# data[].attributes.body
อยุธยายศล่มแล้ว     ลอยสวรรค์  ลงฤๅ
สิงหาสน์ปรางรัตน์บรร   เจิดหล้า
บุญเพรงพระหากสรรค์   ศาสน์รุ่ง เรืองแฮ
บังอบายเบิกฟ้า            ฝึกฟื้นใจเมือง

ถอดความได้ว่า...กรุงศรีอยุธยาล่มสลายไปแล้ว กลับลอยลงมาจากสวรรค์อีกครั้งหนึ่ง  พระราชอาสน์ พระปรางค์ ประดับประดาด้วยแก้วมณีงามเด่นในโลก เป็นเพราะผลบุญของพระมหากษัตริย์ได้ทรงกระทำไว้แต่เก่าก่อน พระพุทธศาสนาจึงได้เจริญรุ่งเรือง ช่วยปิดทางแห่งความชั่ว เปิดทางสู่ความดี ฟื้นฟูจิตใจราษฎรให้พ้นจากความงมงายในบาปต่างๆ

วิเคราะห์คุณค่า
มีการใช้ปฏิพากษ์  การใช้ถ้อยคำที่มีความหมายตรงกันข้ามหรือ ขัดแย้งกันมากล่าว อย่างกลมกลืนกัน เพื่อเพิ่มความหมายให้มีน้ำหนักมากยิ่งขึ้น เช่น ในบทนี้ใช้คำว่า "ล่ม" กับ "ลอย"  และ "บังอบาย" กับ "เบิกฟ้า" เป็นต้น

ครูหนิง

# data[].attributes.headline
000.พระพุทธศาสนา

# data[].attributes.subject
000.พระพุทธศาสนา

# data[].attributes.body
เรืองเรืองไตรรัตน์พ้น  พันแสง
รินรสพระธรรมแสดง         ค่ำเช้า
เจดีย์ระดะแซง                 เสียดยอด
ยลยิ่งแสงแก้วเก้า            แก่นหล้าหลากสวรรค์

ถอดความได้ว่า...พระพุทธศาสนามีความเจริญรุ่งเรืองยิ่งกว่าแสงอาทิตย์  ประชาชนฟังธรรมะด้วยความซาบซึ้งใจทุกเช้าค่ำ เจดีย์มากมายสูงเสียดฟ้า แลดูเห็นแสงแวววาวยิ่งกว่าแสงจากแก้ว ๙ ประการ เป็นความงามที่โดดเด่นในโลก พระพุทธศาสนาเป็นหลักของโลก จนทำให้เป็นที่มหัศจรรย์แก่สวรรค์

วิเคราะห์คุณค่า
มีการใช้พรรณนาโวหาร ที่กล่าวชื่นชมความงามของบ้านเมือง และความเจริญรุ่งเรืองของพระพุทธศาสนา และความซาบซึ้งในรสพระธรรมของพุทธศาสนิกชน

ครูหนิง

# data[].attributes.body
บรรลุอาวาสแจ้ง เจ็บกาม
แจ้งจากจงอาราม พระรู้
เวรานุเวรตาม ตัดสวาท แลฤๅ
วานวัดแจ้งใจชู้ จากช้าสงวนโฉม ฯ

แปล : พอถึงวัดแจ้งก็รุ่งสว่าง ก็ที่จากมานี้ พระอาราม คงจะรู้ว่าเวรมาตามทัน และตัดความรักหรือประการใด จึงทำให้ต้องจากนางมาดังนี้ อย่างไร
ก็ดี ขอวัดแจ้งได้ช่วยบอกนางด้วยว่า ข้าพเจ้าจากไปครั้งนี้เป็นเวลานาน ขอให้นางรักษาตัวไว้ให้ดี

นายจิณณวัตร ลัดลอย

# data[].attributes.headline
03.คลองบางกอกใหญ่

# data[].attributes.subject
03.คลองบางกอกใหญ่

# data[].attributes.body
มาคลองบางกอกกลุ้ม กลางใจ
ฤๅบ่กอกหนองใน อกช้ำ
เเสนโรคเท่าไรไร กอกรั่ว ราเเม่
เจ็บรักเเรมรสกล้ำ กอกร้อยฤๅคลาย

เเปลว่า

พอเดินทางมาถึงคลองบางกอก ก็รู้สึกชอกช้ำระกำคิดถึงนาง ปานว่าชื่อคลองบางกอกยิ่งตอกย้ำ

นายทัชชกร ศิลปกิจจานนท์ เลขที่3

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
Boats and boating--Equipment and supplies

