# data[].attributes.headline
Nhiệm vụ 2: Các em đọc trước tác phẩm “Hải khẩu linh từ - Đền thiêng cửa bể” và trả lời các câu hỏi sau trước khi đến lớp.

# data[].attributes.subject
Nhiệm vụ 2: Các em đọc trước tác phẩm “Hải khẩu linh từ - Đền thiêng cửa bể” và trả lời các câu hỏi sau trước khi đến lớp.

# data[].attributes.body
1. Sử dụng kĩ thuật 5W1H để tìm hiểu tác giả, tác phẩm (trả lời các câu hỏi trong PHT)

2. Tóm tắt lại tác phẩm và chỉ ra các sự kiện chính trong tác phẩm “Hải khẩu linh từ

# data[].attributes.body
Câu 1:

What – Tác phẩm viết về điều gì?
→ Tác phẩm viết về Bích Châu phu nhân (Nguyễn Cơ) – một người phụ nữ tài sắc vẹn toàn, trung trinh và có công lớn với đất nước. Bà hy sinh để cứu vua và sau này còn hiển linh báo mộng giúp vua tránh được họa xâm lăng. Tác phẩm tôn vinh lòng trung hiếu, đức hy sinh và tinh thần yêu nước.

Who – Ai là tác giả và ai là nhân vật trung tâm trong tác phẩm?
→ Tác giả là Đoàn Thị Điểm, nữ sĩ nổi tiếng đời Lê trung hưng.
→ Nhân vật trung tâm là Bích Châu phu nhân (Nguyễn Cơ) – người phụ nữ tài giỏi, trung thành, được vua và dân tôn kính, được thờ phụng tại đền Hải Khẩu Linh Từ.

When – Tác phẩm được viết khi nào, và thời gian trong tác phẩm diễn ra vào thời điểm nào?
→ Tác phẩm được viết trong giai đoạn văn học trung đại, thời kỳ Lê.
→ Nội dung tác phẩm kể lại các sự kiện lịch sử vào thời Trần Duệ Tông (1373–1377) và Thánh Tông, khi đất nước trải qua nhiều biến cố và chiến tranh.

Where – Tác phẩm diễn ra ở địa điểm nào? Địa danh “Hải Khẩu Linh Từ” có đặc điểm gì đặc biệt?
→ Diễn ra tại đền Hải Khẩu Linh Từ, ở vùng cửa biển.
→ Đây là nơi thờ Bích Châu phu nhân – biểu tượng thiêng liêng của lòng trung hiếu, trí tuệ và sự hy sinh. Đền là nơi ghi nhớ công lao, đồng thời phản ánh tín ngưỡng dân gian thờ anh hùng, liệt nữ của nhân dân ta.

Why – Mục đích, thông điệp của tác phẩm “Hải Khẩu Linh Từ”?
→ Tác phẩm nhằm tôn vinh phẩm chất cao đẹp của người phụ nữ Việt Nam, đề cao lòng trung nghĩa, tinh thần vì nước quên thân.
→ Đồng thời, tác phẩm thể hiện niềm tin dân gian vào sự linh thiêng, khẳng định sự gắn bó giữa lịch sử, tâm linh và văn hóa dân tộc.

How – Có những hình ảnh, chi tiết, cảm xúc nào đặc biệt trong việc tái hiện đền thiêng và con người nơi cửa biển?
→ Các chi tiết nổi bật như: cảnh biển dữ dội khi vua ra trận, sự hy sinh bi tráng của Bích Châu phu nhân, giấc mộng hiển linh báo quốc nạn...
→ Cảm xúc của tác phẩm mang sắc thái thiêng liêng, trang trọng và ngưỡng mộ, kết hợp giữa yếu tố lịch sử – tâm linh – văn hóa, tạo nên vẻ đẹp sâu lắng và đầy cảm hứng.

