# data[].attributes.body
De student kan verklaren hoe verschillen in machtssystemen leiden tot verschillen in politiek-ruimtelijke inrichting.

# data[].attributes.body
De Fichtelberg was eigenlijk precies wat we ervan verwacht hadden. Een bergtop met een restaurantje en souvenirwinkel waar tijdens het toeristische hoogseizoen volop gebruik van gemaakt zal worden. Eigenlijk was de bergtop an sich niet héél bijzonder, maar het was wel leuk om een geografische component terug te zien in het programma. De zilvermijn die we in het Ertsgebergte hebben bezocht, vonden wij (de geografen) indrukwekkender dan de Fichtelberg.

# data[].attributes.body
De wederopbouw van Dresden na de Tweede Wereldoorlog was een enorm project dat niet alleen gericht was op het herstellen van de opbouw van van de stad, maar ook op het verbeteren van de ruimtelijke ordening en dus de levenskwaliteit van de inwoners. Infrastructuur speelde hierbij een zeer belangrijke rol. Wegen werden opnieuw aangelegd, bruggen werden herbouwd en het openbaar vervoer werd door de jaren heen gemoderniseerd. Dit alles had tot doel de mobiliteit te vergroten en de toegankelijkheid van de stad te verbeteren, waardoor Dresden kon functioneren als centrumstad voor de regio.

Dresden kent, naast goede verbindingen voor de auto (Autobahn) en de trein (Hauptbahnhof) óók goede verbindingen met het luchtverkeer. Dresden International Airport zorgt ervoor dat de stad nóg beter bereikbaar wordt, onder andere voor toeristen. Dresden is toeristisch gezien natuurlijk érg aantrekkelijk. De stad wordt geregeld het 'Florence aan de Elbe' genoemd vanwege haar (waanzinnige) barokarchitectuur in de binnenstad. Deze binnenstad is eigenlijk pas heel erg jong, tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het namelijk geheel verwoest door een bombardement. De jaren hierna, ook tijdens de communistische periode, werd de stad in haar 'oorspronkelijke' staat heropgebouwd. Het tamelijk recente herstel van de Frauenkirche in 2005 heeft Dresden écht op de kaart gezet als een culturele en toeristische bestemming.

# data[].attributes.body
Toen we in de 'nieuwe' Altstadt van Dresden kwamen, zag het er precies zo uit als dat ik gedacht had. Oude, barokke gebouwen en een typisch Europees stadscentrum. Uiteraard had ik van tevoren op internet al wat plaatjes en informatie opgezocht, dus ik kon van een afstandje al 'sfeer' proeven. Wat voor mij nieuw was, was de 'Dresdner Zwinger', een typische barokke stadstuin. Helaas was deze tijdens ons bezoek gesloten, maar dat mocht de pret niet drukken. Hoofdbestemming van ons bezoek was toch wel de indrukwekkende Frauenkirche (Vrouwenkerk). Deze werd tijdens de Tweede Wereldoorlog gebombardeerd, net zoals de rest van de binnenstad van Dresden, en werd in 2005 (!) opnieuw geopend nadat het gehele gebouw herbouwd werd.

# data[].attributes.body
Van te voren had ik gedacht dat je bijna overal wel makkelijk de koophuizen en passages zou kunnen tegenkomen. Echter toen we waren aangekomen in de Saksen bleek het moeilijker dan verwacht om een goede en duidelijke passage te kunnen vinden.

Iets wat toch aanzienlijk heeft bijgedragen aan de economie had ik verwacht dat je wat makkelijker en duidelijker zou terugzien in de omgeving. En dan vooral buiten de stad aan de randen, of midden in het centrum van de stad. Het was echter een hele uitdaging om een duidelijk koophuis of passage te vinden. toen we deze eindelijk gevonden hadden zag het wel beter uit dan verwacht. het was nog echt in een goede staat en paste mooi in de omgeving erin.

