# data[].attributes.body
Ukryta pandemia.

# data[].attributes.body
Jak funkcjonuje w szkole dziecko chore na cukrzycę?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W Polsce na cukrzycę choruje ok. 10 tys. dzieci poniżej 18. roku życia. Cukrzyca typu 1 stanowi 85 proc. przypadków tej choroby wśród dzieci i młodzieży poniżej 20. roku życia. Chorych z roku na rok przybywa. Dzieci te chodzą do szkół, przedszkoli. Jak funkcjonują w grupie? Jak rozmawiać z dzieckiem o cukrzycy? Czy polskie szkoły są przygotowane na rosnącą grupę dzieci przewlekle chorych?

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Dziecko, które ma cukrzycę i chodzi do szkoły, musi pamiętać o przestrzeganiu następujących zasad:

- ma mierzyć glikemię: przed każdym posiłkiem i 2 godz. po posiłku; przed lekcją WF, w jej trakcie (jeśli potrzeba) i po niej oraz w każdej sytuacji, kiedy dziecko czuje lub nauczyciel zauważa, że trzeba zmierzyć glikemię;

- ma wyliczać dawkę potrzebną na planowany posiłek (posiłki opisane przez rodziców lub wyliczane przez nauczyciela);

- 3x określić wielkość dawki insuliny na posiłek, ocenić, czy jest potrzebna jej redukcja czy nie (planowana aktywność fizyczna).

Dyrektor zapewnia właściwe warunki pobytu ucznia

„Zapewnienie właściwej realizacji obowiązku kształcenia, w tym dostosowanie treści, metod i organizacji nauczania do możliwości psychofizycznych uczniów, należy do zadań odpowiednio przedszkola, szkoły lub placówki, do której uczęszcza uczeń" - mówi mgr Milena Kuzaka, dietetyk z Poradni Diabetologicznej Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie.

Zapewnieniem dzieciom, w tym przewlekle chorym, odpowiednich warunków podczas pobytu w przedszkolu/szkole/placówce (zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie oświaty) należy do obowiązków dyrektora. Sprawuje on opiekę nad uczniami oraz stwarza warunki do ich harmonijnego rozwoju psychofizycznego poprzez aktywne działania prozdrowotne.

W sytuacji, gdy w placówce jest uczeń przewlekle chory, dyrektor powinien:

pozyskać od rodziców (opiekunów prawnych) ucznia szczegółowe informacje na temat jego choroby oraz wynikających z niej ograniczeń w funkcjonowaniu;

zobowiązać nauczycieli do pozyskania wiedzy na temat tej choroby, m.in. poprzez zapoznanie się z serią publikacji „One są wśród nas", przekazanych do szkół przez kuratoria oświaty w całej Polsce;

zorganizować szkolenie kadry pedagogicznej i pozostałych pracowników placówki w zakresie postępowania z chorym dzieckiem - na co dzień oraz w sytuacji zaostrzenia objawów czy ataku choroby;

w porozumieniu z pielęgniarką szkolną lub lekarzem, wspólnie z pracownikami przedszkola/szkoły/placówki opracować procedury postępowania w stosunku do każdego chorego ucznia, zarówno na co dzień, jak i w przypadku zaostrzenia objawów czy ataku choroby. Procedury te mogą uwzględniać m.in. przypominanie lub pomoc w przyjmowaniu leków, wykonywaniu pomiarów poziomu cukru, regularnym przyjmowaniu posiłków itp. Powinny też określać formy stałej współpracy z rodzicami dziecka;

wspólnie z nauczycielami i specjalistami zatrudnionymi w placówce dostosować formy pracy dydaktycznej, dobór treści i metod oraz organizację nauczania do możliwości psychofizycznych tego ucznia, a także objąć go różnymi formami pomocy psychologiczno-pedagogicznej;

podjąć starania w celu zorganizowania w placówce profilaktycznej opieki zdrowotnej nad uczniami.

Gdy trzeba podać leki

Ministerstwo Edukacji Narodowej określa dokładnie procedury związane z podawaniem dzieciom leków przez personel szkolny. Jeśli uczeń z chorobą przewlekłą musi przyjmować leki podczas pobytu w szkole, rodzice dziecka są zobowiązani (przed przyjęciem) do poinformowania placówki: na jaką chorobę dziecko choruje, jakie leki przyjmuje (nazwa leku, dawkowanie). Następnie konieczne jest przekazanie pielęgniarce szkolnej zlecenia lekarskiego oraz pisemnego upoważnienia do podawania dziecku leków.

Gdy w czasie nieobecności pielęgniarki w placówce oświatowej trzeba podać dziecku lek lub wykonać inne czynności (np. skontrolować poziom cukru we krwi u dziecka chorego na cukrzycę), mogą to zrobić inne osoby, jeżeli odbyły one przeszkolenie w tym zakresie. Osoby przyjmujące to zadanie muszą wyrazić na nie zgodę.

Ściągawki dla nauczycieli

Nauczyciel powinien otrzymać od rodziców lub lekarza dziecka z cukrzycą typu 1 następujące informacje (najlepiej pisemną „ściągawkę"):

jaką metodą leczone jest dziecko (insulina podawana penami/pompą? Jeżeli penami - ile iniekcji dziennie i kiedy? Jaki preparat insuliny otrzymuje dziecko?);

ile i jakie posiłki dziecko ma jadać w szkole (godziny spożycia posiłku oraz ile wymienników ma się w nich znajdować);

jakie produkty spożywcze są zalecane dla dziecka, a jakich powinno unikać;

do których posiłków dziecko ma otrzymać insulinę (ile jednostek).

Nieprzygotowani opiekunowie
„Brak jest multidyscyplinarnych zespołów leczących dzieci z cukrzycą, szczególnie edukatorów diabetologicznych, których zadaniem powinna być edukacja pacjentów i ich rodzin - mówi Milena Kuzaka. - Brak jest edukatorów, którzy w ramach swojej pracy zajęliby się edukacją nauczycieli i opiekunów dzieci w szkole czy przedszkolu. Nie ma edukacji diabetologicznej jako odrębnego świadczenia kontraktowego".

Międzynarodowe Towarzystwo Diabetologiczne ISPAD określiło, jakie informacje i zagadnienia powinny być uwzględnione w edukacji wstępnej opiekunów chorych dzieci.
Na podstawie wykładu mgr Mileny Kuzaki: Jak rozmawiać o cukrzycy z dzieckiem?, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego-PZH, 13 kwietnia 2016. Edukacja wstępna
Czego powinni dowiedzieć się chorzy na cukrzycę i ich bliscy

na jakiej podstawie ustalono rozpoznanie oraz jakie są przyczyny objawów;

informacje o przyczynach cukrzycy;

uświadomienie potrzeby natychmiastowego leczenia insuliną i wyjaśnienie sposobu jej działania;

wyjaśnienie, co to jest glukoza, jakie jest prawidłowe jej stężenie we krwi oraz wartości docelowe glikemii.

