระพักตร์รูปไข่ พระรัศมีรูปเปลวเพลิง เส้นพระศกขมวดก้นหอยแหลมสูง พระขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม พระหนุเสี้ยม ชายสังฆาฏิยาวถึงพระนาภี มีปลายสองแฉกย่นเป็นรูปเขี้ยวตะขาบทับซ้อนกันหลายชั้น นั่งขัดสมาธิราบ ฐานหน้ากระดานเกลี้ยงตอนกลางแอ่นเข้าข้างใน

# data[].attributes.body
เจดีย์ทรงปราสาทยอด ที่ได้รับอิทธิพลมาจากขอม ส่วนยอดซ้อนชั้นแบบปราสาทขอม และมียอดเป็นทรงระฆัง
-เจดีย์ทรงยอดดอกบัวตูม ซึ่งตรงทรงระฆังหรือทรงบัวตูม ก็จะมีบรรลังก์หรือไม่มีบรรลังก์ก็ได้ ถ้ามีบรรลังก์เป็นอิทธิพลของลังกา แต่ถ้าไม่มีเป็นอิทธิพลของพุกาม มีปล้องไฉน และปลียอด
-เจดีย์ทรงระฆัง

ปะติมากรรม เช่น พระพุทธรูปปางลีลาที่ประดิษฐานที่วัดเบญจมบพิตร มีลวดลายอ่อนช้อยงดงามและมีทรวงทรงองค์เอว

# data[].attributes.body
-เจดีย์ทรงดอกบัวตูม หรือทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ มักสร้างฐานสี่เหลี่ยมซ้อนกันสามชั้น องค์เจดีย์เป็นเหลี่ยมย่อมุม ยอดเป็นทรงพุ่มข้าวบิณฑ์หรือดอกบัวตูม

เป็นสถาปัตยกรรมเอกลักษณ์ของศิลปะสุโขทัย รับอิทธิพลมาจากศิลปะเขมร ต่อมาได้พัฒนาเป็นศิลปกรรมของตนเอง ปรากกฎอยู่ตามวัดสำคัญต่างๆ เช่น เจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์วัดมหาธาตุ เมืองเก่าสุโขทัย อำเภอเมืองสุโขทัย จังหวัดสุโขทัย เจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์เจดีย์เจ็ดแถว เมืองศรีสัชนาลัย อำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย เป็นต้น

-เจดีย์ทรงระฆังแบบลังกา ซึ่งบางองค์ทำช้างล้อมไว้ที่ฐาน มีลักษณะที่ลอกเลียนมาจากลังกาโดยตรง แต่เป็นแบบที่ศิลปินสุโขทัยประดิษฐ์ขึ้นจากการผสมผสานแต่งเติมจนมีสัดส่นกลมกลืน และมีรูปทรงสูงสวยงาม อันเป็นอิทธิพลที่ได้มาจากคติมหายานแบบอย่างของเจดีย์แบบปาละ และโจฬะ เช่น การประดิษฐ์ฐานสูงซ้อนกันหลายชั้น การประดิษฐ์บัวปากระฆัง การทำรูปทรงระฆังให้พองออกในตอนบนและคอดในส่วนที่เป็นปากระฆัง

-เจดีย์ทรงปราสาทยอด ซึ่งได้รับอิทธิพลมาจากศิลปะศรีวิชัยและศิลปะพม่าแบบพุกาม

-สถาปัตยกรรมพิเศษอีกอย่างหนึ่งของสุโขทัย คือมณฑปที่ประดิษฐานพระพุทธรูป

ประติมากรรม ที่เป็นเอกลักษณ์ของสุโขทัยคือหมวดใหญ่ซึ่งเป็นพระพุทธรูปที่งดงามที่สุด ลักษณะที่พระพักตร์เป็นรูปไข่ พระขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม ชายจีวรริ้วเป็นธรรมชาติ พระอังศาใหญ่ พระบั้นทรงเล็ก พระวรกายสมส่วนเเละสวยงาม ซึ่งองค์ที่สวยท่สุดในไทยประดิษฐานอยู่ทีวัดเบญจมบพิตร

# data[].attributes.headline
อติกานต์ เจริญกิจ 166

# data[].attributes.subject
อติกานต์ เจริญกิจ 166

# data[].attributes.body
เอกลักษณ์ทางด้านสถาปัตยกรรมศิลปะสุโขทัยรับอิทธิพลมากจากขอมและพม่า เช่น เจดีย์ทรงปราสาทแบบสุโขทัยจะคล้ายทางขอมมีฐานบัวลูกฝัก ส่วนยอด คือ ชั้นซ้อนตามระเบียบ เป็นต้น แบบพม่าเจดีย์ตรงยอดจะเป็นทรงกรวย อิทธิพลของพม่าจะไม่มีบัลลังก์เรียกว่าเจดีย์ทรงยอดดอกบัวตูม เป็นต้น ส่วนทางประติมากรรม จะมีการสร้างพระพุทธรูปที่มีความอ่อนช้อยเป็นพระพุทธรูปลีลา พระพักตร์รูปไข่ พระรัศมีมีรูปเปลวเพลิง เส้นพระศกขมวดก้นหอยแหลมสูง พระขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม พระโอษฐ์เล็กบาง พระหนุเสี้ยม ชายสังฆาฏิยาวถึงพระนาภี มีปลายสองแฉกย่นเป็นรูปเขี้ยวตะขาบทับซ้อนกันหลายชั้น

# data[].attributes.body
สถาปัตยกรรมที่เป็นเอกลักษณ์ของสุโขทัย คือ ทรงดอกบัวตูมหรือเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์แบบวัดมหาธาตุ จังหวัดสุโขทัย

ประติมากรรมที่เป็นเอกลักษณ์แบบสุโขทัย คือ การสร้างพระพุทธรูปปางลีลา และยังนิยมสร้างพระพุทธรูป 4 อิริยาบถ คือ นั่ง นอน ยืน เดิน มีพระพักตร์รูปไข่ นิ่งสงบ แย้มพระโอษฐ์เล็กน้อย สะท้อนถึงสภาวะแห่งปีติสุขอันมีอยู่ภายในอย่างสมบูรณ์ หลักจากทรงบรรลุสัมมาสัมโพธิญาณ

มีการทำเครื่องสังคโลกถือเป็นผลงานการสร้างสรรค์ที่พัฒนาขึ้นมาใหม่ นอกเหนือจากากรทำเครื่องปั้นดินเผาที่มีอยู่เดิมโดยส่วนมากจะทำเป็นจาน ชาม ไห แจกัน ตุ๊กตา เครื่องตกแต่ง มีเนื้อละเอียด เข่น รูปช้างศึก ตุ๊กตา เจดีย์ ส่วนใหญ่มีสีน้ำตาล สีน้ำตาลปนเหลือง สีเขียว สีเขียวไข่กา และสีขาวทึบ

# data[].attributes.body
เจดีย์ทรงดอกบัวตูม ที่แม้จะมีการได้รับอิทธิพลจากหลายๆที่มา แต่ก็มีการปรับให้เป็นของตนเองและเป็นเอกลักษณ์ของในสุโขทัยเอง เจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์หรือดอกบัวตูมนี้จะมีความสูงโปร่งกว่าแบบทรงปราสาทแบบสุโขทัยกับปราสาทยอด มีการทำยอดให้สูงขึ้นไปซึ่งยอดเป็นแบบระฆัง เมื่อฐานยิ่งสูงองค์ระฆังก็จะเล็กลงแบบที่เห็นกันในปัจจุบัน และ เจดีย์ทรงระฆังในศิลปะสุโขทัยจะมีบัวถลา(บัวคว่ำ)จำนวน3เส้นต่อเนื่องกันขึ้นไปรองรับทรงระฆัง ซึ่งจะมีบัลลังค์อยู่ทำให้ทราบได้ว่ารับอิทธิพลมาจากลังกาด้วย(วัดช้างล้อม) และ มักจะไม่นิยมสร้างอุโบสถ เพราะ สุโขทัยเป็นเมืองเล็ก ทำให้มีคนน้อย และมีพระน้อยกว่า การสร้างอุโบสถนั้นจะสร้างในวัดที่มีความสำคัญมากๆ ส่วนประติมากรรมจะมีการสร้างพระพุธรูปสี่อิริยาบถ เช่น ในวัดเชตุพนจะสร้างภายในมณฑปจตุรมุข องค์พระพุทธรูปปั้นโดยรอบผนังอิฐทำหน้าที่เป็นแกนรองรับหลังคา พัฒนามาจาดสถาปัตยกรรมพม่าในพุกาม และพระพุทธรูปปางลีลา ที่ประดิษฐานอยู่ที่วัดเบญฯ กรุงเทพฯ เป็นพระพุทธรูปที่ถือว่าเป็นพระพุทธรูปหมวดใหญ่ที่มีความงดงามมากในศิลปะสุโขทัย