# data[].attributes.body
Van te voren had ik verwacht dat het industrie museum veel kleiner zal zijn en vooral geschiedkundig zou zijn. ook had ik niet verwacht dat er zoveel informatie zou worden verteld en er een heel breed scala aan onderwerpen zou zijn. ik had ook verwacht dat het er donkerder zou zijn en echt wat ouder en meer vervallen zou uitzien van de binnenkant. Dat we vele periodes gingen terugzien daar was ik mij bewust van maar wat best wel een shock was dat was toch echt dat er een BMW terug te vinden was in het museum. Zo werden grote contrasten duidelijk weergeven in het museum. Eerst dacht ik eraan om buiten, voor het industrie museum te gaan filmen. Maar nadat ik de binnenkant had gezien heb ik natuurlijk hiervoor gekozen.

# data[].attributes.body
We staan hier nu in Chemnitz, wat eerder de Karl-Marx-Stadt genoemd werd. Hier waar de eerste locomotief vandaan kwam en de eerste ontwikkelingen van kolendistricten plaatsvonden.

De industriële revolutie in Europa bracht vele ontwikkelingen met zich mee van de eerste lange- afstandsspoorbaan in Duitsland in 1839 tot aan de eerste locomotief en het ontwikkelen van de kolendistricten hier in Chemnitz!

Bij de economische groei in Saksen was er veel conjunctuur.

We hebben periodes gehad van hoge conjunctuur in de Gründezeit in 1871.

Een belangrijke factor hiervoor was het ontwikkelen van de locomotieven waardoor handel makkelijker en sneller ging maar ook de industrieën zoals kolen en staal. Iets wat hier in Chemnitz een grote rol heeft gespeeld. Steeds meer mensen gingen meer verdienen en trokken naar de stad.

Ook waren er periodes van laagconjunctuur in de Gründekrise van 1873 tot ongeveer 1895-1914.

De crisis die er was in de Saksen heeft veel economische gevolgen gehad dit kwam omdat er veelal dezelfde soort industrie was door deze eenzijdige cultuur zoals in Chemnitz de machinebouw had de crisis enorme gevolgen.

Veel mensen en de stad zelf hebben zich langere tijd kunnen specialiseren en juist doordat de arbeidsverdeling zo verschilt en specialisatie in elke stad weer op een ander punt gericht was kon zo de arbeidsproductiviteit toenemen want Werknemers kunnen steeds meer producten produceren binnen dezelfde periode, hierdoor zijn ook de productiekosten afgenomen wat alleen maar gunstig was voor de Saksen.

Maar door de crisis raakte veel mensen hun baan kwijt en werden werkloos. Toch bracht deze periode van verschillen in conjunctuur ook ontwikkelingen en innovaties met zich mee. Zo werd er in Leipzig het concept van de Mustermesse bedacht: Dit ontstond eerst in koophuizen en passages en vervolgens buiten de stad op een groot terrein. En tijdens de hoogconjunctuur was er sprake van veel nieuwe ontwikkelingen omdat hier toen het geld voor was.

Vervolgens is er nog een tijdelijke oorlogseconomie die de economische situatie weer een beetje stabiliseert en na de novemberrevolutie volgt er een periode van hyperinflatie.

Na de Tweede Wereldoorlog worden bedrijven hier in Chemnitz leeggehaald en verplaatst naar Rusland.

Dus Saksen heeft periodes gehad van hoogconjunctuur en laagconjunctuur die samen voor de ontwikkeling van de stad hebben gezorgd en de stad zo hebben gevormd tot hoe die nu is. Tevens is het industrie museum de plek waar alles van technologische ontwikkelingen samenkomt. Dit was dan ook de perfecte plek om onze vlog op het nemen omdat technologische ontwikkelingen hier door de jaren heen centraal staan.

# data[].attributes.body
We hebben gekozen voor het bijbehorende kennisbasiselement, omdat we dit goed vonden passen aan het Russisch monument. We hadden van tevoren besloten om een selfie te nemen voor het standbeeld. Dit laat goed de propaganda van de Sovjet-Unie zien. Het standbeeld kan je ook goed op de achtergrond zien. Tijdens het maken van de selfie liepen tegen geen problemen op en konden wij ons orginele plan uitvoeren

# data[].attributes.body
We hebben voor het kennisbasiselement gekozen, omdat je goed de bedoelde en onbedoelde gevolgen kan vertellen bij Point Alpha. Tijdens het filmen hebben we besloten om te filmen vanuit de Amerikaanse wachttoren. Je hebt op deze plek een mooi overzicht over het hele gebied. Ook heb je goed uitzicht op de wachttoren van de Sovjets. Daarom was het geen moeilijke keuze om hier te gaan filmen.