# data[].attributes.body
วัดหงส์เหมราชร้าง | รังถวาย นามแฮ
เรียมนิราเรือนสาย | สวาทสร้อย
หงส์ทรงสี่พักตร์ผาย | พรหมโลก แลฤๅ
จะสั่งสารนุชคล้อย | คลาดท้าวไป่ทัน ฯ

แปลว่า
วัดหงส์นี้ พญาหงส์ทองทิ้งรังไว้ ถวายเป็นนามอาราม
ฉันจากเรือนจากเมียที่รักมา
หงส์ซึ่งเป็นพาหนะของพระสี่พักตร์ไปพรหมโลกเสียแล้ว
จะขอให้ช่วยนำข่าวไปบอกเมียก็ไม่ทัน

นายปรีชาพัฒน์ ธนานนท์วีระกุล เลขที่4

# data[].attributes.headline
05 วัดสังข์กระจาย

# data[].attributes.subject
05 วัดสังข์กระจาย

# data[].attributes.body
สังข์กระจายพี่จากเจ้า จอมอนงค์
สังข์พระสี่กรทรง             จักรแก้ว
สรวมทิพย์สุธาสรง          สายสวาท พี่เอย
สังข์สระสมรจงแผ้ว         ผ่อนถ้าเรียมถึง ฯ

แปลว่า
ได้จากนางมาถึงวัดสังข์กระจายแล้ว พอถึงวัดนี้ ก็นึกถึงสังข์ ของพระผู้ทรงจักรแก้ว (พระนารายณ์) ขอให้น้ำทิพย์ในสังข์นั้น จงอาบนางของข้า ให้นางมีจิตอันผ่องแผ้วสบาย ผ่อน (ความทุกข์) ไว้คอยท่าเวลาที่พี่จะกลับ
คืนมา

นายปิยะพัชร์ ปิ่นพรหม เลขที่ 5

# data[].attributes.headline
06.คลองบางยี่เรือ

# data[].attributes.subject
06.คลองบางยี่เรือ

# data[].attributes.body
จากมามาลิ่วลํ้า ลำบาง
บางยี่เรือราพลาง พี่พร้อง
เรือแผงช่วยพานาง เมียรม่าน มานา
บางบ่รับคำคล้อง คล่าวนํ้าตาคลอ ฯ

ถอดความ

ล่องเรือมาตามลำคลองไกลออกไปทุกที
จนผ่านตำบลบางยี่เรือ เมื่อจะจากบางยี่เรือ
ได้ยินคำ เรือๆ ก็เลยนึกว่าที่นี่คงมีเรือ
จึงบอกกับบางยี่เรือ ช่วยให้เอาเรือแผงไปรับนางทีเถิด แต่บางยี่เรือก็ไม่รับคำ จึงต้องนั่งน้ำตาคลอ

นายภคิณ ใยสัมพันธ์พงศ์ เลขที่6 ม.4/7

# data[].attributes.headline
07.ด่านนางนอง

# data[].attributes.subject
07.ด่านนางนอง

# data[].attributes.body
นางนองชลน่านไล้      ลบบาง
ไหลเล่ห์ชลลบปราง      แม่คลํ้า
แสนโศกสั่งสารปาง      จากพี่ ปลอบแม่
นาสิกเรียมซับนํ้า      เนตรหน้านางนอง ฯ

แปลว่า

เดินทางมาถึงตำบลนางนองเห็นน้ำขึ้นท่วมฝั่ง น้ำที่ไหลบ่าไป เปรียบเหมือนน้ำตาของนางไหลอาบแก้มทั้งสองของนาง แล้วก็คิดไปถึงเมื่อนายนิรนทรจะจากนางมานั้น ได้มีความโศกเศร้าเป็นนักหนา ได้พูดจากปลอบโยนมากมาย และนายนรินทรได้จูบหน้าของนางซึ่งกำลังนองไปด้วยน้ำตา

พึ่งพิง

# data[].attributes.headline
08.บางขุนเทียน

# data[].attributes.subject
08.บางขุนเทียน

# data[].attributes.body
บางขุนเทียนถิ่นบ้าน            นามมี
เทียนว่าเทียนแสงสี               สว่างเหย้า
เย็นยามพระสุริยลี-                ลาโลก ลงแม่
เทียนแม่จุดจักเข้า-               สู่ห้องหาใคร
แปลว่า
เดินทางถึงถิ่น หมู่บ้านอันมีนามว่า บางขุนเทียน
นึกถึงเทียนที่ใช้จุดในเหย้าในเรือนของตน
เวลาเย็นย่ำ ยามพระอาทิตย์ จรลี ลีลา คลาไคล หายลับจากแหล่งโลก (ตะวันตกลงดิน)
ค่ำนี้แม่น้องหน้า มลคนสวยกำลังจุดเทียนเข้าห้อง หาใครกัน (จุดเข้าห้อง ชู้ หรือไฉน ฮา)