Câu 2:

- Tóm tắt "Hải khẩu linh từ" của Đoàn Thị Điểm kể về Nguyễn Cơ (còn được biết đến là Bích Châu, Chế Thắng phu nhân). Bà xinh đẹp, tài sắc vẹn toàn, có tài văn chương, thi ca; nữ công gia chánh còn biết binh pháp, thao lược, có khả năng lãnh đạo. Bà cũng là cung nhân đời Trần Duệ Tông, là con gái nhà quan. Trong một lần vua Trần Duệ Tông đem quân lên đường, gặp gió bão nổi lên, sóng biển gào thét. Để giúp vua, bà nguyện hi sinh thân mình. Đến triều Thánh Tông trị vì, ngoài thuỳ lại có giặc ngoại xâm. Bà đã báo mộng cho vua biết về những nguy hại mà sắp tới đất nước sẽ gặp phải. Nhà vua làm theo và tránh được đại họa. Vua ghi nhớ công ơn của bà và lập đền thờ để nhân dân đời đời tưởng nhớ công lao của bà.

- Các sự kiện chính

Nhân vật Nguyễn Cơ (Bích Châu)

*Lai lịch:

- Tên đầy đủ: Nguyễn Cơ.

- Biệt danh: Bích Châu, Chế Thắng phu nhân.

- Quê quán: Hải Yến, Hải Hậu, Nam Định.

- Chồng: Trần Duệ Tông.

- Con: Không có.

- Cung phi nhà Trần là con gái nhà quan.

*Chân dung:

- Ngoại hình:

+ Xinh đẹp, tài sắc vẹn toàn.

+ "Mày ngài, mắt phượng, má đào, môi son".

+ "Dáng người lả lướt, uyển chuyển".

- Tính cách:

+ Thông minh, sắc sảo.

+ Cương trực, mạnh mẽ.

+ Yêu nước, thương dân.

+ Có lòng nhân ái.

- Tài năng:

+ Nữ công gia chánh.

+ Văn chương, thi ca.

+ Nắm binh pháp, thao lược.

+ Có khả năng lãnh đạo.

*Vai trò trong "Hải Khẩu Linh Từ":

- Nhân vật chính:

+ Câu chuyện xoay quanh cuộc đời và sự nghiệp của bà.

+ Thể hiện những phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ Việt Nam.

- Nữ anh hùng:

+ Có công giúp vua Trần Duệ Tông dẹp giặc ngoại xâm.

+ Cứu nguy cho đất nước.

- Biểu tượng cho lòng yêu nước:

+ Sẵn sàng hy sinh bản thân vì đại nghĩa.

+ Gương sáng cho thế hệ sau.

# data[].attributes.body
câu 1:

What – Tác phẩm viết về điều gì?
Tác phẩm kể lại câu chuyện về Bích Châu phu nhân, người phụ nữ tài giỏi, trung hiếu, đã hy sinh để bảo vệ vua và hiển linh cứu nước.

Who – Ai là tác giả và ai là nhân vật trung tâm trong tác phẩm?

Tác giả: Đoàn Thị Điểm

Nhân vật trung tâm: Bích Châu phu nhân (Nguyễn Cơ)

When – Tác phẩm được viết khi nào, và thời gian trong tác phẩm diễn ra vào thời điểm nào?

Viết trong giai đoạn văn học trung đại (thế kỷ XVIII).

Nội dung diễn ra vào thời Trần Duệ Tông và Thánh Tông (TK XIV).

Where – Tác phẩm diễn ra ở địa điểm nào? Địa danh “Hải Khẩu Linh Từ” có đặc điểm gì đặc biệt?

Diễn ra ở cửa biển, nơi lập đền Hải Khẩu Linh Từ.

Đây là nơi linh thiêng, thờ phụng Bích Châu – biểu tượng cho lòng trung hiếu.

Why – Mục đích thông điệp của tác phẩm “Hải Khẩu Linh Từ”?
Tôn vinh người phụ nữ Việt Nam: trung hậu, tài trí, vì dân vì nước. Đồng thời thể hiện sự gắn kết giữa lịch sử và tâm linh dân gian.

câu 2:

- Tóm tắt: Bích Châu – người phụ nữ với những nét đẹp sáng ngời về cả ngoại hình lẫn phẩm chất. Bà đã giúp vua Lê Thánh Tông thoát khỏi những hiểm nguy trước thời thế đất nước bị xâm lược, bằng cách báo mộng về việc vua Chiêm Thành xâm lược, được bà cứu sống,... Nhờ công lao của bà, vua Trần Duệ Tông đã lập đền thờ bà với mong muốn tỏ lòng biết ơn, thể hiện sự tôn kính với bà.

