# data[].attributes.headline
Տիգրան Պետրոսյանի կենսագրությունը

# data[].attributes.subject
Տիգրան Պետրոսյանի կենսագրությունը

# data[].attributes.headline
Հետաքրքիր փաստեր/Տիգրան Պետրոսյան

# data[].attributes.subject
Հետաքրքիր փաստեր/Տիգրան Պետրոսյան

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Շախմատը կարելի է համեմատել երաժշտության հետ, բայց լուրջ երաժշտության: Թեթեւ, ռիթմիկ երգը հասկանալի է յուրաքանչյուրին: Բայց որպեսզի ուրախություն եւ հաճույք պատճառի լուրջ երաժշտությունը, պահանջվում է որոշակի երաժշտական կուլտուրա":

Ահա այսպես էր պատկերացնում շախմատը Տիգրան Պետրոսյանը: Այս անունը տալը բավական է, որ բոլորը, անկախ նրանից` շախմատ գիտեն, թե ոչ, ճանաչել են նրան, թե ոչ, միաբերան ասեն, այո, նա իսկական Լեգենդ է:

Mediamax Sport-ի "Հետադարձ հայացք կամ անցյալից եկած հերոսները" նախագիծն այս անգամ անդրադառնում է հայկական շախմատի թերեւս ամենապայծառ ներկայացուցչին՝ Տիգրան Պետրոսյանին:

Գուցե Պետրոսյանը երբեք չդառնար աշխարհի չեմպիոն, եթե չլիներ հայերի ջերմությունը

1963 թվականի գարնան վերջին Հայաստանի ներքին գործերի մինիստրությունը պաշտոնապես հաղորդագրություն է տարածել, որի համաձայան մարտ-ապրիլ ամիսներին հանրապետության ամբողջ տարածքում զգալիորեն պակասել է հանցագործությունների, անկարգությունների քանակը:

Այս ամենի "պատճառը" Տիգրան Պետրոսյանն էր: 1963-ին Մոսկվայի էստրադային թատրոնում Աշխարհի գործող չեմպիոն, 52-ամյա Միխայիլ Բոտվիննիկը 34-ամյա Պետրոսյանի հետ պայքարում փորձում էր պաշտանել իր տիտղոսը:

Շատերն էին հավատում Բոտվիննիկի հաջողությունը, բայց ոչ ոք չգիտեր, որ իրականում Բոտվիննիկը խաղում է ոչ թե մեկ հայի, այլ ողջ հայության դեմ:

Գրոսմայսրեր Յուրի Ավերբախն ասել է. "Գուցե Պետրոսյանը երբեք չդառնար աշխարհի չեմպիոն, եթե չլիներ նրա հայրենակիցների ջերմությունն ու խանդավառությունը":

Համայն հայությունն էր հետեւում Պետրոսյանին՝ մեծ թե փոքր, կին կամ տղամարդ, նույնիսկ նրանք, ովքեր ոչինչ չէին հասկանում շախմատից: Սակայն համահայկական ոգեւորությունը մարեց հենց առաջին պարտիայում, երբ Պետրոսյանը պարտվեց:

"Իմ առջեւ խնդիր էի դրել ամեն գնով չպարտվել առաջին օրը, բայց, պարզվում է, ես չէի հասկանում, թե ինչ է նշանակում պայքարել աշխարհի չեմպիոնի կոչման համար: Անսովոր հուզմունքն ու անսովոր մթնոլորտն անհետեւանք չմնացին: Ես ոչինչ չէի հասկանում, խաղում էի մթագնած գլխով",- ավելի ուշ խոստովանել է Պետրոսյանը:

Պետրոսյանը գիտակցում էր, որ պայքարում էր իր ազգի հեղինակության համար

Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի ռեկտոր Լորիս Քալաշյանը գրել է. "Պետրոսյանի առաջին պարտությունից հետո ՀԿԿ հանձնարարականով մեկնեցի Մոսկվա: Տիգրանին այդպես կոտրված երբեք չէի տեսել, երկուսով Մսկվայից մեկնեցինք "Սուխանովո" հանգստյան տուն: Ամեն ինչ անում էի, որպեսզի Տիգրանի տրամադրությունը բարձրանա: Տիգրանը շատ էր սիրում հնդկացորենի շիլա, որը ես տանել չեմ կարողանում, բայց այդ ժամանակ ուտում էի հետը: Խաղում էինք նրա սիրած խաղերը՝ բիլիարդ, նարդի ու շաշկի: Ու Տիգրանի տրամադրությունն ամբողջովին փոխվեց":

Առաջին հաղթանակից հետո Բոտվիննիկը ոգեւորվել էր, սակայն Պետրոսյանն աստիճանաբար հարմարվել էր մթնոլորտին ու մտել հունի մեջ: 2-4-րդ պարտիաներում կողմերը ոչ ոքի խաղացին:

Այս հանդիպման ժամանակ բեկումնայինը 5-րդ տուրն էր, երբ Պետրոսյանը, ոչ մի հնարավորություն չտալով մրցակցին, հաղթանակի հասավ: Պետրոսյանն արդեն իր ձեռքն էր վերցրել նախաձեռնությունը, աստիճանաբար հարմարվել էր մթնոլորտին, խաղում էր հավաքված, իրեն հատուկ գեղեցիկ ու հավասարակշռված շախմատը:

Այս ամենին օգնում էր նաեւ հայությունը: Շատերը արձակուրդ էին ձեւակերպել ու մեկնել Մոսկվա, որպեսզի մոտիկից տեսնեն հայ շախմատիստի ելույթը: Իսկ ահա Երեւանից Մոսկվա թռչող ինքնաթիռները Պետրոսյանին հասցնում էին հայկական մրգեր ու կերակուրներ:

Պետրոսյանը քաջ գիտակցում էր, որ պայքարում էր ոչ միայն իր, այլեւ իր ազգի պատվի ու հեղինակության համար: Ինչպես հետագայում խոստովանել է գրոսմայստերը, իր ընկերներից մեկն իրեն ասած է եղել. "Տիգրան, սիրելիս, զգույշ վարվիր խաղաքարերի հետ: Երբեք մի մոռացիր, որ այդ համեստ զինվորները, նենգ ձիերը, հեռահար փղերը, դանդաղաշարժ նավակները եւ ամենազոր թագուհիները միայն քոնը չեն, դրանք նաեւ հայ ժողովրդինն են":

Անպարտելի Բոտվիննիկը զենքերը վայր դրեց, եւ աշխարհն ունեցավ նոր չեմպիոն

1963 թվականի մայիսի 20-ին 17:06 րոպե. անպարտելի Բոտվիննիկը 5 պարտիա տանուլ տալուց հետո չեմպիոնական թագը զիջում է Տիգրան Պետրոսյանին: 12,5:9,5 հաշվով հաղթելուց հետո Պետրոսյանը հռչակվում է աշխարհի 9-րդ չեմպիոն: Այդ նույն պահին Մոկսվայի էստրադային թատրոնի մոտ հայերը "Քոչարի" էին պարում: Զարմացած անցորդները հարցնում էին. "Ի՞նչ է պատահել, նորից մա՞րդ է թռել տիեզերք":