นายจักรพงศ์ ภัทรสิทธิ์เจริญ

# data[].attributes.body
๏ เรือมามาแกล่ใกล้ บางบอน
ถนัดหนึ่งบอนเสียดซอน ซ่านไส้
จากมาพี่คายสมร เสมอชีพ เรียมเอย
แรมรสกามาไหม้ ตากต้องทรวงคาย ฯ

นายนรินทร์มาถึงตำบลบางบอนพอนึกถึงคำว่าบอนก็นึกถึงคันซ่านไส้หรือการที่จากนางครั้งนี้ทำให้ระคายเคืองในใจและอยู่ในความทุกข์ที่ร้างรสมา

นายวัชรินทร์ แซ่เตี้ย ม.4/7 เลขที่9

# data[].attributes.headline
10.บางหัวกระบือ

# data[].attributes.subject
10.บางหัวกระบือ

# data[].attributes.body
หัวกระบือกบิลราชร้า    รณรงค์ แลฤา
ตัดกบาลกระบือดง       เด็ดหวิ้น
สืบเศียรทรพีคง           คำเล่า แลแม่
เสมอพี่เด็ดสมรดิ้น       ขาดด้วยคมเวร ฯ

แปลว่า
บทนี้ กรมหมื่นพิทยาฯ ว่าเป็นโคลงที่ดีเยี่ยมบทหนึ่งของ นายนรินทร แต่พระองค์ท่านสงสัยคำว่า กบินทร ซึ่งแปลว่า พญา-ลิง (หมายถึงพญาพาลี) ถ้าเป็นดังนี้ คำว่า กบินทรราชก็กลายเป็น พญา ซ้อนกันสองคำ ท่านว่า ตามฉบับสมุดไทยเขียน กบิล แปลว่า ลิง กบิลราช แปลว่า พญาลิง

# data[].attributes.body
โคกขามดอนโคกคล้าย  สัณฐาน
ขามรุ่นริมธารสนาน  สนุกนี้
พูนเพียงโคกฟ้าลาน  แลโลก ลิ่วแม่
ถนัดหนึ่งโคกขามชี้  ช่องให้เรียมเห็น ฯ

เเปลว่า
ตำบลโคกขามเป็นที่ดอนมีสัณฐานเป็นโคกลำธารที่ผ่านตำบลนี้ มีต้นมะขายรุ่นๆ ขึ้นทั้งสองฟาก(นายนรินทร )ลงไปอาบน้ำกับเพื่อนๆ กันอย่างสนุกมองเห็นพื้นดินนูนนั้นก็ให้ลานใจเห็นโคกนั้นลิ่วๆ สุดสายตาโคกขามนี้มีลักษณะเป็นนัยให้นึกไปถึง
สิ่งหนึ่ง

นางสาวกฤติศา เนรัญชร เลขที่11

# data[].attributes.headline
12.คลองโคกเต่า

# data[].attributes.subject
12.คลองโคกเต่า

# data[].attributes.body
มาคลองโคกเต่าตั้ง ใจฉงาย

ตัวเต่าฤๅมีหมาย        โคกอ้าง

เจ็บอกพี่อวนอาย ออกปาก ได้ฤๅ

คืนคิดโคกขวัญร้าง อยู่เร้นแรมเกษม ฯ

เเปลว่า ตอนนี้มาถึงคลองโคกเต่า แต่นายนรินทรว่า ไม่เห็นมีเต่าอย่างชื่อโคกนั้นเลย

น.ส.ณัชชา ดุภะสกุล เลขที่ 12

# data[].attributes.body
มหาชัยชัยฤกษ์น้อง     นาฏลง โรงฤๅ
รับร่วมพุทธมนต์สงฆ์       เสกซ้อม
เสียดเศียรแม่ทัดมง        คลคู่ เรียมเอย
ชเยศชุมญาติห้อม           มอบให้สองสม ฯ