# data[].attributes.headline
เอกลักษณ์สถาปัตยกรรม

# data[].attributes.body
เอกลักษณ์สถาปัตยกรรมสุโขทัย อย่างเจดีย์จะมีทรงปราสาทยอด เป็นเจดีย์ที่มียอดแหลมต่อจากเรือนธาตุขึ้นไป เป็นทรงระฆังลูกเดียวหรือหลายลูกเรียงซ้อนกันขึ้นไป  เจดีย์ทรงยอดดอกบัวตูมหรือเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ มีความสูงโปร่งกว่าเจดีย์ทรงปราสาทยอด และจะไม่นิยมสร้างอุโบสถ
ด้านประติมากรรม สมัยก่อนสุโขทัย จะมีพระพุทธรูปทรงเครื่องแบบลพบุรี รูปปั้นลอยตัวรูปเทวดา เทวนารี  พระพุทธรูปสุโขทัยจะมีลักษณะพระพักตร์รูปไข่ พระรัศมีเป็นรูปเปลวเพลิง เส้นพระศกขมวด ก้นหอยแหลมสูง พระขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม นั่งขัดสมาธิราบ โดยพระพุทธรูปสุโขทัยมีการแบ่งได้ว่าเป็นหมวดวัดตะกวน ได้รับอิทธิพลจากลังกา มีการปั้นแบบไม่ได้สัดส่วน หยาบกระด้าง  หมวดใหญ่ ที่พบจะมีพระอังสาใหญ่ ลักษณะแขนเหมือนงวงช้าง และหมวดพระพุทธชินราช มีลักษณะพระพักตร์อ้วนกลม และนิ้วมือเท่ากันทั้งสี่นิ้ว

ณัฐกานต์ ขุมเกาะ 051

# data[].attributes.body
เจดีย์ทรงปราสาทแบบสุโขทัยจะคล้ายกับปราสาทขอมอยู่บ้าง มีฐานบัวลูกฟักซึ่งเป็นศิลปะขอมเป็นส่วนประกอบอยู่ด้วย และฐานบัวลุกแก้วอกไก่ของล้านนา
พระพุทธรูปจะมีหน้าอ้วนกลม และสุโขทัยจะนิยมสร้างมณฑปพระ4อิริยาบท ที่แสดงถึงกิจวรรตของพระพุทธเจ้า นั่งเดินยืนนอน
ไม่นิยมสร้างอุโบสถในสมัยสุโขทัย แต่จะสร้างในวัดที่สำคัญ
มีเจดีย์ทรงดอกบัวตูม หรือพุ่มข้าวบิณฑ์  จะสร้างวิหารไว้ด้านหน้าเจดีย์

# data[].attributes.headline
164 พระพุทธรูปปางลีล

# data[].attributes.body
164 พระพุทธรูปปางลีลาที่เป็นที่นิยมในสมัยสุโขทัยและพระอิริยาบททั้งสี่/ปราสาทที่ไม่มีเสาตั้งคานหรือรองรับซุ้มและมีลักษณะสูงเพียว/ เจดีย์ในสุโขทัยมักมีบัวถลาสามเส้นต่อเนื่องขึ้นไปและมีบัวปากระฆังที่สลักเป็นรูปดอกบัว

# data[].attributes.headline
082เอกลักษณ์ของป

# data[].attributes.body
082
เอกลักษณ์ของประติมากรรมสุโขทัยคือพระพุทธรูปหมวดใหญ่ ซึ่งได้ชื่อว่าเป็นพระพุทธรูปที่สวยงามที่สุด มีลักษณะพระพักต์รูปไข่ พระขนงโก่ง พระนาสิกแหลมงุ้ม พระโอษฐ์เล็กบาง พระวรกายสง่างามสมสัดส่วน เช่น พระพุทธรูปปูนปั้น ที่วัดเจดีย์ช้างล้อม ส่วนสถาปัตยกรรมนั้นถึงแม้จะมีการรับอิทธิพลจากหลายๆที่มาสร้างเป็นเจดีย์ แต่เอกลักษณ์ที่สำคัญคือเจดีย์ทรงปราสาทแบบสุโขทัย เจดีย์ทรงปราสาทยอด และเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์หรือดอกบัวตูม

# data[].attributes.body
ศิลปะสุโขทัยมีสถาปัตยกรรม มีเจดีย์ทรงปราสาทสุโขทัยมีฐานบัวลูกฟัก เรือนธาตุ ยอด เจดีย์ปราสาทยอด เจดีย์ทรงระฆังไม่มีบัลลังก์ บางองค์มีการเพิ่มมุมตรงเรือนธาตุ มีเจดีย์ยอดดอกบัวตูม มีฐานเขียง ฐานบัวลูกแก้วอกไก่ ฐานบัวลูกฟัก กลีบขนุน เรือนธาตุ ปล้องไฉน ปลียอด มีเจดีย์ทรงระฆังที่มีการสร้างบัลลังก์ เจดีย์ในสุโขทัยส่วนใหญ่มีบัวถลา พระพุทธรูปในสุโขทัยนิยมสร้างปางลีลา ซึ่งพระพุทธรูปหมวดใหญ่เป็นพระพุทธรูปที่งามที่สุด พระพักตร์ไข่ ปากงุ้ม อังสาใหญ่ บั้นพระองค์เล็ก

# data[].attributes.headline
047   การสร้างอุ

# data[].attributes.body
047
การสร้างอุโบสถในสุโขทัยจะไม่ค่อยพบเนื่องจากไม่นิยมสร้างจะสร้างเพียงแต่วัดที่สำคัญๆ มีการสร้างเจดีย์ทรงดอกบัวตูมที่เป็นเอกลักษณ์ซึ่งเป็นการรับมาจากอิทธิพลขอมและล้านนานำมาปรับจนเกิดเป็นเจดีย์แบบสุโขทัย และเจดีย์อีกแบบคือเจดีย์ทรงระฆังในศิลปะสุโขทัยจะมีบัวถลา3เส้นขึ้นไปรองรับทรงระฆัง ประติมากรรมพระพุทธรูปหมดใหญ่จะเป็นพระพุทธรูปที่ดงามที่สุดเนื่องจากพัฒนามาจากสกุลช่าต่างๆ มีพระพักตร์รูปไข่ วรกายสมส่วน ชายผ้าเป็นริ้วตามธรรมชาติ

# data[].attributes.body
135

สุโขทัยมักนิยมทำพระ 4 อิริยาบถ นั่ง เดิน นอน ยืน ส่วนพระพุทธรูปของสุโขทัยจะมีลักษณะที่งดงามมาก คือพระพุทธรูปหมวดใหญ่ ซึ่งจะมีพระพักตร์รูปไข่ พระขนงโก่ง พระนาสิกแหลมงุ้ม พระโอษฐ์เรียวบาง รัศมีเปลวเพลิงงดงาม พระวรกายจะสมส่วน ส่วนทางด้านของเรื่องสถาปัตยกรรมนั้น เป็นเจดีย์ทรงดอกบัวตูม หรือทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ มักสร้างฐานสี่เหลี่ยมซ้อนกันสามชั้น องค์เจดีย์เป็นเหลี่ยมย่อมุม ยอดเป็นทรงพุ่มข้าวบิณฑ์หรือดอกบัวตูม การก่อสร้างใช้ศิลาแลงเป็นแกน ฉาบปูน เจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์นี้ถือเป็นเจดีย์ของสุโขทัยแท้ๆ อีกทั้งยังมีเจดีย์ทรงกลมแบบลังกา เป็นเจดีย์ที่รับรูปแบบมาจากลังกา เจดีย์แบบนี้ทีฐานสี่เหลี่ยมยกสูง บางทีประดับฐานด้วยรูปช้าง เจดีย์ทรงระฆังของสุโขทัยจะมีเอกลักษณ์คือจะทำเป็นบัวถลา 3 เส้นต่อเนื่องขึ้นไปรองรับทรงระฆัง มีการทำลายของบัวปากระฆังเป็นรูปกลีบบัว

