# data[].attributes.headline
00.รัตนโกสินทร์

# data[].attributes.subject
00.รัตนโกสินทร์

# data[].attributes.body
อยุธยายศล่มแล้ว     ลอยสวรรค์  ลงฤๅ
สิงหาสน์ปรางรัตน์บรร   เจิดหล้า
บุญเพรงพระหากสรรค์   ศาสน์รุ่ง เรืองแฮ
บังอบายเบิกฟ้า            ฝึกฟื้นใจเมือง

ถอดความได้ว่า...กรุงศรีอยุธยาล่มสลายไปแล้ว กลับลอยลงมาจากสวรรค์อีกครั้งหนึ่ง  พระราชอาสน์ พระปรางค์ ประดับประดาด้วยแก้วมณีงามเด่นในโลก เป็นเพราะผลบุญของพระมหากษัตริย์ได้ทรงกระทำไว้แต่เก่าก่อน พระพุทธศาสนาจึงได้เจริญรุ่งเรือง ช่วยปิดทางแห่งความชั่ว เปิดทางสู่ความดี ฟื้นฟูจิตใจราษฎรให้พ้นจากความงมงายในบาปต่างๆ

วิเคราะห์คุณค่า
มีการใช้ปฏิพากษ์  การใช้ถ้อยคำที่มีความหมายตรงกันข้ามหรือ ขัดแย้งกันมากล่าว อย่างกลมกลืนกัน เพื่อเพิ่มความหมายให้มีน้ำหนักมากยิ่งขึ้น เช่น ในบทนี้ใช้คำว่า "ล่ม" กับ "ลอย"  และ "บังอบาย" กับ "เบิกฟ้า" เป็นต้น

ครูหนิง

# data[].attributes.headline
000.พระพุทธศาสนา

# data[].attributes.subject
000.พระพุทธศาสนา

# data[].attributes.body
เรืองเรืองไตรรัตน์พ้น  พันแสง
รินรสพระธรรมแสดง         ค่ำเช้า
เจดีย์ระดะแซง                 เสียดยอด
ยลยิ่งแสงแก้วเก้า            แก่นหล้าหลากสวรรค์

ถอดความได้ว่า...พระพุทธศาสนามีความเจริญรุ่งเรืองยิ่งกว่าแสงอาทิตย์  ประชาชนฟังธรรมะด้วยความซาบซึ้งใจทุกเช้าค่ำ เจดีย์มากมายสูงเสียดฟ้า แลดูเห็นแสงแวววาวยิ่งกว่าแสงจากแก้ว ๙ ประการ เป็นความงามที่โดดเด่นในโลก พระพุทธศาสนาเป็นหลักของโลก จนทำให้เป็นที่มหัศจรรย์แก่สวรรค์

วิเคราะห์คุณค่า
มีการใช้พรรณนาโวหาร ที่กล่าวชื่นชมความงามของบ้านเมือง และความเจริญรุ่งเรืองของพระพุทธศาสนา และความซาบซึ้งในรสพระธรรมของพุทธศาสนิกชน

ครูหนิง

# data[].attributes.body
ออกจากคลองขุดข้าม | ครรไล
เรือวิ่งอกว้าใจ | หวาดขวํ้า
เด็ดแดดั่งเด็ดใย | บัวเบ่ง มาแม่
จากแต่อกใจปลํ้า | เปลี่ยนไว้ในนาง ฯ

ถอดความได้ว่า
บทนี้ยังพรรณนาความอาลัย เปรียบเทียบการเด็ดใจ คือ ตัดใจจากมานั้น เหมือนกับเด็ดบัว ไม่ขาดง่ายๆมีใยติดอยู่ อก คือ ตัว ใจ คือ ความคิด หมายความว่าจากมาแต่ตัวเท่านั้น ใจ (ความคิด) ยังคงอยู่ที่นาง
คลองขุดในที่นี้ ไม่ชัดและไม่มีที่ค้นคว้า เข้าใจว่าจะเป็นปากคลองหลอดที่อยู่ใกล้ๆวังหน้า

วิเคราะห์คุณค่า
บทนี้แสดงความเศร้าอย่างลึกซึ้งค้าบมันแบบว่า
สะอึกสะอื้นบะลั่กกุกกักๆ

ฐิติ โชควินิจ เลขที่ 1

# data[].attributes.body
บรรลุอาวาสแจ้ง      เจ็บกาม
แจ้งจากจงอาราม    พระรู้
เวรานุเวรตาม          ตัดสวาท แลฤๅ
วานวัดแจ้งใจชู้        จากช้าสงวนโฉม ฯ

ถอดความได้ว่า
-พอถึงวัดแจ้งก็รุ่งสว่าง ก็ที่จากมานี้ พระอาราม คงจะรู้ว่าเวรมาตามทัน และตัดความรักหรือประการใด จึงทำให้ต้องจากนางมาดังนี้ อย่างไร
ก็ดี ขอวัดแจ้งได้ช่วยบอกนางด้วยว่า ข้าพเจ้าจากไปครั้งนี้เป็นเวลานาน ขอให้นางรักษาตัวไว้ให้ดี