# data[].attributes.body
De verwachtingen van het maken van deze vlog zijn goed uitgekomen. Wel hebben we op locatie nog getwijfeld om de locatie eventueel te veranderen. Tijdens de fietstocht kwamen we namelijk langs de Bayerische Bahnhof in Leipzig. Dit vonden we wel een kanshebber, maar aangezien ons verhaal meer te maken heeft met de Leipzig-Dresdner Eisenbahn hebben we er toch voor gekozen om de vlog voor de Hauptbahnhof van Leipzig op te nemen. Een andere kanshebber was ook nog het monument van de Leipzig-Dresdner Eisenbahn Compagnie nabij het station van Leipzig. Alleen deze was wat onbeduidend; we vonden het niet duidelijk genoeg dat het te maken had met de spoorwegen. Daardoor hebben we er uiteindelijk toch voor gekozen om gewoon de oorspronkelijke locatie te gebruiken, namelijk het station van Leipzig. We vonden dat dit het meest duidelijk zou maken waar het verhaal over gaat.

# data[].attributes.body
In 1835 werd de eerste spoorweg tussen Nürnberg en Fürth in gebruik genomen. Dit was bedacht door Friedrich List. Het enige probleem was dat List deze spoorweg iets te kort vond; het was namelijk maar 6 kilometer lang! En dus wilde hij ergens anders nog een spoorlijn bouwen, maar waar?

Zijn keuze viel op het geïndustrialiseerde koninkrijk Saksen. Hier waren o.a. grote voorraden steenkolen. In 1835 werd daarvoor de Leipzig-Dresdner spoorweg-compagnie opgericht. Uiteindelijk is het zover op 7 april 1839. Dan wordt de gehele verbinding tussen Leipzig en Dresden voltooid.

Hierna gaat het razendsnel voor Saksen. Al binnen enkele jaren wordt de spoorweg verdubbeld. De spoorlijn zorgt voor een flinke impuls aan de Saksische, maar ook de Duitse economie. Ook zorgde de bouw van de spoorwegen voor veel reizigers. Dit zorgde weer voor extra inkomsten. Een laatste historische ontwikkeling is ook nog geweest dat veel mensen van het platteland naar de stad trokken om hier werk te zoeken in de spoorwegen. Dit noem je urbanisatie. Dit zorgde weer voor meer arbeidskrachten in de industrie.

Uiteindelijk is dit station geopend in 1915. Er was namelijk nog onenigheid over waar juist het station moest komen. In Leipzig hielden zich namelijk 6 bedrijven bezig met spoorlijnen en zij wilden lang niet samenwerken. Uiteindelijk gelukkig wel en daardoor staat deze Hauptbahnhof hier. En dat alles dankzij Friedrich List…

# data[].attributes.body
De student kan de technologische ontwikkeling in het veldwerkgebied in de gegeven perioden weergeven.

# data[].attributes.body
De student kan de wisselwerking tussen de mens en zijn fysieke omgeving (het
veldwerkgebied) op de diverse schaalniveaus benoemen.

# data[].attributes.body
De student kan de toenemende invloed van allerlei netwerken op ruimtelijke inrichting van
steden, regio’s en landen (bijvoorbeeld infrastructuur, vliegverbindingen en
datanetwerken) in eigen woorden uitleggen.

# data[].attributes.body
De student kan in eigen woorden min. 3 historische ontwikkelingen beschrijven, die Duitsland/Saksen tussen 1800 en het heden doorgemaakt heeft.

# data[].attributes.body
in eigen woorden beknopt de vermelde ‘elementen die bij de Koude Oorlog een rol spelen’ (KB tijdvak 9) beschrijven.