แปลว่า
มาถึงตำบลมหาชัย ก็นึกถึงฤกษ์อันเป็นมงคล เมื่อคราวน้องเข้าพิธีสมรสกับพี่ เราทั้งสองรับน้ำพระพุทธมนต์ และฟังพระสวดอวยชัยให้พรแก่เรา เราทั้งสองนั่งศีรษะชิดกัน และน้องสวมมงคลคู่กับพี่ ญาติมาห้อมล้อมมอบให้เราทั้งสองเป็นสามีภรรยากัน และอวยชัยให้พรแก่เรา

นางสาวพิชชานันท์ นนทสุวรรณ เลขที่ 13

# data[].attributes.body
ท่าจีนจีนจอดถ้า      คอยถาม ใดฤา
จีนช่วยจำใจความ    ข่าวร้อน
เยียวมิ่งแม่มาตาม     เตือนเร่ง ราแม่
จงนุชรีบเรียมข้อน      เคร่าถ้าจีนคอย

แปลว่า ท่าจีน นั้น ตามความหมายก็ว่าเป็นที่พวกจีนมาจอดเรือ เมื่อ (นายนรินทร) นึกได้เช่นนี้ ก็สงสัยว่าตรงนี้พวกจีนมาจอดเรือคอยถามเรื่องอะไรหรือ ตรงนี้จึงได้ชื่อว่า ท่าจีน

น.ส.อคิราภ์ดา โพธิกิจ เอนกเวียง เลขที่14

# data[].attributes.body
บ้านบ่อนํ้าบกแห้ง         ไป่เห็น
บ่อเนตรคงขังเป็น         เลือดไล้
อ้าโฉมแม่แบบเบญ       จลักษณ์ เรียมเอย
มาซับอัสสุชลให้           พี่แล้วจักลา

แปล
ถึงบ้านบ่อแล้วน้ำแห้งมากจนเห็นได้
แต่บ่อน้ำตาพี่นั้น น้ำเลือดขังค้าง
อ่า นางผู้เลอโฉมทั้ง5
มาซับน้ำตาให้พี่ แล้วจักหาย

นางสาวณัฐชนนภร นิมิตรัตน์ เลขที่15

# data[].attributes.body
นาขวาง​ใคร​แขวะ​รุ้ง เป็นทาง
ปองบ่อ​ไป่ปองนาง   ป่วย​ไซร้
นามขวางไขว่หนามขวาง ในอก อีกแม่
​ใครบ่งฤา​เบา​ได้  เท่าน้องนางถอน

แปล
ที่ตำ​บลนาขวางนี้ ​ใครมาขุดร่อง​เป็นทางน้ำ​​ไว้
มาขุดบ่อหาน้ำ​ ​ไม่​ใช่หานางอย่างนี้​เห็น​ไม่​ได้ประ​​โยชน์
ยิ่ง​ได้ชื่อว่าขวางๆ​ ทำ​​ให้​นึงถึงหนามความรัก ที่ขวางอยู่​ในอก
หนามความรัก ​ใครมาบ่งก็​ไม่หลุดออก​ไม่ได้ นอกจากน้องจะ​มาบ่ง​ให้​เท่านั้น

ดุจษะนันทน์ กูลนรา

# data[].attributes.headline
17.คลองสามสิบสองคด

# data[].attributes.subject
17.คลองสามสิบสองคด

# data[].attributes.body
๏ สามสิบสองคดคุ้ง เวียนวง
คิดว่าคืนหลังหลง ทุกเลี้ยว
บังเฉนียนไฉนบง พักตร์แม่ เห็นฤๅ
แลตะลึงลืมเคี้ยว ขบค้างคำสลา ฯ

ถอดความ.....
คลองสามสิบสองคดนั้นเป็นคลองที่คดเคี้ยว ถึงตอนเลี้ยวคลองครั้งใด พี่คิดว่าได้เดินทางย้อนกลับหลังร่ำไป พี่จึงตั้งตามองหาน้อง แต่มองไม่เห็น ด้วยตลิ่งบัง พี่ก็ได้แต่นั่งเฝ้าจ้องทางตลิ่งตะลึงอยู่ จนลืมเคี้ยวหมาก

* กัญญารัตน์ สุกุล [น้ำฝน]

# data[].attributes.headline
18.คลองย่านซื่อ

# data[].attributes.subject
18.คลองย่านซื่อ

# data[].attributes.body
มาคลองย่านซื่อซ้ำ     พิศวง
ซื่อตลอดย่านเดียวตรง รวดริ้ว
ใจคิดคู่ครองคง           รักแม่ นะแม่
ไป่ตลอดเลยพลิ้ว         พลัดน้องมาไกล ฯ

