# data[].attributes.headline
2 апта, Нагель “Жарқанат болу қандай?”

# data[].attributes.subject
2 апта, Нагель “Жарқанат болу қандай?”

# data[].attributes.headline
2 апта, Сынып жұмысы “Елсіз Арал”

# data[].attributes.subject
2 апта, Сынып жұмысы “Елсіз Арал”

# data[].attributes.headline
2 апта - сынып жұмысы

# data[].attributes.subject
2 апта - сынып жұмысы

# data[].attributes.headline
Люси(2014) 🧠🔋 және Т.Нагель “Жарқанат болу қандай?”🧠🪫 байланысы:

# data[].attributes.subject
Люси(2014) 🧠🔋 және Т.Нагель “Жарқанат болу қандай?”🧠🪫 байланысы:

# data[].attributes.body
1. Люси фильмі:

Фильмде басты идея – адамның миының мүмкіндіктері толық ашылса не болар еді деген сұрақ. Люси есірткі әсерінен миының пайдаланылмай жатқан бөлігін іске қосып, уақытты, кеңістікті, ақпаратты басқару деңгейіне жетеді. Бұл – шексіз таным мен күшке ие болу туралы философиялық-фантастикалық ой.

2. Нагельдің “Жарқанат болу қандай?”:

Философ Томас Нагель сұрақ қояды: “Жарқанат болу қандай?” Біз жарқанаттың денесін, жүйке жүйесін, эхолокациясын ғылыми түсіндірсек те, оның ішкі субъективті тәжірибесін сезіне алмаймыз. Яғни, сананың субъективтілігі бар, оны таза ғылыммен өлшеу мүмкін емес.

Байланысы:

Екеуінде де сана мен тәжірибенің шегі қарастырылады.

Нагель айтады: біз басқа тіршілік иесінің ішкі әлемін толық түсіне алмаймыз.

“Люси” фильмінде: егер адам миының мүмкіндігі ашылса, ол “басқа болмыс деңгейін” сезе бастайды (уақытты көру, кеңістікті басқару).

Яғни, екеуі де “адам шеңберінен шығу” идеясымен байланысты:

1)Нагельде – біз өзге тіршіліктің тәжірибесін тікелей біле алмаймыз.

2«Люси»-де – адам өз мүмкіндігін шексіз кеңейткенде, ол кәдімгі адам болудан шығады (құдайға, мәліметке айналады).

# data[].attributes.headline
“Люси” фильмі және оның “Жарқанат болу қандай” мақаласымен байланысы (Мирас)

# data[].attributes.subject
“Люси” фильмі және оның “Жарқанат болу қандай” мақаласымен байланысы (Мирас)

# data[].attributes.body
Нагельдің мақаласында біз ешқашан басқа бір адамның ойлау жүйесін және ішкі жан дүниесін түсіне алмайтынымыз айтылады. Фильмде қарапайым адам ойлау жүйесінде шегі бар екені көрсетіледі, бірақ біз шекараны ысырып, артық дүние істей алатынымыз көрсетіледі. Екі туындыда да адамның мүлдем қолынан келмейтін дүниені мысал ретінде көрсетеді. Нагель бір адамның өмірі өз болмысында қалады және ол бізге қол жетімді емес десе, фильмде адам шарасыз дүниені-адамның қолынан келсе не болар еді дейтін ой тастайды.

# data[].attributes.headline
“Люси” фильмінің жарғанатпен байланысы, Платонның Үңгір туралы аңызы 1

# data[].attributes.subject
“Люси” фильмінің жарғанатпен байланысы, Платонның Үңгір туралы аңызы 1

# data[].attributes.headline
“Люси” фильмінің жарғанатпен байланысы, Платонның Үңгір туралы аңызы 2

# data[].attributes.subject
“Люси” фильмінің жарғанатпен байланысы, Платонның Үңгір туралы аңызы 2

# data[].attributes.headline
Люси фильмі жайлы жеке ой

# data[].attributes.subject
Люси фильмі жайлы жеке ой

# data[].attributes.headline
1 апта, Мамардашвили «Мен философияны қалай түсінемін

# data[].attributes.subject
1 апта, Мамардашвили «Мен философияны қалай түсінемін

# data[].attributes.headline
1 апта, Мамардашвили “Мен философияны қалай түсінемін”

# data[].attributes.subject
1 апта, Мамардашвили “Мен философияны қалай түсінемін”

# data[].attributes.headline
2 Апта, “Елсіз арал” сынып жұмысы

# data[].attributes.subject
2 Апта, “Елсіз арал” сынып жұмысы

# data[].attributes.headline
2 Апта, “Елсіз арал” сынып жұмысы

# data[].attributes.subject
2 Апта, “Елсіз арал” сынып жұмысы

# data[].attributes.headline
Платон. Үңгір туралы аңыз.

# data[].attributes.subject
Платон. Үңгір туралы аңыз.

# data[].attributes.body
Біз айналамызда көріп жүргеніміздің барлығы ақиқат, шындық емес. Ол дүниелер шынайы секілді, бірақ ол иллюзия болуы мүмкін. Біз өзімізді дамытып, көкжиегімізді кеңейтіп, жаңа ізденістерге талпынуымыз керек. Ақиқатқа қол жеткізу қиын, ауыр болып, уақытымызды алуы мүмкін, бірақ сол жол ғана бізді шыншылдыққа жеткізеді.