Umiejętności i zalecenia praktyczne

wstrzykiwanie insuliny;

pomiar stężenia glukozy we krwi i/lub moczu oraz powody przeprowadzania tych badań;

nauka pomiaru glikemii w systemie CGM, jeśli istnieją takie wskazania;

nauka obliczania ilości węglowodanów, ogólne zasady zdrowego żywienia;

zasady postępowania w przypadku hipoglikemii (objawy, profilaktyka);

kontrola cukrzycy podczas choroby towarzyszącej; zwrócenie uwagi, że pomijanie dawek insuliny jest niedopuszczalne - zapobieganie cukrzycowej kwasicy ketonowej, konieczność monitorowania związków ketonowych;

samokontrola cukrzycy w domu i szkole z uwzględnieniem wpływu wysiłku fizycznego;

noszenie kart, naszyjników, bransoletek identyfikacyjnych;

członkostwo w stowarzyszeniach chorych na cukrzycę oraz inne możliwości uzyskania wsparcia;

pomoc psychologiczna do ustalonego rozpoznania (rodzice i dzieci);

wprowadzenie samodzielnego leczenia/samokontroli cukrzycy do codziennego życia rodzinnego i towarzyskiego;

informacje dotyczące kontaktów telefonicznych w sprawach nagłych.

Życie się zmienia, gdy usłyszysz diagnozę Patrycja Szeląg-Jarosz, psycholog z Centrum Rozwoju Osobistego i Usług Psychologicznych Busola:
Diagnoza cukrzycy zawsze wiąże się ze zmianami. Dziecko nagle dowiaduje się, że to, czego doświadcza, nie jest chwilowe jak dotychczasowe choroby, ale będzie mu towarzyszyło do końca życia. Paradoksalnie, dzieci mając trudność z poczuciem linii czasu, ale za to bardzo plastyczne umiejętności adaptacyjne, często lepiej znoszą tę zmianę niż dorośli diabetycy. Zmiana rutyny, regularność posiłków, odpowiednio dawkowana aktywność fizyczna, konieczność mierzenia cukru czy często nieprzyjemne sygnały płynące z ciała - do tego wszystkiego dziecko i jego najbliżsi będą musieli przywyknąć.
Trening samodzielności i odpowiedzialność
Podstawą skutecznego leczenia i komfortu dziecka jest przyspieszony trening samodzielności. To dziecko będzie mierzyło sobie cukier w szkole, pilnowało regularności posiłków, ponosiło konsekwencje zjedzenia ekstra pączka na przerwie czy dbało o glukometr lub pompę jadąc na wycieczkę klasową. Nawet jeżeli jeszcze przed chwilą nie potrafiło samo spakować plecaka do szkoły, to cukrzyca jest najskuteczniejszą nauczycielką odpowiedzialności. To ważne, bo chodzi o zdrowie i bezpieczeństwo dziecka. Im szybciej rodzic zacznie uczyć malucha korzystania z glukometru czy towarzyszenia w świadomym przygotowywaniu posiłków, tym lepiej będzie wyrównana cukrzyca.

Istotne jest również poczucie bezpieczeństwa dziecka. Dziecko, przejmując pałeczkę dbania o zdrowie, jednocześnie doświadczając na własnej skórze konsekwencji zaniedbań, uczy się zaufania do siebie. Wiara w to, że jestem w stanie sam sprawdzić, jaki mam cukier i wiem, ile czego zjeść, żeby nie poczuć się źle, wzmacnia w dziecku poczucie sprawczości i redukuje lęk np. przed nagłym zasłabnięciem.
Poradzić sobie
Cukrzyca to choroba, która wiąże się z wieloma mitami i niedopowiedzeniami. Większość lęków doświadczanych przez rodziców czy nauczycieli dziecka można zredukować dostarczając wiedzy. Dziecko z cukrzycą może uczestniczyć w życiu klasowym, uprawiać sport, uczestniczyć w wyjazdach itp. To dorośli często budują wrażenie, że jest inaczej, zbyt często zakazując adekwatnych do wieku aktywności. Nie należy przerzucać swoich lęków związanych z chorobą na dziecko. Wiara rodzica w to, że dziecko poradzi sobie z obsługą choroby, zaufanie, jakie dostaje ono od opiekuna przy jednoczesnym wzmacnianiu samodzielności to klucz do zminimalizowania kosztów, jakie mały diabetyk ponosi.

Pytanie „Czy dam radę?" towarzyszy niemal każdemu diabetykowi podczas pierwszych dni powrotu do normalności. Większość obaw dziecka wiąże się z koniecznością samodzielnej obsługi choroby. „Czy będę pamiętał, ile podać insuliny? A jak zapomnę zmierzyć cukier?". Pierwsze samodzielne dni w szkole zwykle jednak pokazują, że opanowanie nowej rutyny nie jest takie trudne i dziecko powoli zaczyna budować wiarę we własne siły. Dokładne omówienie jego doświadczeń, nauka czytania sygnałów, jakie daje ciało, kiedy cukier spada lub jest zbyt wysoki, to ważny fragment odnajdowania się w nowej rzeczywistości.
Ciekawość rówieśnicza
Warto przygotować pozostałych uczniów na powrót diabetyka do szkoły, powiedzieć im, na czym polega choroba, co to za sprzęt, którego teraz kolega będzie używał. Warto podkreślić, że osoba z cukrzycą podczas mierzenia poziomu cukru czy podawania insuliny potrzebuje spokoju i skupienia, więc wgapianie się w nią, kiedy robi zastrzyk albo sprawdza czy z drenem jest wszystko w porządku, może jej przeszkadzać. Mały diabetyk pierwszy trening ciekawości rówieśniczej zwykle przechodzi już w szpitalu.

W świecie, w którym każdy zna jakiegoś weganina, osobę, która musi unikać glutenu lub sportowca amatora liczącego gramy białka w każdym posiłku, cukrzyca nie wydaje się niczym dziwnym. Warto pokazać przykłady dorosłych cukrzyków. Znany sportowiec czy lubiana aktorka to dobry materiał do oswojenia choroby i nadania jej tonu normalności.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak funkcjonuje w szkole dziecko chore na cukrzycę

# data[].attributes.attachment_link.description
W Polsce na cukrzycę choruje ok. 10 tys. dzieci poniżej 18. roku życia. Cukrzyca typu 1 stanowi 85 proc. przypadków tej choroby wśród dzieci i młodzieży poniżej 20. roku życia. Chorych z roku na rok przybywa. Dzieci te chodzą do szkół, przedszkoli. Jak funkcjonują w grupie? Jak rozmawiać z dzieckiem o cukrzycy?

# data[].attributes.body
Jakie aktywności są przeznaczone dla cukrzyka?

# data[].attributes.attachment_link.title
Aktywność fizyczna i cukrzyca. Najłatwiej włożyć buty i wyjść z domu!

# data[].attributes.body
Jak ważna jest edukacja pacjenta?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Rozmowa z prof. dr. hab. med. Krzysztofem Strojkiem, konsultantem krajowym w dziedzinie diabetologii.

Tylko niecałe 10 proc. chorych na cukrzycę osiąga cele terapeutyczne: odpowiednie parametry stężenia hemoglobiny glikowanej, ciśnienia tętniczego i lipidów. Dlaczego tak się dzieje?

W Polsce około 2,5 mln osób ma cukrzycę, drugie tyle stan przedcukrzycowy, czyli nieprawidłową tolerancję glukozy. Około miliona osób nie wie, że choruje. Cukrzyca to nie jest tylko problem podwyższonego poziomu cukru, ale też nadwagi, otyłości. Cukrzyca nigdzie na świecie nie jest dobrze leczona. Polska pod tym względem nie wyróżnia się spośród innych krajów. Charakter zaburzeń metabolicznych, które występują w przebiegu choroby, powoduje, że nie do końca jesteśmy w stanie je zmodyfikować. Aczkolwiek dane z ostatnich lat wskazują, że efekty leczenia cukrzycy poprawiają się.

Jest taki magiczny trójkąt leczenia cukrzycy, na który składa się z jednej strony aktywność fizyczna, z drugiej - sposób odżywiania, z trzeciej - leki. Podstawą jest edukacja chorych.

Na odpowiedzialność za to, że cukrzyca nie jest dobrze leczona, składają się trzy czynniki: system, lekarz i pacjent. W Polsce brakuje edukacji pacjentów, jest utrudniony dostęp do lekarzy. Mamy też do czynienia z czymś, co nazywamy inercją terapeutyczną: lekarz lub pacjent stwierdza nieprawidłowe wyniki, ale nie reaguje na nie. Pacjent powinien stale monitorować poziom cukru we krwi oraz parametry ciśnienia i na podstawie swojej wiedzy odpowiednio modyfikować dawki leków, by uzyskiwać prawidłowe wartości cukru. Nie zawsze jednak to robi.

Najnowszy raport: „Cukrzyca. Ukryta pandemia" pokazuje, że Polska jest daleko w tyle, jeśli chodzi o nakłady na cukrzycę.

Pod względem nakładów jesteśmy bardzo w tyle w stosunku do innych krajów UE. Jeśli natomiast chodzi o wyniki leczenia, to nie mamy pełnych danych, gdyż nie mamy tak dobrych statystyk, jak w innych krajach. Cząstkowe dane pokazują, że jeśli chodzi o parametry wyrównania cukrzycy, rażąco nie odbiegamy od innych krajów.

Od wielu lat środowisko polskich diabetologów zabiega o dostęp do nowoczesnych leków w terapii cukrzycy typu 2. Wciąż ich nie ma...

Ubolewam nad tym, gdyż nowoczesne terapie, jak leki inkretynowe, uzyskały pozytywną opinię Agencji Oceny Technologii Medycznych. Tak więc od strony medycznej grupa niezależnych ekspertów uznała, że te leki powinny być refundowane. Na decyzję o refundacji składają się jednak nie tylko względy medyczne, ale też inne, przede wszystkim finansowe. Póki co, decyzja ministerstwa jest taka, że te leki nie są refundowane. Bardzo nad tym ubolewam.

Czym leki inkretynowe różnią się od dotychczas stosowanych terapii?

Leki inkretynowe stymulują wydzielanie insuliny w odpowiedzi na bodziec pokarmowy, czyli stymulują wydzielanie insuliny zanim wzrośnie poziom cukru we krwi. Fizjologicznie, obecność pokarmu w jelitach stymuluje wydzielanie hormonów inkretynowych, co powoduje wydzielanie insuliny. Tak więc stężenie insuliny we krwi wzrasta zanim wzrośnie poziom cukru we krwi. Powoduje to, że glukoza trafia już na komórki przygotowane przez wcześniejsze wydzielenie insuliny.

U chorych na cukrzycę typu 2 ten efekt wcześniejszego wydzielania hormonów inkretynowych jest zaburzony. Leki inkretynowe - inhibitory DPP-4 czy analogi GLP1 - przywracają właściwy poziom hormonów inkterynowych. Dzięki temu jest zachowany efekt wcześniejszej stymulacji komórek obwodowych i wcześniejszej stymulacji trzustki.

A co dzieje się w przypadku podania insuliny?

jest protezą, którą stosujemy w ostateczności, jeśli zawodzą inne metody leczenia cukrzycy typu 2. Podawanie insuliny powoduje wzrost ryzyka hipoglikemii. Leki inkretynowe przywracają częściowo fizjologię, czyli taki profil, jaki jest u osoby bez cukrzycy.

Niedawno pojawiła się kolejna grupa leków w terapii cukrzycy typu 2 - flozyny. Czym ta grupa leków różni się od pozostałych?

to nowa grupa leków przeciwcukrzycowych, której istota działania oparta jest na innej filozofii leczenia. Leki te hamują reabsorpcję zwrotną glukozy z kanalików nerkowych. Na skutek tego pojawia się cukromocz. Jeśli w moczu pojawia się cukier, to spada jego stężenie we krwi. Obniżają one stężenie glukozy w innym mechanizmie.

Zarówno leki inkretynowe, jak flozyny, obniżają stężenie glukozy we krwi, minimalizując ryzyko pojawiania się hipoglikemii. To bardzo istotne. Obecnie filozofia leczenia nakierowanego na obniżenie stężenia glukozy we krwi mówi: utrzymuj jak najniższy poziom, ale tak by nie doszło do hipoglikemii. Hipoglikemia jest również elementem nieprawidłowego leczenia cukrzycy. Kiedyś uważaliśmy, że im niższe stężenie glukozy, tym lepiej. Dziś wiemy, że hipoglikemia ma groźne następstwa. Lecząc chorych, musimy również unikać hipoglikemii.

Bez nowoczesnych leków wyrównanie cukrzycy nie jest możliwe?

Na pewno jest trudniejsze. W pewnym momencie stajemy przed ścianą: leki doustne przeciwcukrzycowe nie działają, musimy więc podać insulinę, by wyrównać cukier. Insulina powoduje jednak tycie, wzrasta ryzyko hipoglikemii. Chory, który tyje, ma wyższe poziomy cukru. Pojawia się więc błędne koło. Wydaje się, że wprowadzenie nowych leków na pewno poszerzyłoby spektrum możliwości uzyskania prawidłowego stężenia cukru u pacjenta.

Najczęstsze powikłania cukrzycy to powikłania sercowo-naczyniowe?

Cukrzyca powoduje szereg powikłań, jak uszkodzenia wzroku w przebiegu retinopatii cukrzycowej, uszkodzenia nerek, nerwów, choroby układu sercowo-naczyniowego. W ciągu ostatnich kilkunastu lat notujemy pewne zmniejszenie ilości powikłań, m.in. dlatego, że przedefiniowaliśmy cele terapeutyczne, doszliśmy do wniosku, jakie powinny być wartości poszczególnych parametrów. A przede wszystkim zwracamy uwagę na to, że cukrzyca to nie tylko problem cukru, ale też innych zaburzeń.

Najczęstszym powikłaniem cukrzycy jest zawał serca. Co siódmy chory w ciągu 10 lat od chwili rozpoznania cukrzycy typu 2 rozwija świeży zawał serca. W ostatnich latach obniżyła się śmiertelność, jeśli chodzi o serca, gdyż pojawiły się nowe możliwości leczenia. Jeśli jednak chodzi o trendy zapadalności, to cały czas są one bardzo wysokie.

Czy często się zdarza, że cukrzyca jest diagnozowana dopiero wówczas, gdy pacjent trafia na oddział kardiologiczny?

2/3 pacjentów, którzy są hospitalizowani na oddziałach kardiologii, mają zaburzenia tolerancji glukozy. Testy tolerancji glukozy wykrywają cukrzycę u około 1/3 pacjentów przyjmowanych na oddział kardiologiczny z powodu ostrego zawału serca.

Jak obecnie wygląda dostęp pacjenta z cukrzycą do diabetologa, kardiologa, okulisty?

To zależy od rejonu Polski. Na Śląsku, pomimo tego, że jest dużo specjalistów, kolejki do kardiologa są co najmniej kilkumiesięczne. Zdarzają się też w Polsce sytuacje, że do diabetologa czeka się nawet pół roku. Pacjenci w takim przypadku często pytają, co mają robić.

Co pacjent w takiej sytuacji powinien zrobić?

Chyba zadzwonić do NFZ i zapytać, co ma robić, bo to Fundusz kontraktuje leczenie, a liczba zakontraktowanych wizyt determinuje dostępność pacjentów do specjalistów.

Na pewno powinna być też lepsza opieka okulistyczna nad pacjentami z cukrzycą. Choć ja zawsze staram się patrzeć optymistycznie: dzięki poprawie wyrównania cukrzycy powikłania oczne zdarzają się w tej chwili rzadziej niż kiedyś, a jeśli występują, to ich przebieg nie jest już tak dramatyczny.

# data[].attributes.attachment_link.title
Cukrzyca - ważna jest edukacja pacjenta - Świat Lekarza

# data[].attributes.attachment_link.description
W Polsce około 2,5 mln osób ma cukrzycę, drugie tyle stan przedcukrzycowy, czyli nieprawidłową tolerancję glukozy. Około miliona osób nie wie, że choruje. Cukrzyca to nie jest tylko problem podwyższonego poziomu cukru, ale też nadwagi, otyłości. Cukrzyca nigdzie na świecie nie jest dobrze leczona. Polska pod tym względem nie wyróżnia się spośród innych krajów.

# data[].attributes.body
Gdzie można pracować, chorując na cukrzycę?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cukrzyca jest chorobą przewlekłą, która ma wpływ na wiele aspektów życia codziennego. I chociaż sama choroba nie może być przyczyną dyskryminacji lub nierównego traktowania w pracy, to jednak istnieją zawody podwyższonego ryzyka niewskazane dla diabetyków. Dowiedz się, gdzie nie można pracować, chorując na cukrzycę.
Czy cukrzyca oznacza rezygnację z pracy zawodowej?

Cukrzyca, chociaż jest uciążliwą chorobą, nie musi wiązać się z rezygnacją z pracy. Co więcej, osoby chore mają szereg przywilejów, takich jak prawo do 7-godzinneg dnia pracy - co daje 35 zamiast 40 godzin pracy tygodniowo - i 10 dodatkowych dni urlopu. Wielu diabetyków nie korzysta jednak z tych przywilejów i nie przyznaje się do choroby w obawie o utratę pracy. Warto jednak wiedzieć, że pracodawca nie może nikogo dyskryminować z tytułu choroby.

Osoby chore na cukrzycę mogą wykonywać normalną pracę zawodową w wielu sektorach przemysłu i biznesu. Istnieją jednak zawody, gdzie niezbędne jest zachowanie szczególnej uwagi, a także odpowiednie predyspozycje zdrowotne i psychoruchowe. Takich zawodów, gdzie nie można pracować, chorując na cukrzycę, jest wiele, ale decyzja o tym powinna być podejmowana zawsze indywidualnie dla każdego przypadku i na podstawie opinii lekarskiej. Chory z lekką cukrzycą może wykonywać więcej czynności niż pacjent z zaawansowanymi powikłaniami przewlekłej cukrzycy.

Gdzie nie można pracować, chorując na cukrzycę?

Do zawodów niewskazanych dla diabetyków można zaliczyć:

prace związane z bezpieczeństwem publicznym;

zawodowe kierowanie pojazdami, zwłaszcza przewozy pasażerskie, ciężarowe, taksówkami, kierowanie pociągami naziemnymi i kolei podziemnej;

przewóz niebezpiecznych substancji oraz dużych ładunków;

praca w służbach mundurowych i ratowniczych;

zawody związane z lotnictwem cywilnym: piloci, kontrolerzy ruchu, personel pokładowy;

służba więzienna, ochroniarska, policja;

zawody uznawane za szczególnie niebezpieczne, np. prace przy maszynach, na wysokościach, przy wysokich napięciach, w hutach, górnictwie, na torach kolejowych oraz innych, związanych z dużym ryzykiem wystąpienia wypadków.

Do niezalecanych, ale możliwych do wykonywania prac, pod warunkiem przejścia indywidualnej oceny predyspozycji zdrowotnych, należą prace:

w odosobnieniu;

wiążące się z możliwością zaburzenia diety chorego, np. kucharz, cukiernik, piekarz;

związane ze zwiększonym wysiłkiem fizycznym i zmianowym czasem pracy.

Skoro już wiesz, gdzie nie można pracować, chorując na cukrzycę, należy zastanowić się, dlaczego istnieją takie bariery? Są one związane przede wszystkim z ryzykiem utraty świadomości chorego w przypadku błędu dietetycznego lub leczniczego. Niedocukrzenie w pracy może grozić utratą lub ograniczeniem świadomości, co stanowi zagrożenie dla życia bądź zdrowia samego pracownika, ale też innych osób. Dlatego każdy pracownik chorujący na cukrzycę musi przestrzegać zasad kontroli cukrzycy i jest zobowiązany do poinformowania pracodawcy o chorobie.

Diabetyk musi mieć przy sobie glukometr i powinien wykonywać regularne pomiary glikemii zgodnie z zaleceniami lekarskimi. Urządzeniem rekomendowanym dla osób aktywnych fizycznie jest glukometr VivaChek™Ino Smart - prosty w obsłudze, idealny dla młodych, aktywnych cukrzyków, którzy cenią sobie komfort, nowoczesność i możliwość kompleksowego monitorowania swojego stanu zdrowia.

Źródła:

1. Mariusz Kulig: „Aktywność zawodowa chorych na cukrzycę"; katowice.pip.gov.pl; https://katowice.pip.gov.pl/pl/f/v/6597/Aktywnosc%20zawodowa%20chorych%20na%20cukrzyce.pdf.

2. Daniel Mieczkowski: „Cukrzyca. Czy ta choroba stygmatyzuje pracownika?"; Rynek Zdrowia; http://www.rynekzdrowia.pl/Uslugi-medyczne/Cukrzyca-Czy-ta-choroba-stygmatyzuje-pracownika,114190,8.html.

3. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2016, Polskie Towarzystwo Diabetologiczne; „Dawna Diabetologia Praktyczna" 2016, tom 5, suplement A.

Dołącz do facebookowej grupy zdrowych diabetyków i razem porozmawiajmy o cukrzycy &curarr;
KLIKNIJ

# data[].attributes.attachment_link.title
Gdzie nie można pracować, chorując na cukrzycę? - Zdrowy Diabetyk

# data[].attributes.attachment_link.description
Cukrzyca jest chorobą przewlekłą, która ma wpływ na wiele aspektów życia codziennego. I chociaż sama choroba nie może być przyczyną dyskryminacji lub nierównego traktowania w pracy, to jednak istnieją zawody podwyższonego ryzyka niewskazane dla diabetyków. Dowiedz się, gdzie nie można pracować, chorując na cukrzycę.

# data[].attributes.body
Pierwsza pomoc przy cukrzycy.

# data[].attributes.attachment_link.description
Cukrzyca jest chorobą przewlekłą, którą można kontrolować. Czasami jednak dochodzi do sytuacji, w której poziom glikemii jest nieprawidłowy, co prowadzi do negatywnych konsekwencji. Poznaj zasady pierwszej pomocy w cukrzycy. Dowiedz się, kiedy mamy do czynienia z niebezpiecznym stanem oraz jakie czynności należy wdrożyć, by zapobiec utracie przytomności i zatrzymaniu krążenia.

# data[].attributes.body
Ćwiczenia, które powinno wykonywać się przy cukrzycy.

# data[].attributes.body
Jakie świadczenia przysługują chorym na cukrzyce.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Renta dla cukrzyka przysługuje osobie, która na skutek choroby utraciła zdolność do wykonywania pracy. Warunkiem do otrzymania świadczenia jest opłacanie składek przez odpowiednio długi okres, a także uzyskanie orzeczenia od lekarza. Poza rentą cukrzycową osoba chora może ubiegać się także o inną pomoc.

Cukrzyca jest chorobą przewlekłą, która może prowadzić do powikłań ze strony wielu narządów. Ryzyko ich wystąpienia zależy przede wszystkim od schorzeń towarzyszących oraz tego, czy choroba jest leczona w prawidłowy sposób. Do najczęstszych powikłań zalicza się: retinopatię cukrzycową, zaćmę, zespół stopy cukrzycowej, niewydolność nerek oraz polineuropatię, czyli uszkodzenia włókien nerwowych. W ich efekcie osoba chora może nie być zdolna do pracy zawodowej. Wówczas należy jej się wypłata świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). A jakie wsparcie można zapewnić sobie poza publicznym systemem ubezpieczeń?

Pakiet dla chorych na cukrzycę

Co należy się osobom chorym na cukrzycę?

W Polsce osoby, które chorują na cukrzycę typu 1 lub 2, mogą ubiegać się o otrzymanie orzeczenia stopnia o niepełnosprawności (w przypadku dzieci jest to orzeczenie o niepełnosprawności bez określenia stopnia). Dzięki niemu choremu przysługują różnego rodzaju świadczenia, a także ulgi i dodatkowe uprawnienia. Im wyższy stopień, tym większą pomoc od państwa otrzymuje właściciel orzeczenia.
Osobie chorej na cukrzycę, która ma orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, należy się m.in.:

możliwość odpisania od podatku ulgi rehabilitacyjnej (jest to np. koszt pompy insulinowej) i kosztów zakupu leków,

zasiłek pielęgnacyjny,

ulga na przejazdy komunikacją miejską (zasady różnią się w poszczególnych miastach),

udział w turnusie rehabilitacyjnym,

dodatkowe 10 dni urlopu i 15 minut przerwy w pracy,

skrócony czas pracy na umowie o pracę,

zwolnienie z pracy na czas wizyty lekarskiej,

renta.

Cukrzyca a renta z ZUS

W przypadku cukrzycy renta należy się osobie, która w wyniku powikłań choroby nie jest zdolna do wykonywania pracy zawodowej. Poza samą diagnozą i uzyskaniem orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności należy spełnić szereg ściśle określonych warunków. Określa je Ustawa z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Głównie chodzi o odpowiedni okres opłacania składek oraz stwierdzenie niezdolności do pracy przez lekarza. Wyróżnia się trzy rodzaje renty cukrzycowej:

renta stała - przy stwierdzeniu trwałej niezdolności do pracy,

renta czasowa - przyznawana na określony okres z możliwością jego przedłużenia,

renta szkoleniowa - przyznawana na czas przekwalifikowania się.

Musisz jednak pamiętać, że renta na cukrzycę z ZUS nie należy się każdej chorej osobie, a jedynie takiej, u której powikłania rzeczywiście uniemożliwiają dalszą pracę lub przekwalifikowanie się.

Renta dla cukrzyka z innych źródeł - jak ją otrzymać?

Cukrzyca i jej powikłania nierzadko wiążą się z dużymi kosztami dodatkowymi. W związku z tym, że nie każda osoba chora kwalifikuje się do otrzymania świadczeń od państwa, warto poszukać wsparcia w innych źródłach. Jednym z nich jest pakiet dla chorych na cukrzycę lub - w przypadku osób zdrowych, obawiających się zachorowania - ubezpieczenie na wypadek cukrzycy.

W ramach ubezpieczenia diabetycy, u których dojdzie do powikłania w wyniku cukrzycy, otrzymują świadczenie, które mogą przeznaczyć na dowolny cel, np. nowoczesną terapię. Z kolei osoby, u których choroba rozwinie się tak bardzo, że nie będą zdolne do pracy lub samodzielnego życia, mogą liczyć na rentę wypłacaną co miesiąc przez 5 lat. Dodatkowo pokrywamy koszty badań diagnostycznych oraz konsultacji specjalistycznych (m.in. diabetologicznych, okulistycznych, urologicznych, psychologicznych i dietetycznych). W przypadku diabetyków z ubezpieczeniem dla chorych na cukrzycę dotyczy to tych osób, które zachorowały i trafiły do szpitala.

Jeśli masz cukrzycę lub na nią zachorujesz i masz dodatkowe ubezpieczenie cukrzycowe, możesz liczyć nie tylko na dodatkowe świadczenia. Otrzymasz także dostęp do nowoczesnego portalu dietetycznego z poradami dotyczącymi prawidłowego odżywiania się i zdrowego stylu życia. Dzięki temu możesz dowiadywać się nowych rzeczy o chorobie lub jej profilaktyce i brać czynny udział w procesie leczenia.

# data[].attributes.attachment_link.title
Cukrzyca a renta - co należy się chorym na cukrzycę? | Poradnik NN.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Renta dla cukrzyka przysługuje osobie, która na skutek choroby utraciła zdolność do wykonywania pracy. Warunkiem do otrzymania świadczenia jest opłacanie składek przez odpowiednio długi okres, a także uzyskanie orzeczenia od lekarza. Poza rentą cukrzycową osoba chora może ubiegać się także o inną pomoc. Cukrzyca jest chorobą przewlekłą, która może prowadzić do powikłań ze strony wielu narządów.

# data[].attributes.body
Zmień tryb życia, zadbaj o właściwą dietę i ruch.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zgodnie z raportem Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) cukrzyca jest główną przyczyną ślepoty, niewydolności nerek, zawałów serca, udaru mózgu i amputacji kończyn dolnych. Jest też siódmą najczęściej występującą przyczyną zgonów. Pocieszające jest to, że jako pacjenci mamy wpływ na to, jak cukrzyca się rozwija, nie jesteśmy bezradni.

Jeśli masz cukrzycę, możesz nauczyć się z nią żyć i powstrzymywać jej rozwój. Przestrzegaj zaleceń na temat przyjmowania doustnych leków oraz insuliny (jeśli zostanie Ci przepisana), systematycznie się badaj i zmień tryb życia.

Przykazania cukrzyka

Naucz się odróżniać sygnały, jakie daje ci organizm. Wzmożone pragnienie, nadmierna senność, zmęczenie, problem z widzeniem, napady głodu, częste oddawanie moczu, gwałtowne pocenie się, nudności, przyspieszone bicie serca mogą być objawem, że grozi ci przecukrzenie lub niedocukrzenie. Pierwsze prowadzi do zapaści lub ataku serca, drugie do utraty przytomności i śpiączki

kontroluj poziom cukru przed jedzeniem lub podaniem insuliny lub 1,5 do 2 godzin po jedzeniu. Sprawdzaj go za pomocą glukometru lub tzw. ciągłego monitoringu glikemii (CGM). Pierwsza metoda jest tańsza, druga pozwala uniknąć częstego nakłuwania palców

przestrzegaj dokładnie zaleceń lekarza dotyczących brania leków czy podawania insuliny

informuj każdego lekarza, u którego się leczysz, że jesteś cukrzykiem i jakie leki bierzesz. Pamiętaj, że niektóre leki podwyższają zapotrzebowanie na insulinę (np. leki hormonalne)

utrzymuj dietę, którą ustalisz z lekarzem. Nie pij alkoholu, wyeliminuj cukier z diety

ruszaj się, uprawiaj sport. Ruch dobrze wpływa na wrażliwość organizmu na insulinę, na poziom cukru we krwi, na metabolizm, stany depresyjne, powoduje utratę masy ciała. Dlatego stanowi podstawowy element terapii w cukrzycy. Ale to, jak ćwiczysz, też trzeba omówić z lekarzem, bo niektóre formy wysiłku mogą Ci zaszkodzić. Trenuj bezpiecznie, by nie doszło do gwałtownego spadku cukru - hipoglikemii (niedocukrzenia)

bardzo ważna jest higiena. Kiedy krew jest słodka, nawet drobna ranka może się długo goić.

Podstawowe zasady samokontroli cukrzyka:

regularnie sprawdzaj stężenie glukozy we krwi, jeśli nie bierzesz insuliny, to minimum 2 razy w miesiącu

co najmniej 4 razy w roku idź do diabetologa

raz na miesiąc zrób badanie moczu na obecność cukru i acetonu

raz na rok skontroluj: wydalanie białka z moczem, poziom mocznika i kreatyniny we krwi oraz cholesterol

staraj się schudnąć, a przynajmniej nie przytyć

raz na tydzień mierz ciśnienie.

Powikłania cukrzycy

Cukrzyca niszczy naczynia krwionośne i nerwy, w efekcie z biegiem czasu może powodować kolejne choroby. Są to:

cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa). Jej pierwszym objawem jest występowanie białka w moczu. Potem białka jest coraz więcej, nerki coraz gorzej działają, w końcu potrzebne są dializy, a nawet przeszczep

retinopatia cukrzycowa, czyli zmiany w siatkówce oka, które prowadzą do zaćmy (zmętnienia soczewki), jaskry (uszkodzenia nerwu wzrokowego), a w konsekwencji do ślepoty. Problemy ze wzrokiem pojawiają się u co trzeciej osoby z cukrzycą

neuropatie cukrzycowe, czyli uszkodzenia włókien nerwowych. Pacjent odczuwa mrowienia, drętwienie, traci czucie w kończynach. Neuropatia autonomicznego układu nerwowego powoduje problemy z trawieniem, pracą serca, a także powoduje impotencję

uszkodzenia dużych naczyń krwionośnych i układu krążenia powodują chorobę niedokrwienną mięśnia sercowego, zawał (którego organizm nie sygnalizuje bólem), udary. Choroby układu sercowo-naczyniowego są głównymi przyczynami śmierci oraz niepełnosprawności osób chorych na cukrzycę

gorsze gojenie się ran

pojawienie się zespołu stopu cukrzycowej. W stopach na skutek uszkodzenia nerwów dochodzi do zaburzenia i utraty czucia dotyku, bólu i temperatury. Uszkodzenia naczyń krwionośnych powodują, że stopa staje się bardzo sucha, a skóra na niej łatwo pęka do krwi. Brak czucia skutkuje licznymi drobnymi urazami, rany się nie goją, pojawia się owrzodzenie, w końcu może być konieczna amputacja

gorsza odporność (ciągłe zapadanie na rozmaite choroby)

zaburzenia gospodarki tłuszczowej organizmu

choroby przyzębia (stany zapalne dziąseł).

Jak dbać o stopę cukrzycową:

dbaj o higienę, wszystkie zabiegi wykonuj codziennie

nie mocz nóg dłużej niż trzeba do ich umycia, używaj ciepłej, nie gorącej, wody

zawsze staranie osuszaj stopy, także między palcami

nie używaj niczego ostrego do ścierania pięt

paznokcie obcinaj prosto, by nie wrastały, ale nie za krótko, nie wycinaj skórek

nie rozgrzewaj stóp poduszką elektryczną czy termoforem

noś skarpetki z wełny lub bawełny, codziennie je zmieniaj

nie lekceważ żadnego zadrapania, otarcia, ranki, z każdym skaleczeniem lub owrzodzeniem idź do lekarza

używaj odpowiednich kremów do codziennego smarowania stopy po myciu (np. zawierających parafinę, która zatrzyma wodę w skórze, mocznik, który poprawi nawilżenie stopy i pomoże w złuszczaniu skóry, witaminy A+E, które odżywią naskórek, srebro, które zabiega zakażeniom ran i wspiera gojenie się)

nigdy nie chodź boso

noś wygodne, miękkie obuwie.

Depresja cukrzyka

Często zdarza się, że osoba chora na cukrzycę ma depresję i inne problemy psychiczne, a to wpływa z kolei na jej zachowanie i zdolność do przestrzegania diety i zaleceń lekarza.

Możliwe problemy psychiczne cukrzyka:

zespół lęku napadowego inaczej lęk paniczny - przed chorobą, jej konsekwencjami, utratą kontroli. Objawy to m.in. przyspieszony rytm serca (tachykardia), zbyt szybki i głęboki oddech (hiperwentylacja), duszności, dreszcze, rozstrój żołądka, zawroty głowy, bóle w klatce piersiowej, poczucie obcości. Może pojawić się agorafobia (lęk przed otwartą przestrzenią). Najczęściej u pacjentów z cukrzycą typu I

lęk uogólniony przed codziennymi wydarzeniami i problemami. Objawy to napięcie mięśniowe, bóle, niepokój i zdenerwowanie, reagowanie irytacją, brak odprężenia, bezsenność, poczucie braku stabilności i braku kontroli nad życiem. Chory może odczuwać uderzenia gorąca i zimna, mdleć. Najczęstsze u osób z cukrzycą typu II

fobia społeczna, czyli lęk przed ludźmi, wiąże się z unikaniem sytuacji społecznych. Połączony jest z niskim poczuciem własnej wartości i przeświadczeniem o nieprzystosowaniu. U osób z cukrzycą typu II

zachowania nerwicowe: zbyt częste pomiary stężenia glukozy lub unikanie pomiarów, lęk czy wkłucie pompy insulinowej było odpowiednie, złe interpretacje wyników, obsesyjne myśli, potrzeba ciągłej kontroli i perfekcjonizm

depresja - może być i skutkiem, i przyczyną cukrzycy. Zwiększa dwukrotnie ryzyko zachorowania na cukrzycę typu II. Choruje na nią ok. 30% cukrzyków. Depresja powoduje, że chorzy mają większe problemy z kontrolą choroby, stosowaniem się do zaleceń dotyczących diety i trybu życia.

Apteczka cukrzyka

Dla cukrzyka ważna jest kontrola poziomu glukozy. Sprawdza się to za pomocą tzw. pasków, czyli suchych testów albo glukometru. Zazwyczaj przed posiłkiem lub podaniem insuliny, a potem 1,5-2 godzin po jedzeniu. Jeśli wahania cukru są duże, pozom glukozy trzeba sprawdzać także w nocy.

Insulinę dobiera lekarz. Jest krótko działająca, o średnim czasie działania i długim. Pierwsza najlepiej działa przez 1-3 godziny po podaniu, druga przez 4-12, a trzecia ponad 24 godziny. Insulina jest w ampułkach lub penach (urządzeniach przypominających długopisy).
Insulinę przechowujemy: Jeśli insulina zamarza, zmieniła barwę lub konsystencję - nie nadaje się do użytku.
Wylecz się dietą

Odpowiednia dla cukrzyka dieta powinna opierać się na częstych posiłkach i wybieraniu produktów o niskim indeksie glikemicznym (IG poniżej 55).
Poznaj zalecenia dotyczące diety dla cukrzyka
Indeks glikemiczny to sposób porządkowania produktów spożywczych według tego, jak szybko wzrasta poziom glukozy we krwi po ich zjedzeniu. Produkty o niskim IG: nierozgotowane zboża (płatki owsiane, kasza gryczana, ryż brązowy), kefiry i jogurty naturalne, większość warzyw i roślin strączkowych, orzechy, nasiona, pestki. Produkty o wysokim IG to np. wszystkie słodycze, białe pieczywo, miód. Nie należy się jednak kierować intuicją, tylko sprawdzać IG, bo wysokie mają m.in. dynia, rzepa, arbuz czy płatki owsiane błyskawiczne.
Znajdź odpowiednią dietę dla siebie
Bibliografia

# data[].attributes.attachment_link.description
Zgodnie z raportem Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) cukrzyca jest główną przyczyną ślepoty, niewydolności nerek, zawałów serca, udaru mózgu i amputacji kończyn dolnych. Jest też siódmą najczęściej występującą przyczyną zgonów. Pocieszające jest to, że jako pacjenci mamy wpływ na to, jak cukrzyca się rozwija, nie jesteśmy bezradni.

# data[].attributes.body
Jakie są początkowe objawy cukrzycy oraz jak je rozpoznać.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autor: Aleksandra Kowalska

Cukrzyca to skomplikowana choroba - tym bardziej, że mówiąc „cukrzyca" często myślimy o zbiorze chorób jako jednej i tej samej, mimo że różnią się od siebie. Cukrzyca typu I i typu II mają ten sam główny objaw - podwyższony poziom cukru we krwi - ale mają zupełnie inne przyczyny, niektóre objawy, a nawet sposoby leczenia. Dlatego dwie osoby chore na cukrzycę, wcale nie muszą dzielić tych samych nawyków, potrzeb i doświadczeń związanych z chorobą.

Stąd często mogą wynikać przeoczenia, jeżeli poznamy objawy cukrzycy typu I i uznamy, że ta choroba nas nie dotyczy. Cukrzyca typu II jest tą częstszą, jednak wkracza w nasze życie powoli, zazwyczaj jako narastająca insulinooporność i na wczesnym etapie może zostać przeoczona. Cukrzyca uważana jest za chorobę cywilizacyjną, dotykającą głównie osób dorosłych (od pewnego czasu niestety coraz częściej też dzieci), otyłych o niskim zainteresowaniu aktywnością fizyczną. Należysz do tej grupy? To nadal nie wyrok, już dziś zacznij wprowadzać w życie strategię 5S a istnieje duża szansa, że unikniesz choroby, nawet jeżeli pojawiły się już objawy tzw. stanu przedcukrzycowego. Stan przedcukrzycowy to stan pośredni - widać, że coś się dzieje, ale wyniki badań, nie osiągnęły jeszcze progu cukrzycy. Dobrą wiadomością jest, że liczne badania wykazały, że zmiana stylu życia zapobiega rozwojowi cukrzycy u znacznej części dorosłych pacjentów ze stanem przedcukrzycowym.
Jakie są pierwsze objawy cukrzycy?

Chce Ci się spać po posiłku. Czujesz spadek energii tuż po jedzeniu i najchętniej uciąłbyś sobie drzemkę. To może być silna potrzeba albo prawie niezauważalna, nie zawsze też musi być tak samo silna. Nie jest prawdą, że taki stan jest naturalny. Takie odczucia mogą być jednym z objawów insulinooporności, czyli stanu, który zaniedbany może doprowadzić do cukrzycy typu II.

Miewasz nieregularne napady głodu, niekoniecznie uzasadnione pustym żołądkiem. Głód pojawia się niespodziewanie i jest silny, uciążliwy. Normalny głód narasta z czasem i jest sygnałem, że czas coś zjeść. Głód w przypadku objawów cukrzycy typu II jest bardziej nieprzewidywalny, chociaż jeśli nie spożywamy regularnych posiłków i nie przyzwyczajamy do tego organizmu, możemy odczuwać ten „dziwny" głód tak samo, jak „normalny".

Odczuwasz silniejsze pragnienie, niż zazwyczaj. Nie musi być gigantyczne, abyś nie odrywał się od szklanki z wodą - ale jeśli czujesz, że chce Ci się pić, mimo że jesteś dobrze nawodniony, warto zwrócić na to uwagę.

Musisz oddawać mocz częściej, niż kiedyś (i nie wynika to z bezpośredniej przyczyny, czyli zwiększonego nawodnienia, diety pozbywającej nadmiaru wody z organizmu lub innych sposobów pobudzenia pracy nerek).

Jesteś ciągle zmęczony, czujesz brak energii, czasem nawet budzisz się z poczuciem, że przepracowałeś już cały dzień. To jeden z objawów cukrzycy, który najłatwiej sobie wytłumaczyć „trybem życia". Stres, obowiązki, mała ilość snu - to wszystko powody, które są w życiu większości ludzi. Obojętnie, czy to one są przyczyną zmęczenia, czy to pierwsze objawy cukrzycy - taki stan jest niepokojący i warto zbadać, skąd bierze się deficyt energii.

Miewasz skoki ciśnienia i nie umiesz wskazać bezpośredniej przyczyny wystąpienia takiego stanu lub zdarza się to przez dłuższy czas.

Twoja waga rośnie, a tłuszcz gromadzi się nierównomiernie w ciele - głównie występuje na brzuchu, biodrach i ramionach.

Problemy ze skórą - pojawia się uczucie swędzenia, a rany goją się dłużej, niż powinny. Nawet małe zadrapania potrafią utrzymywać się na skórze ponad tydzień, podczas gdy powinny wyleczyć się bez śladu po kilku dniach. Może to być skrajnie długi czas gojenia, lub tylko trochę dłuższy, niż kiedyś bywało. To kolejny z objawów, które łatwo przeoczyć, jeśli nie obserwujemy swojego organizmu zbyt uważnie.

Powyższe objawy często są ignorowane, ponieważ same w sobie nie są poważne, ani nie prowadzą do zagrożenia życia. Taka postawa może sprawić, że choroba się rozwinie - a przecież wystarczy już teraz zmienić swoje nawyki, aby zapobiec rozwojowi choroby, a nawet doprowadzić do cofnięcia się objawów (stan przedcukrzycowy można "wyleczyć", jeśli w porę zastosujemy środki profilaktyczne).
Jakie środki profilaktyczne zastosować? Są zgodne ze strategią 5S:

Odpowiednia dieta - przede wszystkim wprowadzenie regularnych posiłków w odpowiednich odstępach i rezygnacja z szybkich cukrów, czyli słodyczy, batonów, posiłków na słodko itp.

Wprowadzenie ruchu - nie chodzi o ciężkie treningi, a o regularny ruch, typu jazda na rowerze, pływanie, spacer, taniec. Zbyt ciężki trening może zwiększyć poziom hormonu stresu w organizmie, a chodzi o przeciwny efekt, dlatego nie powinno się ograniczać tylko do "wyciskania" na siłowni.

Suplementacja witaminy C - jej odpowiedni poziom w organizmie może korzystnie wpływać na walkę z insulinoopornością.

Radzenie sobie ze stresem - kortyzol we krwi powoduje wyrzut glukozy z wątroby, dlatego zbyt wysoki poziom długotrwałego stresu może być bezpośrednią przyczyną problemów z cukrem i insuliną.

Oczyszczanie organizmu - krążące w organizmie niepożądane substancje mogą powodować rozregulowanie mechanizmów odpowiadających z właściwy poziom cukru we krwi.

Dbanie o jelita - istnieje związek między odpowiednim stanem mikrobiomu w jelitach, a występowaniem insulinooporności i potencjalnie dalej cukrzycy. Zadbanie o jelita przyniesie wiele korzyści, a profilaktyka cukrzycy jest jedną z nich.

Te zmiany wprowadzone na czas mogą ustrzec przed chorobą i cofnąć dotychczasowe objawy. Jeżeli natomiast cukrzyca typu II już wystąpiła - te same zmiany mogą podnieść komfort życia i sprawić, że dużo łatwiej będzie funkcjonować z objawami cukrzycowymi. Zmiana swojego życia to niemałe wyzwanie, ale zdecydowanie warte podjęcia!
Literatura:

Borzęcka B. (2019),Insulinooporność-jak ją rozpoznać, dieta, ćwiczenia. Holistic Health 3/2019.

Otto-Buczkowska E., Chwalba A. (2017). Stan przedcukrzycowy-to bardzo ważny i ciągle nierozwiązany problem!. In Forum Medycyny Rodzinnej (Vol. 11, No. 4, pp. 143-148).

Skrzypek M., Krzyszycha R., Szczygieł K., Goral K. (2018). Możliwości zapobiegania konwersji stanu przedcukrzycowego do cukrzycy typu 2 z perspektywy dietetyki klinicznej. Strategie interwencyjne dotyczące stylu życia. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 24(4), 220-7.

Czupryniak L. (2014), How to practically prevent diabetes in subjects with prediabeties, Diabetologia kliniczna, tom 3 nr 6.

# data[].attributes.attachment_link.title
Cukrzyca - jakie są początkowe objawy i jak na nie reagować?

# data[].attributes.attachment_link.description
Cukrzyca to skomplikowana choroba - tym bardziej, że mówiąc „cukrzyca" często myślimy o zbiorze chorób jako jednej i tej samej, mimo że różnią się od siebie. Cukrzyca typu I i typu II mają ten sam główny objaw - podwyższony poziom cukru we krwi - ale mają zupełnie inne przyczyny, niektóre objawy, a nawet sposoby leczenia.