# data[].attributes.body
สถาปัตยกรรม - เจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ เจดีย์ทรงปราสาทห้ายอด มีซุ้มเคล็คหรือฝักเพกา เจดีย์ทรงระฆังในศิลปะสุโขทัยจะมีบัวถลา3เส้นต่อเนื่องขึ้นไปรองรับทรงระฆัง มีช้างล้อมรอบฐาน
ประติมากรรม - พบประติมากรรมลอยตัว รูปเทวดา เทวนารี 6 รูป สลักจากหินทราย มีพระพุทธรูปที่มีเอกลักษณ์เฉพาะ ได้แก่ พระพักตร์รูปไข่ พระรัศมีรูปเปลวเพลิง เส้นพระศกขมวดก้นหอยแหลมสูง ส่วนมากไม่มีพระศก นาสิกงุ้ม ชายสังฆาฏิยาวถึงพระนาภี และแบ่งหมวดพระพุทธรูป ดังนี้ 1.หมวดวัดตะกวน เปลวเพลิงทำแบบหยาบๆ 2.หมวดใหญ่ มีความงดงามที่สุด 3.หมวดพระพุทธชินราช เป็นแบบสุโขทัยต่างที่พระพักตร์ค่อนข้างอ้วนกลม 4.หมวดกำแพงเพชร ได้รับอิทธิพลจากอยุธยาทำให้มีลักษณะแข็งกระด้าง รูปทรงไม่ได้สัดส่วน

# data[].attributes.body
เจดีย์ทรงระฆังของสุโขทัยนั้นจะมีบัวถลา3เส้นต่อกันซึ่งเป็นเอกลักษณ์ และไม่นิยมสร้างอุโบสถในสมัยสุโขทัย เนื่องจากสุโขทัยเป็นเมืองเล็ก มีพระน้อย สุโขทัยได้รับอิทธิพลจากขอมอยู่มาก เช่น วัดศรีสวายเป็นปราสาทแบบเขมร แต่จะแตกต่างกับแบบขอมคือ มีชั้นซ้อนซึ่งจำลองแค่หน้าบัน ไม่มีเสาตั้ง
และเจดีย์ทรงดอกบัวตูมถือเป็นเอกลักษณ์ของสุโขทัย เรียกอีกอย่างว่า เจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์

# data[].attributes.body
เอกลักษณ์ของสถาปัตยกรรมของสุโขทัย คือส่วนใหญ่สุโขทันมักได้รับอิทธิพลจากขอม และนำมาดัดแปลงเป็นเอกลักษณ์ของตนเอง เช่น การทำผังเมือง เรียกว่าตรีบูร จะทำกำแพงเมือง3ชั้น เพื่อป้องกันข้าศึกและกักเก็บระบายน้ำ เกิดเป็นรูปแบบงานชลประทานของชาวสุโขทัย วิหารและอุโบสถจะมีใบเสมาบอกความแตกต่าง แต่อุโบสถมักไม่นิยมสร้าง จึงพบน้อย และเจดีย์มีรูปทรงและรูปแบบที่หลากหลายเนื่องจากได้รับอิทธิพลจากขอมและพุกามมา เช่น เจดีย์ทรงระฆัง จะทำบัวถลา 3 เส้นต่อเนื่อง ซึ่งถือเป็นเอกลักษณ์ของสุโขทัย ส่วนประติมากรรม

มีการสร้างเรื่องราวที่เกี่ยวกับพระพุทธศาสนา พุทธประวัติ และพระพุทธรูปหมวดใหญ่งดงามมากที่สุด

# data[].attributes.body
เจดีย์ทรงดอกบัวตูม หรือ เจดีย์ทรงพุ่มข้าววบิณฑ์ ซึ่งมีการพัฒนารูปแบบมาจากปรางค์นับเป็นหนึ่งเอกลักษณ์เฉพาะของสถาปัตยกรรมในสมัยสุโขทัย รวมทั้งในสมัยสุโขทัยไม่นิยมสร้างพระอุโบสถ พระภิกษุสงฆ์จะนิยมไปทำพิธีกรรมต่างๆทางศาสนา ณ วัดใหญ่ๆที่มีวิหาร อีกทั้งพระพุทธในสมัยสุโขทัยยังมีลักษณะเฉพาะ คือ พระรัศมีเป็นเปลวเพลิง ขมวดพระเกศาเป็นก้นหอย พระพักตร์รูปไข่ พระขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม พระโอษฐ์อมยิ้มเล็กน้อย รวมถึงในสมัยนั้นนิยมสร้างพระพุทธรูปตามคติความเชื่อเกี่ยวกับกิริยาต่างๆของพระพุทธเจ้า นั่นก็คือ พระสี่อิริยาบถ ได้แก่ นั่ง เดิน นอน และยืน

# data[].attributes.body
มีเจดีย์ทรงดอกบัวตูมหรือพุ่มข้าวบิณฑ์ สร้างสี่เหลี่ยมซ้อนชั้นกันสามชั้น องค์เจดีย์เป็นเหลี่ยมย่อมุม การก่อสร้างใช้ศิลาแลง ไรือศิลาแลงฉาบปูน เช่น ที่วัดมหาธาตุ เจดีย์ทรงระฆัง มีองค์ประกอบคือ ฐานเขียง ฐานบัวลูกแก้วอกไก่ ฐานบัวลูกฟัก เรือนธาตุ ทรงระฆัง ปล้องไฉน ปลียอด ไม่มีบัลลังก์ นิยมสร้างมณฑปล้อมรอบพระพุทธอัฐารส สร้างพระพุทธรูป 4 อิริยาบถ สมัยพุทธศตวรรษที่ 19-20 มีเจดีย์ทรงปราสาท 5 ยอด ที่มีเจดีย์ประธานเป็นทรงดอกบัวตูม มีปราสาทประจำมุมและด้าน มีการได้รับอิทธิพล จากขอม ลังกา พุกาม เล่น การสร้างซุ้มเคร็กที่รับอิทธิพลพุกาม เจดีย์ทรงปราสาทยอด ได้รับอิทธิพลจากล้านนา และล้านนาได้รับอิทธิพลจากพุกาม ประกอบด้วย ฐานบัวลูกฟัก เรือนธาตุ ชั้นซ้อน พระพุทธรูปแบ่งเป็น 4 แบบ แบบหมวดวัดตะกวนพบที่วัดพระพายหลวง  แบบหมวดใหญ่ พระพุทธรูปชินราช มีพระพักตร์อ้วนกลม พระรัศมีสูง นิ้วพระหัตถ์เท่ากันทั้ง ๔ นิ้ว หมวดกำแพงเพชร ลักษณะแข็งกระด้าง ไม่ได้สัดส่วน

# data[].attributes.body
เอกลักษณ์ของศิลปะสุโขทัย
สถาปัตยกรรม = เจดีย์ทรงปราสาทฐานบัวลูกฝัก ยอดเป็นองค์ระฆังเหนือระฆังไม่มีบัลลังค์ เจดีย์ทรงดอกบัวตูม เจดีย์ทรงระฆังมีบัวถลา3เส้นขึ้นไป มีช้างล้อมรอบฐาน ซุ้มฝักเพกา(ซุ้มเคล็ก) มีวิหารขนาดใหญ่ ไม่นิยมสร้างอุโบสถ
ประติมากรรม= พระพุทธรูปพระพักตร์รูปไข่ พระรัศมีรูปเปลวเพลิง พระศกขมวดก้นหอย พระโขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม ชายสังฆาฏิยาวถึงพระนาภีปลายรูปเขี้ยวตะขาบ

# data[].attributes.body
เอกลักษณ์ของสถาปัตยกรรมเเละประติมากรรมของสุโขทัย​คือการผสมผสานอิทธิพลของศิลปะขอม, ลังกา, พุกาม​ เเต่ว่าจะมีการปรับให้เป็นเอกลักษณ์ของสุโขทัย​ อย่างเช่น​ ปราสาทเเบบขอมในวัดศรีสวายจะมีการดัดเเปลงโดยไม่มีการทำเสารองรับเเต่จะเป็นการจำลองหน้าบันเลยทำให้มีทรงยอดที่เพรียว​  มีการสร้างกำเเพงเมืองเเละคูน้ำล้อมรอบ​มีเจดีย์ที่เป็นเอกลักษณ์ของสุโขทัย​คือเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์หรือทรงยอดดอกบัวตูม​  เจดีย์ทรงปราสาทสุโขทัย​ เจดีย์ทรงปราสาทยอด​  เจดีย์ทรงระฆังวัดช้างล้อม​ที่ทีศิลปะของสุโขทัยเด่นๆก็คือ​ บัวถลา3เส้น​ การสร้างวัดอยู่กลางสระน้ำที่มีคติของ​ การเเสดงขอบเขตโดยใช้น้ำเเทนเสมา​ มณฑปวัดศรีชุม​ ในส่วนของประติมากรรม​ พระพุทธรูปมีความเป็นเอกลักษณ์​ มีพระพักตร์รูปไข่​ พระรัศมีเปลวเพลิง​ พระนาสิกงุ้มเเหลม​ พระโอษฐ์เล็กบาง​ งดงาม​ มีพระพุทธรูปลีลา​

# data[].attributes.body
สถาปัตยกรรม ได้แก่ เจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ ซึ่งเป็นเจดีย์สูงโปรง ได้นำอิทธพลการสร้างมาจากหลายศิลปะ จนเกิดเป็นเจดีย์ที่มีเอกลักษณ์ของสุโขทัย ก็จะไปกอบไปด้วย ส่วนฐาน ประกอบไปด้วยฐานเขียง 4-5 ชั้นซ้อนลดหลั่นกันไป รองรับฐานบัวลูกแก้วอกไก่ ส่วนกลางจะเป็นฐานบัวลูกฟัก 2 ฐาน ซ้อนกันรองรับแท่งสี่เหลื่อมเพิ่มมุม ประดับกลีบขนุนที่มุมตอนบนของเรือนธาตุ ส่วนยอดเป็นทรงดอกบัวตูม ส่วนบนมีกรวยครอบอยู่ และมีวงแหวนซ้อนเรียงลำดับขค้นไปหรือเรียกว่าปล้องไฉน และมีปลีเป็นส่วนยอดสุด
ประติมากรรม ได้แก่ พระพระพุทธรูปปางลีลา ซึ่ง เป็นพระพุทธรูปที่งดงามที่สุดและเป็นเอกลักษณ์เด่นของสุโขทัย คือ ลักษณะพระพักตร์รูปไข่ พระขนงโก่ง พระนาสิกแหลมงู้ม พระโอษฐ์บางเล็ก รัศมีเปลวเพลิงงดงาม พระวรกายสมส่วนสง่างาม พระพุทธรูปปางลีลา มีพุทธลักษณะที่สำคัญคือ พระอังศาใหญ่ ปั้นพระองค์เ ล็ก พระพาหาคล้ายงวงช้าง
พระพุทธชินราช ซึ่งเป็นเอกลักษณ์แบบสุโขทัยแท้ พระพักตร์ค่อนข้างกลม พระรัศมีสูงกว่าแบบสุโขทัยอื่นๆ นิ้วพระหัตถ์เท่ากันทั้งสี่นิ้วตามคัมภีร์มหาบุรุษลักษณะ

# data[].attributes.body
สถาปัตยกรรม คือ เจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิน หรือ ดอกบัวตูม และเจดีย์ปราสาท5ยอด และ นิยมสร้างมณฑป ที่ประดิษฐานพระพุทธรูป คือ พระอัฎฐารส
ประติมากรรม คือ  พระพุทธรูปที่มีลักษณะแบบ พระพักตร์รูปไข่ พระรัศมีรูปเปลวเพลิง พระศกขมวดก้นหอย พระขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม ชายสังฆาฏิยาวถึงพระนาภี และพระพุทธรูปลีลา ที่รับอิทธิพลมาจากพุกาม และพระพุทธชินราช ปางมารวิชัย และพระศรีศากยมุนี

# data[].attributes.body
สถาปัตยกรรม:ผังส่วนใหญ่อยู่ด้านหน้าเจดีย์ ผังของเจดีย์จะเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า นิยมทำมาจากศิลาแลง และตัวฐานของเจดีย์จะมีข้างล้อมรอบ โดยช้างจะยื่นออกมา2ขาหน้าหรือบางแห่งช้างจะยื่นออกมาทั้งตัว นอกจากนั้นเจดีย์ส่วนใหญ่จะทำเป็นเจดีย์ทรงปราสาท โดยเจดีย์ทรงปราสาทส่วนใหญ่จะมีฐานบัวลูกฟักและเจดีย์ทรงระฆังจะนิยมทำเป็นกลีบบัวตรงบัวปากระฆัง ส่วนประติกรรมจะเป็นพระพุทธรูปสี่อิริยาบท คือ อิริยาบทนั่ง เดิน นอน และยืน เพื่อแสดงเกี่ยวกับกิจวัตรของพระพุทธเจ้า โดยจะประดิษฐานอยู่ในมณฑป และพระพุทธรูปของสุโขทัยส่วนใหญ่จะมีพระพักตร์ยิ้มแย้ม เพราะในสมัยสุโขทัยบ้านเมืองจะมีความสุข ทำให้ช่างได้ปั้นพระพุทธรูปที่มีพระพักตร์ยิ้มแย้ม และพระพุทธรูปในสมัยสุโขทัยนี้จะเป็นพระพุทธรูปที่มีการเก็บรายละเอียดได้ดี เช่น พระพุทธรูปในวัดพระศรีรัตนมหาธาตุเชลียง ที่มีการประดิษฐานพระพุทธรูปขนาดใหญ่ โดยพระพุทธรุปนั้นเป็นพระพุทธรูปที่มีชายสังคาติเป็นริ้ว เส้นๆตามธรรมชาติ พระวรกายสมส่วน อังสาใหญ่ บั้นพระองค์เล็ก แขนแบบงวงช้าง พระพุทธรูปในสมัยสุโขทัยนี้มีการพัฒนาฝีมือในการปั้นตามช่างในแต่ละหมวด

# data[].attributes.body
สุโขทัยนิยมสร้างพระสี่อิริยบท เป็นพระพุทธรูปปางลีลาที่แสดงถึงกิจวัตรประจำวันของพระพุทธเจ้า  และในสมัยสุโขทัยนิยมสร้างแค่วิหาร ไม่นิยมสร้างอุโบสถ เพราะมีพื้นที่เล็ก จึงสร้างแค่วิหารเพียงอย่างเดียว และเจดีย์ทรงปราสาทแบบสุโขทัยจะมีเอกลักษณ์โดยมีการผสมผสานปราสาทแลบขอมและสุโขทัยเข้าด้วยกัน และสร้างเฉพาะในช่วงศตวรรษแรกของสุโขทัยเท่านั้น เจดีย์ทรงปราสาทยอดจะไม่มีบัลลังก์ เพราะได้รับอิทธิพลของศิลปะพุกาม เจดีย์ทรงระฆังของสุโขทัย จะมีบัวถลา3เส้นต่อเนื่องกันรองรับทรงระฆัง ซึ่งบัวถลาก็คือทรงบัวคว่ำ ได้รับอิทธิพลจากลังกา และลักษณะพระพุทธรูปที่เป็นเอกลักษณ์ของสุโขทัย คือมีพระพักตร์รูปไข่ พระรัศมีรัปเปลวเพลิง เส้นพระศกขมวดก้นหอยแหลมสูง ไม่มีพระศก พระขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม ชายสังฆาฏิยาวถึงพระนาภี