Այդ օրը երեկոյան Հայաստանի բոլոր քաղաքներում իսկական տոնակատարություն էր: Ողջ Հայաստանն էր հավաքվել Երեւանի օդանավակայանում, այնտեղ ասեղ գցելու տեղ չկար. Հայաստան էր ժամանում աշխարհի 9-րդ չեմպիոն Տիգրան Պետրոսյանը:

Երբ արդեն բոլորը ողջունել էին գրոսմասյտերին եւ ուղեկցում էին Երեւան, նրանց անձնակազմին անընդհատ մոտենում էր մի ավտոմեքենա: Ամեն անգամ վարորդը մոտենում էր Պետրոսյանի մեքենային, ինչ-որ բան բացականչում, հետո կրկին խառնվում էր երթեւեկությանը: Երթեւեկությունը խախտող անկարգ վարորդը Առնո Բաբաջանյանն էր՝ Պետրոսյանի լավագույն ընկերներից մեկը, որը րոպե առաջ ցանկանում էր տեսնել նորընծա չեմպիոնին:

"Ես միշտ էլ զգում եմ, որ ողջ Հայաստանն ինձ հետ խաղում է յուրաքանչյուր պարտիա: Իմ հաղթանակներին սպասողներ շատ կան, ու դա ինձ պարտավորեցնում է",- ասել է Պետրոսյանը:

Տարվելով շախմատով՝ Տիգրանը մոռացավ երազանքի մասին՝ դառնալ դիվանագետ կամ զիվորական

"Ես՝ Տիգրան Վարդանի Պետրոսյանս, ծնվել եմ 1929 թվականի հունիսի 17-ին Թբիլիսիում: Ավարտել եմ Երեւանի Վ. Բրյուսովի անվան ռուսաց եւ օտար լեզուների պետական մանկավարժական ինստիտուտը: 1968-ին պաշտպանել եմ դիսերտացիաս, ինձ շնորհվել է փիլիսոփայական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան:

1963-69 թվականներին կրել եմ Աշխարհի չեմպիոնի կոչումը: Չորս անգամ նվաճել եմ ԽՍՀՄ չեմպիոնի կոչումը, Եվրոպայի թիմային առաջնությունների ութակի եւ համաշխարհային Օլիմպիադաների 9-ակի հաղթող եմ":

Իսկ այսպիսի տիտղոսների Տիգրան Պետրոսյանը հեշտ չի հասել: Նա դառը մանկություն է ունեցել: Պետրոսյանների ընտանիքը շատ սուղ պայմաններում է ապրել: Բայց ամեն տեսակ զրկանքներն ավելի են կոփում Տիգրանին, եւ նա շարունակում է սիրել շախմատը: Շախմատը կլանել էր նրան, Տիգրանը մոռացավ նույնիսկ իր երազանքի մասին՝ դառնալ դիվանագետ կամ էլ զիվորական: Կոպեկ-կոպեկ գումար հավաքեց ու գնեց շախմատային առաջին գիրքը՝ Նիմցովիչի "Իմ համակարգը պրակտիկայում" աշխատությունը:

16 տարեկանում Տիգրանը դառնում է Վրաստանի մեծահասակների չեմպիոն: Սակայն այս ամենը դուր չէր գալիս նրա ծնողներին. "Դասերդ սովորիր, շախմատը քեզ հաց չի տա",- ասում էր հայրը:

1946 թվականին Պետրոսյանը տեղափոխվում է Երեւան, որտեղ նրան ընդունում են մեծ ցնծությամբ: Նա շատ անմիջական ու նուրբ հումոր ուներ: Շատ էր սիրում երաժշտություն ու ոգեւորված երգում էր: Սիրում էր երգել նույնիսկ կայծակնային խաղերի ժամանակ:

Արդեն 17 տարեկանում դառնում է Հայաստանի չեմպիոն: Սակայն Տիգրանին պետք էր նվաճել ավելի մեծ բարձրունքներ, զարգանալ ու պայքարել համաշխարհային աստղերի հետ: Եվ նա մեկնում է Մոսկվա: Այնուհետեւ սկսվում է Տիգրան Պետրոսյանի հաղթարշավը:

Կրկին աշխարհի չեմպիոն, որը Պետրոսյանից ավելի քան 6 կգ քաշ էր խլել

1966 թվականին արդեն որպես աշխարհի գործող չեմպիոն Տիգրան Պետրոսյանը պետք է պայքարեր Բորիս Սպասկու հետ: Այս մրցապայքարին նախապատրաստվելու համար Պետրոսյանն ուսումնասիրել էր 550 պարտիա, նույնիսկ մեկնել էր Թբիլիսի, որպեսզի մոտիկից ուսումնասիրի Տալ-Սպասկի հավակնորդների մրցաշարի եզրափակիչ մրցախաղը:

Մամուլն ու շատ հայտնիներ հաղթանակ էին կանխատեսում Սպասկուն: Լռել գերադասեցին միայն աշխարհի նախկին չեմպիոններ Էյվենն ու Բոտվիննիկը: Հոգեբանական ճնշումն անընդհատ շարունակվում էր: Մրցախաղից առաջ լույս է տեսնում Սպասկու մարզիչ Իգոր Բոնդարեւսկու "Բորիս Սպասկին գրոհում է Օլիմպոսը" գրքույկը:

Պետրոսյանը միշտ համեստ է պահել իրեն, ու Սպասկու հետ կայանալիք հանդիպումից առաջ, երբ բոլորը նրան քննադատում էին ու պարտություն կանխատեսում, Պետրոսյանի համբերության բաժակը լցվում է. "Ես շատ հազվադեպ եմ հիշում, որ աշխարհի չեմպիոն եմ, եւ դա կարծես ինձ վնաս է բերում":

Արժե նշել, որ այս մենամարտի ընթացքում Պետրոսյանը ավելի քան 6 կգ քաշ էր գցել: Սակայն նա կարողացավ ապացուցել, որ դեռ ինքն է այն միակ շախմատիստը, որը կարող է կոչվել աշխարհի չեմպիոն: Նա հաղթեց Սպասկուն 12,5:11,5 հաշվով եւ պաշտպանեց չեմպիոնական կոչումը:

Հայաստանի գյուղերից մեկում մի ծեր կին իմանալով, որ խաղերից մեկում Պետրոսյանը կիրառել է Կարո-Կանի պաշտպանության սկզբնախաղը, ասել է. "Լավ է արել, որ Կարոյի խորհրդին լսել է, թող հայի ասածով խաղա":

Մրցախաղի ավարտից հետո Պետրոսյանն ասել է. "Կարծում եմ, Սպասկու անհաջողություններից մեկն էլ նրա հաղթանակի մասին համընդհանուր կարծքին էր: Մեծ դեր խաղաց նաեւ նրա մարզչի գրած գրքույկը, ողջունելի է նման բան գրելը, բայց ավելի լավ կլիներ այն գրել մրցախաղից հետո":