แปลว่า  เมื่อมาถึงคลองย่านซื่อก็เกิดความพิศวงขึ้นมาอีก คลองนี้ตรงแน่วไปตลอดทาง เมื่อเห็นใจก็คิดไปถึงนางคู่ครองว่าเราคงจะรักษาความรักของเราไว้อย่างเที่ยงตรง แต่ความรักของเราไม่ได้เป็นไปอย่างที่คิดตลอด จึงพลัดพรากจากนางมาไกลดังนี้

นางสาวจุฑามาศ เพิ่มศิลป์

# data[].attributes.headline
19.แม่กลองปากน้ำ

# data[].attributes.subject
19.แม่กลองปากน้ำ

# data[].attributes.body
แม่กลองกลองบ่ได้ | ยินดัง
รัวแต่กรประนัง | หนึ่งค้อน
ทรวงพี่แผ่เพียงหนัง | ขึงขอบ กลองเอย
กลองบ่ข้อนเรียมข้อน | อกแค้นคะนึงโฉม ฯ

แปลความ…
ถึงตำแม่กลองแล้ว แต่ไม่ได้ยินเสียงกลองเลย  จึงใช้มือเปรียบเหมือนค้อน ตีอกตนเอง ที่เปรียบเหมือนหนังที่แผ่หน้ากลอง   กลองไม่ได้ถูกใครตีแต่นายนรินทรตีอกด้วยความคิดถึงเมีย

นางสาวชญานุตม์ ดีสีนู

# data[].attributes.body
บ้านแหลมเรือพี่เลี้ยว  คลองจร
ระลึกคมแหลมศร        เนตรน้อง
เสียวทรวงพี่โอยอร     อกแตก ตายแม่
สุดสอดสายเนตรต้อง  แม่ตั้งตาคอย ฯ

แปลว่า เรือของพี่มาถึงตำบลบ้านแหลม ก็เลี้ยวเข้าคลอง ชื่อตำบลนี้ทำให้พี่คิดถึงตาอันแหลมคมของน้อง พอคิดแล้วก็รู้สึกเสียวใจ ระลึกถึงน้อง อกของพี่แทบจะแตกอยู่แล้ว พี่ได้แต่ตั้งตาคอยน้อง และมองหาน้องไปจนสุดสายตาของพี่

แชมพู

# data[].attributes.body
ถับถึงคุ้งคดอ้อย            โอชหวาน วายแม่
อ้อยแม่เจียนผจงจาน     จอกแก้ว
ของเคียงซ่อมสอดพาน   องร่วม เจ้าฤๅ
รสยิ่งอำมฤตแล้ว            ระลึกลิ้นหวานเอง ฯ

แปลว่า มาถึงตำบลคุ้งคดอ้อย ระลึกถึงความโอชะ และความหวานของอ้อย ที่นางเคยทำให้ เวลานี้ไม่ได้กินอีกแล้ว ของเคียง ของกินอย่างอื่นๆ และของหวานต่างๆ ที่นางเคยจัดให้นั้น มีรสเสมอน้ำทิพย์ ไม่ต้องกิน เพียงแค่นึกถึงว่า มีอะไรบ้างเท่านั้นก็รู้สึกหวานแล้ว
นางสาวณภัทร อุดมสิน

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
Boats and boating--Equipment and supplies

# data[].attributes.body
ทุกตรอกเรียมตรวจหน้า      ขาดนาง เดียวแม่
จบจรหลาดแลทาง                ทั่วด้าว
จวบหญิงจ่ายของกลาง        ถนนเกลื่อน
เทียมธุลีทาสท้าว                    อรข้างเดียวเดิน

แปลว่า
ทุกตรอกที่กองทหารผ่านไป พี่ได้มองหาก็เห็นหน้าใครต่อใครมากมาย ขาดอยู่แต่น้องคนเดียว
ได้มองดูทั่วทั้งตลาด และในที่ทุกแห่งก็ไม่เห็นน้อง
เห็นแต่พวกผู้หญิงมาซื้อของเกลื่อนอยู่ตามถนน
หญิงเหล่านี้เพียงกับผงที่ติดเท้าเพียงข้างเดียวของบ่าวของน้องก็ไม่ได้

น.ส.ณัฐนิชา แซ่ห่าน

# data[].attributes.body
ห้วยขมิ้นคิดขะมิ่นเจ้า   เคยผจง
กวดสกนธ์สีสรง              โสรจน้อง
เรียมจากจักโศกทรง        เสาวภาคย์ เผือดฤๅ
ขมิ้นจะวายวันต้อง           แต่งเนื้อนางสนาน ฯ