- Các sự kiện chính:

1. Giới thiệu về Bích Châu phu nhân (Nguyễn Cơ)

Bà là cung nhân dưới triều vua Trần Duệ Tông, con gái một gia đình quan lại.

Tài sắc vẹn toàn: giỏi văn chương, nữ công gia chánh, binh pháp thao lược.

2. Sự kiện vua Trần Duệ Tông ra trận đánh giặc

Khi vua ra trận, gặp bão lớn trên biển, nguy hiểm đến tính mạng.

Bích Châu phu nhân tự nguyện hy sinh thân mình để cứu vua, thể hiện lòng trung trinh và đức hy sinh lớn lao.

3. Bích Châu hiển linh báo mộng cho vua Thánh Tông

Sau khi mất, Bích Châu hiển linh báo mộng cho vua Thánh Tông, tiên đoán quốc nạn sắp xảy ra.

Nhà vua làm theo lời mách bảo trong mộng, tránh được đại họa xâm lăng, giữ vững giang sơn.

4. Xây dựng đền thờ “Hải Khẩu Linh Từ”

Ghi nhớ công lao và sự linh thiêng của Bích Châu phu nhân, nhà vua cho lập đền thờ bà tại vùng cửa biển.

Đền được đặt tên là Hải Khẩu Linh Từ, trở thành nơi thờ phụng và là biểu tượng tâm linh của nhân dân.

5. Nhân dân đời đời ghi nhớ công ơn

Bà được ngư dân và dân chúng vùng biển tôn kính, hương khói quanh năm.

Trở thành hình mẫu của người phụ nữ trung hiếu, tận tụy với non sông, được lưu danh trong văn học và văn hóa dân gian.

# data[].attributes.body
Câu 1:

Tác phẩm trích kể về cuộc đời và sự hy sinh của cung phi Nguyễn Cơ (Bích Châu/Phù Dung) đời vua Trần Duệ Tông. Nàng là người tài sắc vẹn toàn, đưa ra "Kê minh thập sách" can gián vua nhưng không được nghe theo. Khi vua đi đánh Chiêm Thành gặp bão lớn ở cửa biển Kỳ Hoa, Nguyễn Cơ đã gieo mình xuống biển để cứu đoàn quân. Sau đó, oan hồn nàng hiển linh báo mộng cho vua Lê Thánh Tông, nhờ vua giải oan với thủy thần vùng biển Nam, góp phần giúp vua Lê dẹp yên giặc ngoại xâm. Tác phẩm ca ngợi phẩm hạnh, tài năng và lòng yêu nước, thương dân của Nguyễn Cơ.

  Who - Ai là tác giả và ai là nhân vật trung tâm trong tác phẩm?

Nhân vật trung tâm trong đoạn trích là Nguyễn Cơ (còn có các tên gọi khác là Bích Châu, Phù Dung, Duệ phi).

  When - Tác phẩm được viết khi nào, và thời gian trong tác phẩm diễn ra vào thời điểm nào?

Đoạn trích không nêu rõ tác phẩm được viết khi nào.

Thời gian trong tác phẩm diễn ra vào hai thời điểm chính:

Đời vua Trần Duệ Tông (khoảng năm Long Khánh thứ tư - 1376) khi Nguyễn Cơ còn sống và hy sinh.

Đời vua Lê Thánh Tông (khoảng niên hiệu Hồng Đức) khi oan hồn Nguyễn Cơ hiển linh báo mộng và được giải oan.

  Where - Tác phẩm diễn ra ở địa điểm nào? Địa danh "Hải Khẩu Linh Từ" có đặc điểm gì đặc biệt?

Tác phẩm diễn ra chủ yếu tại cửa biển Kỳ Hoa (thuộc địa giới Kỳ Hoa) và sau này là nơi có đền thờ Nguyễn Cơ, được gọi là "Hải Khẩu Linh Từ" hay "đền thiêng cửa bể".