วิเคราะห์คุณค่า
-มีการเล่นคำ

กรินทร์  สิทธิบุศย์  เลขที่2

# data[].attributes.headline
03.บางกอกใหญ่

# data[].attributes.subject
03.บางกอกใหญ่

# data[].attributes.body
มาคลองบางกอกกลุ้ม           กลางใจ
ฤๅบ่กอกหนองใน                 อกช้ำ
แสนโรคเท่าไรไร                 กอกรั่ว ราแม่
เจ็บรักแรมรสกลํ้า                กอกร้อยฤๅคลาย ฯ

แปล
พอมาถึงคลองบางกอกใหญ่ก็กลุ้มใจเป็นอย่างมาก ไม่ว่าเจ็บป่วยเท่าใด ก็คงไม่เท่าความเจ็บชํ้าที่ต้องกอดลาน้องอันเป็นที่รัก

วิเคราะห์เนื้อเรื่อง
บทนี้มีการกล่าวถึงคลองบางกอกใหญ่ ซึ่งเป็นคลองโบราณของไทย
และมีการกล่าวถึงนางอันเป็นที่รัก

วิเคราะห์รสรรณคดี
สัลลาปังคพิไสย (บทโศก) - ซึ่งเป็นบทกล่าวถึงความอาลัยรักที่มีต่อนางอันเป็นที่รัก

กานต์ ทิพย์สกุลเดช

# data[].attributes.body
๏ วัดหงส์เหมราชร้าง | รังถวาย นามแฮ
เรียมนิราเรือนสาย | สวาทสร้อย
หงส์ทรงสี่พักตร์ผาย | พรหมโลก แลฤๅ
จะสั่งสารนุชคล้อย | คลาดท้าวไป่ทัน ฯ

ถอดความไว้ว่า
วัดหงส์นี้ พญาหงส์ทองทิ้งรังไว้ ถวายเป็นนามอาราม
ฉันจากเรือนจากเมียที่รักมา
(แต่) หงส์ซึ่งเป็นพาหนะของพระสี่พักตร์ไปพรหมโลกเสียแล้ว
ขอให้ช่วยนำข่าวไปบอกเมียก็ไม่ทัน

วิเคราะห์คุณค่า
พรรณาโวหาร โดยการใช้คำเกินเป็นจริงที่ใช้พญาหงษ์ทองของพระสี่พักตร์ไปแจ้งข่าวให้เมียของตน

กีรบุตร เหล่าบุตรศรี เลขที่4

# data[].attributes.headline
05.วัดสังข์กระจาย

# data[].attributes.subject
05.วัดสังข์กระจาย

# data[].attributes.body
สังข์กระจายพี่จากเจ้า  จอมอนงค์
สังข์พระสี่กรทรง  จักรแก้ว
สรวมทิพย์สุธาสรง  สายสวาท พี่เอย
สังข์สระสมรจงแผ้ว  ผ่อนถ้า เรียมถึง ฯ

ถอดความได้ว่า...
ได้จากนางมาถึงวัดสังข์กระจายแล้ว พอถึงวัดนี้ ก็นึกถึงสังข์ ของพระผู้ทรงจักรแก้ว (พระนารายณ์) ขอให้น้ำทิพย์ในสังข์นั้น จงอาบนางของข้า ให้นางมีจิตอันผ่องแผ้วสบาย ผ่อน (ความทุกข์) ไว้คอยท่าเวลาที่พี่จะกลับคืนมา

วิเคราะห์คุณค่า
-มีการเล่นเสียงวรรณยุกต์
-มีเรื่องราวที่เกินจริง

จักรพรรธดิ ชนะจิตร เลขที่ 5

# data[].attributes.attachment_link.title
วัดสังข์กระจาย

# data[].attributes.headline
6.คลองบางยี่เรือ

# data[].attributes.subject
6.คลองบางยี่เรือ

# data[].attributes.body
จากมามาลิ่วล้ำ     ลำบาง
บางยี่เรือราพลาง             พี่พร้อง
เรือแผงช่วยพานาง           เมียงม่าน  มานา
บางบ่รับคำคล้อง              คล่าวน้ำตาคลอ

ถอดความได้ว่า
จากน้องมาเดินทางด้วยความเร่งรีบ ถึงตำบลบางยี่เรือ  ราพายพร้อมที่จะหยุด ใจของพี่ก็ร่ำร้องให้เรือแผง  ช่วยพานางมาอยู่หลังม่านของเรือ แต่ก็ไม่เป็นผล  ทำให้น้ำตาที่ไหลหลั่ง ด้วยความคิดถึงน้อง

วิเคราะห์คุณค่า
คุณค่าบุคคลวัต การกล่าวถึงสิ่งต่างๆ ที่ไม่มีชีวิต

นายจิณวริศ ศิริธรรม 6

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
Boats and boating--Equipment and supplies

# data[].attributes.headline
7.ด่านนางนอง

# data[].attributes.subject
7.ด่านนางนอง

# data[].attributes.body
นางนองชลน่านไล้ | ลบบาง
ไหลเล่ห์ชลลบปราง | แม่คลํ้า
แสนโศกสั่งสารปาง | จากพี่ ปลอบแม่
นาสิกเรียมซับนํ้า | เนตรหน้านางนอง ฯ

ถอดความได้ว่า
ตอนนี้เดินทางมาถึงตำบลนางนอง และเห็นน้ำขึ้นท่วมฝั่ง น้ำที่ไหลบ่าไปนั้น เปรียบเหมือนหนึ่งน้ำตาของนางไหลอาบแก้มทั้งสองของนางให้คล้ำไป แล้วก็เลยคิดไปถึงเมื่อนายนิรนทรจะจากนางมานั้น ได้มีความโศกเศร้าเป็นนักหนา ได้พูดจากปลอบโยนมากมาย และนายนรินทรได้จูบหน้าของนางซึ่งกำลังนองไปด้วยน้ำตา