# data[].attributes.body
มีเจดีย์ปราสาททรงระฆังที่เป็นรูปดอกบัวตูมหรือเจดีย์พุมข้าวบินซึ่งเป็นเอกลักษณ์ที่มีเฉพาะในสมัยสุโขทัยและเป็นที่นิยมอย่างมาก เจดีย์ทรงปราสาทแบบสุโขทัยนี้ มีการผสมผสานศิลปะระหว่างขอม และพุกาม(ล้านนา)มาเป็นเจดีย์บริวารที่ล้อมรอบเจดีย์ประธานทรงพุ่มข้าวบิน ส่วนทางด้านสถาปัตยกรรม เจดีย์ทรงปราสาทนั้น มีชุดเขียง ฐานบัวลูกฟัก เขียง เรือนธาตุ และลักษณะสำคัญคือมีชั้นซ้อน บรรพแถลงประกอบไปด้วย ซุ้มหน้านาง กลีบขนน มีประติมากรรมที่สำคัญคือ พระอัฐารสที่ประดิษฐานอยู่ในมณฑป ลักษณะสูง18ศอก นิยมสร้างในสมัยสุโขทัย และพระพุทธรูปลักษณะสำคัญของสุโขทัยคือ พระพักตร์รูปไข่ รัศมีรูปเปลงไฟ เส้นพระศกขมวด พระนาสิกงุ้ม ชายสังฆาฏิยาวถึงพระนาภีเป็นแฉกรุปเขี้ยวตะขาบ หมวดใหญ่ถือเป็นหมวดที่สวยที่สุด  คือมีพระวรกายสมส่วน บั้นพระองค์เล็ก พระพาหาเหมือนงวงช้าง

# data[].attributes.body
เอกลักษณ์ของสถาปัตยกรรมสุโขทัย คือ เจดีย์ทรงระฆังหรือทรงดอกบัวตูม จะมีเจดีย์ทรงปราสาทแบบสุโขทัย คล้ายคลึงปราสาทแบบขอม จะมีเรือนธาตุมีซุ้มจระนำประดิษฐานพระพุทธรูป มีฐานเขียงและส่วนยอดตามลำดับ มีซุ้มหน้านางเหมือนกรอบหน้าบัน ส่วนเจดีย์ปราสาทห้ายอด ตัวปราสาทจะเป็นเรือนธาตุ มีฐานบัวอกไก่ เจดีย์ประจำทิศหลัก จะมีฐานบัวลูกฝักที่เป็นอิทธิพลศิลปะขอม เจดีย์ทรงยอดดอกบัวตูมเป็นเจดีย์ประธานเรียกอีกอย่างว่าทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ จะไม่มีบัลลังก์ เป็นอิทธิพลของพุกามหรือพม่า สร้สงขึ้นจากการได้รับแรงบันดาลใจจากหลายศิลปะ เช่น ฐานบัวลูกแก้วออกได้จากล้านนา ฐานบัวลูกฝักจากขอม เหนือเรือนธาตุมีคล้ายบันแถลงเป็นกลีบขุนจากขอม ประติมากรรมที่เป็นเอกลักษณ์ของสุโขทัย ก่อนสุโขทัยจะมีการพบพระพุทธรูปทรงเครื่องแบบลพบุรี พบประติมากรรมลอยตัว รุปเทวดา สลักจากหินทราย พระพุทธรุปในสมัยสุโขทัย จะมีพระพักตร์รูปไข่ พระรัศมีเปลวเพลิง เส้นพระศกขมวด ก้นหอยแหลมสูง พระขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม พระหนุเสี้ยม ชายสังฏาติยาวถึงพระนาภี ขัดสมาธริราบ สามารถแบ่งเป็นกลุ่มได้ คือ หมวดวัดตะกวน อิทธิพลจากลังกา เปลวเพลิงแบบหยาบๆ หมวดใหญ่ จะสวยที่สุด มาจากไทยและลังกา พระพักตร์รูปไข่ พระขนงโก่ง พระนาสิกแหลมงุ้ม พระโอษฐ์เล็กบาง รัศมีเปลวเพลิงงดงาม วนกายสมส่วน หมวดพระพุทธชินราช เป็นแบบสุโขทัย เด่นชัดคือ นิ้วพระหัตถ์เท่ากันทั้งสี่นิ้วตามแบบคัมภีร์มหาบุรุษลักษณะ หมวดกำแพงเพชร ไม่สวย แข็งกระด้าง รูปทรงไม่ได้สัดส่วน

# data[].attributes.body
สถาปัตยกรรม > เจดีย์ทรงดอกบัวตูมหรือเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์หรือเจดีย์ทรงทะนาน มีองค์ประกอบ ฐานเขียง3-4ฐานซ้อนลดหลั่นรองรับฐานบัวลูกแก้วอกไก่ ส่วนต่อไปมีฐานบัวลูกฟัก 2 ฐานรองรับเรือนธาตุหรือส่วนกลางที่ประดับรูปกลีบขนุน ส่วนยอดเป็นทรงดอกบัวตูมถัดขึ้นไปมีกรวยหรือวงแหวนซ้อนเรียงลำดับกันขึ้นไปเรียกว่า ปล้องไฉน ข้างบนสุดคือ ปลายยอดเรียกว่า ปลี สถาปัตยกรรม เช่น เจดีย์ประธานทรงดอกบัวตูมหรือทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ วัดเจดีย์เจ็ดแถว
ประติมากรรม > พระพุทธรูป มีลักษณะพระพักตร์รูปไข่ พระรัศมีเป็นเปลวเพลิง เส้นพระศกขมวดก้นหอยแหลมสูง พระขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม พระหนุเสี้ยม ชายสังฆาฏิยาวถึงพระนาภี มีปลายสองแฉกย่นเป็นรูปอขี้ยวตะขาบทับ โดยพระพุทธรูปสมัยสุโขทัยสามารถแบ่งได้เป็น4หมวด 1.หมวดตะกวน 2.หมวดใหญ่ 3.หมวดพระพุทธชินราช 4.หมวดกำแพงเพชร ประติมากรรม เช่น พระพุทธรูปปูนปั้น เจดีย์วัดช้างล้อม จัดเป็นพระพุทธรูปหมวดใหญ่ของสุโขทัยที่ขึ้นชื่อว่าเป็นหมวดพระพุทธรูปที่สวยที่สุด

# data[].attributes.body
สุโขทัยนิยมสร้างมณฑปพระสี่อิริยาบถซึ่งเป็นกิจวัตรประจำวันของพระพุทธเจ้า วัดในสมัยสุโขทัยจะมีอุโบสถแค่เพียงวัดสำคัญๆเนื่อองจากในสมัยนั้นมีจำนวนประชากรไม่มากนักจึงไม่จำเป็นต้องสร้างอุโบสถทุกวัดเพราะเมื่อทำพิธีกรรมคนก็จะไปทำที่วัดใหญ่ๆ บัวถลาสามเส้นเป็นอีก1เอกลักษณ์เนื่องจากในยุคอื่นจะมีทั้งบัวคว่ำและบัวหงายแต่ในสุโขทัยจะเป็นเพียงบัวคว่ำ พระพุทธรุปที่เป็นเอกลักษณ์คือมีพระพักตร์รุปไข่ มีพระรัศมีรูปเปลวเพลิง เส้นพระศกขมวดก้นหอยแหลมสูง พระขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม พระหนุเสี้ยม ชายสังฆาฏิยาวถึงพระนาภีปลายสองแฉกย่นเป็นรูปเขี้ยวตะขาบทับซ้อนกันหลายชั้น ขัดสมาธิราบ