Đặc điểm đặc biệt của địa danh này là:

Đây là vùng cửa biển thường xuyên có sóng to gió lớn, được cho là do thủy thần quấy phá.

Có một ngôi miếu cổ rất hiển linh, nơi thủy thần (ban đầu được miêu tả là đô đốc vùng biển Nam hung tợn) cai quản.

Sau khi Nguyễn Cơ hy sinh và được giải oan, nơi đây trở thành đền thờ bà, rất linh ứng.

  Why - Mục đích thông điệp của tác phẩm "Hải Khẩu Linh Từ" là gì? Mục đích và thông điệp của tác phẩm là:

Ca ngợi tấm gương trung trinh, tiết liệt, tài năng và lòng yêu nước, sẵn sàng hy sinh vì dân, vì nước của người phụ nữ Việt Nam (qua nhân vật Nguyễn Cơ).

Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc vua/người đứng đầu phải biết lắng nghe lời can gián của bề tôi hiền tài và đặt lợi ích quốc gia, dân chúng lên trên lợi ích cá nhân hay sự hiếu chiến.

Thể hiện niềm tin vào công lý, sự trừng phạt cái ác và sự tôn vinh những tấm gương hy sinh cao cả, ngay cả khi đã khuất.

Đề cao vai trò của đức trị và sự anh minh của bậc quân vương (vua Lê Thánh Tông) trong việc mang lại bình yên cho đất nước.

  How - Có những hình ảnh, chi tiết, cảm xúc nào đặc biệt trong việc tái hiện đền thiêng và con người nơi cửa biển? Trong đoạn trích, việc tái hiện đền thiêng và con người nơi cửa biển được thể hiện qua những hình ảnh, chi tiết và cảm xúc đặc biệt:

Đền thiêng (Hải Khẩu Linh Từ): Ban đầu được miêu tả gắn liền với sự quấy phá của thủy thần ("thần miếu ở phía trước rất hiển linh", "các tàu thuyền qua lại nếu đến đó lễ bái thì sẽ được thuận buồm xuôi gió, không thì một mái chèo, một mảnh buồm đều bị đắm"). Sau đó, khi vua Lê Thánh Tông đi qua, đền hiện lên là "một toà miếu cổ, hương khỏi nghi ngút, hoa thơm ngào ngạt", có "các chuột ra vào trong bụi rậm, chim sẻ ríu rít nơi lau lách, hành khách treo tiền giấy trên cành cây, người làng gác thuyền bên cạnh đền", cho thấy sự linh thiêng và là nơi sinh hoạt tâm linh của người dân. Đặc biệt, sau khi Nguyễn Cơ hiển linh, đền trở thành nơi thờ bà, khói hương nghi ngút và rất linh ứng, gắn liền với sự hy sinh cao cả.

Con người nơi cửa biển: Được khắc họa qua hình ảnh các "phụ lão" chất phác, am hiểu về vùng đất của mình, ra đón tiếp nhà vua và cung cấp thông tin về sự linh thiêng (và cả sự đáng sợ) của miếu thần và vùng biển. Sau này, người dân địa phương là những người chăm nom đền thờ. Có cả hình ảnh "người thuyền chài hát văng vẳng ở trong cảng nhỏ" gợi lên cuộc sống bình dị của họ.

Cảm xúc: Tác phẩm gợi lên nhiều cảm xúc:

Lo âu, bất lực: Cảm xúc của Nguyễn Cơ khi không can gián được vua và lo cho vận nước, cho đoàn quân.

Bi thương, cảm phục: Cảm xúc khi chứng kiến sự hy sinh của Nguyễn Cơ.

Kinh hoàng: Phản ứng của vua và phi tần khi Nguyễn Cơ gieo mình xuống biển.

Xót thương: Cảm xúc của vua Lê Thánh Tông khi nghe Nguyễn Cơ kể về nỗi oan của mình.