วิเคราะห์คุณค่า
มีการเล่นเสียงพยัญชนะ
-สัลลาปังคพิสัย มีการปลอบโยนผู้อื่น
-อุปมา มีการเปรียบเทียบว่าการน้ำท่วมนั้นเป็นน้ำตา

นายจิรเมฆ อนันตสุข เลขที่ 7

# data[].attributes.headline
08.บางขุนเทียน

# data[].attributes.subject
08.บางขุนเทียน

# data[].attributes.body
บางขุนเทียนถิ่นบ้าน            นามมี
เทียนว่าเทียนแสงสี             สว่างเหย้า
เย็นยามพระสุริยลี                 ลาโลก ลงแม่
เทียนแม่จุดจักเข้า                สู่ห้องหาใคร

ถอดความได้ว่า...นายนรินทร์ถึงตำบลบางขุนเทียน ได้ยินคำว่า เทียน ก็ทำเอานึกไปถึงเทียน ที่จุดตามบ้าน และตอนที่นายนรินทรมาถึงบางขุนเทียนก็พระอาทิตย์ลับฟ้าซะแล้ว ทำนึกถึงนวลน้อง ที่คงจุดเทียนเข้าห้องไป จะไปเจอใครได้เพราะพรี่อยู่ตรงนี้

วิเคราะห์คุณค่า
ด้านสังคม
มีการตีความเกี่ยวกับชื่อที่มาของบางขุนเทียนอยู่มาก ว่า มันคือเทียนที่นายนรินทร์นึกถึงจริงหรือ เพราะการใช้คำว่าเทียนมีทั้ง
อาจเพี้ยนมาจากบางขุนเกวียน หรือ

เป็นต้นไม้ที่อยู่ในละแวก ต้นเทียนบ้าน เทียนทอง เพราะการตั้งชื่อตามต้นไม้ละแวกนั้นก็มีมาก

หรืออาจจะมีขุนนางชื่อเทียน เธียนอยู่ละแวกนั้นเฉยๆ

หรืออาจจะเป็น เต่าเทียน แบบมีเต่าเทียนตัวใหญ่ เป็นบางขุนเทียน

หรือเป็น ขนมเทียน  หรือการอบควันเทียน

และเทียนในสมัยก่อนเป็นสิ่งที่ใช้กันในบ้านของเจ้านายชั้นสูง เนื่องจากคนธรรมดาก็ใช้ไต้ ใช้คบกัน

ณฐกร ภารดีรุจิรา

# data[].attributes.body
เรือมามาแกล่ใกล้ บางบอน
ถนัดหนึ่งบอนเสียดซอน  ซ่านไส้
จากมาพี่คายสมร  เสมอชีพ เรียมเอย
แรมรสกามาไหม้  ตากต้องทรวงคาย ฯ

แปล
พี่จากมาดังนี้เท่ากับทิ้งนางอันเป็นรักเสมอชีพไว้ แต่คำว่า คาย นั้นอาจเป็น ระคายก็ได้ เพราะถ้า คาย แปลว่า ทิ้ง จาก นายนรินทรจะต้องใช้ จาก ถึง ๒ คำ ซึ่งเป็นความอย่างเดียวกันไม่น่าจะเป็นเช่นนั้น จึงอาจแปลได้อีกนัยหนึ่งว่า การที่พี่ต้องจากนางอันเป็นที่รักเสมอชีวิตครั้งนี้ ให้รู้สึก ระคาย เคือง ในใจด้วยเรื่องนางนั้น

# data[].attributes.headline
10.บางหัวกระบือ

# data[].attributes.subject
10.บางหัวกระบือ

# data[].attributes.body
หัวกระบือกบินทรราชร้า   รณรงค์ แลฤา
ตักกบาลกระบือดง                เด็ดหวิ้น
สืบเศียรทรพีคง                      คำเล่า แลแม่
เสมอพี่เด็ดสมรดิ้น                 ขาดด้วยคมเวร

บทนี้ กรมหมื่นพิทยาฯ ว่าเป็นโคลงที่ดีเยี่ยมบทหนึ่งของ นายนรินทร แต่พระองค์ท่านสงสัยคำว่า กบินทร ซึ่งแปลว่า พญา-ลิง (หมายถึงพญาพาลี) ถ้าเป็นดังนี้ คำว่า กบินทรราชก็กลายเป็น พญา ซ้อนกันสองคำ ท่านว่า ตามฉบับสมุดไทยเขียน กบิล แปลว่า ลิง กบิลราช แปลว่า พญาลิง

วิเคราะห์คุณค่า
มีการเล่นคำ

ธนกร ศรีพิทักษ์ เลขที่ 10

# data[].attributes.body
โคกขามดอนโคกคล้าย   สัณฐาน
ขามรุ่นริมธารสนาน         สนุกนี้
พูนเพียงโคกฟ้าลาน       แลโลก ลิ่วแม่
ถนัดหนึ่งโคกขามชี้         ช่องให้เรียมเห็น ฯ