แปล-เมื่อนายนรินทร์เดินทางมาถึงห้วยขมิ้นจึงแสดงความคิดถึงนางอันเป็นที่รักโดยการนำชื่อตำบลห้วยขมิ้นมาเปรียบกับขมิ้นที่นางอันเป็นที่รักใช้ในการอาบน้ำขัดผิว

นางสาวนัฐสุดา บุญอาจ เลขที่ 24

# data[].attributes.headline
26. เมืองปราณ

# data[].attributes.subject
26. เมืองปราณ

# data[].attributes.body
อ่าผิวการะเกดเกลี้ยง    เกลานวล แน่งเอย

เรียมกะไดเชยชวน        ชิดเคล้า
อ้าอรกลิ่นเกศหวน        หอมหื่น กูเฮย

คิดภิรมย์รสเกล้า          กลิ่นกลั้วไกลฉม

คำแปล

ตอนนี้คิดถึงผิวของนางอันเป็นที่รัก หลังจากที่ผ่านห้วยขมิ้นก็เลยนึกถึงผิวนาง ว่าผิวนางนั้นงามเหลืองเหมือนสีดอกการะเกด💛 ยิ่งคิดชื่นชมผมหอม~

นางสาวบุษกร แจ้งโพธิ์ ม.4/7 เลขที่26

# data[].attributes.headline
27.สามร้อยยอด

# data[].attributes.subject
27.สามร้อยยอด

# data[].attributes.body
ถึงสามร้อยยอดเงื้อม งำทะเล
ทะเลจะหลากลมเห หาดขวํ้า
สามร้อยคิรีเท ทับอก เล่าฤๅ
ใจจะปลํ้าสุดปลํ้า เสน่ห์น้องหนักทรวง ฯ

แปล มาถึงตำบลเขาสามร้อยยอด เขาสามร้อยยอดนี้สูงดังว่าจะครอบทะเล ทะเลก็มีคลื่นซัดเข้าฝั่งอย่างแรง เหมือนจะทำให้ฝั่งพังคว่ำไป
เขาทั้งสามร้อยยอดนี้ทับอกอยู่กระมัง (จึงรู้สึกหนักฉะนี้)
(แต่ความจริง) ความหนักนั้นเกิดจากความรักในนาง ซึ่งพยายามจะปลุกปล้ำยกเท่าใดก็ยกไม่ได้
ปราณปรียา ติณยมาต

# data[].attributes.attachment_link.title
[CR] “เขาสามร้อยยอด”

# data[].attributes.body
โคแดงนามท่งด้าว      โคดง ใดฤๅ
โคอาสน์อิศวรองค์       อยู่เกล้า
พระมาดอาจจักปลง     ปลิวเทวษ ราพ่อ
สองจากพระเป็นเจ้า     ช่วยให้คืนสม ฯ

คำแปล
โคแดงนี้เป็นชื่อทุ่งของวัวป่าพวกไหนหรือ หรือว่าเป็นโคพาหนะของพระอิศวร ผู้อยู่เหนือหัว บางทีพระอิศวร อาจจะช่วยปลดปล่อยความทุกข์ได้บ้างกระมัง ที่เราทั้งสองจากมานี้ ขอให้พระอิศวรช่วยให้ได้กลับคืนไปร่วมกันด้วยเถิด

นางสาวปุณยาพร สกุลศรี เลขที่ 28 ชั้น ม.4/7

# data[].attributes.headline
29.อ่าวนางรม

# data[].attributes.subject
29.อ่าวนางรม

# data[].attributes.body
ยกมาออกอ่าวน้ำ      นามนาง รมนา
นางบ่เห็นเห็นบาง      เปล่าเศร้า
ฉมนางชไมปราง        สมรมิ่ง กูเอย
ดินหื่นหอมฟ้าเร้า       รื่นร้างอภิรมย์

ยกทัพมาถึงอ่าวตำบลบางนางรม
มาถึงแล้ว กลับแลเห็นแต่บาง ไม่พบนาง (สมชื่อตำบล) ก็ให้เปล่าใจ และเศร้าใจ
(ได้แต่กลิ่น) หอมดังแก้มทั้งสองของน้องที่รัก
ที่ได้กลิ่นหอมฟุ้งไปทั้งฟ้า และดินดังนี้ พอจะรู้สึกชื่นใจ ในยามที่จากนางมา

นางสาวพลอยชมพู วงศ์พัฒนานนท์

# data[].attributes.body
บางสะพานสะพาดพื้น   สะพานทอง
ฤๅสะพานสุวรรณรอง       รับเจ้า
อ้าโฉมแม่มาฉลอง          พิมพ์มาศ นี้ฤๅ
รอยร่อนเหนือบ่าเบ้า       แบบเนื้อนพคุณ ฯ

ตำบลบางสะพานมีสะพานทองพาดเต็มไปทั้งนั้น สะพานทองเหล่านี้เขาทำไว้รับน้องกระมัง หรือว่า น้องเคยมาที่นี่ มาหล่อตัวในเบ้าทอง น้องจึงสวยงามนัก พี่จึงยังเห็นเศษทองที่ล้นเบ้า เมื่อคราวหล่อตัวน้อง

นางสาวพลอยนภัส เดชดิษฐปราณีต

# data[].attributes.headline
31.ขามสามบ่าว

# data[].attributes.subject
31.ขามสามบ่าว

# data[].attributes.body
เห็นขามสาวบ่าวต้น  เคียงกัน
สาวบ่าวปลูกสำคัญ  คู่สร้าง
เสมอเรียมร่วมรักขวัญ  เมืองมิ่ง แม่ฤๅ
สองประสิทธิ์สัตย์อ้าง  ปลูกไว้กลางใจ ฯ

แปลว่า เห็นต้นมะขาม2ต้นเคียงกันเป็นของคู่บ่าวสาวคู่หนึ่ง คู่บ่าวสาวปลูกไว้เป็นสิ่งสำคัญและอธิษฐานว่าให้เป็นผัวเมียกัน ก็เช่นเดียวกับพี่และน้องได้ร่วมรักกัน แต่ความสัตย์ที่เราทั้งสองให้ไว้แก่กันนั้น เราได้ปลูกไว้กลางหัวใจ

นางสาวพิมพ์มาดา ผ่องสุวรรณ

# data[].attributes.body
ยกมามาอกไหม้  ทรมาน
ถึงที่นามละหาน   อู่แห้ง
นุชเอยจักหาธาร   ทาอก พี่แม่
อู่ก็แห้งชลแล้ง     อกแล้งลืมง่าย

แปลว่า  ถึงที่อู่แห้ง น้องจะหาน้ำในธารเหมือนใจพี่น้ำในอุ่ก็แห้งเเล้งใจพี่ของแล้งลืมง่าย (หนูแปลเอง อาจจะผิดนะคะ)
เด็กหญิงรชต  วรรณี  เลขที่32

# data[].attributes.headline
33.เขาหมอนเจ้า

# data[].attributes.subject
33.เขาหมอนเจ้า

# data[].attributes.body
หมอนเจ้าเขาเทพไท้  สถิตสิง
คิดคู่เขนยอรอิง  ร่วมร้าง
เขนยทองทอดกายพิง  พูนเทวษ ฤๅแม่
นอนจะแนบเขนยข้าง  คู่เนื้อเรียมถนอม ฯ
แปลว่า
มาถึงเขาหมอนเจ้า อันเป็นที่เทพารักษ์สิงอยู่
ให้คิดถึงหมอน ที่นอนหนุนร่วมกัน
เวลานี้น้องคงจะทอดกายพิงหมอนอยู่ด้วยความเศร้า
เวลานอน ก็คงได้แต่นอนแนบหมอน และ ก็จะมีแต่หมอนเท่านั้น ที่จะเป็นคู่ของน้องที่รักของพี่
น.ส.สุวภัทร เนียมณรงค์ เลขที่33

# data[].attributes.body
โพธิ์สลับโพธิ์เทพไท้   เทพา พ่อฤา
เอาพระโฆษผยองยา   สวาทชู้
อาราธน์พระเอยอา       รักษ์เร่ง ราพ่อ
เชิญช่วยพาสมรู้           รสน้องแรมนาน