32 տարվա ընդմիջումից հետո սա առաջին անգամն էր, երբ հաղթանակ էր տոնում աշխարհի գործող չեմպիոնը:

Երկար տարիներ եղել եմ ուժեղագույնը, հիմա էլ կլինեմ նախկին չեմպիոն

1966-ի մրցախաղից հետո Տիգրան Պետրոսյանն ասել է, որ չի զարմանա, եթե երեք տարի հետո իր մրցակիցը կրկին Բորիս Սպասկին լինի:

Սա բոլորովին էլ հաճոյախոսություն չէր մրցակցի մասին: Պետրոսյանը պարզապես շատ լավ էր տեսնում, որ առաջիկա տարիներին ոչ մի շախմատիստ չի կարողանա գերազանցել Սպասկուն: Արժե նշել, որ Սպասկին էլ միշտ լավ է արտահայտվել հայ շախմատիստի մասին. "Պետրոսյանը նման է ոզնու, երբ թվում է, թե ես նրան արդեն ձեռքումս եմ պահում, նա հանկարծ իմ ափի մեջ է խրում իր փշերը":

1969-ին Պետրոսյանի հետ կրկին մենամարտում էր Սպասկին: Մրցախաղի մեկնարկին գրոսմայստեր Դավիթ Բրոնշտեյն այսպիսի միտք էր արտահայտել. "Տպավորություն ունեմ, որ Պետրոսյանը ցանկանում է ազատվել այնպիսի ծանր "բեռից", ինչպիսին աշխարհի չեմպիոնի կոչումն է":

Պետրոսյանը պատասխանել էր. "Ինձ ոգեւորում է բուն պայքարը, իսկ երբ նվաճված է ցանկալին, մարդու եռանդը մարում է: Դա անխուսափելի է":

Իսկ Պետրոսյանն արդեն նվաճել էր այն ամենն, ինչին ձգտել էր: Այս անգամ աշխարհի 9-րդ չեմպիոնը պարտվեց՝ 10,5:12,5 հաշվով: Հետաքրքիր է, որ Պետրոսյանը չեմպիոնական թագին հրաժեշտ տվեց ծննդյան 40-ամյակի օրը:

"Շատերի կարծիքով, չեմպիոնի կոչման կորուստը բավականին ուժեղ հարված է: Որքան տարօրինակ է, ես շատ հեշտ տարա այն: Երբ խորհում եմ, հանգում եմ այն եզրակացության, որ շախմատը երբեք չեմ դիտել որպես մարզական բարձր արդյունքների հասնլու միջոց: Ի՞նչ կա որ, երկար տարիներ եղել եմ ուժեղագույնը, հիմա էլ կլինեմ նախկին չեմպիոն: Ինձ համար ամենագլխավորն եղել է շախմատային պայքարն ու խաղընկերների ներքին խառնվածքը",- խոստովանել է աշխարհի 9-րդ չեմպիոնը:

Ախ, ինչ ասես, որ չեն տեսնի իմ հայկական հին աչքերը

Ինչպես նշում են շախմատիստի ընկերները, Պետրոսյանը մեղմ բնավորություն ուներ եւ ողջ կարիերայում առանձնապես աչքի չի ընկել մարզական "չարությամբ": Մեծ հոգեբան էր, նրբանկատ ու միշտ պատրաստ անսպասելի գրոհների:

Հատկապես ուժեղ էր խաղում թիմային մրցաշարերում: 1954-ին ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում մեկնել էր Արգենտինա: Շուրջ 1500 հայ էր եկել նրա հետ հանդիպմանը: Պետրոսյանն առաջին հայն էր, որ Խորհրդային Միությունից գնացել էր Բուենոս Այրես: Այդ ժամանակ պարզվեց, որ այնտեղ նույնիսկ չգիտեն, որ Հայաստանում հայերեն լեզվով դասագրքեր են տպագրվում, որ պետական լեզուն հայերենն է: Երբ հայերի հետ հանդիպման ժամանակ շախմատիստը երգել է "Քարավան" երգը, բոլորը զարմացել են. "Ի՞նչ զարմանալու բան կա, չէ՞ որ ես հայկական դպրոց եմ հաճախել",- ասել էր Պետրոսյանը:

Իսկ Ուրուգվայում, երբ ԽՍՀՄ հավաքականն իջել է Մոնտեվիդեոյի օդանավակայանում, հայերը Պետրոսյանին ձեռքերի վրա են տարել, ապա ողջ հավաքականի համար ընդունելություն կազմակերպել:

Արդեն 1966-ին Հավանայում միաժամանակյա պարտիայում Տիգրան Պետրոսյանը հանդիպել է Կուբայի նախագահ Ֆիդել Կաստրոյին, եւ նրանց հանդիպումն ավարտվել է ոչ ոքի: 64 վանդակներով մարմարից պատրաստված սեղանը, որի վրա խաղացել էին նրանք, Կաստրոն նվիրել է Պետրոսյանին:

Պետրոսյանը 33-ամյակը դիմավորել էր Կյուրասաոյում, որտեղ հանդես էր գալիս հավակնորդների մրցաշարում: Այդ օրը հյուրանոցի աշխատակիցներն ուժասպառ են եղել, քանի որ Պետրոսյանի անունով հեռագրերի հոսքը չի դադարել, միայն Հայաստանից նա ավելի քան 100 նամակ էր ստացել:

Ասում են, որ Պետրոսյանը հայերի հետ միշտ խոսում էր հայերեն, նույնիսկ այն ժամանակ, երբ զրուցակիցն անցնում էր ռուսերենի: Երբ առիթ էր լինում որեւէ հայի ներկայացնել, ասում էր. "Ծանոթացեք, մեծ հայ ժողովրդի ներկայացուցիչն է":

Ամեն անգամ հնարամիտ քայլ գտնելով՝ բացականչել է. "Ախ, ինչ ասես, որ չեն տեսնի իմ հայկական հին աչքերը":

Ըստ շախմատային մասնագետների, երբ Պետրոսյանի դիրքը լավ էր, նրա աչքերը աշխուժանում էին, խաղատախտակից աստիճանաբար սկսում էր նայել մրցակցին, ապա նաեւ մյուսներին, ձեռքերը խաչում էր: Իսկ երբ կասկածելի էր լինում նրա դիրքը, անվստահ էր զգում: Ձեռքերն արդեն իջեցնում էր, գլուխն ավելի ու ավելի էր թեքում խաղատախտակի վրա:

Ոչ բոլորը կդառնան շախմատիստ, բայց ոչ ոք չի ափսոսա այն ժամանակը, որը տվել է շախմատին

Պետրոսյանն անհանգստանում էր, որ հայ շախմատիստները չեն կարողանում բարձր ցուցանիշներ արձանագրել միջազգային մրցասպարեզում: 1966-ին շախմատի չեմպիոն դառնալուց անմիջապես հետո նա շտապեց Երեւան եւ հունիսին իր իսկ ձեռքերով տեղադրեց շախմատի տան հիմնաքարը, որն այսօր կրում է իր անունը:

Նա շատ էր մտածում հայկական շախմատի ապագայի մասին, անընդհատ աշխատանքներ էր տանում, որ մեր երկրում այս մարզաձեւը զարգացում ապրի: Նա պարապում էր Հայաստանի հավաքականի անդամների հետ, շրջում էր երկրի շրջաններով, դասախոսություններ եւ գործնական պարապմունքներ անցկացնում տարբեր ընկերություններում, մանկապատանեկան օղակներում:

"Ձեզանից ոչ բոլորը կդառնան շախմատիստ, բայց ոչ ոք չի ափսոսա այն ժամանակը, որը տվել է շախմատին, քանի որ այն կօգնի ձեզ ցանկացած մասնագիտության մեջ",- ասել է Պետրոսյանը:

Որպես վերջաբան

Տիգրան Պետրոսյան. մարդ, որով փոքրիկ Հայաստանը ճանաչելի դարձավ ոչ միայն շախմատային աշխարհում: Մինչեւ այսօր այս անունը շարունակում է հիշեցնել Հայաստանի մասին: "Գրոսմայստեր ոչ", "Երկաթե Տիգրան" կամ պարզապես "Վագր"՝ այս մականունները ստացած շախմատիստը, անկասկած, հայկական սպորտի ամենավառ ներկայացուցիչներից է: Իսկ այսօր բոլոր շախմատիստներն են խոստովանում, որ եթե չլիներ Պետրոսյանը, չէր լինի նաեւ հայկական շախմատը:

Ավարտենք "Հետադարձ հայացք կամ անցյալից եկած հերոսները" նախագծի այս հատվածը Տիգրան Պետրոսյանի խոսքով.

"Ես ձգտում եմ ապացուցել, որ շախմատում ամենակարեւորն ու գլխավորը ստեղծագործական սկիզբն է, այն սկիզբը, որը շախմատը դարձրել է շախմատ, որի շնորհիվ այն չի մոռացվել հազարամյակների ընթացքում: Շախմատիստը ստեղծում է իսկական գլուխգործոցներ, որոնք վերջին հաշվով տեղ են գրավում մշակութային արժեքների համաշխարհային գանձարանում: Ես այդպիսի շախմատի կողմնակիցն եմ եւ կցանկանայի, որ երիտասարդները, որոնք իրենց կյանքը նվիրում են հնագույն այդ խաղին, առաջին հերթին տեսնեին նրա ստեղծագործական կողմը, որ շախմատը նրանց համար դառնար ստեղծագործական այն ակտը, որն երկրպագուներին բերում է գեղագիտական անբացատրելի հաճույք ու բավականություն: Իսկ հաղթանակներ այդ դեպքում անպայման կլինեն":

Գոհար Նալբանդյան

Հոդվածում մեջբերումներ են արվել Գագիկ Հակոբյանի "Տիգրան Պետրոսյան" գրքից:

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
նորություններ

# data[].attributes.attachment_link.title
Անցյալից եկած հերոսները. Տիգրան Պետրոսյան

# data[].attributes.attachment_link.description
"Շախմատը կարելի է համեմատել երաժշտության հետ, բայց լուրջ երաժշտության: Թեթեւ, ռիթմիկ երգը հասկանալի է յուրաքանչյուրին: Բայց որպեսզի ուրախություն եւ հաճույք պատճառի լուրջ երաժշտությունը, պահանջվում է որոշակի երաժշտական կուլտուրա": Ահա այսպես էր պատկերացնում շախմատը Տիգրան Պետրոսյանը: Այս անունը տալը բավական է, որ բոլորը, անկախ նրանից` շախմատ գիտեն, թե ոչ, ճանաչել են

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Շախմատի աշխարհի 9-րդ չեմպիոնը

Բոլոր տղաներն էլ խաղեր սիրում են: Այս տղան սիրում էր հատուկ խաղեր, խաղեր, որոնց ժամանակ պետք է մտածել: Նրանց տանը հաճախ էին պապիկներ հավաքվում դեսից-դենից խոսելու, նարդի կամ շաշկի խաղալու համար: Փոքրիկ Տիգրանը սիրում էր խաղալ նրանց հետ և մեկը մյուսի հետևից հաղթում էր փորձառու մրցակիցներին:

Բայց շախմատից նա սկզբում ոչինչ չէր հասկանում և ամաչում էր հարցեր տալուց: Մի օր պատահմամբ Տիգրանի ձեռքն ընկավ շախմատի մասին մի գիրք: Նա կարդաց գիրքը, և ամեն ինչ փոխվեց... Տղան պարզապես հարձակվեց շախմատի վրա: Խաղն այնպես կլանեց նրան, որ մյուս խաղերը, անգամ ֆուտբոլը, կորցրին իրենց հմայքը: Եվ Տիգրանը սկսեց շախմատի մրցաշարերի մասնակցել:

Նա մասնակցում էր Վրաստանի պատանեկան առաջնությանը, որտեղ շատ ուժեղ մրցակիցներ ուներ: Իսկ ինքը, թեև շատ տաղանդավոր էր, բայց այնքա՛ն ամաչկոտ էր, այնքա՛ն էր թերագնահատում իր ուժերը, որ կարծում էր՝ բոլոր հաղթանակները միայն բախտի բերմամբ են ստացվում: Երբ նա 16 տարեկանում դարձավ պատանիների առաջնության չեմպիոն, դեռ ոչ մի անգամ չէր պարտվել: Պատկերացրու, թե ոնց զարմացան հայտնի շախմատիստները.

- Ինչպե՞ս, երեխա է, և ոչ մի անգամ չի՞ պարտվել:

Տարիներ անց Տիգրան Պետրոսյանը դարձավ շախմատի աշխարհի 9-րդ չեմպիոնը: Այդ օրերին, երբ ընթանում էր պայքարը չեմպիոնի տիտղոսի համար, Հայաստանում մարդիկ ապրում էին միայն շախմատով: Ամեն երեկո հազարավոր հայեր, հանգիստը կորցրած, տուն-տեղ թողած, հավաքվում էին զբոսայգիներում, հրապարակներում և սպասում էին լուրի, թե ինչպես է ընթանում պայքարը, որի գլխավոր հերոսը Տիգրան Պետրոսյանն էր: Ասում են՝ այդ տարի Հայաստանում հանցագործությունները խիստ նվազել են, քանի որ բոլորը, նույնիսկ հանցագործները, տարված են եղել շախմատով։
Ըստ "Շախմատիստի կյանքը" գրքի

# data[].attributes.attachment_link.title
Տիգրան Պետրոսյան

# data[].attributes.attachment_link.description
Շախմատի աշխարհի 9-րդ չեմպիոնը Բոլոր տղաներն էլ խաղեր սիրում են: Այս տղան սիրում էր հատուկ խաղեր, խաղեր, որոնց ժամանակ պետք է մտածել: Նրանց տանը հաճախ էին պապիկներ հավաքվում դեսից-դենից խոսելու, նարդի կամ շաշկի խաղալու համար: Փոքրիկ Տիգրանը սիրում էր խաղալ...