ถอดความได้ว่า ตำบาลโคกขามเป็นที่ดอน มีสัณฐานเป็นโคก ลำธารที่ผ่านตำบลนี้ มีต้นมะขามรุ่นๆ ขึ้นทั้งสองฟาก พื้นดินที่โคกขามนี้นูนขึ้นมาดัง โคกฟ้า มองเห็นพื้นดินนูนนั้นก็ให้ลานใจเห็นโคกนั้นลิ่วๆ สุดสายตา โคกขามนี้มีลักษณะเป็นนัยให้ นึกไปถึงสิ่งหนึ่ง

วิเคราะห์คุณค่า มีการเล่นเสียงสระ มีการใช้บรรยายโวหาร

นายธีร์ธวัช สุขมงคลรัตน์ เลขที่ 11

# data[].attributes.headline
12. คลองโคกเต่า

# data[].attributes.subject
12. คลองโคกเต่า

# data[].attributes.body
มาคลองโคกเต่าตั้ง    ใจฉงาย
ตัวเต่าฤๅมีหมาย               โคกอ้าง
เจ็บอกพี่อวนอาย              ออกปาก ได้ฤๅ
คืนคิดโคกขวัญร้าง           อยู่เร้นแรมเกษม ฯ

ถอดความได้ว่า
ตอนนี้มาถึงคลองโคกเต่า แต่นายนรินทรว่า ไม่เห็นมีเต่าอย่างชื่อโคกนั้นเลย ความแบบนี้กวีชอบเขียน เช่น สุนทรภูว่า "วัดนางชีมีแต่พระสงค์ ไม่เห็นองค์นางชีอยู่ที่ไหน"

วิเคราะห์คุณค่า
คุณค่าด้านวรรณศิลป์ มีการเล่นเสียงตัวอักษร
คุณค่าด้านสังคม  แสดงให้เห็นว่ากวีในยุคนั้นมีความสำคัญ เพรากล่าวถึงสุนทรภู่ด้วยครับ

นายปภังกร เลิศฤทธิ์บัญชา 12

# data[].attributes.body
มหาชัยชัยฤกษ์น้อง | นาฏลง โรงฤๅ
รับร่วมพุทธมนต์สงฆ์ | เสกซ้อม
เสียดเศียรแม่ทัดมง | คลคู่ เรียมเอย
ชเยศชุมญาติห้อม | มอบให้สองสม ฯ

แปล
มาถึงตำบลมหาชัย ก็นึกถึงชัยฤกษ์
(ฤกษ์อันเป็นมงคล) เมื่อคราวน้องเข้าพิธีสมรสกับพี่ เราทั้งสองรับน้ำพระพุทธมนต์ และฟังพระสวดอวยชัยให้พรแก่เรา เราทั้งสองนั่งศีรษะชิดกัน และน้องสวมมงคลคู่กับพี่ ญาติมาห้อมล้อม (ทั้งฝ่ายญาติของพี่และของน้อง) มอบให้เราทั้งสองเป็นสามีภรรยากัน และอวยชัยให้พรแก่เรา

บทวิเคราะห์
คุณค่าด้านวรรณศิลป์
การเล่นคำ

พรหมมินทร์ บุญญชาลี เลขที่ 13

# data[].attributes.body
ท่าจีนจีนจอดถ้า.........คอยถาม ใดฤา
จีนช่วยจำใจความ.............ข่าวร้อน
เยียวมิ่งแม่มาตาม............เตือนเร่ง ราแม่
จงนุชรีบเรียมข้อน............เคร่าถ้าจีนคอย

แปล
ความหมายในบาท ๑ อาจคิดได้ ๒ แง่ คือ มาถึง ตำบลท่าจีน
แง่ที่ ๑...เห็นเรือพวกจีนจอดอยู่ (นายนรินทร) ก็สงสัยว่า จีนพวกนี้จอดเรือคอยถามเรื่องอะไรหรือ
แง่ที่ ๒...คำว่า ท่าจีน นั้น ตามความหมายก็ว่าเป็นที่พวกจีนมาจอดเรือ เมื่อ (นายนรินทร) นึกได้เช่นนี้ ก็สงสัยว่าตรงนี้พวกจีนมาจอดเรือคอยถามเรื่องอะไรหรือ ตรงนี้จึงได้ชื่อว่า ท่าจีน

พิจารณาในโคลงบาท ๑ – ๔ ก็ควรจะหลับตาเห็นว่า นายนรินทรพบเรือพวกจีนจอดอยู่ เมื่อนายนรินทรไปถึง ครั้นแล้วเรือพวกจีนนั้นออกเดินทางสวนทางที่นายนรินทรมา นายนรินทรจึงเขียนในโคลว่า ขอให้จีนจงนำความไปบอกนางว่า เขากำลังรออยู่ที่ท่าจีน

บทวิเคราะห์
คุณค่าด้านวรรณศิลป์
การเล่นคำ

พัทธนันท์ ยิ้มศรวล เลขที่ 14

# data[].attributes.body
๏ บ้านบ่อนํ้าบกแห้ง | ไป่เห็น
บ่อเนตรคงขังเป็น | เลือดไล้
อ้าโฉมแม่แบบเบญ | จลักษณ์ เรียมเอย
มาซับอัสสุชลให้ | พี่แล้วจักลา ฯ

แปล
ถึงตำบลบ้านบ่อ แต่บนบกน้ำแห้ง
บ่อมีน้ำ(ตา)ขังเป็นเลือด
หญิงงามครบเบญจลักษณ์
มาซับน้ำตาให้แล้วจากลาไป

