# data[].attributes.body
thời đại quần hùng tranh bá đồ vương

# data[].attributes.body
phía Nam, xung đột giữa Tây Sơn với chúa Nguyễn, rồi xung đột giữa anh em Tây Sơn

# data[].attributes.body
phía Bắc, mâu thuẫn vua Lê-chúa Trịnh vốn âm ỉ nay bộc lộ công khai dẫn đến sự diệt vong của phủ Chúa, sau đó cũng khiến triều Lê sụp đổ

# data[].attributes.body
khoảng từ năm 1782 đến 1789, Việt Nam bị chia thành 5 vùng khác nhau

# data[].attributes.body
các tập đoàn phe phái tranh hùng tranh bá làm xáo trộn xã hội

# data[].attributes.body
mô hình xã hội quân chủ chuyên chế trên thực tế vận hành dần bộc lộ những khiếm khuyết lớn

# data[].attributes.body
-Năm Kỷ Tỵ (1809), ông được bổ chức Cai bạ (hàm Tứ phẩm) ở Quảng Bình.
-Năm Quý Dậu (1813), ông được thăng Cần chánh điện học sĩ (chính Tam phẩm) và được cử làm chánh sứ sang nhà Thanh.
-Năm 1814, ông đi sứ về, được thăng Lễ bộ hữu Tham tri (tòng Nhị phẩm).

# data[].attributes.body
-Năm Ất Sửu (1805), ông được thăng Đông các học sĩ, tước Du Đức hầu và vào nhậm chức ở kinh đô Phú Xuân.
-Năm Đinh Mão (1807), ông được cử làm giám khảo kỳ thi
Hương ở Hải Dương. Mùa thu năm Mậu Thìn (1808), ông xin về quê nghỉ.

# data[].attributes.body
Khi Nguyễn Ánh lên ngôi , ông làm quan bất đắc dĩ triều Nguyễn và đã từng đc cử đi sang Trung Quốc , qua nhiều vùng đất trung hoa rộng lớn với nền văn hóa rực rỡ .

# data[].attributes.body
Mùa Đông năm 1796, Nguyễn Du trốn vào Gia Định, bị Quận công Nguyễn Thận bắt giam ba tháng ở Nghệ An, được tha ông về sống ở Tiên Điền

# data[].attributes.headline
Là một người thanh liêm ( trong sạch , không tham nhũng ) sống trong thầm lặng

# data[].attributes.subject
Là một người thanh liêm ( trong sạch , không tham nhũng ) sống trong thầm lặng

# data[].attributes.body
Vì ông là một người thích sống thầm lặng
—> thế nên ngay cả khi nghèo khổ nhất đến lúc ông về làm quan cho triều Nguyễn ông vẫn đều giữ cuộc sống thanh liêm này nên ông hết sức căm ghét bọn quan lại chỉ nghĩ cho bản thân mình mà không màng đến việc dân , việc nước .

# data[].attributes.body
Ông có một sự đồng cảm vô cùng sâu sắc đối với nỗi khổ của con người con người.
—>mang đến cho ông cái gốc nhân đạo vững vàng trong ngòi bút.
+) để ông trở thành một người nghệ sĩ có một trái tim nhân hậu , sự nhạy cảm tinh tế và giàu lòng nhân ái .

# data[].attributes.body
Lối sống phong phú , từng trải vì đã :
+)đi nhiều nơi,
+)tiếp xúc với nhiều con người
+) ____________nhiều cảnh đời

# data[].attributes.body
Sâu rộng và đặc biệt am hiểu về :
+) văn học Trung Quốc
+) văn học Việt Nam

# data[].attributes.body
-Tên chữ là Tố Như, hiệu là Thanh Hiên
- Quê ở làng Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh
- Sinh trưởng trong gia đình đại quý tộc, nhiều đời làm quan, có truyền thống văn học:
+ Cha ông là quan Tể tướng dưới triều Lê, cụ Nguyễn Nghiễm
+ Mẹ ông là một người phụ nữ Kinh Bắc, giỏi thơ phú, hát hay
+ Anh trai của Nguyễn Du: Nguyễn Khản là một quan tham tụng trong phủ Chúa Trịnh

# data[].attributes.body
- Đặc điểm sáng tác: các tác phẩm đều thể hiện tư tưởng, tình cảm, nhân cách của tác giả
+ Thể hiện tư tưởng nhân đạo: đề cao giá trị nhân văn con người. Các tác phẩm đó đều thể hiện sự cảm thông sâu sắc của Nguyễn Du đối với cuộc sống của con người, nhất là những người nhỏ bé, bất hạnh,… đó là kết quả của quá trình quan sát suy ngẫm về cuộc đời, về con người của tác giả
+ Lên ăn, tố cáo những thế lực đen tối chà đạp con người

# data[].attributes.body
học giả Phạm Quỳnh cũng đánh giá rất cao Truyện Kiều : " Truyện Kiều còn thì tiếng ta còn "
Truyện Kiều được xem là kiệt tác có giá trị và tầm ảnh hưởng lớn nhất của nền văn học Việt Nam từ xưa đến nay

# data[].attributes.body
Nguyễn Du Mộng Liên Đường Chủ Nhân khi đọc truyện Kiều đã từng nhận xét :" Ta nhân lúc đọc hết cả một lượt , một lấy làm lạ rằng : Tố Như tử dụng tâm đã khổ , tự sự đã khéo , tả cảnh đã hệt , đàm tình đã thiết , nếu không phải có con mắt trông thấu cả sáu cõi , tấm lòng nghĩ suốt cả nghìn đời, thì tài nào có cái bút lực ấy..."

# data[].attributes.body
Nguyễn Du hiện ra vừa dạt dào yêu thương , vừa trầm tư , nghiêm khắc => đó là do bản lĩnh của một đại NHO, luôn hết lòng vì con người , khiến cho tác phẩm của ông có sức sống diệu kì trong trái tim mọi người . Với những đóng góp trên Nguyễn Du xứng đáng là Đại Thi Hào của dân tộc . Từ thơ ca về Kiều , các phóng tác về Truyện Kiều bằng văn học rồi dạng thức  nghệ thuật dân gian. Đặc biệt là những bài bình luận ,nghiên cứu

# data[].attributes.body
Uyên bác, thâm thúy. Ở thể loại nào ông cũng tỏ ra xuất sắc. Thơ của ông nhịp nhàng âm thanh,bừng lên sắc màu...

# data[].attributes.body
Xét về nội dung , nét nổi bật trong sáng tác là sự đề cao cảm xúc , dạt dào tình người và sự cảm thông sâu sắc của ông với cuộc sống và con người . Tập trung thể hiện sự trân trọng và đề cao con người trong chính cuộc sống của họ

# data[].attributes.body
Ông đã đem đến cho nền văn học thế kỉ 18 và nền văn học dân tộc những tiếng nói thấm đẫm tình người , được bao bọc trong hình thức nghệt thuật tuyệt đẹp chưa từng có

# data[].attributes.body
nổi bật giữa bầu trời văn chương như một ngôi sao rực rỡ với ánh sáng lạ thường

# data[].attributes.body
Tây Hồ hoa uyển tẫn thành khư
Độc điếu song tiền nhất chỉ thư
Chi phấn hữu thần liên tử hậu,
Văn chương vô mệnh luỵ phần dư.
Cổ kim hận sự thiên nan vấn,
Phong vận kỳ oan ngã tự cư.
Bất tri tam bách dư niên hậu,
Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như?
Dịch:
Vườn hoa cạnh Tây Hồ đã thành bãi hoang,
Ta chỉ viếng nàng qua bài ký đọc trước cửa sổ mà thôi.
Son phấn có linh hồn chắc phải xót chuyện xảy ra sau khi chết,
Văn chương không có mệnh mà cũng bị liên luỵ, đốt đi còn sót lại một vài bài.
Mối hận cổ kim, thật khó mà hỏi ông trời.
Ta tự coi như người cùng một hội, một thuyền với nàng là kẻ vì nết phong nhã mà mắc phải nỗi oan lạ lùng.
Chẳng biết ba trăm năm sau nữa,
Thiên hạ có ai khóc Tố Như ta?

(trích Độc Tiểu Thanh ký)

# data[].attributes.body
Một số bài thơ tiêu biểu: Truyện Kiều ,Thuyền ra đi trên bến sông Minh, Dưới chân núi hồng,...

# data[].attributes.body
Chiêng trống thùng thùng ra cửa sông
Một thuyền lướt sóng giữa muôn trùng
Mây tan bất chợt hao gầy núi
Nước lụt mới về vẩn đục dòng
Dặm biệt, anh em đà tưởng nhớ
Ðá chồng, con cháu cứ ngờ trông
Hoa Sơn chớ vượt khi chiều xế
Sợ vẳng bên tai vượn não nùng

(trích Thuyền ra đi trên bến sông Minh)

# data[].attributes.body
Sáng tác của Nguyễn Du gồm những tác phẩm có giá trị cả chữ Hán và chữ Nôm
+ Sáng tác bằng chữ Hán: gồm ba tập thơ là Thanh Hiền thi tập, Nam Trung tạp ngâm, Bắc Hành tạp lục
+ Sáng tác bằng chữ Nôm: Đoạn trưởng tân thanh (thường gọi là Truyện Kiều), Văn chiêu hồn

# data[].attributes.body
-Mặc cho cuộc sống nhân dân cùng quẫn, giới quý tộc và thương nhân vẫn sống cuộc sống hưởng thụ, ăn và chơi
-Thế kỷ 18 cũng chứng kiến sự phồn vinh của hát ả đào, mà sự phồn vinh này đến lượt mình, lại phản ánh lối sống thị dân đã trở thành một nhân tố nổi bật của đời sống văn hóa đô thị khi nhu cầu văn hóa giải trí đã phát triển

# data[].attributes.body
-Cuộc sống xa hoa, vương giả của gia đình đại quý tộc như chính của gia đình mà Nguyễn Du được chứng kiến từ nhỏ và qua hồi ức của người cháu Nguyễn Hành rất giống với những thông tin về giới quý tộc cung đình của nhiều thiên bút ký, ký sự nở rộ chưa từng thấy trong quãng thời gian này.

# data[].attributes.body
-Lớn lên trong một gia đình đại quý tộc, cha và anh có quan hệ gần gũi, thân cận với chúa Trịnh, Nguyễn Du có thể thấy rất rõ quyền lực nghiêng thiên hạ của phủ chúa so với cung vua.