# data[].attributes.body
De student kan de economische groei in het veldwerkgebied in de gegeven perioden beschrijven, gebruikmakend van de begrippen conjunctuur, innovatie en werkloosheid.

# data[].attributes.body
De student kan arbeidsproductiviteit in het veldwerkgebied in de gegeven perioden beschrijven.

# data[].attributes.body
De verwachtingen van het maken van deze selfie en de verantwoording daarbij, zijn eigenlijk precies uitgekomen. We hadden vantevoren bedacht om een selfie te maken met de twee M'en, hét symbool van de Alte Messe. Deze hebben we ook mooi op de foto gekregen. We hebben dus in principe nergens op hoeven te anticiperen en konden ons originele plan uitvoeren.

# data[].attributes.headline
"Opgedane ervaringen die wij meenemen in ons toekomstige werk als docent"

# data[].attributes.subject
"Opgedane ervaringen die wij meenemen in ons toekomstige werk als docent"

# data[].attributes.body
Tops:

-Interessante locaties.

-Dat we de werking van de dampmachine in het Industiemuseum te zien kregen.

-De bingo zorgde voor een leuk spelelement.

-Gezellige sfeer gedurende het veldwerk.

Tips:

-De vakken economie en aardrijkskunde mochten meer terugkomen tijdens het veldwerk, nu voelde het meer als een 'geschiedenisexcursie'.

-Meer tijd om rond te kijken bij KZ Buchenwald.

-Langer verblijven in Dresden.

-De fietstocht in kleinere groepen organiseren.

# data[].attributes.body
We hebben gekozen voor het bijbehorende kennisbasiselement, omdat we dit goed vonden passen bij de Alte Messe. We kwamen er namelijk achter dat de Alte Messe veel te maken heeft met de arbeidsproductiviteit, hieronder ook uitgelegd. We verwachten dan ook dat we de selfie kunnen maken op dag twee.

De Alte Messe, ofwel een oude handelsbeurs in Leipzig, was vroeger gigantisch en er lagen veel verschillende hallen. In elke hal werd iets anders verhandeld. Klanten konden dus naar een van de enorme hallen komen, om hier iets te kopen voor hun bedrijf. Voor handelaren was het dé mogelijkheid om nieuwe producten te kunnen verhandelen. Er was dan ook sprake van arbeidsproductiviteit. Arbeidsproductiviteit is de efficiëntie waarmee arbeid wordt ingezet om goederen of diensten te produceren binnen een bepaalde periode. De Alte Messe zorgde voor arbeidsproductiviteit, door de bevordering van de handel en industrie. Dit kwam door bijvoorbeeld samenwerking van handelaren.  Op de beurs was er bijvoorbeeld uitwisseling van goederen of ideeën. De beurs zorgde ook voor technologische en industriële innovatie. De beurzen in Leipzig zorgden ervoor dat bedrijven uit Leipzig profiteerden van kennisuitwisseling. Dit leidde tot modernisering van productieprocessen en verhoging van arbeidsproductiviteit. Daarnaast zorgde de organisatie en uitvoering van de beurzen voor vraag naar arbeidskracht. Daardoor kan ook weer de arbeidsproductiviteit stijgen.

Natuurlijk bestaan er over de hele wereld handelsbeurzen. De Alte Messe is zo bijzonder, vanwege de presentatie van nieuwe producten en innovaties. Er werden dus monsters laten zien van de producten. Op deze manier konden klanten beter beslissen wat zij wilden hebben.

# data[].attributes.body
Het Russisch monument is na de Tweede Wereldoorlog gemaakt door de Sovjet-Unie, dicht bij het concentratiekamp Buchenwald. Ze hebben het natuurlijk niet voor niets op deze plek gemaakt.

Toen Buchenwald werd gebruikt door de Nazi's, zaten hier vooral politieke tegenstanders. Ze leefden in afschuwelijke omstandigheden. Aan het einde van de oorlog wisten de Nazi's dat de Amerikanen eraan zaten te komen. Daarom hadden ze besloten om zoveel mogelijk gevangenen te vermoorden voordat ze arriveerden. Ze hebben de lijken in grote massagraven gedumpt. Deze massagraven zijn later ontdekt samen met het kamp.