บทวิเคราะห์
คุณค่าด้านวรรณศิลป์
มีการเปรียบเทียบดีมาก
มีรสวรรณคดีศัลปังคพิสัย

วชิรวิทย์ เพ่งจินดา เลขที่ 15

# data[].attributes.body
มาคลองบางกอกกลุ้ม  กลางใจ
ฤๅบ่กอกหนองใน    อกช้ำ
แสนโรคเท่าไรไร     กอกรั่ว ราแม่
เจ็บรักแรมรสกลํ้า    กอกร้อยฤๅคลาย ฯ

ถอดความได้ว่า
พอเดินทางมาถึงคลองบางกอก ก็รู้สึกชอกช้ำระกำคิดถึงนาง ปานว่าชื่อคลองชื่อบางกอกก็ยิ่งตอกย้ำ

วิเคราะห์คุณค่า
มีการเล่นคำ และในบทมีสัลลาปังคพิสัย

นายวิภูพงศ์ ลีลานันทวงศ์ 16

# data[].attributes.headline
17.คลองสามสิบสองคด 

# data[].attributes.subject
17.คลองสามสิบสองคด 

# data[].attributes.body
สามสิบสองคดคุ้ง     เวียนวง
คิดว่าคืนหลังหลง     ทุกเลี้ยว
บังเฉนียนไฉนบง      พักตร์แม่ เห็นฤา
แลตะลึงลืมเคี้ยว       ขบค้างคำสลา
ถอดความได้ว่า...
คลองสามสิบสองคดนั้นเป็นคลองที่คดเคี้ยว ถึงตอนเลี้ยวคลองครั้งใด พี่คิดว่าได้เดินทางย้อนกลับหลังร่ำไป พี่จึงตั้งตามองหาน้อง แต่มองไม่เห็น ด้วยตลิ่งบัง พี่ก็ได้แต่นั่งเฝ้าจ้องทางตลิ่งตะลึงอยู่ จนลืมเคี้ยวหมาก
วิเคราะห์คุณค่า
มีการเล่นเสียงสระ มีการใช้บรรยายโวหาร

อชิระ ภู่ศรีหงษ์

# data[].attributes.attachment_link.title
คลองดำเนินสะดวก-1-768x432

# data[].attributes.headline
18.คลองบางกอกกลุ้ม

# data[].attributes.subject
18.คลองบางกอกกลุ้ม

# data[].attributes.body
มาคลองบางกอกกลุ้ม | กลางใจ
ฤๅบ่กอกหนองใน | อกช้ำ
แสนโรคเท่าไรไร | กอกรั่ว ราแม่
เจ็บรักแรมรสกลํ้า | กอกร้อยฤๅคลาย ฯ

จากโคลงที่ยกมาอาจถอดเป็นความเรียงได้ว่า
พอเดินทางมาถึงคลองบางกอก ก็รู้สึกชอกช้ำระกำคิดถึงนาง ปานว่าชื่อคลองบางกอกยิ่งตอกย้ำ

-คุณค่าด้านวรรณศิลป์ มีรสวรรณคดีศัลปังคพิสัย  แสดงความรักคร่ำครวญ

นายเอกภพ ศรีรุ่งเรือง เลขที่18

# data[].attributes.headline
19.เเม่กลองปากน้ำ

# data[].attributes.subject
19.เเม่กลองปากน้ำ

# data[].attributes.body
แม่กลองกลองบ่ได้….ยินดัง
รัวแต่กรประนัง……………..หนึ่งค้อน
ทรวงพี่แผ่เพียงหนัง……….ขึงขอบ กลองเอย
กลองบ่ข้อนเรียมข้อน…….อกแค้นคะนึงโฉม
ตอนนี้มาถึง แม่กลอง (เมืองสมุทรสงคราม)
บาท ๑…มาถึงตำบลแม่กลอง แต่ไม่ได้ยินเสียงกลอง
บาท ๒-๓…(กลองไม่มีใครตี แต่นายนรินทร) ใช้มืออันเปรียบดังค้อน ระดมตีอกตนเอง ซึ่งเปรียบเหมือนหนัง ที่แผ่ขึงหน้ากลอง
บาท ๔…กลองไม่ได้ถูกใครตี แต่ (นายนรินทร) ตีอกตนเองด้วยความคิดถึงเมีย
การเล่นคำ
นิราศนรินทร์คำโคลงมีคุณค่าที่สะท้อนให้เห็นสภาพสังคมในสมัยรัชกาลที่ 2

นายศุภกร รุ่งแจ้ง

# data[].attributes.body
บ้านแหลมเรือพี่เลี้ยว    คลองจร
ระลึกคมแหลมศร         เนตรน้อง
เสียวทรวงพี่โอยอร      อกแตก ตายแม่
สุดสอดสายเนตรต้อง   แม่ตั้งตาคอย ฯ

ถอดความได้ว่า
-เรือของพี่มาถึงตำบลบ้านแหลม ก็เลี้ยวเข้าคลอง ชื่อตำบลนี้ชวนให้พี่คิดถึงตาอันแหลมคมของน้อง เมื่อคิดดังนี้ก็ให้เสียวใจ ระลึกถึงน้อง แทบอกของพี่จะแตกอยู่แล้ว พี่ได้แต่ตั้งตาคอยน้อง และมองค้นหาน้องไปจนสุดสายตาของพี่

วิเคราะห์คุณค่า
-คุณค่าด้านวรรณศิลป์
นารีปราโมทย์-บทเกี้ยวพาราสี แสดงความรักคร่ำครวญ

นาย ศุภกิตติ์ ศิริไสยาสน์ เลขที่20

# data[].attributes.body
ถับถึงคุ้งคดอ้อย               | โอชหวาน วายแม่
อ้อยแม่เจียนผจงจาน        | จอกแก้ว
ของเคียงซ่อมสอดพาน     | รองร่วม เจ้าฤๅ
รสยิ่งอำมฤตแล้ว              | ระลึกลิ้นหวานเอง ฯ

ถอดความได้ว่า
รูปโฉมของนางนั้นงามยิ่ง จนเมื่อพี่ได้ชมแล้ว ก็เกิดความชื่นอกชื่นใจจนท่วมท้น

วิเคราะห์คุณค่า
การเล่นคำ
นิราศนรินทร์คำโคลงมีคุณค่าที่สะท้อนให้เห็นสภาพสังคมในสมัยรัชกาลที่ 2

นายปภังกร อรัญญกานนท์ เลขที่ 21

# data[].attributes.body
ถึงเพชรบุเรศเข้า | ขุนพล
กรีทัพยกโดยสถล | มารคเต้า
ธงทองทัดลมบน    | โบกเรียก พลแม่
เรียมเรียกรสรักเร้า | เร่งน้องในทรวง ฯ
แปลว่า
-พระยาจ่าแสนยากร กับเจ้าพระจาพลเทพชุมนุมทัพรออยู่ก่อน ที่เมืองเพชรบุรีอันเป็นที่ชุมนุมทัพใหญ่
บทวิเคราะห์
กฤษฎา โถรัตน์ #22 ม.4/6

# data[].attributes.body
ถึงชรอํ่าชรอุ่มห้อง | เวหา หนเอย
คิดอรแมกเมฆมา | กลัดไว้
ฤๅเขาชรอ่ำอา | ดูรเทวษ
เป็นชรอุ่มฟ้าไข้ | ข่าวน้องนางตรอม ฯ

ถอดความว่า มาถึงตำบลชะอำ ก็พอดีอากาศมืดฟ้ามัวฝน นรินทร์คิดว่าเมฆอันมืดมัวนี้ เพราะนางแอบเอามาติดไว้บนฟ้า หรือ นางจะแอบมาในเมฆ หรืออาการที่มืดมัวนี้ เป็นด้วยเขาชะอำจะเกิดความตรอมใจ

วิเคราะห์คุณค่า
สัลลาปังคพิไสย์ - ตรอมใจ โศกเศร้า

นายชนัฐ เดชกำแหง 4/6 #23

# data[].attributes.body
ห้วยขมิ้นคิดขะมิ่นเจ้า | เคยผจง
กวดสกนธ์สีสรง | โสรจน้อง
เรียมจากจักโศกทรง | เสาวภาคย์ เผือดฤๅ
ขมิ้นจะวายวันต้อง | แต่งเนื้อนางสนาน ฯ

ถอดความได้ว่า

วิเคราะห์คุณค่า

นายฐิติ พิทยาพงษ์ 24

# data[].attributes.body
ยกมามาท่าข้าม.........แขวงปราณ
ปราณประหลาดลมฆาน.....พี่ข้อง
แลว่านุชทรมาน.................หมองสิ่ง ใดแม่
ทุกข์โรคหรือจักร้อง............ร่ำไห้หาเรียม

ตอนนี้ยกทัพมาถึงตำบลท่าข้าม แขวงเมืองปราณบุรี(ประจวบคีรีขันธ์) เมื่อมาถึงแขวงเมืองปราณ นายนรินทร์รู้สึกประหลาดที่ลมหายใจขัดข้อง ให้นึกสงสัยว่าที่เป็นดังนี้ นางจะเกิดหม่นหมองอย่างหนึ่งอย่างใดกระมังหรือว่าจะมีทุกข์ มีโรค หรือร้องไห้ถึง

วิเคราะห์คุณค่า:มีการซ้ำคำ และมีคำศัพท์ที่มีความหมายแฝง คือ
- ฆาน...........จมูก
- ลมฆาน....ลมหายใจ
- ข้อง....ขัด ไม่คล่อง
นายธีรภัทร เหล่าทวีสุข เลขที่25

# data[].attributes.headline
27. ตำบลเขาสามร้อยยอด

# data[].attributes.subject
27. ตำบลเขาสามร้อยยอด

# data[].attributes.body
ถึงสามร้อยยอดเงื้อม | งำทะเล
ทะเลจะหลากลมเห | หาดขวํ้า
สามร้อยคิรีเท | ทับอก เล่าฤๅ
ใจจะปลํ้าสุดปลํ้า | เสน่ห์น้องหนักทรวง ฯ

ถอดความได้ว่า
มาถึงตำบลเขาสามร้อยยอด เขาสามร้อยยอดนี้สูงดังว่าจะครอบทะเล ทะเลก็มีคลื่นซัดเข้าฝั่งอย่างแรง เหมือนจะทำให้ฝั่งพังคว่ำไปเขาทั้งสามร้อยยอดนี้ทับอกอยู่กระมัง (จึงรู้สึกหนักฉะนี้)(แต่ความจริง) ความหนักนั้นเกิดจากความรักในนาง ซึ่งพยายามจะปลุกปล้ำยกเท่าใดก็ยกไม่ได้

คุณค่าทางวรรณศิลป์
มีการใช้คำที่สามารถสื่อให้ผู้อ่านเห็นภาพของสถานที่ได้ชัดเจน

สรวิชญ์ ผลประพฤติ เลขที่ 27

# data[].attributes.headline
28 ทุ่งโคแดง

# data[].attributes.subject
28 ทุ่งโคแดง

# data[].attributes.body
โคแดงนามท่งด้าว | โคดง ใดฤๅ
โคอาสน์อิศวรองค์ | อยู่เกล้า
พระมาดอาจจักปลง | ปลิวเทวษ ราพ่อ
สองจากพระเป็นเจ้า | ช่วยให้คืนสม ฯ

ถอดความได้ว่า
โคแดงนี้เป็นชื่อทุ่งของวัวป่าพวกไหนหรือ
หรือว่าเป็นโคพาหนะของพระอิศวร ผู้อยู่เหนือหัว
บางทีพระอิศวร อาจจะช่วยปลดปล่อยความทุกข์ได้บ้างกระมัง
ที่เราทั้งสองจากมานี้ ขอให้พระอิศวรช่วยให้ได้กลับคืนไปร่วมกันด้วยเถิด

วิเคราะห์คุณค่า
มีการเล่นคำ
นายอัครัช วรรณสุข เลขที่ 28

# data[].attributes.headline
29.อ่าวนางรม

# data[].attributes.subject
29.อ่าวนางรม

# data[].attributes.body
ยกมาออกอ่าวนํ้า | นามนาง รมนา
นางบ่เห็นเห็นบาง | เปล่าเศร้า
ฉมนางชไมปราง | สมรมิ่ง กูเอย
ดินหื่นหอมฟ้าเร้า | รื่นร้างอภิรมย์ ฯ

ยกทัพมาถึงอ่าวตำบลบางนางรม
มาถึงแล้ว กลับแลเห็นแต่บาง ไม่พบนาง (สมชื่อตำบล) ก็ให้เปล่าใจ และเศร้าใจ
(ได้แต่กลิ่น) หอมดังแก้มทั้งสองของน้องที่รัก
ที่ได้กลิ่นหอมฟุ้งไปทั้งฟ้า และดินดังนี้ พอจะรู้สึกชื่นใจ ในยามที่จากนางมาอาจเป็นว่าพอนายนรินทร์มาถึงตำบลบางนางรมนี้ จะได้กลิ่นอะไรหอมฟุ้งไปหมด จึงเขียนไว้ในโคลงบทนี้

บทวิเคราะห์
คุณค่าด้านวรรณศิลป์
สัลลาปังคพิสัย
มีรสในวรรณคดี

อัมรินทร์ 29

# data[].attributes.body
บางสะพานสะพาดพื้น      สะพานทอง
ฤๅสะพานสุวรรณรอง       รับเจ้า
อ้าโฉมแม่มาฉลอง          พิมพ์มาศ นี้ฤๅ
รอยร่อนเหนือบ่าเบ้า        แบบเนื้อนพคุณ

**ถอดความได้ว่า**
บางสะพานมีสะพานทองเต็มไปหมด
หรือสะพานทองนี้ทำไว้รับเจ้า
หรือน้องเคยมาที่นี่ มาหล่อตัวในเบ้าทอง
ยังเห็นเศษทองที่ล้นเบ้า เมื่อคราวหล่อตัวน้อง

**วิเคราะห์คุณค่า**
มีรสทางวรรณคดีนารีปราโมทย์ มีสัมผัสพยัญชนะ มีการเล่นคำ มีการเปรียบเทียบ

กัณญิกา ชีพสมุทร 30

# data[].attributes.attachment_caption
รูปหายากจังอะ

# data[].attributes.headline
31.ขามสาวบ่าว

# data[].attributes.subject
31.ขามสาวบ่าว

# data[].attributes.body
เห็นขามสาวบ่าวต้น     เคียงกัน
สาวบ่าวปลูกสำคัญ      คู่สร้าง
เสมอเรียมร่วมรักขวัญ   เมืองมิ่ง แม่ฤๅ
สองประสิทธิ์สัตย์อ้าง   ปลูกไว้กลางใจ ฯ

ถอดความได้ว่า
เห็นต้นมะขาม ๒ ต้นเคียงกัน เป็นต้นมะขามที่บ่าวสาวคู่หนึ่งปลูกไว้ บ่าวสาวคู่นั้นปลูก (ต้นมะขาม) ไว้เป็นสำคัญ (อธิษฐาน) ว่า ขอให้ได้เป็นผัวเมีย (คู่สร้าง) กัน ก็เช่นเดียวกับพี่และน้องได้ร่วมรักกัน แต่ความสัตย์ ที่เราทั้งสองให้ไว้แก่กันนั้น เราได้ปลูกไว้กลางหัวใจ
วิเคราะหหห์คุณค่า
-นิราศนรินทร์คำโคลงมีคุณค่าที่สะท้อนให้เห็น สภาพชีวิตความเป็นอยู่ของผู้คนในสมัยนั้น
-มีการเล่นเสียงสัมผัสทั้งสัมผัสสระและสัมผัสอักษรภายในวรรคและระหว่างวรรคเพื่อความไพเราะ

นภัส ชัยคาม เลขที่31 😎

# data[].attributes.body
ยกมามาอกไหม้   ทรมาน
ถึงที่นามละหาน    อู่แห้ง
นุชเอยจักหาธาร    ทาอก พี่แม่
อู่ก็แล้งชลแล้ง     อกแล้งลืมงาย ฯ

ถอดความได้ว่า สงสัยว่า อกแล้ง แล้วทำไมจึง ลืมเวลาเช้า คำว่า งาย ในที่นี้น่าจะหมายถึง เวลาทั่วๆ ไป คือ ความที่อกแล้ง (แห้ง) ทำให้มึนมัวจนลืมไม่รู้ว่าเวลาไหนเป็นเวลาไหน

วิเคราะห์คุณค่า
คุณค่าด้านวรรณศิลป์มีการเล่นคำ

ประกายเพชรรัตน์ ไชยเมืองชื่น เลขที่32

# data[].attributes.headline
33.เขาหมอนเจ้า

# data[].attributes.subject
33.เขาหมอนเจ้า

# data[].attributes.body
หมอนเจ้าเขาเทพไท้ | สถิตสิง
คิดคู่เขนยอรอิง | ร่วมร้าง
เขนยทองทอดกายพิง | พูนเทวษ ฤๅแม่
นอนจะแนบเขนยข้าง | คู่เนื้อเรียมถนอม ฯ

ถอดความได้ว่า :
มาถึงเขาหมอนเจ้า อันเป็นที่เทพารักษ์สิงอยู่
ให้คิดถึงหมอน ที่พี่และน้องหนุนร่วมกัน เวลานี้น้องคงพิงหมอนด้วยความเศร้า เวลานอนคงได้แต่นอนแนบหมอนและก็จะมีแต่หมอนเท่านั้นที่จะเป็นคู่ของน้องที่รักของพี่

วิเคราะห์คุณค่า :
มีรสวรรณคดี สัลปังคพิสัย และมีการเล่นสัมผัสพยัญชนะ

ปาณัสญา อินทะพันธุ์ เลขที่ 33

# data[].attributes.body
โพสลับโพเทพไท้   เทพา พ่อฤา
เอาพระโฆษผยองยา   สวาทชู้
อาราธน์พระเอยอา   รักษ์เร่ง ราพ่อ
เชิญช่วยพาสมรู้   รสน้องแรมนาน ฯ

ถอดความได้ว่า : พอมาถึงตำบลโพธิ์สลับ ก็ทำให้นึกถึงพระโพธิ์เทพารักษ์ในเรื่องสมุทรโฆษ พระโพธิ์ได้ยินคำบวงสรวงก็เกิดเมตตา พระสมุทรโฆษบรรทมหลับ ก็อุ้มพระสมุทรโฆษไป เมื่อสมุทรโฆษหายก็ทำให้นางพิทุมดีคร่ำครวญหา พี่เลี้ยงจึงไปถามว่าเศร้าเรื่องอะไร เมื่อรู้ก็ได้ไปพาพระสมุทรโฆษมาพบนาง

วิเคราะห์คุณค่า : -รสในวรรณคดี สัลลาปังคพิไสย
-มีการเล่นสัมผัสพยัญชนะและสระ

รัตติกาญจน์ ก้านแก้ว เลขที่ 34

# data[].attributes.body
ลับยักษ์ลับเยาวให้   เรียมหา แม่แฮ
ฤๅอสุรพาลพา   แวะเว้น
ลับหลังพี่ลับตา   แสนโยชน์
รำลึกลับนุชเร้น   ร่วมรู้ในใจ ฯ

ถอดความได้ว่า ถึงตำบลลับยักษ์ พี่จากน้องจึงได้แต่มองหาน้องอยู่ หรือว่ายักษ์ใจพาลจะพานางไปไว้เสียที่ไหน น้องอยู่ลับหลังพี่ ไกลตาตั้งแสนโยชน์ ถึงแม้จะจากนางมาไกล แต่ยังรำลึกได้ถึงสิ่งที่เราเคยร่วมรู้กันสองคน

มีการใช้ภาพพจน์อธิพจน์ มีรสวรรณคดีสัลลาปังคพิไสย

ศุกลิน อินนก เลขที่35

# data[].attributes.body
๏ ยกมาเมืองแม่นํ้า | ใจหมอง
เมืองก็ศูนย์กลสอง | สวาทว้าง
ขวัญเมืองอยู่เมืองครอง | ใจเคร่า พี่ฤๅ
ฤๅพี่จากมาค้าง | ขวบแล้วนางลืม ฯ

ถอดความได้ว่าบาท
ยกทัพมาถึงตำบลเมืองแม่น้ำ ให้รู้สึกไม่สบายใจ
เมืองที่ตรงนี้ก็ศูนย์ไปเสียแล้ว เช่นเดียวกับที่เราทั้งสองศูนย์ความรัก น้องอยู่ที่เมือง จะยังคอยพี่อยู่หรืออย่างไร หรือการที่พี่จากมาตั้งปีนั้น จะทำให้น้องลืมพี่เสียแล้ว

วิเคราะห์คุณค่า
คุณค่าด้านวรรณศิลป์ มีรสในวรรณคดี สัลปังคพิสัย

สมิตานันท์36