# data[].attributes.headline
Мен философияны қалай түсінемін

# data[].attributes.subject
Мен философияны қалай түсінемін

# data[].attributes.headline
Жарқанат болу қандай жеке ой 1

# data[].attributes.subject
Жарқанат болу қандай жеке ой 1

# data[].attributes.headline
Жарқанат болу қандай жеке ой 2

# data[].attributes.subject
Жарқанат болу қандай жеке ой 2

# data[].attributes.headline
Платонның үңгірі туралы аңыз

# data[].attributes.subject
Платонның үңгірі туралы аңыз

# data[].attributes.body
Үңгір – адамдардың надандықта, елестер әлемінде өмір сүруі.

Көлеңкелер – жалған білім, иллюзиялар.

Үңгірден шығу – ақиқатты тану жолы (білім, философия, даналық).

Күн – ақиқаттың, ең жоғарғы идеяның бейнесі (Платон бойынша – «Идеялар әлеміндегі Жақсылық Идеясы»).

Философтың міндеті – шындыққа жетіп қана қоймай, оны басқаларға жеткізу, бірақ бұл жолда ол қарсылыққа тап болады.

“Кәдімгі өмірде біз көлеңкелерді ғана көреміз, бірақ шындық – философиялық оймен ғана ашылады” дегенді жеткізеді.

# data[].attributes.headline
“Жарқанат болу қандай?” жеке ой

# data[].attributes.subject
“Жарқанат болу қандай?” жеке ой

# data[].attributes.headline
Шәкәрімнің

«Үш анығы»

# data[].attributes.subject
Шәкәрімнің

«Үш анығы»

# data[].attributes.body
Үш анық:

1️⃣ Алла бар (Жаратушы)

Әлемнің түп себебі – Алла.

Оның құдіреті, білімі, шеберлігі шексіз.

2️⃣ Жан мәңгі

Жан өлмейді, тек түрін өзгертеді.

Адам өлген соң да жан тазара береді.

3️⃣ Ұждан (Ар, Совесть)

Жанның азығы – ұждан.

Ол үш қасиеттен тұрады: қанағат, әділет, мейірім.

Адамды нәпсіден сақтайтын күш – ар.

Шәкәрімнің айтуынша адамды тура жолға бастайтын үш ақиқат бар:

👉 Аллаға сену, жанның мәңгілігін мойындау, арлы болу.

Осыны ұстанған адам өмірде адаспайды.

# data[].attributes.headline
3 апта, "Елсіз арал" рефлексиясы

# data[].attributes.subject
3 апта, "Елсіз арал" рефлексиясы

# data[].attributes.body
1. Кейде мен елсіз аралға қашып кеткім келеді, өйткені жалғыздықта отырып ойлану, айналаңдағы қарапайым бірақ түрлі хикметке толы табиғи құбылыс пен заңдылықтарға қарап, ой толғау мүмкіндігіне ие боламын.

2. Егер материалдық тұрғыда алсақ, қарапайым өмір сүруге керекті тамақ, су, жылы жататын жер тб жетеді. Рухани тұрғыда, адам уақыт өте келе жалғыздықтан есінен адасуы мүмкін. Ондай жағдайда ол адамға не қасына бір жолдасы керек, не өзінің руханиятын толығымен бір бағытқа қарай жұмсайды(құлшылық, медитация тб)

3. Жалғыздық пен бірлік екеуі де адам үшін маңызды деп ойлаймын. Бірлік маңызы айтпаса да түсінікті, адам қоғамдық бір жаратылыс болғандықтан, оның айналасынад адамдар болуы талаб етіледі. Ал жалғыздыққа келсек, ол затпен қатпен қатты әуестенбеу керек. Жоғарыдағы айтқанымыздай, ұзақ мерзімді әсері өте жаман. Алайда ондай нәтижеге, яғни жалғыздықтан есінен адасуға дейін жетпеу үшін, үлкен бір рухани жігер-қайрат керек. Ол зат өкінішке орай қазіргі кездегі адамдарда сирек кездеседі.

# data[].attributes.headline
4 апта Вольтер "Дерексіз философ"

# data[].attributes.subject
4 апта Вольтер "Дерексіз философ"

# data[].attributes.body
Мәтін әдеттегідей қазақ тіліне өте нашар аударылған. Аударылған деп те айту қиын, жай ғана бір сәтте аударып беретін құрал пайдаланғаны көрініп тұр. Сол себепті орысша нұсқасын оқуға тура келді.

Шынымды айтсам, белгілі бір ой түйу оңай болмады. Бар айта алатыным: автор күнделікті қарбалас, материалды бір дүниеде бір сәт тоқтап, жан жағына қарап, ойлануды жөн көреді. Айналаға "неге?", "қалай?", "расымынде солай ма?" секілді сұрақтарды қоя біледі. Алайда көпшілік оның бұл әрекетін тіпті қалжыңсыз қабылдамайды екен.

# data[].attributes.headline
4 апта Вольтер “Дерексіз философ”

# data[].attributes.subject
4 апта Вольтер “Дерексіз философ”

# data[].attributes.headline
Вольтер «Дерексіз философ”

# data[].attributes.subject
Вольтер «Дерексіз философ”

# data[].attributes.headline
Вольтер “Дерексіз философ”

# data[].attributes.subject
Вольтер “Дерексіз философ”

# data[].attributes.body
Өсімдіктер өсіп, өздерінің жемістерін береді, бірақ ол жемістер қайдан алынғанын айта алмайды. Жануарлар сезініп, ойланады, бірақ өзінің өмірінің мәнін білмейді. Осы себепті өмірде барлығы адам үшін жасалған деп айту қате.

Адам туылғанда өте әлсіз болады. Уақыт өте келе қабілеттері мен ой-санасы дамып, шарықтау шегіне жетіп, қайтадан әлсірей бастайды.

Ешкім адамның қалай ойланатынын түсіндіріп бере алмайды. Көне философиялық кітаптардың өзі жауаптарынан бұрын, көп сұрақтар туғызады.

Жануарлардың да адам секілді ой-санасы бар, бірақ философтар бұл тұжырыммен келіспейді және оны жоққа шығарады. Автор философтармен келіспейді, яғни жануарлардың да ойлау жүйесі бар дейді. Ол жануарларда интеллект пен білім бар, жақсылық пен жамандықты айыра білетінін айтады.

# data[].attributes.headline
5 апта, Ибн Туфейл, Хай Якзаның ұлы туралы роман

# data[].attributes.subject
5 апта, Ибн Туфейл, Хай Якзаның ұлы туралы роман

# data[].attributes.body
Бұл үзінді ортағасырлық араб-мұсылман ойшылы Ибн Туфейлдің (1110–1185) өмірі мен шығармашылығы. Ол Андалусияда өмір сүрген, сарай қызметкері әрі дәрігер болған.

«Хай Якзан» романы философиялық шығарма, онда адамның табиғаттан өзін-өзі танып, ақыл арқылы Жаратушыға жету жолы суреттеледі.

Басты кейіпкер — елсіз аралда өсіп, аңдармен бірге өмір сүрген бала. Ол табиғатты зерттеп, ақыл күшімен жан, рух, тіршілік мәнін түсінеді. Және бұл туынды кейінірек Еуропаға аударылып, Даниель Дефоның «Робинзон Крузо» шығармасына әсер етеді.

Менің ойымша, Ибн Туфейлдің «Хай Якзан» шығармасы бізге бір үлкен парадоксты көрсетеді: Хай — жалғыз, бірақ ол шындыққа жақын. Ал адамдар көп, олар өркениетті, бірақ ақиқаттан алыстау. Елсіз аралда ешқандай қоғам, мұғалім, кітап жоқ болса да, Хай ақиқатқа жетті. Яғни кейде жалғыздық адамды жоғалтпайды, қайта оның ойына еркіндік береді.

Сонымен, шығармадағы басты түйін: білім мен ақиқат сыртқы әсерден емес, адамның ішкі оянуынан басталады. Яғни біз кейде мектеп, қоғам, дәстүр үйреткен шеңберде ғана ойлап қаламыз. Ал Ибн Туфейлдің кейіпкері сияқты адам табиғатқа, жанға, өз ойына терең үңілсе, ақиқатқа жақындай алады.

# data[].attributes.headline
Ибн Туфейл “Хай Якзаның ұлы туралы аңыз”

# data[].attributes.subject
Ибн Туфейл “Хай Якзаның ұлы туралы аңыз”

# data[].attributes.body
Ибн Туфейльдің «Хай ибн Яқзан» атты философиялық романында негізгі ой — адамның ақыл арқылы, яғни тәжірибе мен ойлау арқылы, дінді, әлемнің құрылымын және Жаратушыны тануға қабілетті екенін көрсету.

Романның басты кейіпкері — Хай ибн Яқзан. Ол аралда жалғыз өзі өсіп, табиғатпен үндесте өмір сүріп, ешқандай адаммен немесе дінмен таныспай-ақ Жаратушы туралы, ақиқат туралы білімге ақыл мен бақылау арқылы жетеді.

Кейінірек ол басқа адам — Абсальмен кездесіп, оған да өзінің таным жолын түсіндіреді. Абсаль дін арқылы Алланы таныған адам болса, Хай — ақыл арқылы.

ИБН ТУФЕЙЛДІҢ БАСТЫ ОЙЫ:

Ақыл мен табиғи ойлау — шынайы білімге апаратын жол.

Дін мен философия — қайшылықта емес, бірін-бірі толықтырады.

Адам баласы қоғамнан тыс, табиғат аясында өмір сүрсе де, өзінің жан дүниесі арқылы Жаратушыны тани алады.

Ақыл — Алланы танудың құралы.

Қорытынды:

Ибн Туфейльдің жеткізгісі келгені — адам баласы ақыл мен рухани ізденіс арқылы, сыртқы ықпалсыз да Жаратушыны тани алады. Бұл роман — ақыл мен діннің үйлесімі туралы терең философиялық шығарма.

# data[].attributes.headline
5 апта - Ибн Туфейл «Хай ибн Якзан

# data[].attributes.subject
5 апта - Ибн Туфейл «Хай ибн Якзан

# data[].attributes.body
Менің білуімше, Ислам дінінде "Адам баласын Аллаға, ақиқатқа апарар жаратылыс санындай түрлі жолдар бар" деген секілді ұғым бар. Сол негізге мысал ретінде бұл мәтінде қарапайым, практикалық оқиға келтірілген.

Алдыңғы "Дерексіз философ" мәтінінде айтылып кеткендей - адам өте әлсіз жаратылыс. Өмірге келген сәби белгілі уақыт ата-анасының жәрдемінсіз өмір сүре алмайды. Біз аңдар секілді туыла салып жүріп, не істеп, не қою керектігін бірден анықтай алмаймыз. Сол секілді қоршаған ортамыз, айналамыздағы адамдар - бастапқыда біз үшін өмірлік ұстаздар. Ал егер сенің қоршаған ортаң өзіңе мүлдем ұқсамайтын, тіпті басқа жаратылыс түрі(жабайы аң) болса ше?

Менің ойымша, ондай жағдайда адам сыртқы келбеті пенде, ал ішкі жан дүниесі жануардай болу ықтималдылығы көп. Алайда, оқиғадағы басты кейіпкер Хай секілді болсаң, әлі "адам болуға" үмітің бар десе болады. Хай "маугли" болса да, өзіндік рефлексия жасап, ой толғап, "неге?" деген сұрақтарын қойып, сол сұрақтарына жауап іздей алатын ерекше бала. Оның бұл болмысына сыртқы ортасы да әсер етті, яғни асырап алған еліктің қайтыс болып, сау дененің неге қимылсыз қалғаны оны таң қалдырады. Хай осы секілді сұрақтарды өзіне қойып, ізденіп, жаратылыс әлемін зерттеп - оның артында бір Жаратушы барын ұғады. Дүниеде барлығы уақытша, тек Жаратушы ғана мәңгі екеніне көзі жетеді. Осы секілді рационалды, оңай емес жолмен ақиқатты таныған адамның иманы берік болып, түрлі күмәндарға салынбасы анық.

# data[].attributes.headline
Разах Мирас Абы

# data[].attributes.body
Разах Мирас

Абылғазы Аяулым

Актаева Толганай

Турахан Әлихан

Максетова Фарангиз

# data[].attributes.headline
Ибн Туфейл “Хай Якзанұлы туралы роман”

# data[].attributes.subject
Ибн Туфейл “Хай Якзанұлы туралы роман”

# data[].attributes.body
Романда адамның шығу тегі, әлемнің жаратылысы, адамның өзін-өзі тануы сияқты мәселелер көтеріледі. Хай Якзан елсіз аралда өсіп, еліктер арасында тіршілік етеді, кейін өзге жануарлардан айырмашылығын байқап, дүниені ақыл-оймен тануға ұмтылады. Табиғатты зерттеп, өлімнің сырын түсінуге тырысады және өмірді қозғаушы рух бар деген ойға келеді.

Ақыл-ойды пайдаланып, табиғат заңдарын, әлемнің құпиясын зерттейді.

Соңында Жаратушыны тануға жетеді.

Автор адамның дамуын екі тұрғыдан қарастырады:

1)Фәлсафа - ақыл арқылы шындыққа жету.

2)Суфизм - жүрек, рух арқылы Жаратушымен тұтасу.

Шығармада Маугли, Робинзон кейіпкерлерімен салыстыру жасалады, бірақ Робинзон табиғатпен күрессе, Хай өзін және әлемді тануға тырысады.

Бұл роман XVII ғасырда латын тіліне аударылып, Еуропада танылды. Кейінірек Даниель Дефоның «Робинзон Крузо» шығармасына ықпал еткен.

# data[].attributes.body
Андалусияда өмір сүрген және шығармашылығын дамытқан философ, ойшыл Ибн Туфейл 1110-1185 жылдар аралығында өмір сүрді. Оның осы уақытқа дейін жетіп келген шығармасы бар. Ол Хай Якзанұлы

туралы роман деп аталды. Шығарма XVII ғасырда ағыншын тіліне аударылды және сол арқылы Европа елдеріне тарай бастады. Бұл шығармадан біраз ойшылдар идея алды. Олардың бірі Даниель Дефоның Робинзон Крузо романы. Романды Пайғамбарға салауат айтудан бастайды. Ол бұл кітапты бір діндар досының өтініші бойынша жазған. Досы одан шығыс даналығының сырын түсіндіріп беруді сұраған. Оқуым бойынша автор ақиқатты табу оңай емес, оған жету үшін адам көп ізденіп, еңбектенуі керек. Ғалымдар мен әулиелер ақиқатты әртүрлі жолмен іздейді: бірі ақыл-ой мен логикаға, бірі жүрек пен рухани тәжірибеге сүйенеді.

Ибн Сина – адам көп ойланса, талпынса, ақиқат нұры біртіндеп ашылады дейді.

Ғазали – ақиқатқа жету сезімін өлеңмен сипаттайды.

Ибн Бадж жай білім жеткіліксіз, ерекше рухани хал қажет деп түсіндірген.

Автор мысалы бойынша

Тумысынан соқыр адам заттарды тек естіп біледі. Егер көзі ашылса, бәрін анық көреді. Бұл ақиқатты кітаптан оқып білу мен оны шын жүрекпен сезінудің айырмашылығына ұқсайды. Түсінуім бойынша негізгі ой

Ақиқатты тек сөзбен, кітаппен толық түсіндіру мүмкін емес. Шынайы таным жүрекке Алладан келетін нұр арқылы беріледі. Ғылым мен логика тек жол көрсетуші құрал.Роман кейіпкерін екі түрлі нұсқада дүниеге келгендігі жайлы айтылады. Яғни, біріншісі бір ақсүйек әйел жасырын босанып, баласын сандыққа салып теңізге ағызып жібереді. Екіншісі, табиғаттың ерекше жағдайынан балшықтан, күн мен ауаның ықпалымен адам өздігінен пайда болады.Кейіпкер есімі Хай деп аталады. Хай елсіз аралға тап болған кезінен бастап еліктің қолында өледі оның сүтімен азықтанады. Сол арқылы бала жануарлардың өмір сүруін үйрене бостайды. Адам болып туылған Хай еліктердік арасында өмір сүріп қимылдары тіпті дауысын салуыда жануарлармен тікелей байланысты болады. Уақыт өтуымен Хай есейеді және өзін жануарлардан ерекше жаратылыс екенін сезеді. Бұны біз ақыл ойдың оянуы деп атаймыз. Хай ақыл ойының дамуы барысында табиғатты зерттей бастайды.

# data[].attributes.headline
Топтық жұмыс

# data[].attributes.subject
Топтық жұмыс

# data[].attributes.headline
Минерва укісі ушуын тек ымырт түскенде ғана бастайды!

# data[].attributes.subject
Минерва укісі ушуын тек ымырт түскенде ғана бастайды!

# data[].attributes.body
Берілген суретте Афина Құдайы бейнеленген. Афина даналықтың, ақылдың әділ соғыстың Құдайы деп танимыз. Оның қолындағы найзаны мен өткір білім деп ал басындағы шлемді бастағы ақыл мен даналық деп түсіндім. Ежелде адамдар тіпті қазірге дейін үкіні даналықтың ақылдың символы ретінде таныған. Деректерді зерттеуім бойынша “Минерва үкісі ұшуын тек ымырт түскенде ғана бастайды” деген сөз философ Гегельдің сөзі екен. Мен бұл сөзді қалай түсіндім? Ымырт бұл бір кезеңнің аяқталуы деген. Ал үкі даналық белгісі. Сонда адам өмірінде қай жерде қәтелескенін түсінсе ғана содан тәжрибе алады. Уақыт өте келе сол нәрсенің дұрыс емес екенін түсініп сабақ алады деген сөз.

# data[].attributes.headline
И.Кант “Ағарту деген не?”

# data[].attributes.subject
И.Кант “Ағарту деген не?”

# data[].attributes.headline
Менің түсінгенім бойын

# data[].attributes.body
Менің түсінгенім бойынша Кант халықты барынша өз саналары үшін жауапкершілікті толықтай алып, кез келген мәселені бірінші өздері сараптап қорытынды шығаруға, жалпы бір рефлексияға шақырады. Бұл ұғым өткен апта тақырыбындағы Хайдың ақиқатты табу жолымен байланысын байқадым. Хай "неге? қалай?" секілді сұрақтарды қоя біліп, шынайы болмысты танып ақыры соңында көзі ашылып, үлкен деңгейлі білім берілген болатын. "Sapere aude" ұрандары да осыны көздеп тұр, өз күшіңмен бір нәрсеге жетуге, тануға тырыс. Міндетті түрде мән жайды саған біреу(билік, айналадағы адамдар) айтып беру керек емес.

# data[].attributes.attachment_link.title
Miro | The Visual Workspace for Innovation

# data[].attributes.attachment_link.description
Miro is a visual workspace for innovation where teams manage projects, design products, and build the future together. Join 60M+ users from around the world.

# data[].attributes.headline
“Шың басындағы оқиға” 

# data[].attributes.subject
“Шың басындағы оқиға” 

# data[].attributes.body
Өлеңде қыз бен жігіт – махаббат жолында күрескен қос ғашық.

Жігіт сүйгені үшін өлімнен де тайсалмайды, «Өлімге емес, тойға бара жатқандай» шыңнан секіреді.

Бұл – нағыз ғашықтың ерлігі, оның махаббатының тазалығын көрсетеді.

Ал қыз болса, сертіне берік бола алмайды, өлімнен қорқады, соңында тірі қалады.

Автор мұны арқылы адам жанының әлсіздігін, махаббат алдындағы қорқынышты ашып көрсетеді.

• Жігіт – намысты, батыл, уәдесіне берік.

• Қыз – жүрегі нәзік, бірақ әлсіз; уәдесін орындай алмайды.

• Осы қарама-қайшылық арқылы ақын нағыз махаббат пен жалған сезімнің шекарасын көрсетеді.

Жігіттің өлімі – рухтың жеңісі,

Қыздың тірі қалуы – ардың жеңілісі.

“Шың басындағы оқиға” – бұл тек ғашықтық өлең емес,

адамның рухани адалдығын, махаббат алдындағы жауапкершілігін көрсететін үлкен философиялық туынды.

Ақын әр оқырманға сұрақ қояды:

«Сен нағыз сүйе аласың ба? Әлде өмір тәтті болған соң сертіңді ұмытасың ба?»

Бұл шығарма — әр адамның жүрегіне, ар-ожданына бағытталған айна.

# data[].attributes.headline
8 апта, Өмір мен өлім мәселесі.

# data[].attributes.subject
8 апта, Өмір мен өлім мәселесі.

# data[].attributes.body
Өмір мен өлім мәселесі

Шығарманы қысқаша түсіндіре кетсем, бұл Франклдың концлагерьде жүріп, адамдардың тірі қалуы денсаулыққа емес, өмірге мән мен үмітке байланысты екенін байқағаны-логотерапияның негізін қалайды. Ол науқастарға ақысыз көмектесіп, алғыс пен әділдіктің адамға күш беретінін дәлелдеді.

Қазіргі мысалдарда да Сәкеннің түрмеде өзіне мән табуын, адамдарға кіші жақсылық жасау арқылы, немесе таксидегі мүғалімге көмектесу, балшыққа батқан машинаны шығару арқылы алғыс алып, ұсақ болсада, шынайы көңіл көтеретін оқиғалар арқылы ақ өмірге деген құштарлықтың оянуын логотерапияның негізі ретінде түсіндіреді.

Бұл шығарма бізге өмір қаншалықты қиын болсада, оның ішінде өзіңді жоғалтпай, мән іздеуге құлшынысты жоғалтпаудың маңызын түсіндіреді. Кейде біз аптаға немесе келеп жатқан айға планданып қойған событиеміз болса, соны күту алдында өмір сүреміз. Ал керісінше жағдайда, ұсақ болсын мақсат болмаса мән жоғалта бастап, депрессияға түсеміз.

Лекцияда атап өтілген Абайдың 15ші қара сөзі: “Егерде есті кісілердің қатарында болғың келсе, күніне бір мәртебе, ең болмаса айына бір өзіңнен есеп ал!” Және Эйнштейннің:” Стремись не к тому чтобы добиться успеха, а к тому чтобы твоя жизнь имела смысл!” сөздері осы тақырыпты ашуға дәл келеді.

Яғни өмірде адамдар бар жетістікті эмоциялық немесе материалдық құндылықтарға тірейді, мысалға Мұхтар Шахановтың “Құз басындағы оқиға” еңбегін айта аламын. Ол жерде Жігіт өлімді таңдап, рухани тұрғыда жеңіске жетсе, Қыз өмірді таңдап, бірақ рухани тұрғыда жеңіледі. Бұл екі мәтін бір-біріне қарама қарсы рөл атқарады. Егер Франкл,  Мұхтар

Мән – еркін рух пен адамгершілікте десе

Мәнсіздік – қорқыныш пен ұятта

дейді.

Қорытындылай келе, Егер логотерапия мен Шахановты біріктірсек, екеуінің ортасында бір шындық тұйысады:Адамның өмірлік мәні – өз таңдауы мен адалдығында. Менің бұдан түйгенім, өмірде қанша қиыншылық тусада, оны өмірдегі сынақ және оқытушы сабақ ретінде қабылдап, әрі қарай өмірдің мәнін іздеу және оны жоғалтпау.

# data[].attributes.body
1. Логотерапия – адамның өмірінің мәнін табуға көмектесетін әдіс. Бұл тәсілді Виктор Франкл деген ғалым ойлап тапқан. Ол өмірде қандай қиындық болса да, оның бір себебі мен мағынасы бар деп сенген. Адам бәрін басқара алмайды, бірақ жағдайға деген көзқарасын өзі таңдай алады. Егер адам өмірінде не үшін өмір сүріп жатқанын түсінсе, ол кез келген қиындыққа шыдай алады. Логотерапия адамды өмірге сеніммен қарауға және бос сезімнен арылуға үйретеді. Менің ойымша, бұл әдіс адамдарға өмірдің шын мәнін түсінуге көмектеседі.

2. «Құз басындағы оқиға» шығармасында екі адам - аң аулауға шығып, қиын жағдайға тап болады. Сол кезде жігіт батыл, сабырлы адам екенін, ал қыз баласы болса қорқақ екенін көреміз. Автор осы арқылы нағыз ер адамның қандай болатынын көрсетеді. Әңгіме бізге қиын сәтте қорықпай, өз намысыңды сақтауды үйретеді. Меніңше, бұл шығарма адамды батылдыққа және өзіне сенуге тәрбиелейді.

# data[].attributes.headline
Рефлексиялық эссе 1

# data[].attributes.subject
Рефлексиялық эссе 1

# data[].attributes.headline
Рефлексиялық эссе 2

# data[].attributes.subject
Рефлексиялық эссе 2

# data[].attributes.headline
Рефлексиялық эссе 3

# data[].attributes.subject
Рефлексиялық эссе 3

# data[].attributes.headline
СӨЖ 1, Аяулым

# data[].attributes.subject
СӨЖ 1, Аяулым

# data[].attributes.headline
Рефлексиялық эссе 1

# data[].attributes.subject
Рефлексиялық эссе 1

# data[].attributes.headline
Рефлексиялық эссе 2

# data[].attributes.subject
Рефлексиялық эссе 2

# data[].attributes.headline
Рефлексиялық эссе 3

# data[].attributes.subject
Рефлексиялық эссе 3

# data[].attributes.headline
Тұжырымдамалық карта

# data[].attributes.subject
Тұжырымдамалық карта

# data[].attributes.headline
Тужырымдык карта

# data[].attributes.subject
Тужырымдык карта

# data[].attributes.body
Аяулым 1,4 такырып

# data[].attributes.attachment_link.title
Miro | The Visual Workspace for Innovation

# data[].attributes.attachment_link.description
Miro is a visual workspace for innovation where teams manage projects, design products, and build the future together. Join 60M+ users from around the world.

# data[].attributes.body
Шәкәрім Құдайбердіұлының «Үш анық» шығармасы - бұл шығармада ол адам баласының өмірге не үшін келгенін, неге сену керектігін және қалай дұрыс өмір сүруді түсіндіреді.

Бірінші анық – Жаратушы бар. Шәкәрім бұл дүниеде бәрі белгілі бір заңдылықпен жаратылғанын айтып, оны ешкімнің жоққа шығара алмайтынын түсіндіреді. Табиғаттың, адамның, өмірдің күрделі жүйесі кездейсоқ пайда бола алмайды, демек бәрінің иесі – Жаратушы. Ол адамды сенім мен иман арқылы рухани тазалыққа шақырады.

Екінші анық – жанның өлмейтіні. Шәкәрім адам өлген соң оның денесі топыраққа айналғанымен, жаны мәңгі өмір сүретінін айтады. Бұл сенім адамды жамандықтан сақтап, жақсылық жасауға итермелейді. Себебі әрбір ісіңнің сұрауы бар екенін сезген адам әділ болуға тырысады.

Үшінші анық – ұждан. Ұждан – адамның ішкі даусы, ар-ождан мен әділеттің өлшемі. Шәкәрім «ұждан – жанның азығы» дейді. Егер адам ұжданына қарсы шықпаса, ол шынайы бақытты бола алады.

# data[].attributes.body
Минерва үкісі – даналық пен білімнің символы. Гегель «Минерва үкісі тек түн батқанда ұшады» дегенде, даналық адамға өмір өткен соң, яғни бәрі болғаннан кейін ғана келеді деп тұжырымдаған. Яғни адам алдымен өмір сүріп, қателесіп, тәжірибе жинап барып қана түсінікке жетеді. Күндіз - іс-әрекет уақыты, ал түн - ойлану мен түсіну уақыты. Сондықтан үкі – ақыл мен түсініктің белгісі, ол өмірдің мәнін кейін, ойланып барып ашады. Бұл сөз бізге сабырмен ойлануды және әр тәжірибеден сабақ алуды үйретеді.

# data[].attributes.headline
8 апта - Рефлексиялық ЭССЕ 1

# data[].attributes.subject
8 апта - Рефлексиялық ЭССЕ 1

# data[].attributes.headline
8 апта - Рефлексиялық ЭССЕ 2

# data[].attributes.subject
8 апта - Рефлексиялық ЭССЕ 2

# data[].attributes.headline
8 апта - Рефлексиялық ЭССЕ 3

# data[].attributes.subject
8 апта - Рефлексиялық ЭССЕ 3

# data[].attributes.headline
Нұрмұратов С.Е. Рухани немесе адамданған әлем

# data[].attributes.subject
Нұрмұратов С.Е. Рухани немесе адамданған әлем

# data[].attributes.body
Бұл мәтінде руханилық пен адамзаттың мәні терең философиялық тұрғыда талданған. Автор адам эволюциясының биологиялық дамуынан рухани деңгейге көтерілу процесін сипаттап, адамды нағыз «адам» ететін — жан мен рухтың нұры екенін айтады.

Менің көзқарасым бойынша, бұл ой өте орынды. Адамды жануардан ажырататын басты қасиет — руханилық, яғни мейірім, қайырымдылық, махаббат және ар-ождан. Қазіргі қоғамда материалдық құндылықтар бірінші орынға шыққанымен, шынайы бақыт пен үйлесімді өмір тек рухани даму арқылы келеді.

Сондықтан, меніңше, руханилық — адамның ішкі жарығы, ол біліммен, иманмен, әділдікпен, сұлулықты сезіне білумен және өзгелерге жақсылық жасауға ұмтылумен қалыптасады. Егер әр адам өз жанын тазартуға, нәпсісін жеңуге тырысса, онда қоғам да, әлем де үйлесімді болар еді.