# data[].attributes.attachment_link.title
Այսօր Տիգրան Պետրոսյանի մահվան 35-րդ տարելիցն է - Armenia Today

# data[].attributes.attachment_link.description
Տիգրան Պետրոսյանը ծնվել է 1929թ. հունիսի 17-ին Թիֆլիսում: Շախմատ խաղալ սկսել է 8 տարեկանից: Շախմատի չեմպիոնի մականունն էր "Երկաթե Տիգրան"՝ իր գրեթե անխորտակելի ...

# data[].attributes.attachment_link.title
Տիգրան Պետրոսյան - Վիքիպեդիա՝ ազատ հանրագիտարան

# data[].attributes.attachment_link.description
Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Շախմատի արքա, աշխարհի 9-րդ չեմպիոն, որին անվանում էին "Երկաթե Տիգրան"` Տիգրան Պետրոսյան:

Շախմատիստ, որը վտանգը տեսնում էր այն ծագելուց քսան քայլ առաջ:

7-րդ դասարանում Տիգրանը դպրոցի փոխարեն գնում էր աշխատանքի: Կինոմեխանիկի օգնական լինելով, փողոց ավլելով ու ամեն պատահած գործ անելով` կոպեկներ էր վաստակում, որոնք մի օր միավորելով` գնեց իր առաջին շախմատային գիրքը:

Գիրքն արդեն կար, սկսվեցին նաև պարապմունքները՝ ամեն օր, գիշեր-ցերեկ, մինչև կդառնար Վրաստանի շախմատի չեմպիոն: Հետո էլի հաղթանակներ, մինչև կհասներ Մոսկվա, և 1963թ. շախմատային թագը Տիգրանի գլխին էր:

Նա շախմատի աշխարհի 9-րդ չեմպիոնն էր: Եվ այդ թագը նա պահեց մինչև 1969-ը:

Իր շախմատային կարիերայի 44 տարիների ընթացքում Տիգրան Պետրոսյանը հասցրեց 4 անգամ հաղթել ԽՍՀՄ շախմատի առաջնություններում, 8 անգամ` Եվրոպայի թիմային առաջնություններում և 9 անգամ վաստակեց համաշխարհային օլիմպիական դափնին:

Ու թեպետ Տիգրան Պետրոսյանի 2 որդիներից ոչ մեկը չընտրեց հոր ուղին, բայց այսօր նրա օրինակից ոգևորված`Պետրոսյանի գործը շարունակում են շատերը՝ մեր օրերի շախմատի հերոսները:

# data[].attributes.attachment_link.title
Շախմատիստ, որը վտանգը տեսնում էր ծագելուց քսան քայլ առաջ. Տիգրան Պետրոսյան

# data[].attributes.attachment_link.description
Շախմատի արքա, աշխարհի 9-րդ չեմպիոն, որին անվանում էին "Երկաթե Տիգրան"` Տիգրան Պետրոսյան: Շախմատիստ, որը վտանգը տեսնում էր այն ծագելուց քսան քայլ առաջ: 7-րդ դասարանում Տիգրանը դպրոցի փոխարեն գնում էր աշխատանքի: Կինոմեխանիկի օգնական լինելով, փողոց ավլելով ու ամեն պատահած գործ անելով` կոպեկներ էր վաստակում, որոնք մի օր միավորելով` գնեց իր առաջին շախմատային գիրքը: Գիրքն արդեն կար, [...]

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Տիգրան Պետրոսյանը շախմատով սկսել է զբաղվել 1940-ական թվականներից, թբիլիսյան Պիոներների պալատում, որտեղ իր վարպետությունը կատարելագործել է Արչիլ Էբրալիձեի գլխավորությամբ։ Առաջին հաջողություններն արձանագրել է Համամիութենական պատանեկան առաջնություններում։ Սպորտի վարպետի նորման լրացրել է 1947 թվականին ԽՍՀՄ առաջնության կիսաեզրափակչում։

Երկրի 1949 թվականին առաջնության եզրափակչում գրավել է 16-րդ տեղը։ Մոսկվա տեղափոխվելուց հետո հիանալի արդյունքների է հասել։ 1950 թվականին ԽՍՀՄ առաջնությունում զբաղեցրել է 3-րդ հորիզոնականը, իսկ 1951 և 1956 թվականների մրցաշարերում մրցակցությունից դուրս էր։ 1951 թվականի առաջնությունում ցուցադրել է խաղի գրոսմայստերական վարպետություն (2-3-րդ տեղեր) և 1952 թվականի միջփնջային մրցաշարին մասնակցելու իրավունք նվաճել։

Այդ առաջնությունում նույնպես բաժանել է 2-3-րդ տեղերը։ Սկսած այդ ժամանակից՝ աշխարհի առաջնությունների անփոփոխ մասնակից է։ 1953 թվականին հավակնորդների մրցաշարում գրավել է 5-րդ տեղը։

1955 թվականին միջփնջային մրցաշարում 4-րդն էր, 1958 թվականին՝ 3-4-րդը, 1962 թվականին՝ 2-3-րդը։ 1959 թվականին հավակնորդների մրցաշարում գրավել է 3-րդ տեղը։

1962 թվականին հաղթելով հավակնորդների մրցաշարում՝ Տիգրան Պետրոսյանն իրավունք է ստացել Մ. Բոտվիննիկի հետ վիճարկել աշխարհի չեմպիոնի կոչումը։ Բոտվիննիկին Պետրոսյանը հաղթեց 1963 թվականին և նվաճեց աշխարհի չեմպիոնի կոչումը։ 1966 թվականին Տիգրան Պետրոսյանը պահպանեց շախմատի աշխարհի չեմպիոնի կոչումը՝ հաղթելով Բորիս Սպասկիին։

1969 թվականին շախմատի աշխարհի առաջնության ժամանակ պարտվեց նույն Բորիս Սպասկիին։ 1971-1980 թվականներին շարունակել է պայքարը աշխարհի չեմպիոնի կոչման համար։ ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում 9 անգամ հաղթել է շախմատի օլիմպիադաներում։

1984 թվականից շախմատիստի կենտրոնական տունը կրում է շախմատի աշխարհի 9-րդ չեմպիոն Տիգրան Պետրոսյանի անունը։

# data[].attributes.attachment_link.title
Տիգրան Պետրոսյան

# data[].attributes.attachment_link.description
Տիգրան Պետրոսյանը շախմատով սկսել է զբաղվել 1940-ական թվականներից, թբիլիսյան Պիոներների պալատում, որտեղ իր վարպետությունը կատարելագործել է Արչիլ Էբրալիձեի գլխավորությամբ։ Առաջին հաջողություններն արձանագրել է Համամիութենական պատանեկան առաջնություններում։ Սպորտի վարպետի նորման լրացրել է 1947 թվականին ԽՍՀՄ առաջնության կիսաեզրափակչում։ Երկրի 1949 թվականին առաջնության եզրափակչում գրավել է 16-րդ տեղը։ Մոսկվա տեղափոխվելուց հետո հիանալի արդյունքների

