# data[].attributes.attachment_link.provider_name
ระบบคลังความรู้ SciMath

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
หม่อน มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Morus sp. ชื่อภาษาอังกฤษคือ White Mulberry, Mulberry Tree และมีชื่อภาษาท้องถิ่นได้แก่ หม่อน, มอน (อีสาน), ซึมเฮียะ (จีน) อยู่ในวงศ์ Moraceae ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของหม่อน เป็นไม้พุ่มขนาดย่อม เปลือกต้นสีน้ำตาลแดง ใบเดี่ยวออกสลับสีเขียวเข้มรูปหัวใจขอบจักฟันเลื่อย ผิวสาก สีเขียวเข้ม เส้นใบตามยาว 3 เส้น ดอกเล็ก ๆ กลม เป็นช่อแท่งกลมเล็ก ๆ ดอกตัวผู้และตัวเมียแยกกัน ดอกย่อยมี 4 กลีบ ออกตามซอกใบที่ปลายกิ่งยาวราว 1 นิ้ว ผลเป็นผลรวมออกเป็นพวงวงกลมเล็กเมื่อสุกมีสีม่วงแดงถึงดำผลกลมเล็ก ๆ เมื่อสุกสีน้ำตาลดำเป็นพวง และยังเป็นพืชอาหารตามธรรมชาติของหนอนไหม

ภาพที่ 1 หม่อน (Mulberry)
ที่มา วรางรัตน์ เสนาสิงห์

การขยายพันธุ์หม่อน นิยมใช้วิธีการปักชำกิ่งมากที่สุด เพราะสามารถขยายพันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว และสามารถให้ต้นหม่อน และใบหม่อนที่สมบูรณ์เต็มที่ได้ กิ่งพันธุ์หม่อนที่ใช้ในการปักชำ ควรเป็นกิ่งแก่ที่มีอายุตั้งแต่ 6 เดือน - 1 ปี ขึ้นไป จนถึง 2 ปี ไม่ควรใช้กิ่งที่มีอายุมากเกินกว่า 2 ปี ลักษณะกิ่งออกสีเขียวปนเทา สีเทาหรือสีน้ำตาลปนเทา โดยการตัดกิ่งควรตัดความยาวประมาณ 15 - 20 เซนติเมตร โดยให้มีตายอดหรือตาใบติดประมาณ 2 - 3 ตา และควรตัดกิ่งทั้งสองด้านเป็นรูปปากฉลาม การปักชำจะใช้วิธีการปักทั่วไป โดยการเสียบกิ่งลงดินลึกประมาณ 7 - 10 เซนติเมตร โดยให้ตายอดตั้งขึ้นในแนวเอียงประมาณ 40 - 50 องศา ระยะการปักชำในแปลงประมาณ 1.5 - 2 เมตร หลังจากการปักชำอาจรดน้ำหรือไม่ก็ได้ ทั้งนี้ การปักชำที่ให้ได้ผลดีควรปักชำในช่วงต้นฤดูฝนประมาณเดือนพฤษภาคม-กรกฎาคม เพราะกิ่งจะอาศัยน้ำฝนเติบโตได้เอง โรค และแมลง สำคัญของหม่อนได้แก่ โรคของหม่อน ได้แก่ โรครากเน่า โรคใบด่าง เป็นต้น แมลงศัตรูที่สำคัญ แมลงประเภทปากดูด เช่น แมลงหวี่ขาว เพลี้ยชนิดต่างๆ ไรแดง เป็นต้น ซึ่งแมลงเหล่านี้ชอบดูดกินน้ำเลี้ยงจากลำต้น ใบ และยอดอ่อนทำให้หม่อนหยุดการเจริญเติบโต หรือเติบโตช้า จนถึงใบหงิกงอ แห้งตาย และแมลงศัตรูประเภทปากกัด เช่น แมลงค่อมทอง ด้วงเจาะลาต้น ปลวก เป็นต้น เป็นแมลงที่ชอบกัดกินลำต้น ใบ และใบอ่อน ทำให้ต้นหรือกิ่งหม่อนแห้งตาย

ภาพที่ 2 ใบ และผลอ่อนของหม่อน
ที่มา วรางรัตน์ เสนาสิงห์
ประโยชน์หม่อน

1. ใบสดเมื่อนำใบมาเคี้ยวสด ๆ จะมีรสหวานอมขมเย็นเล็กน้อย บางท้องถิ่นนำมากินสด

2. ปัจจุบันนิยมนำใบมาตากแห้ง และชงดื่มเป็นน้ำชาใบหม่อน ซึ่งจะให้กลิ่นหอมมีเอกลักษณ์ และรสชาติเหมือนชา แต่อมหวานเล็กน้อย

3. บางท้องถิ่น เช่น ภาคอีสาน ภาคเหนือ นิยมใบมาปรุงอาหารในเมนูจำพวกต้มต่าง ซึ่งจะเพิ่มรสชาติให้อร่อยมากยิ่งขึ้น

4. ในส่วนของผลสุก สามารถกินเป็นผลไม้หรือเป็นอาหารนกได้

5. ในบางพื้นที่ที่มีการปลูกหม่อนมากจะนำผลหม่อนมาหมักเป็นไวน์จำหน่าย ซึ่งสามารถหาซื้อได้ตามสถาน Otop ต่างๆ ลักษณะไวจากผลหม่อนจะเป็นสีม่วงอมแดง หรือนำผลสุกมารับประทานสดซึ่งจะให้รสเปรี้ยวอมหวานเล็กน้อย หรือจำหน่ายผลหม่อนสุกกินสด

วิธีการนำไปใช้ประโยชน์

1. การเลือกใบหม่อนเพื่อทำยา ควรเลือกใบเขียวสด ดูอวบทั่วทั้งใบ และไม่มีรอยกัดกินของแมลง

2. การนำใบหม่อนมาทำยาสามารถทำด้วยวิธีการตากแห้งใบ แล้วบดอัดใส่แคปซูลรับประทานหรือการนำใบแห้งมาต้มดื่มเป็นชาใบหม่อน

3. ไม่ควรใช้ยาต่อเนื่อง และในปริมาณที่มากๆ เพราะอาจได้รับสารแทนนินที่มีผลต่อระบบการย่อยอาหารในกระเพาะอาหาร ทำให้เกิดท้องอืด อาหารไม่ย่อยได้

4. หากพบมีอาการแพ้หรือมีผลผิดปกติในร่างกาย ให้หยุดการใช้ทันที

สรรพคุณหม่อน
ผลหม่อน เป็นผลหม่อนมีลักษณะสีแดง สีม่วงแดง และสุกจัดจะออกสีม่วงดำหรือสีดำ พบสารในกลุ่ม anthocyanin ที่มีฤทธิ์ต่อต้านอาการขาดเลือดในสมอง ต่อต้านอนุมูลอิสระ นอกจากนั้นยังพบวิตามินซี ในปริมาณสูง ช่วยป้องกันเลือดออกตามไรฟันอีกด้วย

ใบหม่อน (ต้มน้ำหรือใบแห้งชงเป็นชาดื่ม) ช่วยในการผ่อนคลาย, แก้ร้อนใน กระหายน้ำ, ช่วยลดไข้หวัด และอาการปวดหัว, ช่วยแก้อาการวิงเวียนศรีษะ, แก้ไอ แก้เจ็บคอ แก้คอแห้ง, ต้านอนุมูลอิสระ ลดการเสื่อมสภาพของเซลล์, ช่วยลดน้ำตาลในเลือด และช่วยทุเลาอาการจากโรคเบาหวาน, ลดระดับคลอเลสเตอรอลในเลือด, ป้องกันโรคหัวใจ และหลอดเลือด, ช่วยลดความดันเลือด และต้านแบคทีเรีย ช่วยแก้อาการท้องเสีย

ส่วนของกิ่ง ลำต้น พบสารหลายชนิดที่กล่าวในข้างต้น ทำหน้าที่ออกฤทธิ์ต่อต้านการสร้างเมลานินที่เป็นสารสร้างเม็ดสี จึงมีการสกัดสารดังกล่าวมาใช้ในเครื่องสำอางเพื่อความสวยความงามทำให้ผิวขาวนวล ผลจากฤทธิ์ทางยาอย่างอื่นมีการศึกษาพบช่วยบรรเทาอาการปวดข้อ กล้ามเนื้อ ลดอาการมือเท้าเป็นตะคริว
แหล่งที่มา
สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ. หม่อน (Mulberry: Morus alba Linn.). สืบค้นเมื่อ 9 ตุลาคม 2561, จากhttp://kanchanapisek.or.th/kp6/sub/book/book.php?book=7&chap=3&page=t7-3-infodetail02.html

สำนักวิจัยและพัฒนาหม่อนไหม. mulberry. สืบค้นเมื่อ 9 ตุลาคม 2561, จาก https://www.qsds.go.th/osrd_new/inside_page.php?pageid=4

เว็บเพื่อพืชเกษตรไทย. หม่อน/ใบหม่อน (mulberry) ประโยชน์ และสรรพคุณหม่อน . สืบค้นเมื่อ 9 ตุลาคม 2561, จาก http://puechkaset.com/หม่อน/

ดูเพิ่มเติม

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
วรางรัตน์ เสนาสิงห์

# data[].attributes.attachment_link.title
ประโยชน์ของหม่อน (Mulberry)

# data[].attributes.attachment_link.description
หม่อน มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Morus sp.

# data[].attributes.body
หม่อนพันธุ์ หม่อนน้อย

# data[].attributes.body
หม่อนพันธุ์ ตาดำ

# data[].attributes.body
แหล่งเว็บไซต์ที่นำมา

1. https://www.inwiangvalley.com/2298/

2. https://www.scimath.org/article-science/item/9114-mulberry

3.https://www3.rdi.ku.ac.th/exhibition/50/plant/67_plant/67_plant.html

4. http://agknowledge.arda.or.th/silk&sericulture/?page_id=722

5. http://www.rspg.or.th/plants_data/kp_bot_garden/kpb_20-3.htm

6.www.saranukromthai.or.th

7.https://www.hfocus.org/content/2021/07/22389

8.https://www.fourfarm.com/

9.https://qsds.go.th/newosrd/

10.https://www.hfocus.org/content/2021/07/22389

# data[].attributes.body
ใบหม่อนอุดมไปด้วยสารอาหารที่ประโยชน์ต่อสุขภาพมากมาย แต่ก็ควรบริโภคในปริมาณที่เหมาะสม เพื่อลดความเสี่ยงของปัญหาสุขภาพที่อาจตามมา โดยข้อควรระวังในการบริโภคใบหม่อน มีดังนี้

การบริโภคใบหม่อนอาจทำให้ ท้องอืด ท้องเสีย หรือท้องผูกได้

สำหรับผู้ที่ใช้ใบหม่อนเพื่อรักษาหรือป้องกันโรค ควรใช้ในปริมาณที่เหมาะสม และไม่ควรใช้ติดต่อกันเกิน 12 สัปดาห์ เนื่องจากยังไม่มีข้อมูลด้านความปลอดภัยในการใช้งานที่เพียงพอ

ใบหม่อนมีสรรพคุณในการลดระดับน้ำตาลในเลือด

# data[].attributes.headline
มีดังนี้การบริโ

# data[].attributes.body
มีดังนี้

การบริโภคใบหม่อนอาจทำให้วิงเวียนศีรษะ ท้องอืด ท้องเสีย หรือท้องผูกได้

ควรใช้ในปริมาณที่เหมาะสม และไม่ควรใช้ติดต่อกันเกิน 12 สัปดาห์

ใบหม่อนมีสรรพคุณในการลดระดับน้ำตาลในเลือด สำหรับผู้ที่จะเข้ารับการผ่าตัด ควรงดการบริโภค 2 สัปดาห์ เพื่อไม่ให้ระดับน้ำตาลในเลือดต่ำจนกกระทบต่อการห้ามเลือด

หากมีอาการแพ้หรือเกิดความผิดปกติกับร่างกาย ควรหยุดบริโภคทันที

# data[].attributes.headline
วิธีป้องกันน้องหม่อน

# data[].attributes.subject
วิธีป้องกันน้องหม่อน

# data[].attributes.body
วิธีป้องกันกำจัด เมื่อพบต้นที่เป็นโรคให้ขุดต้นทั้งรากขึ้นมาเผาทำลายทิ้งไป ใส่ปูนขาวในบริเวณหลุมที่ขุดไว้ พร้อมตากดินทิ้งไว้ 1-2 เดือนนะพรี่ๆ

# data[].attributes.headline
ศัตรูของต้นหม่อนน้อยใหญ่

# data[].attributes.subject
ศัตรูของต้นหม่อนน้อยใหญ่

# data[].attributes.body
ศัตรูของหม่อนมีทั้งเชื้อโรคและแมลง เชื้อที่ทำให้เกิดโรคกับส่วนต่างๆ ของหม่อน เช่น ราก ส่วนแมลงจะรบกวนทำความเสียหาย ให้แก่ลำต้น และใบหม่อน ส่วนแมลงที่รบกวนมีดัวนี้ เพลี้ยไฟ แมลงหวี่ขาว เพลี้ยเเป้ง ด้วงเจาะลำต้นหม่อน ปลวก หอยทาก

# data[].attributes.headline
โรคสำคัญของหม่อนผลสด เ

# data[].attributes.body
โรคสำคัญของหม่อนผลสด เช่น โรครากเน่า ที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรียชนิดหนึ่ง ทำความเสียหายให้หม่อนได้ทุกช่วงอายุระยะแรกใบจะเหี่ยวคล้ายถูกน้ำร้อนลวก ต่อมาใบจะเริ่มเหี่ยวจากส่วนยอดลงมา

# data[].attributes.headline
ปลูกง่ายนิดเดียวที่เหลือยากหมดขอบคุณค่ะ

# data[].attributes.subject
ปลูกง่ายนิดเดียวที่เหลือยากหมดขอบคุณค่ะ

# data[].attributes.body
1.นำกิ่งพันธุ์ มัลเบอรี่ตัดให้มีขนาด 10-12 นิ้ว นำกิ่งประมาณ 5-10 กิ่งมาปักชำในกระถางเดียวกัน

2.รดน้ำให้ดินชุ่ม แล้วนำถุงพลาสติกใสมาคลุมกระถางเพื่อไม่ให้อากาศเข้า

3.นำกระถางไว้ในที่ร่มแสงเเดดรำไร ห้ามนำไปตั้งไว้ที่ๆมีเเสงแดดจัด

4.ตั้งกระถางเพาะไว้ 10-15 วัน กิ่งมัลเบอรี่จะเริ่มแตกยอด

5.ทิ้งไว้ประมาณ 10 วัน ก็จะสามารถแยกกิ่งชำลงปลูกในกระถางหรือลงดินได้เลย

# data[].attributes.headline
เมื่อต้นหม่อนมีอายุตั้งแต่ 2ปีเป็นต้นไป

# data[].attributes.subject
เมื่อต้นหม่อนมีอายุตั้งแต่ 2ปีเป็นต้นไป

# data[].attributes.body
จะให้ผลผลิตผลหม่อนเพียงพอต่อการบริโภคผลสดทั้งครอบครัวทุกวัน ตลอดปี

# data[].attributes.headline
หม่อนสามารถเจริญเติบโตได้ดีที่อุณหภูมิ 25 - 30 องศาเซลเซียส ในช่วงอุณหภูมิ สูงกว่า 40 องศาเซลเซียสขึ้นไป 

# data[].attributes.subject
หม่อนสามารถเจริญเติบโตได้ดีที่อุณหภูมิ 25 - 30 องศาเซลเซียส ในช่วงอุณหภูมิ สูงกว่า 40 องศาเซลเซียสขึ้นไป 

# data[].attributes.headline
วิตามิน C สูง

# data[].attributes.subject
วิตามิน C สูง

# data[].attributes.body
มีฤทธิ์ต่อต้านอาการขาดเลือดในสมอง ต่อต้านอนุมูลอิสระ นอกจากนั้นยังพบวิตามินซี ในปริมาณสูง ช่วยป้องกันเลือดออกตามไรฟัน