De Sovjets hebben de massagraven ook bij het monument ingebouwd. Ook staat er nu een grote klok en een standbeeld gemaakt in het Socialistisch realisme, een stijl die uit de Sovjet-Unie kwam.

Toen het gebied in handen kwam van de Sovjet-Unie, werd dit gebied ook misbruikt voor propaganda. Elk jaar kwamen hier mensen bij elkaar om de bevrijding van Buchenwald te herdenken, maar het verhaal van de bevrijding is veranderd. De schoolkinderen leerden niet dat de Amerikanen Buchenwald hadden bevrijd, maar dat er binnen in het concentratiekamp een opstand is ontstaan. De opstand zou zijn gestart door de socialisten in het kamp en dat de Amerikanen pas later, toen het kamp al bevrijd was, zijn langsgekomen. Propaganda was een belangrijk element van de Koude Oorlog.

# data[].attributes.body
De Koude Oorlog was een periode van spanning tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie na de Tweede Wereldoorlog. Het was een tijd van politieke, economische en militaire rivaliteit, zonder directe militaire confrontaties. Europa werd gesplits door het ijzeren gordijn. Het oosten stond onder leiding van de Sovjet-Unie en het westen was onderleiding van Amerika en de NAVO. De grens ging dwars door Duitsland. Duitsland verdeeld in twee ideologische tegenpolen: de democratische Bondsrepubliek Duitsland (BRD) in het westen en de communistische Duitse Democratische Republiek (DDR) in het oosten.

En dat brengt ons terug bij Point Alpha. Tijdens deze periode van gespannen relaties tussen Oost en West, fungeerde Point Alpha als een belangrijk punt op de grens tussen Oost- en West-Duitsland. Het was een plek waar de Amerikaanse en Sovjet-troepen elkaar nauwlettend in de gaten hielden. Dit zorgde voor veel spanningen in het gebied. Een klein foutje kon voor de derde wereldoorlog zorgen.

Een gevolg van Point Alpha was dus dat ze elkaar goed in de gaten konden houden. Maar er was ook een onbedoeld gevolg van de zwaarbewapende grens tussen oost en west. Veel families werden gescheiden en mensen verloren hun leven als ze probeerde te vluchten naar het vrije westen.

Gelukkig kwam er in 1989 een einde aan de verdeeldheid met de val van de Berlijnse Muur. Duitsland werd herenigd en Point Alpha verloor zijn militaire betekenis. Tegenwoordig dient het als een plek van herdenking aan de Koude Oorlog, waar bezoekers kunnen leren over deze turbulente periode in de geschiedenis.

# data[].attributes.body
Van tevoren had ik andere verwachtingen van deze gevangenis. Ik dacht dat deze er 'grauwer' uit zou zien en wat dichterbij het stadscentrum van Dresden zou liggen, in plaats van een buitenwijk. Van binnen kwamen mijn verwachtingen wél uit: kil, koud en onaangenaam om hier als gevangene te verblijven. Eerst dacht ik om buiten te gaan filmen, maar aangezien het exterieur niet echt paste bij mijn verwachtingen, hebben we binnen gefilmd. Uit het 'niks' bedachten we dat het wel erg leuk zou zijn om, naast het verhaaltje, ook te laten zien hoe zo'n cel er nu uit ziet. Zo krijg je als kijker hopelijk een beter beeld van het totaalplaatje. Helaas heb ik wel moeten fluisteren tijdens het opnemen, omdat ik de overige bezoekers in het museum niet te zeer tot last wou zijn.

# data[].attributes.body
Bij de economische groei in Saksen was er veel conjunctuur.

We hebben periodes gehad van hoge conjunctuur in de Gründezeit in 1871.

Een belangrijke factor hiervoor was het ontwikkelen van de locomotieven waardoor handel makkelijker en sneller ging maar ook de industrieën zoals kolen en staal. Iets wat hier in Chemnitz een grote rol heeft gespeeld. Steeds meer mensen gingen meer verdienen en trokken naar de stad.