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Տիգրան Պետրոսյանի հետ առաջին անգամ ես հանդիպեցի 1958 թվականին Թբիլիսիում շախմատի առաջնության ժամանակ։ Մենք բոլորս հանգրվանել էինք քաղաքի հյուրանոցներից մեկում։ Սակայն Տիգրանին հնարավոր էր լինում տեսնել միայն ցերեկը", - Sputnik Արմենիայի թղթակցի հետ զրույցում ասաց շախմատի ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ Վանիկ Զաքարյանը։

Զաքարյանի խոսքով, երբ երեկոյան հավաքվում էին հյուրանոցում, ժամը 9-ի մոտ Տիգրանը ներողություն էր խնդրում ու գնում քնելու։

"Ներեցեք, ես շուտով 30 տարեկան կդառնամ և պետք է ժամանակին քնեմ, այլապես հնարավոր չի լինի խաղալ", - Պետրոսյանի խոսքերը մեջբերեց Զաքարյանը։

Զաքարյանը հիշում է, որ բացառիկ հումորի զգացումը աշխարհի չեմպիոնի անբաժանելի գիծն էր։ Նա սիրում էր կատակել ամեն ինչի մասին և ամենքի հետ։

"Ես հասկացա, որ նա սովորական մարդ է, քանի որ մեզ հետ իրեն շատ հասարակ էր պահում։ Նա սիրում էր մեկնաբանել իր խաղի յուրաքանչյուր քայլը` երբեմն նաև ինքն իր հասցեին կատակներ անելով", - ասաց Զաքարյանը։

Բացի գրոսմայստերի հմտություններից` մեծ Պետրոսյանը նաև հետաքրքիր պատմող էր։ Նրա մեջ զարմանալիորեն համադրվում էին վարպետի խստությունն ու բարի մարդու անկեղծությունը։

# data[].attributes.attachment_link.title
Տիգրան Պետրոսյան. բարի սրտով և չեմպիոնի տիտղոսով մեծ կատակասերը

# data[].attributes.attachment_link.description
"Տիգրան Պետրոսյանի հետ առաջին անգամ ես հանդիպեցի 1958 թվականին Թբիլիսիում շախմատի առաջնության ժամանակ։ Մենք բոլորս հանգրվանել էինք քաղաքի հյուրանոցներից մեկում։ Սակայն Տիգրանին հնարավոր էր լինում տեսնել միայն ցերեկը", - Sputnik Արմենիայի թղթակցի հետ զրույցում ասաց շախմատի ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ Վանիկ Զաքարյանը։ Զաքարյանի խոսքով, երբ երեկոյան հավաքվում էին հյուրանոցում, ժամը 9-ի

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Տիգրան Պետրոսյանի հետ առաջին անգամ ես հանդիպեցի 1958 թվականին Թբիլիսիում շախմատի առաջնության ժամանակ։ Մենք բոլորս հանգրվանել էինք քաղաքի հյուրանոցներից մեկում։ Սակայն Տիգրանին հնարավոր էր լինում տեսնել միայն ցերեկը", - Sputnik Արմենիայի թղթակցի հետ զրույցում ասաց շախմատի ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ Վանիկ Զաքարյանը։

Զաքարյանի խոսքով, երբ երեկոյան հավաքվում էին հյուրանոցում, ժամը 9-ի մոտ Տիգրանը ներողություն էր խնդրում ու գնում քնելու։

"Ներեցեք, ես շուտով 30 տարեկան կդառնամ և պետք է ժամանակին քնեմ, այլապես հնարավոր չի լինի խաղալ", - Պետրոսյանի խոսքերը մեջբերեց Զաքարյանը։

Զաքարյանը հիշում է, որ բացառիկ հումորի զգացումը աշխարհի չեմպիոնի անբաժանելի գիծն էր։ Նա սիրում էր կատակել ամեն ինչի մասին և ամենքի հետ։

"Ես հասկացա, որ նա սովորական մարդ է, քանի որ մեզ հետ իրեն շատ հասարակ էր պահում։ Նա սիրում էր մեկնաբանել իր խաղի յուրաքանչյուր քայլը` երբեմն նաև ինքն իր հասցեին կատակներ անելով", - ասաց Զաքարյանը։

Բացի գրոսմայստերի հմտություններից` մեծ Պետրոսյանը նաև հետաքրքիր պատմող էր։ Նրա մեջ զարմանալիորեն համադրվում էին վարպետի խստությունն ու բարի մարդու անկեղծությունը։

# data[].attributes.attachment_link.title
Տիգրան Պետրոսյան. բարի սրտով և չեմպիոնի տիտղոսով մեծ կատակասերը

# data[].attributes.attachment_link.description
"Տիգրան Պետրոսյանի հետ առաջին անգամ ես հանդիպեցի 1958 թվականին Թբիլիսիում շախմատի առաջնության ժամանակ։ Մենք բոլորս հանգրվանել էինք քաղաքի հյուրանոցներից մեկում։ Սակայն Տիգրանին հնարավոր էր լինում տեսնել միայն ցերեկը", - Sputnik Արմենիայի թղթակցի հետ զրույցում ասաց շախմատի ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ Վանիկ Զաքարյանը։ Զաքարյանի խոսքով, երբ երեկոյան հավաքվում էին հյուրանոցում, ժամը 9-ի

# data[].attributes.attachment_link.title
Մեր մեծերը-Տիգրան Պետրոսյան-Tigran Petrosyan

# data[].attributes.headline
Հետաքրքիր մտքեր շախմատի մասին

# data[].attributes.subject
Հետաքրքիր մտքեր շախմատի մասին

# data[].attributes.attachment_link.title
Հետաքրքիր մտքեր շախմատի մասին

# data[].attributes.attachment_link.description
Էմանուել Լասկեր. Երբ շախմատ խաղում են գրոսմայստերները, բախտի գործոնը բացառված է: Գարի Կասպարով. Շատերը շախմատին տիրապետելը կապում են ավելի բարձր ինտելեկտի առկայության հետ: Կարծում եմ` դա սխալ մոտեցում է: Էմանուել Լասկեր. Շախմատի կանոնները թույլ չեն տալիս ազատ շարժվել: Հաճախ ստիպված ես այնպիսի

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ուղիղ խոսք
Շարունակենք շախմատային փաստերի ուսումնասիրությունը....
1. 1870 թ.-ի ամռանը Բադեն-Բադենում անցկացվեց Գերմանիայում 1-ին շախմատային միջազգային մրցաշարը: Առաջին անգամ պատմության մեջ ոչ-ոքի ավարտված պարտիաները նորից չէին խաղարկվում, ոչ էլ արդյունքները զրոյացվում էին, այլ ուղղակի, ինչպես հիմա , այլ հաշվում էին 0,5 միավոր:

2.1886 թ. մարտի 29-ին Նոր-Օռլեանում Վիլհելմ Ստեյնիցը 10-րդ անգամ հաղթանակի հասավ Յոհաննես Ցուկերտորտի նկատմամբ մրցախաղում (матч), որը սկսվել էր հունվարի 11-ին: Այսպիսով՝ նա դարձավ 1-ին աշխարհի չեմպիոնը:

3. Լոնդոնում 1897 թ. հունիս-հուլիս ամիսներին 1-ին անգամ անցկացվեց շախմատի կանանց միջազգային մրցաշար: Հաղթող դարձավ Մերի Ռաջը, որը տարավ 18 հաղթանակ և 1 պարտիա ավարտեց ոչ-ոքի......