# data[].attributes.body
ต้มน้ำหรือใบแห้งชงเป็นชาดื่ม ช่วยในการผ่อนคลาย, แก้ร้อนใน กระหายน้ำ ช่วยแก้อาการวิงเวียนศรีษะ แก้ไอ แก้เจ็บคอ แก้คอแห้ง, ต้านอนุมูลอิสระ ลดการเสื่อมสภาพของเซลล์, ช่วยลดน้ำตาลในเลือด ปัจจุบันนิยมนำใบมาตากแห้ง และชงดื่มเป็นน้ำชาใบหม่อน ซึ่งจะให้กลิ่นหอมมีเอกลักษณ์ และรสชาติเหมือนชา แต่อมหวานเล็กน้อย บางท้องถิ่น เช่น ภาคอีสาน ภาคเหนือ นิยมใบมาปรุงอาหารในเมนูจำพวกต้มต่าง ซึ่งจะเพิ่มรสชาติให้อร่อยมากยิ่งขึ้น ในส่วนของผลสุก สามารถกินเป็นผลไม้หรือเป็นอาหารนกได้ ในบางพื้นที่ที่มีการปลูกหม่อนมากจะนำผลหม่อนมาหมักเป็นไวน์จำหน่าย ซึ่งสามารถหาซื้อได้ตามสถาน Otop

# data[].attributes.headline
นำไปสร้างผลิตภัณฑ์

# data[].attributes.subject
นำไปสร้างผลิตภัณฑ์

# data[].attributes.body
สามารถใช้เป็นไม้ในการสร้างผลิตภัณฑ์ทางกีฬาบางชนิดได้ และเยื่อจากเปลือกลำต้นและกิ่งสามารถนำมาทำเป็นกระดาษได้สวยงามเช่นเดียวกับกระดาษสา

# data[].attributes.body
8-12 วัน ดอกหม่อนจะออกและใช้เวลา40-45 วันหรือประมาณ 6สัปดาห์ผลจึงจะสุก

# data[].attributes.body
ลำต้นสีขาวนวล แตกกิ่งก้านมาก ใบใหญ่ค่อนข้างบาง เรียบเป็นมันไม่มีขน และไม่มีแฉก ใบมีลักษณะคล้ายใบโพธิ์ ปลายใบแหลมขอบหยักถี่ ดอกสีขาว มีดอกแต่ไม่ติดผล ทนทานต่อความแห้งแล้งได้ดี แต่เป็นโรครากเน่าได้ง่าย

# data[].attributes.body
หม่อนน้อย หม่อนตาดำ หม่อนจาก หม่อนมี่ หม่อนไผ่ หม่อนส้ม หม่อนส้มใหญ่ หม่อนสร้อย หม่อนใบโพธิ์ หม่อนแก้วชนบท หม่อนแก้วอุบล หม่อนหยวก หม่อนแม่ลูกอ่อน หม่อนใบมน หม่อนจระเข้ หม่อนสา หม่อนใหญ่บุรีรัมย์ หม่อนตาแดง หม่อนแก้วสตึก

# data[].attributes.headline
หม่อนเป็นไม้ยืนต้น

# data[].attributes.subject
หม่อนเป็นไม้ยืนต้น

# data[].attributes.body
หม่อนเป็นไม้ยืนต้นจำพวกไม้พุ่ม อยู่ในวงศ์ Moraceae genus Morus มีอยู่หลาย ชนิด ที่พบมากมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Morus alba Linn. หม่อนมีลำต้นใหญ่ ตั้งตรง มีกิ่งก้านมาก ใบ เป็นส่วนที่ใช้เลี้ยงไหม ขนาด ความหนา และลักษณะรูปร่างของขอบใบจะแตกต่างกันไปตามชนิด หม่อนที่ขยายพันธุ์ด้วยกิ่งจะมีรากแขนงและรากฝอยเท่านั้น โดยรากแขนงจะทำหน้าที่ยึดลำต้นและกิ่งให้ทรงตัวอยู่ได้ ส่วนรากฝอยมีหน้าที่ดูดซึมอาหารและน้ำจากดิน

# data[].attributes.headline
ด.ช.กรฤต ลิขิตวัฒนานนท

# data[].attributes.body
ด.ช.กรฤต ลิขิตวัฒนานนท์ เลขที่2

ด.ญ.พัชญาภา โตทอง เลขที่36

ด.ญ.ภิญญาพัชญ์ หาบุญพาท เลขที่37