# data[].attributes.headline
060 เอกลักษณ์ของ

# data[].attributes.body
060
เอกลักษณ์ของสถาปัตยกรรมในศิลปะสุโขทัยคือ
1.เจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ หรือเจดีย์ทรงดอกบัวตูม ส่วนฐานเป็นฐานเขียงทั่วไป ถัดขึ้นไปเป็นฐานบัวลูแก้วอกไก่ ตามด้วยฐานบัวลูกฟัก เหนือขึ้นไปเป็นส่วนของเรือนธาตุ ตามด้วยองค์ระฆังลักษณะเป็นทรงดอกบัวตูม ไม่มีบัลลังก์ ขึ้นไปเป็นปล้องไฉน ยอดสุดเป็นปลียอด เช่น เจดีย์ทรงดอกบัวตูมที่วัดเจดีย์เจ็ดแถว เป็นต้น
2.เจดีย์ทรงระฆัง ถึงแม้จะได้รับอิทธิพลจากลังกา แต่องค์ประกอบสถาปัตยกรรมที่แสดงถึงศิลปะสุโขทัยคือ บัวถลาหรือบัวคว่ำ ต่อเนื่องขึ้นไปรับทรงระฆัง และมีบัวปากระฆัง เช่น ที่วัดช้างล้อม เป็นต้น

เอกลักษณ์ประติมากรรมที่แสดงถึงศิลปะสุโขทัย คือ
-พระพุทรูป โดยในสุโขทัยสามารถแบ่งลักษณะพระพุทธรูปออกเป็น 4 หมวด ได้แก่ หมวดวัดตระกวน หมวดกำแพงเพชร หมวดพระพุทธชินราช แต่หมวดพระพุทธรูปที่ถือได้ว่าเป็นสุโขทัยบริสุทธิ์ก็คือ หมวดทั่วไป ลักษณะพระพักตร์รูปไข่ พระขนงโก่ง พระนาสิกแหลมงุ้ม พระโอษฐ์เล็กบาง รัศมีเปลวเพลิงงดงามแบบพระพุทธรูปลังกา พระวรกายสมส่วนสง่างาม ถือได้ว่าเป็นพระพุทธรูปที่งดงามที่สุด เช่น พระพุทธ เช่น พระพุทธรูปปางลีลาที่วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ เชลียง เป็นต้น

# data[].attributes.body
สถาปัตยกรรม
-เจดียทรงดอกบัวตูมที่ส่วนยอด คล้ายดอกบัว มีปล้องไฉนเเละ ปลี มีฐานบัวลูกฝัก
-เจดีย์ทรงระฆัง ที่มีฐานบัวถลาจำนวน3เส้นต่องเนื่องขึ้นไปรองรับองค์ระฆัง
-บัวปากระฆัง ก้านฉัตร ช้างล้อมรอบ
ประติมากรรม
-พระพุทธรูป พระพักตร์รูปไข่ รัศมีเปลวเพลิง เส้นพระศกขมวด ก้นหอยเเหลมสูง พระขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม พระหนุเสี้ยม ชายสังฆาฏิยาวถึงพระนาภี ปลายเป็นเขี้ยวตะขาบซ้อน
-ประติมากรรมลอยตัวรูปเทวดาสร้างจากหินทราย
-ช้างสลัก รอบ เจดีย์

# data[].attributes.body
ในความคิดของนิสิต นิสิตคิดว่าน่าจะเป็นเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิน หรือ ลักษณะของพระพุทธรูปในสมัยสุโขทัย ที่พระพุทธรูป จะมีหน้าสวย เอวคอด มีรัศมีรูปเปลวไฟ พระขนงโก่ง พรนาสิกงุ้ม สวยกว่าพระพุทธรูปในสมัยอื่นๆเช่น พระพุทธชินราช แถมยังมีประติมากรรมที่มีละเอียดเยอะ เเละเต็มไปด้วยความประณีต เช่นปรางค์สามองค์ในวัดพระพายหลวง

# data[].attributes.body
ในสุโขทัยจะนิยมสร้างวิหารที่มีแผนผังรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า หลังคาเครื่องไม้ มุงด้วยกระเบื้องดินเผาหรือกระเบื้องเคลือบ ฐานและเสาก่อด้วยศิลาแลง ไม่นิยมสร้างอุโบสถ เพราะจำนวนประชากร และพระในสมัยนั้นมีไม่เพียงพอในการสร้าง จึงสร้างเพียงวิหาร เวลาทำสังฆกรรม พระจะทำร่วมกันในวัดใหญ่ๆ
นอกจากนี้ การสร้างเจดีย์แบบศิลปะสุโขทัย เค้าโครงของเจดีย์จะมีส่วนคล้ายคลึงกับปราสาทขอม สร้างกันเฉพาะช่วงศตวรรษแรกของสุโขทัยเท่านั้น เช่น เจดีย์ประจำทิศหลักของเจดีย์พระศรีมหาธาตุ สุโขทัย ที่จะมียอดชั้นซ้อนเหมือนกับปราสาทขอม
ศิลปะสุโขทัยยังมีเจดีย์ทรงระฆัง ที่แสดงถึงการรับพระพุทธศาสนาจากลังกาของสุโขทัย เช่น เจดีย์ทรงระฆังที่วัดสระศรี
ในส่วนของพระพุทธรูป จะมีพระพักตร์รูปไข่ พระขนงโก่ง พระเกศามีรัษมีเป็นเปลว

# data[].attributes.body
เอกลักษณ์สถาปัตยกรรมของสุโขทัยคือ เจดีย์ทรงปราสาทแบบสุโขทัยและเจดีย์ทรงปราสาทยอดที่ได้รับอิทธิพลจากขอม  และยังมีเจดีย์ทรงยอดดอกบัวตูม โดยเจดีย์ของสุโขทัยจะผสมผสานขอมและล้านนา ทั้งฐานบัวลูกแก้วอกไก่และฐานบัวลูกฟัก และอิทธิพลจากพุกามที่ไม่มีบัลลังก์เหนือองค์ระฆัง
เอกลักษณ์ประติมากรรม คือ พระพุทธรูป 4 อิริยาบถ แสดงกิจวัตรของพระพุทธเจ้า ลักษณะสำคัญ ได้แก่ พระพักตร์รูปไข่ พระรัศมีรูปเปลวเพลิง เส้นพระศกขมวดก้นหอยแหลมสูง ส่วนมากไม่มีพระศก พระขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม พระหนุเสี้ยม ชายสังฆาฏิยาวถึงพระนาภี มีปลายสองแฉกย่นเป็นรูปเขี้ยวตะขาบทับซ้อนกันหลายชั้น นั่งขัดสมาธิราบ ฐานหน้ากระดานเกลี้ยงตอนกลางแอ่นเข้าข้างใน และแยกออกเป็นหมวดวัดตะกวน หมวดใหญ่ หมวดพระพุทธชินราช และหมวดกำแพงเพชร

# data[].attributes.body
เอกลักษณ์ สถาปัตยกรรมและประติมากรรมในศิลปะสุโขทัยด้านประติมากรรม การสร้างพระพุทธรูป ส่วนใหญ่สุโขทัยนิยมสร้างพระพุทธรูป 4 อิริยาบถ คือ นั่ง นอน ยืน เดิน มีพระพักตร์รูปไข่ นิ่งสงบ แย้มพระโอษฐ์เล็กน้อย  พระพุทธรูปที่เป็นเอกลักษณ์เด่นของศิลปะสุโขทัย คือ พระพุทธรูปปางลีลานอกจากพระพุทธรูปสำริดแล้ว ในสมัยสุโขทัยยังนิยมทำพระพุทธรูปปั้นด้วย มีทั้งพระพุทธรูปนูนสูงประดับอาคารพุทธสถาน เช่น พระพุทธรูปนูนสูงปางลีลาที่วัดตระพังทอง  พระพุทธรูปปูนปั้นแบบลอยตัว เช่น วัดศรีชุม พระอัฏฐารส  พระพุทธรูปปูนปั้นรอบพระเจดีย์ใหญ่วัดช้างล้อม เป็นต้น
ทางด้านสถาปัตยกรรม
สถาปัตยกรรมที่สำคัญของสุโขทัย ประกอบด้วย เจดีย์ อาคาร วิหาร อุโบสถ
ปลายเจดีย์จะทำเป็นรูปทรงพุ่มข้าวบิณฑ์หรือดอกบัวตูมโบสถ์หรือพระอุโบสถ สมัยสุโขทัยจะก่อด้วยโครงสร้างศิลาแลงฉาบปูน  มีการสร้างเจดีย์ทรงกลมแบบลังกา (ทรงระฆังคว่ำ) มีฐานเป็นรูปสี่เหลี่ยม บางแห่งทำเป็นรูปปูนปั้นช้างครึ่งตัวยื่นศีรษะออกมารายรอบที่ฐานพระเจดีย์

# data[].attributes.body
เอกลักษณ์ คือมีการสร้างแผนผังคือเอาพระวิหารอยู่หน้าเจดีย์ประธานแต่ว่าในสมัยสุโขทัยเป็นอาณาจักรเล็กๆเลยไม่นิยมสร้างอุโบสถและ ส่วนตัวของเจดีย์คือเป็นแบบทรงปราสาทยอด มีฐานเขียง บภวลุกแก้วอกไก้ ฐานบัวลูกฟัก เรือนธาตุประดิษฐานพระพุทธรูปในซุ้ม ทรงระฆัง ปล้องไฉน ปลี   แต่จะไม่มีบัลลังก์ในส่วนยอด และมักจะมีการสร้างมณฑปครอบพระพุทธรูปไว้ในสุโขทัยเห็นเด่นๆคือมีพระอจนะ( ประดิษฐานพระพุทธรูปนั่ง) และ พระอัษฐารส(ประดิษฐานพระพุทธรูปยืน)
และการสร้างประติมากรรม- พระพุทธรูปแบ่งเป็น4หมวดในด้านของพระตระกวน/พระกำแพงเพชร/พระใหญ่และพระพุทธชินราช ในลักษธที่สำคัญของพระพุทธรูแในสมัยสุโขทัยได้แก่ พระพักตร์รูปไข่  มีรัศมีเปลวเพลิง พระขนงโก่ง ส่วนมากไม่มีพระศก พระนาสิกงุ้ม และมักสร้างปางลีลา พระอังสากว้าง พระพาหาเหมือนงวงช้างและบั้นพระองค์เล็ก

# data[].attributes.body
-เอกลักษณ์ของสถาปัตยกรรมสุโขทัยคือเจดีย์ทรงดอกบัวตูมหรือเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ซึ่งเจดีย์ทรงนี้ถือเป็นเจดีย์รูปแบบเฉพาะของสุโขทัย มณฑปพระสี่อิริยาบถที่มีทั้งท่าเดิน นั่ง นอน ยืน ถือเป็นกิจวัตรของพระพุทธเจ้า นอกจากนี้ยังมีการสร้างตระพังแสดงขอบเขตของวัดบางแห่งอีกด้วย
-ส่วนเอกลักษณ์ของประติมากรรมสุโขทัยคือพระพุทธรูปสุโขทัยที่มีพระพักตร์รูปไข่ พระรัศมีรูปเปลวเพลิง เส้นพระศกขมวดก้นหอยแหลมสูง ส่วนมากไม่มีพระศก พระขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม พระหนุเสี้ยม ชายสังฆาฏิยาวถึงพระนาภี มีปลายสองแฉกย่นเป็นรูปเขี้ยวตะขาบทับซ้อนกันหลายชั้น นั่งขัดสมาธิราบ ฐานหน้ากระดานเกลี้ยงตอนกลางแอ่นเข้าข้างใน ลักษณะดังกล่าวถือเป็นเอกลักษณ์ของพระพุทธรูปสมัยสุโขทัย

# data[].attributes.headline
057-เอกลักษณ์สถา

# data[].attributes.body
057
-เอกลักษณ์สถาปัตย์ : -เจดีย์ทรงดอกบัวตูมหรือทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ เป็นเจดีย์ที่พัฒนาองค์ระฆังมาจากแบบลังกา แต่ลักษณะฐานเจดีย์มีการทำซ้อนขึ้นไปหลายชั้น ทำให้ต้องบีบขนาดองค์ระฆังให้เล็กลง เพื่อไม่ให้ถล่มลงมาและดูสมดุลกับฐานข้างล่าง
-เจดีย์ทรงปราสาทยอด : ตัวอาคารเป็นสี่เหลี่ยมเพิ่มมุม ส่วนยอดเป็นองค์ระฆังไม่มีบัลลังก์ ได้รับอิทธิพลจากล้านนา หรือบางแห่งมีเจดีย์องค์เล็กๆประดับ เรียกว่าเจดีย์ทรงปราสาทห้ายอด
-เจดีย์ทรงระฆังมีเอกลักษณ์คือมีบัวถลาหรือบัวคว่ำที่องค์ระฆัง3เส้น เหนือขึ้นไปเป็นบัลลังก์ ทั้งนี้ยังพบช้างล้อมที่ฐาน ซึ่งได้รับอิทธิพลจากลังกา
-ประติมากรรมที่พบคือ ปูนปั้นรูปพระพุทธรูปสี่อิริยาบทในมณฑปวัดพระพายหลวง
-พระพุทธรูปหมวดพระพุทธชินราชที่วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ พิษณุโลก ลักษณะมีพระพักตร์ค่อนข้างกลม นิ้วมือเท่ากันทั้ง4นิ้วตามคัมภีร์มหาบุรุษ หรือพระพุทธรูปหมวดใหญ่ที่วัดเบญ มีพระอังสาใหญ่ บั้นพระองค์เล็ก พระพาหาคล้ายงวงช้าง ซึ่งได้รับการยอมรับว่าเป็นพระพุทธรูปหมวดใหญ่ที่สวยที่สุดในประเทศไทย

# data[].attributes.body
ในสถาปัตยกรรมของสุโขทัยไม่นิยมสร้างอุโบสถ มักสร้างพระวิหารไว้ด้านหน้าก่อนเข้าสู่เจดีย์ประธาน มีความเชื่อทางพุทธศาสนามาใช้ในการวางผังวัดเช่น สร้างโบสถ์ไว้กลางสระน้ำใช้น้ำเป็นเขตกันไว้สำหรับให้พระสงฆ์ทำสังฆกรรม เรียกว่า นทีสีมา หรือ อุทกสีมา ในส่วนของประติมากรรมแบบสุโขทัย เจดีย์ที่โดดเด่นคือ เจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ ซึ่งมีแรงบันดาลมาจากศิลปะหลายศิลปะ คือ ล้านนา ขอม และพุกาม ส่วนพระพุทธรูปของสุโขทัยมีลักษณะที่สำคัญ ได้แก่ พระพักตร์รูปไข่ พระรัศมีรูปเปลวเพลิง เส้นพระศกขมวดก้นหอยแหลมสูง พระขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม ชายสังฆาฏิยาวถึงพระนาภีมีปลายสองแฉกย่นเป็นรูปเขี้ยสตะขาบทับซ้อนกันหลายชั้น ส่วนพระพุทธรูปในหมวดที่จัดว่ามีความงดงามที่สุด คือ หมวดใหญ่ ซึ่งฒนามาจากพระพุทธรูปของช่างสกุลต่างๆทั้งไทยและลังกา พระวรกายสมส่วน

# data[].attributes.body
เอกลักษณ์สถาปัตยกรรมและประติมากรรมสุโขทัยคือ
1.การทำเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์หรือเจดีย์ทรงดอกบัวตูมที่ได้รับแรงบันดาลใจมากจากศิลปะในสมัยต่างๆ.
2.การทำเจดีย์ทรงระฆังที่มีการทำบัวถลา3เส้นต่อเนื่องขึ้นไปรองรับทรงระฆัง พร้อมปั้นรูปช้างล้อมรอบฐานเจดีย์
3.การทำเจดีย์ทรงปราสาทยอด ที่ได้รับอิทธิพลมาจากศิลปะของล้านนาและพุกาม
นอกจากนี้ยังมีประติมากรรมพระพุทธรูป ชายสังฆาฏิจะนาวถึงพระนาภี เป็นพระพุทธรูปที่สวยที่สุด แบ่งได้เป็น4หมวดคือ หมวดวัดตระกวนซึ่งหมวดนี้พระพุทธรูปค่อนข้างกระด้าง ได้รับอิทธิพลมาจากลังกาค่อนข้างมาก
หมวดใหญ่(งดงามที่สุด) มีการพัฒนาจากไทยและลังกา มีรัศมีเปลวเพลิงแบบลังกา พระพักตร์เป็นรูปไข่
หมวดพระพุทธชินราช จะค่อนข้างต่างกับ2หมวดบนคือพระพักตร์ค่อนข้างกลม พระรัศมีสูงกว่าแบบสุโขทัยบริสุทธิ์
หมวดสุดท้ายกำแพงเพชร ในหมวดนี้งามน้อยกว่าหมวดอื่น แข็งกระด้าง รูปทรงไม่ได้สัดส่วน

# data[].attributes.body
สถาปัตยกรรม  ถ้าเป็นเจดีย์จะมีเจดีทรงปราสาทแบบสุโขทัย ที่มีส่วนคล้ายคลึงกับขอมอยู่บ้าง โดยมีฐานบัวลูกฟักที่รับมาและมีการผสมผสานกับศิลปะสุโขทัย จะไม่มีบัลลังก์ ส่วนเอกลักของศิลปะสุโขทัยที่เห็นได้ชัดคือจะเป็นเจดีย์ทรงระฆัง ที่ส่วนมากจะมีช้างล้อมรอบที่ฐาน หรือมีบัวถลาซ้อนกัน3 ชั้น ถัดขึ้นไปเป็นบัวปากระฆัง บัลลังเป็นสี่เหลี่ยม มีบัวฝารมี

ประติมากรรม
พระพุทธรูปของสุโขทัยแบ่งออกเป็น 4 ช่วง
1 ช่วงแรกหมวดวัดตะกวน จะได้รับอิทธิพลจากลังกา ยังมีความเเข็งกระด้างไม่ได้วัดส่วน
2 หมวดใหญ่ งามที่สุดและได้มีการเปลี่ยนแปลงให้เป็นเอกลักษณ์ของสุโขทัยโดยเฉพาะ พระพุทธรูปมีลักษณะเป็นพระพักตร์รูปไข่ คิ้วโก่ง จมูกงุ้ม ปากบาง
3 พระพุทธชินราช เป็นแบบสุโขแต่พระพักกลมกว่า นิ้วพระหัตทั้ง 4 เท่ากันตามมหาบุรุษ
4 หมวดกำแพงเพชรเป็นยุคเสื่อม

# data[].attributes.body
-ปะติกรรม พระพุทธรูปมีความสวยงามที่สุด ลักษณะเด่นคือ พระเกศมีรัศมีเป็นเปลว ขมวดพระเกศาเล็กน้อย พระพักตร์รูปไข่ พระโขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม พระโอษฐ์ยิ้มเล็กน้อย พระอังสะใหญ่ บั้นพระองค์เล็ก ครองจีวรห่อเฉียงชายจีวรยาวลงมาถึงพระนาคีคล้ายเป็นลายเขี้ยวตะขาบ
-ลักษณทางสถาปัตยกรรมเจดีย์จะเป็นทางดอกบัวตูม มียอดเป็นทรงดอกบัวตูม อีกอย่สงหนึ่งคือเจดีย์ทรงปราสาทโดยได้รับเเรงบันดาลใจมาจากปราสาทขอมเเละเจดีย์ทรงกลมเเบบลังกาได้รับอิทธิพลมาจากเกาะลังกา เจดีย์ทรงกลมในสมัยสุโขทัยยังไม่มีเสาหานเหนือบัลลังก์ยอดองค์ระฆังรองรับปล้องไฉนเช่นเจดีย์ทรงกลมในสมัยอยุธยาที่ส่วนล่างขององค์ระฆังมักมีลายกลีบบัว

# data[].attributes.body
เอกลักษณ์ของสถาปัตยกรรมคือ เจดีย์ทรงดอกบัวตูม/ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ วิหารแผนผังรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า หลังคาเครื่องไม้มุงกระเบื้อง ฐานและเสาก่อด้วยศิลาแลง ส่วนอุโบสถ ไม่นิยมสร้างในสมัยสุโขทัยเพราะ อาณาจักรเล็กและประชากรน้อย พระก็น้อย ไปทำวัดที่วัตใหญ่ๆ เจดีย์ทรงปราสาทแบบสุโขทัย มีฐานบัวลูกฟัก มีซุ้มหน้านาง เจดีย์ทรงปราสาท5ยอด มีฐานบัวลูกแก้วอกไก่ มณฑป วัดศรีชุม พบพระอจนะ และพบเรื่องเล่าของการก่อตั้งราชวงศ์สุโขทัย เจดีย์ทรงระฆัง วัดพระแก้ว มีชุดบัวถลารองรับทรงระฆัง โดยมีฐานบัว2ฐานซ้อนอยู่ในผัง8เหลี่ยม
เอกลักษณ์ประติมากรรม พระพุทธรูปลักษณะสำคัญ พระพักตร์รูปไข่ พระรัศมีรูปเปลวเพลิง เส้นพระศกขมวด ก้นหอยแหลมสูง ส่วนมากไม่มีพระศก พระขนงโก่ง พระนาสิกงุ้ม พระหนุเสี้ยม ชายสังฆาฏิยาวถึงพระนาภี มีปลายสองแฉกย่นเป็นรูปเขี้ยวตะขาบซ้อนกันหลายชั้น นั่งขัดสมาธิราบ ฐานหน้ากระดานเกลี้ยงแอ่นเข้าข้างใน หมวดวัดตะกวน ได้รับอิทธิพลจากลังกา เปลวเพลิงทำแบบหยาบๆ หมวดใหญ่ หมวดที่สวยงามที่สุด สวยที่สุดอยู่ที่วัดเบญจมบพิตร หมวดพระพุทธชินราช แบบสุโขทัยบริสุทธิ์ หมวดกำแพงเพชร รัศมีเปลวเพลิงหยาบแข็งกระด้าง

# data[].attributes.body
สถาปัตยกรรม
เจดีย์ทรงดอกบัวตูมหรือเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ มักสร้างฐานสี่เหลี่ยมซ้อนกันสามชั้น องค์เจดีย์เป็นเหลี่ยมย่อมุม ยอดเป็นทรงพุ่มข้าวบิณฑ์หรือดอกบัวตูม การก่อสร้างใช้ศิลาแลงเป็นแกน ฉาบปูน เจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์นี้ถือเป็นเจดีย์ของสุโขทัยแท้ๆ ปรากกฎอยู่ตามวัดสำคัญต่างๆ
ประติมากรรม
พระพุทธชินราช เป็นแบบสุโขทัยบริสุทธิ์ทั้งสิ้น แต่แตกต่างกันบางส่วนที่พระพักตร์และพระรัศมี มีลักษณะเด่นที่นิ้วเท่ากันทั้ง 4 นิ้วตามคัมภีร์มหาบุรุษลักษณะ

# data[].attributes.body
เอกลักษณ์ของสถาปัตยกรรมสุโขทัย คือ เจดีย์ทรงดอกบัวตูม ฐานจะมีความสูง เจดีย์ทรงปราสาทแบบสุโขทัย และเจดีย์ทรงปราสาท 5 ยอด สุโขทัยจะนิยมสร้างมณฑปพระสี่อิริยาบถ และในสมัยสุโขทัยจะเกิดรูปแบบงานชลประทาน การขุดคูรอบบริเวณวัด การขุดตระพังและการฝังท่อดินเผาไว้ใต้ดินเพื่อส่งน้ำ เพื่อกักเก็บน้ำและป้องกันข้าศึก จะพบอุโบสถในสมัยสุโขทัยน้อยมาก มีเพียงแค่เฉพาะวัดสำคัญเท่านั้น เนื่องจากสุโขทัยมีพื้นที่เล็ก และคนน้อย จึงไม่จำเป็นต้องสร้าง บัวถลาสามเส้นที่ต่อเนื่องขึ้นไปรองนับทรงระฆังจองเจดีย์ทรงระฆัง ก็เป็นเอกลักษณ์ของศิลปะสุโขทัยเช่นกัน