Bồi hồi, suy ngẫm: Cảm xúc của vua Lê Thánh Tông khi đi qua cửa biển Kỳ Hoa và liên hệ sự hưng suy của đất nước với đức độ của nhà vua.

Thanh thản, siêu thoát: Cảm xúc của oan hồn Nguyễn Cơ sau khi được giải oan.

Tôn kính: Cảm xúc của tác giả và có lẽ cả người đọc đối với tấm gương Nguyễn Cơ.

Câu 2:

Tóm tắt tác phẩm "Hải Khẩu Linh Từ" (trích):

Đoạn trích kể về cuộc đời bi tráng của cung phi Nguyễn Cơ (Bích Châu/Phù Dung) dưới triều vua Trần Duệ Tông. Nàng là người tài sắc, thông tuệ, đã dâng "Kê minh thập sách" can gián vua khi thấy chính sự suy yếu, nhưng không được vua nghe theo. Khi vua quyết định thân chinh đánh Chiêm Thành và đoàn quân gặp bão lớn tại cửa biển Kỳ Hoa, trước điềm báo nguy và giấc mộng của vua về việc thủy thần đòi một mỹ nữ, Nguyễn Cơ đã quyết định hy sinh thân mình gieo mình xuống biển để cứu vớt ba quân. Sự hy sinh của nàng khiến bão tan. Tuy nhiên, sau đó vua Trần vẫn thất bại trong cuộc chiến.

Câu chuyện chuyển tiếp đến triều vua Lê Thánh Tông. Khi vua Lê đi dẹp giặc ngoại xâm và đi qua cửa biển Kỳ Hoa, oan hồn Nguyễn Cơ hiện về báo mộng, kể lại việc nàng bị giam cầm dưới thủy phủ của tên đô đốc biển Nam hung bạo. Nàng xin vua giải oan cho mình. Vua Lê Thánh Tông, với sự anh minh, đã viết thư gửi cho Quảng Lợi Vương (cấp trên của tên đô đốc) yêu cầu trị tội kẻ dưới. Tên đô đốc bị bắt và trừng trị. Oan hồn Nguyễn Cơ được giải thoát, hóa thành tiên nữ hiển linh tại nơi xưa. Vua Lê Thánh Tông cảm động trước tấm gương của nàng đã cho lập đền thờ và sắc phong, từ đó đền thờ bà tại cửa biển Kỳ Hoa rất linh thiêng.

Các sự kiện chính:

1.    Nguyễn Cơ (Bích Châu/Phù Dung) là cung phi tài sắc của vua Trần Duệ Tông, dâng "Kê minh thập sách" can gián nhà vua nhưng không được nghe theo.

2.    Vua Trần Duệ Tông quyết định thân chinh đánh Chiêm Thành bất chấp lời can ngăn.

3.    Đoàn quân của vua Trần gặp bão lớn tại cửa biển Kỳ Hoa.

4.    Thủy thần hiện lên trong giấc mộng của vua, đòi một mỹ nữ.

5.    Nguyễn Cơ tự nguyện gieo mình xuống biển hy sinh để cứu đoàn quân.

6.    Bão tan sau sự hy sinh của Nguyễn Cơ.

7.    Vua Trần Duệ Tông tiếp tục cuộc chiến nhưng thất bại.

8.    Thời gian chuyển đến triều vua Lê Thánh Tông đi dẹp giặc.

9.    Tại cửa biển Kỳ Hoa, oan hồn Nguyễn Cơ hiện về báo mộng cho vua Lê Thánh Tông, kể về nỗi oan khuất dưới thủy phủ và xin giải thoát.

10. Vua Lê Thánh Tông viết thư cho Quảng Lợi Vương yêu cầu trị tội tên đô đốc biển Nam.

11. Tên đô đốc bị bắt và trừng trị, oan hồn Nguyễn Cơ được giải oan.

12. Oan hồn Nguyễn Cơ hiển linh tại cửa biển.

13. Vua Lê Thánh Tông cho lập đền thờ, làm văn tế và sắc phong cho Nguyễn Cơ tại cửa biển Kỳ Hoa.

# data[].attributes.body
Câu 1:

*What – Tác phẩm viết về điều gì?
Tác phẩm kể về Bích Châu phu nhân (Nguyễn Cơ) – một cung phi triều Trần, người phụ nữ có tài năng và đức độ. Bà đã hy sinh thân mình để cứu vua giữa biển khơi, sau đó hiển linh báo mộng giúp vua Thánh Tông tránh được hiểm họa xâm lăng. Câu chuyện làm nổi bật lòng trung trinh, trí tuệ và tinh thần yêu nước.