Գոռ Նաղդալյան, ֆեյսբուք
https://www.facebook.com/Gornaghdayan/posts/596067870506361

# data[].attributes.attachment_link.title
Operativ.am | Հետաքրքիր փաստեր շախմատի մասին

# data[].attributes.attachment_link.description
Ուղիղ խոսք Շարունակենք շախմատային փաստերի ուսումնասիրությունը....1. 1870 թ.-ի ամռանը Բադեն-Բադենում անցկացվեց Գերմանիայում 1-ին շախմատային միջազգային մրցաշարը: Առաջին անգամ պատմության մեջ ոչ-ոքի ավարտված պարտիաները նորից չէին խաղարկվում, ոչ էլ արդյունքները զրոյացվում էին, այլ ուղղակի, ինչպես հիմա , այլ հաշվում էին 0,5 միավոր: 2.1886 թ.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Հրաշալի ռուս շախմատիստ, Ռուսաստանում շախմատային շարժման կազմակերպիչ, մի քանի շախմատային ամսագրերի խմբագիր, հրատարակիչ Միխայիլ Չիգորինը գտավ "փող ճարելու" օրիգինալ միջոց՝ միջազգային մրցաշարին մեկնելու համար:

Նա բոլոր ծանոթներին ու շախմատի սիրահարներին ուղարկեց իր հրատարակած շախմատային ամսագրերից՝ մակագրված "Մ. Չիգորինից՝ ի նշան բարի հիշողության": Եվ ահա ստացավ "պատասխան" ուղևորության մեկնելու համար... Պատասխանն ուղարկված էր գումարի տեսքով - մեկը՝ մի ռուբլի, մյուսը՝ 3.....
Չիգորինը գիտեր իր սպորտային թերության մասին՝ շտապողականություն խաղի ժամանակ... Կարծես թե "Ամեն ինչ պարզ է ....ամեն ինչ հաշվարկված է... Իմ հակառակորդը չունի որևէ շանս: Ինձ մնացել է անել մեկ-երկու քայլ ու ես կշահեմ պարտիան",-մտածում է շախմատիստն ու անում հապճեպ քայլ: Հանկարծ պարզվում է, որ հակառակորդը նենգ ծուղակ է պատրաստել, բայց որպեսզի դա նկատեր, նա պետք է խորն ու ուշադիր վերլուծեր խաղը:
Որպեսզի պաշտպանի իրեն հապճեպ քայլերից, Չիգորինն այսպիսի հնարքի է դիմում. մրցաշարային խաղի ժամանակ նստում էր հանգիստ, ուղիղ և հենց պատասխանատու, ճգնաժամային պահերին հենվում էր արմունկների վրա, որպեսզի ձեռքերով չդիպչի քարերին մինչ այն, քանի դեռ չի կշռադատել քայլը:

Մանկության տարիներին Կապաբլանկան հաճախ էր հետևում հորը շախմատ խաղալիս: Մի անգամ նրա հայրը շախմատ էր խաղում հարևանի հետ: Խաղի մեջ ինչ-որ պահի հայրը սխալ "գնաց" ձիով և վերցրեց հակառակորդի քարը: Ռաուլը, որը չորս տարեկան էր, խաղից հետո ասաց հորը.
-Հայրիկ, դու խաղի ժամանակ ձիով սխալ "գնացիր", վերցրիր ֆերզը... Բայց ձին այդպես չի գնում:
Խաղընկերները վերլուծեցին խաղը. իսկապես ձիու քայլը սխալ էր եղել:
Հայրը հետաքրքրվեց որդու ընդունակություններով և առաջարկեց նրան խաղալ իր հետ մի պարտիա առանց ֆերզի... Այդ պարտիայում հաղթեց Ռաուլ Կապաբլանկան:))

Ալյոխինը ոչ միայն հաջողությամբ շախմատ էր խաղում, այլև գիմնազիայում և իրավաբանական ուսումնարանում նա լավագույն ուսանողների թվում էր... 1926թ Ֆրանսիայում պաշտպանում է ատենախոսության թեկնածուականն ու ստանում իրավունքի դոկտորի աստիճան...
Ալյոխինը կամավոր մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին, որպես Կարմիր Խաչի թռչող ջոկատի հրամանատար... Պարգևատրվել է Գեորգյան (Георгиевскими ) խաչերով...
Շատ խաղեր Ալյոխինը խաղացել է առանց խաղատախտակին նայելու (կուրորեն): Այսպես, 1916թ նա տվեց սեանս 37 խաղատախտակների վրա... Շահեց 28 խաղ, պարտվեց 3-ը: Սերպուխովոյում միաժամանակ խաղալով 40 մրցակիցների հետ (դարձյալ կուրորեն)՝ նա հաղթեց 37 պարտիայում՝ պարտվելով միայն 4 խաղ:
Ալյոխինն արդարացիորեն համարվում էր "կույր" խաղի ռեկորդակիր:
Ի՞նչ է կույր խաղը... Մաստերը կամ գրոսմայստերը սեանսի մասնակիցներից առանձին է նստում և ըստ խաղատախտակի համարների նրան հանձնում են քայլերը... Սեանսերը խաղի քայլերի գրանցում չի անում, հենվում է միայն հիշողության վրա (ապշեցուցիչ է)))...

Աշխարհի շատ չեմպիոններ են խաղացել "կուրորեն"՝ Ստեյնից, Տարրաշ, Մորֆի(Morphy), Լասկեր, Չիգորին և այլոք, հաճախ կոմերցիոն հիմունքներով:

Ամենաերկար խաղամրցաշարում, որտեղ խաղացել են առաջատար գրոսմայստերները, արվել է 142 քայլ: Դրա հեղինակներն էին Ալեքսանդր Բելյավսկին և Ջոնաթան Սպիլմենը:

Ըստ մաթեմատիկոսների հաշվարկների՝ երկու թագավորները խաղատախտակին կարող են ստանալ 3612 տարբեր դիրքեր, իսկ երկու թագավորներից ու զինվորից հնարավոր է կազմել 167248 դիրք: Խաղատախտակին բոլոր խաղաքարերը հնարավոր է տեղադրել թվով 7534686312361225327 դիրքերով:

1954թ Օլիմպիադայում իրանական հավաքականը խաղում էր Սկանդինավյան մի թիմի հետ: Մրցաշարի կազմակերպիչները խաղասեղանին շախմատիստների համար ափսեի մեջ տորթի երկու կտոր էին դրել:
Իրանական շախմատիստը, որի դիրքերը վատ էին, ուտում է իր բաժին տորթի կտորն ու մեխանիկորեն ձեռքը երկարում երկրորդ կտորին... Նրա խաղընկերը, որը չգիտեր պարսկերեն լեզուն, փորձում է հասկացնել խաղընկերոջը, որ վատ չէր լինի, եթե տորթը կիսեին երկու մասի, և հասկացնելու համար նա մի ափի եզրով թակեց մյուս ափի մեջ...
Պարսիկ շախմատիստը դա հասկացավ որպես ոչ ոքի առաջարկ և շատ արագ կանչեց դատավորին ու հայտարարեց իր համաձայնությունը.....))))

"Նապոլեոնն "իր Տուլոնից" բացի ունեցավ նաև իր "ս.Հեղինեն"-ն...":
Գտնվելով աքսորավայրում՝ նա շախմատ շատ էր խաղում՝ չիմանալով, որ շախմատի ֆիգուրները շատ կարևոր գաղտնիք են կրում իրենց մեջ..., ու միայն 1933թ. նրանց մեջ գտան Նապոլեոնի համար կազմակերպած փախուստի ծրագիրը... Շախմատը պատրաստել էին Բոնապարտի ընկերները... Միայն այդ նվերը տանող սպան գիտեր գաղտնիքը, որն էլ ճանապարհին զոհվում է: Նվերը հանձնում է մի ուրիշ սպա, որը չգիտեր շախմատի գաղտնիքը...

Մորֆի - Պաուլսեն խաղը, որը տեղի է ունեցել 1853թ., երբ դեռ չկար շախմատի ժամացույց, երկարել է 34 ժամ և արվել 34 քայլ....

Շատ առակներ կան այն մասին, որ ծառայության դիմաց մի մարդ մյուսին առաջարկում է վճարել հետևյալ կերպ. շ ախմատի խաղատախտակի մի վանդակում նա դնում է մի ցորենի հատիկ, երկրորդի վրա՝ երկու և այլն... Ամեն հաջորդ վանդակի մեջ երկու անգամ ավել, քան նախորդը...
Արդյունքում, ով վճարում էր այս եղանակով, սնանկանում է... Դա զարմանալի չէր... Հաշվարկել են, որ ցորենի քաշը կազմում է 460 միլիարդ տոննա...)))))

Շախմատային հին խնդիր ձիու քայլի վերաբերյալ.
Հարկավոր է ձիով շրջանցել խաղատախտակի բոլոր 64 վանդակներն այնպես, որ ձին յուրաքանչյուր վանդակում մի անգամ լինի, իսկ հետո վերադառնա այն վանդակը, որտեղից դուրս է եկել....))))))

ՏԻԳՐԱՆ (ՄԵԾ)ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

Շախմատի պատմության մեջ մի քանի կանայք կան, որոնց անունները գրված են իրենց նշանավոր ամուսինների անվան կողքին... Նրանցից մեկն էր Ռոնա Պետրոսյանը՝ Տիգրան Պետրոսյանի կինը:

Ռոնային սիրահարված էին Պետրոսյանն ու Геллер-ը: Երբ նրանք երկուսով մեկնեցին Շվեդիայում տեղի ունեցող մրցաշարին մասնակցելու, Ռոնային հարցրին, թե ո՞ւմ կպատասխանի փոխադարձ սիրով, Ռոնան պատասխանեց.
-Արդյունքը ցույց կտա...

Այդ մրցախաղում հաղթող ճանաչվեց Տիգրան Պետրոսյանը... Շուտով նրանք ամուսնացան... Ռոնա Պետրոսյանը անգլերեն լեզվի թարգմանչուհի էր, սակայն նա թողեց իր աշխատանքն ու սկսեց ապրել միայն մի մտքով՝ ամուսնու համար ստեղծել այնպիսի պայմաններ, որտեղ նա ավելի լավ կիրացներ իր տաղանդն ու կնվաճեր աշխարհի չեմպիոնի թագը...

Տիգրան Պետրոսյանը չուներ բարձրագույն կրթություն, որի պատճառով շատ էր նեղվում... Ռոնային հաջողվեց համոզել նրան, որ экстерн-ով ավարտի ԲՈՒՀ-ը, որին հաջորդեց նաև փիլիսոփայական գիտությունների դիսերտացիայի պաշտպանությունը... Ռոնան հասկանում էր, որ գիտական աստիճանը կօգնի նրա շախմատային կարիերային... Նրանց միության մասին ասում էին. "Տիգրանը խաղաքարերով է լավ փոխանակումներ անում շախմատում, իսկ մնացածը փոխում է Ռոնան..." ))))

Տիգրան Պետրոսյանի տղաներից մեկն ինչ-որ առիթով ասել է. "Հայրս նպատակ չէր դրել դառնալ աշխարհի չեմպիոն, այդ մայրս է "ստիպել" նրան ...))

Եթե հանդիպեն վրիպումներ, ներեցեք... Թարգմանել ու գրել եմ "մի շնչով" ))))) (վաղուց էի խոստացել... վերջապես գտա ժամանակ )

Նվիրում եմ մեր շախմատի "Ոսկե" հավաքականին )))))) (մի փոքր ուշացած )))))

Կայքում տեղ գտած մտքերն ու տեսակետները հեղինակի սեփականությունն են և կարող են չհամընկնել BlogNews.am-ի խմբագրության տեսակետների հետ:

# data[].attributes.attachment_link.title
"Շախմատային կրքեր"... :)) հետաքրքիր փաստեր... - BlogNews.am

# data[].attributes.attachment_link.description
Հրաշալի ռուս շախմատիստ, Ռուսաստանում շախմատային շարժման կազմակերպիչ, մի քանի շախմատային ամսագրերի խմբագիր, հրատարակիչ Միխայիլ Չիգորինը գտավ "փող ճարելու" օրիգինալ միջոց՝ միջազգային մրցաշարին մեկնելու համար: Նա բոլոր ծանոթներին ու շախմատի սիրահարներին ուղարկեց իր հրատարակած շախմատային ամսագրերից՝ մակագրված "Մ. Չիգորինից՝ ի նշան բարի հիշողության": Եվ ահա ստացավ "պատասխան" ուղևորության մեկնելու համար...

# data[].attributes.headline
Ալբոմ/Տիգրան Պետրոսյան

# data[].attributes.subject
Ալբոմ/Տիգրան Պետրոսյան

# data[].attributes.headline
Պետրոսյանի խաղացած պարտիաներից

# data[].attributes.subject
Պետրոսյանի խաղացած պարտիաներից

# data[].attributes.attachment_link.title
Снимок экрана (225)