Ook waren er periodes van laagconjunctuur in de Gründekrise van 1873 tot ongeveer 1895-1914.

De crisis die er was in de Saksen heeft veel economische gevolgen gehad dit kwam omdat er veelal dezelfde soort industrie was door deze eenzijdige cultuur zoals in Chemnitz de machinebouw had de crisis enorme gevolgen.

Veel mensen en de stad zelf hebben zich langere tijd kunnen specialiseren en juist doordat de arbeidsverdeling zo verschilt en specialisatie in elke stad weer op een ander punt gericht was kon zo de arbeidsproductiviteit toenemen want Werknemers kunnen steeds meer producten produceren binnen dezelfde periode, hierdoor zijn ook de productiekosten afgenomen wat alleen maar gunstig was voor de Saksen.

Maar door de crisis raakte veel mensen hun baan kwijt en werden werkloos. Toch bracht deze periode van verschillen in conjunctuur ook ontwikkelingen en innovaties met zich mee. Zo werd er in Leipzig het concept van de Mustermesse bedacht: Dit ontstond eerst in koophuizen en passages en vervolgens buiten de stad op een groot terrein. En tijdens de hoogconjunctuur was er sprake van veel nieuwe ontwikkelingen omdat hier toen het geld voor was.

En bij deze ontwikkelingen horen dus de passages en koophuizen. Iets wat op het eerste gezicht niet belangrijk lijkt en insignificant overkomt is voor de economische groei in de Saksen erg belangrijk geweest. Hierdoor vonden wij dat dit een goede plek was om een van onze selfies te nemen.

# data[].attributes.body
De Fichtelberg, het hoogste punt van het Duitse deel van het Ertsgebergte, is erg interessant op verschillende geografische schaalniveaus. Het natuurlijke element heeft de mens als primaire bewoner van het gebied door de geschiedenis heen op vele manieren 'geholpen'. In een tijd voordat toerisme echt belangrijk werd in dit gebied, diende de berg vroeger als strategisch uitkijkpunt: vijanden kon je vanuit de verte al aan zien komen en makkelijk aanvallen. Op regionale schaal zien we dat verschillende mensen in de regio van het Ertsgebergte economisch profiteren van alle toeristen die hier op afkomen om bijvoorbeeld te wintersporten, wandelen of cultuur op te snuiven. Mensen starten inderdaad restaurantjes, winkeltjes en hotelletjes op top van de berg, maar ook in de vele dorpjes die we zijn gepasseerd. De toeristen komen van heinde en verre, maar waarschijnlijk zijn de meeste van hen Duitsers en/of Europeanen. Hierin zal het continentaal schaalniveau sterker vertegenwoordigt zijn dan het mondiaal, puur en alleen omdat het Ertsgebergte nu niet het méést bekende toeristische (natuur)gebied van Duitsland is.

# data[].attributes.body
Dresden hoorde tussen 1949 tot 1990 tot de Duitse Democratische Republiek (DDR), in de volksmond ook wel Oost-Duitsland genoemd. Dit land was een satellietstaat van de Sovjet-Unie, het huidige Rusland, en stond dus onder directe invloed van dit land. Zo ook op politiek en economisch vlak. Beide landen waren namelijk communistisch, net zoals de rest van Oost-Europa. Het communisme houdt in dat de overheid ervoor dient te zorgen de economie gelijk zal worden verdeeld over de gehele bevolking. Dat wil zeggen dat in theorie een stratenveger evenveel salaris zal ontvangen als een hartchirurg. Daarnaast had Oost-Duitsland te maken met een totalitair regime, de staat oefende een allesomvattende controle uit op het leven van de bevolking. Tegenstanders van het communisme werden daardoor opgepakt en gevangengezet in gevangenissen zoals deze aan de Bautzner Straße in Dresden. Dit soort gevangenissen van deze tijd zie je niét terug in West-Europa (bijvoorbeeld Nederland).

# data[].attributes.body
De student kan de hierboven beschreven gevolgen onderscheiden in bedoelde en onbedoelde gevolgen.