* Who – Ai là tác giả và ai là nhân vật trung tâm trong tác phẩm?
Tác giả là Đoàn Thị Điểm, một nữ sĩ nổi tiếng thời Lê trung hưng, được biết đến với nhiều tác phẩm viết bằng chữ Hán và chữ Nôm.
Nhân vật trung tâm là Bích Châu phu nhân (Nguyễn Cơ) – biểu tượng của người phụ nữ Việt Nam trung hiếu, tài giỏi, được nhân dân thờ phụng tại đền Hải Khẩu.

*When – Tác phẩm được viết khi nào, và thời gian trong tác phẩm diễn ra vào thời điểm nào?
Tác phẩm được sáng tác trong giai đoạn văn học trung đại, khoảng thế kỷ XVIII, dưới triều Lê.
Nội dung truyện tái hiện các sự kiện xảy ra dưới thời vua Trần Duệ Tông (1372–1377) và Thánh Tông, khi đất nước đối mặt với giặc ngoại xâm.

*Where – Tác phẩm diễn ra ở địa điểm nào? Địa danh “Hải Khẩu Linh Từ” có đặc điểm gì đặc biệt?
Bối cảnh diễn ra chủ yếu ở cửa biển, nơi vua ra trận và Bích Châu hi sinh.
Sau này, nhà vua cho xây đền thờ tại đó – Hải Khẩu Linh Từ, vừa là nơi tưởng niệm, vừa là chốn linh thiêng gắn liền với niềm tin dân gian về người phụ nữ hiển thánh. Địa danh này là biểu tượng của lòng trung hiếu và sự hy sinh cao cả.

*Why – Mục đích, thông điệp của tác phẩm “Hải Khẩu Linh Từ”?
Tác phẩm nhằm tôn vinh phẩm chất cao đẹp của người phụ nữ Việt Nam: tài năng, trung hiếu, dũng cảm, có tinh thần dân tộc sâu sắc.
Đồng thời, phản ánh niềm tin dân gian vào sự hiển linh, thể hiện mối liên hệ giữa lịch sử – tâm linh – văn hóa truyền thống.

*How – Có những hình ảnh, chi tiết, cảm xúc nào đặc biệt trong việc tái hiện đền thiêng và con người nơi cửa biển?

Hình ảnh biển cả cuồng nộ, người phụ nữ hi sinh giữa sóng to gió lớn, giấc mộng kỳ lạ giúp vua thoát nạn là những chi tiết tiêu biểu, giàu cảm xúc.
Tác phẩm tạo nên bầu không khí thiêng liêng, xúc động, thể hiện sự kết nối giữa người sống và người đã khuất, giữa hiện thực và tâm linh, giữa cá nhân và vận mệnh dân tộc.

Câu 2:

Tóm Tắt:

xoay quanh Nguyễn Cơ, còn được gọi là Bích Châu hoặc Chế Thắng phu nhân. Bà nổi bật với vẻ đẹp và tài năng vượt trội, bao gồm khả năng văn học, thi ca, nữ công gia chánh và cả binh pháp. Bà là cung nhân dưới triều Trần Duệ Tông và thuộc dòng dõi quan lại. Khi vua Trần Duệ Tông ra trận và gặp phải bão tố trên biển, bà đã tự nguyện hy sinh để giúp vua. Về sau, trong thời kỳ trị vì của vua Thánh Tông, bà đã báo mộng cho vua về nguy cơ xâm lược sắp tới. Nhà vua đã hành động theo lời bà và tránh được tai họa lớn. Để tưởng nhớ công lao của bà, vua đã xây dựng đền thờ để nhân dân mãi mãi ghi nhớ.

Các sự kiên chính: