# data[].attributes.body
- metanska kiselina --> iz ugljikova monoksida u koji se pod tlakom uvodi natrijeva lužina
- etanska kiselina --> iz alkohola metanola i ugljikova monoksida
- propanska kiselina --> nastaje fermentacijom mlijeka i kupusa
- butanska kiselina --> kvarenjem kvasca
- jantarna kiselina --> nastaje u biljnoj stanici u procesu nepotpune oksidacije glukoze i kao sporedni produkt alkoholnog vrenja
- benzenkarboksilna kiselina --> oksidacijom metilbenzena
- limunska kiselina --> fermentacijom šećera pomoću gljivica Aspergillus niger
...

# data[].attributes.body
- metanska --> kao sredstvo za obranu u žarnicima meduza, pčela i kopriva
- etanska --> prehrambena industrija (prirodni konzervans za kiseljenje povrća
- propanska --> prehrambena industrija (dodaje se u proizvode od mlijeka i brašna jer sprečava rast gljivica i bakterija)
- više masne kiseline izgrađuju fosfolipide i stanične glikolipide
- jantarna kiselina/butanska dikiselina --> prehrambena industrija (dodatak praškastim proizvodima za regulaciju kiselosti)
- benzenkarboksilna kiselina --> benzoati (soli) su nezamjenjivi konzervansi u trajnim i polutrajnim proizvodima od voća, povrća, mesa te u gaziranim pićima
- ftalna kiselina --> dobivanje različitih sintetskih smola i vlakana; ftalani (soli) se dodaju plasitci kao omekšivači plastičnih masa
- limunska kiselina - prehrambena industrija (dodaje se u sokove i hranu)
- vinska kiselina - u procesu fermentacije mošta, vinska kiselina utječe na rast kvasca, a vinu daje okus i boju
...

# data[].attributes.body
benzenkarboksilna kiselina
ftalna kisleina kiselina

# data[].attributes.body
oksalatna kiselina / etanska dikiselina
jantarna kiselina / butanska dikiselina

# data[].attributes.body
oleinska kiselina
linolna kiselina
linolenska kisleine

# data[].attributes.body
palmitinska kiselina
stearinska kisleina

# data[].attributes.body
metanska/mravlja kiselina
etanska/octena kiselina
propanska/propionska kiselina
butanska/maslačna kiselina

# data[].attributes.body
- agregacijska stanja ovise o relativnoj molekulskoj masi
- manja relaticna molekulska masa = oštriji i neugodniji miris
- dobra topljivost u vodi (+stvaranje vodikovih veza)
- topljivost se smanjuje povećavanjem relativne molekulske mase
- više masne kiseline u nepolarnim otapalima stvaraju dimere
- temperatura vrelišta pravilno se povećava za svaku metilnu skupinu (18°C)
- vodene otopine karboksilnih kiselina - kisele (kiselost veća od alkohola, ali manja od anorganskih kiselina)

# data[].attributes.body
- lako hlapljive tekućine,
- slabo topljivi u vodi, ali dobro topljivi u organskim otapalima
- ne stvaraju vodikove veze
-  esteri male molekulske mase hlapljive su tekućine slatkastih atoma

# data[].attributes.body
- njihove arome prisutne su u biljnim sokovima, eteričnim uljima
- prehrambena industriji, parfemi
- polietilentetraftalat (PET) - široka primjena (lagan, otporan na udarce i tlak); PET ambalaža

# data[].attributes.body
- esteri nastaju postupkom esterifikacije
- spora reakcija koja se ubrzava katalizatorom (koncentrirana sumporna kiselina + zagrijavanem)
- reverzibilna reakcija

# data[].attributes.body
- spojevi u kojima je acilna skupina vezana na halogenidni ion
- ne pojavljuju se u prirodi• - Vrlo rektivni ( podložni nukleofilnoj supstituciji)

# data[].attributes.body
- spojevi koji u reakciji s vodom daju kiselinu
- ne pojavljuju se u prirodi • - vrlo rektivni ( podložni nukleofilnoj supstituciji)

# data[].attributes.body
- U reakciji karboksilne skupine s alkoholima, uz prisustvo kiselog katalizatora, nastaju esteri (esterifikacija)
- U reakciji karboksilne skupine s polarnom molekulom amonijaka nastaju amonijeve soli koje djelovanjem povišene temperature gube vodu i prelaze u amide
- Reakcijom karboksilnih kiselina s fosforovim(III) kloridom ili tionilkloridom nastaju kiselinski halogenidi (acil-halogenidi)
- Dehidratacijom, dvije karboksilne kiseline kondenziraju se preko karboksilne skupine i stvaraju molekulu anhidrida

# data[].attributes.body
- melatonin - hormon koji ima utjecaj na dnevni ritam organizma
- umjetni poliamidi (PA) - široka primjena --> žilavi, otporni na habanje, dobra klizna svojstva (izrada zupčanika, lančanika i kotača. izrada odječe...

# data[].attributes.body
- krutine s visokim vrelištem (intermolekularne vodikove veze)
- metanamid = tekućina
- polarni - dobro topljivi u vodi (stvaraju vodikove veze)
- sekundarni i tercijarni amidi - manje vodikovih veza
- neutralni spojevi
- najjednostavniji amid - ureja (karbamid)
- amidne veze

# data[].attributes.body
- najčešći drivati karboksilnih kiselina
- kiselinski i alkoholni dio

# data[].attributes.body
- derivati karboksilnih kiselina koji u svom sastavu imaju amino-skupinu vezanu za karboksilnu skupinu (opća formula: RCONH₂ )

# data[].attributes.body
- kemijska sintetička sredstva za pranje  (građa slična sapunima)
- umjesto karboksilne skupine imaju sulfonatnu (-SO₂ -O-) ili sulfatnu (-O-SO₂ -O-) --> NE PRIPADAJU DERIVATIMA KARBOKSILNIH KISELINA
- dobivanje: sintezom iz nafte

# data[].attributes.body
- Na ili K soli viših masnih kiselina (Na - tvrdi sapuni / K - meki sapuni)
-  nepolarni hidrofobni dio (ugljikovodični lanac), polarni hidrofilni dio na koji se veže ion Na+ ili K+
- dobro topljivi u vodi --> stvaraju kuglaste micele (hidrofobni dio prema nutra, hidrofilni prema van)
- nepolarni dijelovi okreću se prema masnoj mrlji, a polarni  prema vodi
- smanjuju površinsku napetost vode
- postupak nastanka sapuna = saponifikacija

# data[].attributes.body
- alifatske zasićene i nesazićene kiseline s općom formulom R-COOH

# data[].attributes.body
- spojevi s karboksilnom skupinom (-COOH)