แปล มาถึงตำบลโพธิ์สลับ ถึงตำบลนี้ ก็นึกถึงพระโพธิ์เทพารักษ์ในเรื่องสมุทรโฆษ เนื้อเรื่องนั้นว่า พระสมุทรโฆษไปประพาสป่า ไปประทับแรมใต้ต้นโพธิ์ ก่อนบรรทมได้กล่าวบวงสรวงพระโพธิ์เทพารักษ์ พระโพธิ์ได้ยินคำบวงสรวงก็เกิดเมตตา ครั้นพระสมุทรโฆษบรรทมหลับ ก็อุ้มพระสมุทรโฆษไปสมนางพินทุมดี ธิดาแห่งกรุงรมยนคร ครั้นถึงเวลาใกล้รุ่ง พระโพธิ์เทพารักษ์ก็กลับไปอุ้มพระสมุทรโฆษซึ่งกำลังหลับอยู่บนแท่ กลับมาไว้ที่รถตรงใต้ต้นโพธิ์ ครั้นเวลารุ่งเช้า นางพินทุมดี และพระสมุทรโฆษต่างก็คร่ำครวญหากัน นางพินทุมดีนั้นมีพี่เลี้ยงชื่อ ธารี เป็นหญิงมีฤทธิ์ ครั้นทราบว่านางพินทุมดีโศกเศร้าเรื่องอะไร ก็เหาะไปพาพระสมุทรโฆษมาให้ได้พบกับนาง

หนึ่งฤทัย

# data[].attributes.body
ลับยักษ์ลับเยาวให้          เรียมหา แม่แฮ
ฤๅอสุรพาลพา                แวะเว้น
ลับหลังพี่ลับตา               แสนโยชน์
รำลึกลับนุชเร้น               ร่วมรู้ในใจ ฯ

แปลว่า
ถึงตำบลลับยักษ์ ไม่เห็นตัวนาง จึงได้แต่มองหา
หรือว่ายักษ์ใจพาลจะพานางไปไว้เสียที่ไหน
น้องอยู่ลับหลังพี่ ไกลตาตั้งแสนโยชน์
ถึงแม้จะจากนางมาไกล แต่ยังรำลึกได้ถึงสิ่งที่เราเคยร่วมรู้กันสองคน

นางสาวอรณัส แก้วอยู่

# data[].attributes.body
ยกมาเมืองแม่นํ้า  ใจหมอง
เมืองก็ศูนย์กลสอง  สวาทว้าง
ขวัญเมืองอยู่เมืองครอง  ใจเคร่า พี่ฤๅ
ฤๅพี่จากมาค้าง  ขวบแล้วนางลืม ฯ

แปลว่า
ยกทัพมาถึงตำบลเมืองแม่น้ำ ให้รู้สึกไม่สบายใจ
เมืองที่ตรงนี้ก็ศูนย์ไปเสียแล้ว เช่นเดียวกับที่เราทั้งสองศูนย์ความรัก
น้องอยู่ที่เมือง จะยังคอยพี่อยู่หรืออย่างไร
หรือการที่พี่จากมาตั้งปีนั้น จะทำให้น้องลืมพี่เสียแล้ว

อรปรียา

# data[].attributes.headline
37.เมืองเพชร

# data[].attributes.subject
37.เมืองเพชร

# data[].attributes.body
เมืองเพชรเขาเพชรแพร้ว พรายฉาย
เฉกนุชนาดกรกราย นพเก้า
แสงเพชรพิศอับอาย แหวนนุช พี่เอย
ยอดและยอดรุ่งเร้า รอบก้อยกรสมร

# data[].attributes.body
ร่ำรักร่ำเรื่องร้าง      แรมนวล  นาฏฤๅ
เสนาะสนั่นดินครวญ         ครุ่นฟ้า
สารสั่งที่กำสรวล             แสนเสน่ห์  นุชเอย
ควรแม่ไว้ต่างหน้า            พี่พู้นภายหลัง

ถอดความ
คร่ำครวญถึงเรื่องความรักที่จากกับน้อง
เสียงสนั่นทั้งแท่นดิน และแผ่นฟ้า
เรื่องราวที่พี่โศกเศร้ากำสรวลก็เพราะรักและอาลัยน้อง
ควรที่น้องจะเก็บเรื่องราวนี้ไว้ต่างหน้า จนกว่าพี่จะกลับมา

# data[].attributes.body
วัดหงส์เหมราชร้าง  ถวาย นามแฮ
เรียมนิราเรือนสาย  สวาทสร้อย
หงส์ทรงสี่พักตร์ผาย  พรหมโลก แลฤๅ
จะสั่งสารนุชคล้อย  คลาดท้าวไป่ทัน

แปลว่า
วัดหงส์นี้ พญาหงส์ทองทิ้งรัง ถวายเป็นนาม
อารม จากเรือนจากเมียอันเป็นที่รักมา
หงส์ซึ่งเป็นพาหนะของพระสี่พักตร์ไปพรหมโลกเสียแล้ว จะขอให้นำข่าวไปบอกเมียไม่ทัน

นางสาวณัฏฐณิชา วัฒนะ เลขที่22 ม.4/7