# data[].attributes.headline
Рухани немесе адамданған әлем

# data[].attributes.subject
Рухани немесе адамданған әлем

# data[].attributes.body
Менің бұл мәтінен түсінгенім: біздің адам болып басқа тірі жанды жаратылыстардан(аң, өсімдік тб) негізгі айырмашылықтарымыз бар. Барлық тірі жаратылыстарда жан болса, адам баласында онымен қоса рух бар. Яғни біздің тәнімізден әлдейқайда бұрын жаратылған болмысымыздың түп тамыры десе болады.

Осы рухтың бізге ерекше берер заты: қандайда бір рухани құндылықтар, ар ұят, нәпсі және тағыда басқасын тізіп айта берсе болады. Біздегі ерекшелік: бойымызда қалыптасқан қандайда бір рухани идеялогия, құндылық аясында белгілі таңдаулар жасап, тіпті сол бойынша өмірлік мақсат пен мағынаны анықтаймыз.

Алайда, өкінішке орай мұндай ішкі хәл барлық адамға бұйыра бермейді. Кей адамдар мәтінде айтылғандай материалды, осы өмірдің физикалық заттарымен шектеліп қалған. Бар айтары, ойы, айналысатын ісі сол заттарға байлаулы. Ондай адамдарға тек өз рухани кемелдену жолын табуына тілектеспін.

# data[].attributes.headline
С.Нұрматов. Рухани немесе адамданған әлем.

# data[].attributes.subject
С.Нұрматов. Рухани немесе адамданған әлем.

# data[].attributes.headline
С.Е. Нұрмұратовтың “Рухани немесе адамданған әлем” еңбегі

# data[].attributes.subject
С.Е. Нұрмұратовтың “Рухани немесе адамданған әлем” еңбегі

# data[].attributes.body
Серік Нұрмұратов кім? Оның “Рухани немесе адамданған әлем” атты еңбегі не туралы сол сұрақтарға жауап берейік. Серік Есентайұлы Нұрмұратов 1958 жылы 5-қазан айында туғылған. Ол философия ғылымдарының докторы, ғалым. 2005 жылдан бастап ол прафессор атымен танылған. Оның Рухани немесе адамданған әлем атты еңбегін оқи отырып түсінген ойды айтқым келеді.

1.Бірінші кіріспеде ол адамның пайда болуы мен эволюциясы жайлы сөз етеді. Бұл қалай?

Миллиондаған жылдар бұрын жер бетінде тірішілік пайда болған. Уақыттың өтуімен ең күрделі, ең ақылды жаратылыс бұл- адам дүниеге келген. Бірақта адамдар басында ақылды жануар сияқты ғана болған. Бұл қалай? Яғни, адам тек ойлайды бірақ жақсы мен жаманды ажырата алмайды. Адамның адамға айналу үшін оған Жоғарғы Рухтың Нұры берілген деп айтылған. Бұл жердегі Жоғарғы Рух бұл - Жан. Адам жан арқылы рухани қасиеттерге еге болды. Сүйіспеншілік мейірім қайырымдылық сияқты.

2. Негізгі бөлімдерді қарастырар болсақ, Жан мен табиғи күштің айырмасы жайлы айтылған. Яғни ғалымның айтуынша, табиғи қозғалысты материалдық әлем басқарады, ал жанды рухани бастау, адамның ниеті басқарады. Жан таза болса адамда рухани денгей жоғары болады, яғни адам даму жолымен, дұрыс жолмен өмір сүреді, ал “кірлеген жан” адамды бұрыс жолға алып барады.

3. Ақиқат пен жақсылық жайлы айтар болсам, ақиқатты түсіну әр адамның өзіндік жауапкершілігі. Шын руханилық - жақсылыққа ұмтылу. Бірақ мақсатқа жету үшін бәрін жасауға болады деген түсінік емес. Ақиқат пен жақсылық, әдікдік пен руханилық зорлық арқылы емес, ішкі талпыныс, сабыр арқылы келеді.

4. Руханилықтың мәнін мен түсінгенім бойынша, руханилық - адамды адам етіп отырған ең басты қасиет. Руханилық тек ғана ақыл емес, сонымен қатар мейірім, сабыр, махаббат пен жылулықтанда тұрады. Рухани сезімдерсіз адам қәтігез сезімсіз жанға айналады. Рухани жан болса - өзінің бойындағы иглікіті өзгелерге тарата білетін жан.

5. Ғалым еңбегінде Руханилықты бірнеше негіздерге бөліп қарастырған:

•Білімдік негіз-адамның дамуы, ақиқаттықты түсінуге пайдалану.

•Имандық- жоғарғы рухқа сену, Құдайға сену иман келтіру;

•Морльдық негіз- адамгершілікке ар ожданға негізделген

•Эстетикалық негіз - Нұрмұратов әсемдік пен үйлесімділікті рухани өмірдің көрінісі деп біледі. Әсемдік — тек сыртқы сұлулық емес, адамның ішкі нұры мен ойының тазалығы. Сұлулықты сезіну – рухтың нәзіктігі мен тереңдігін білдіреді. Менің ойымша бұл әсемділікт, сұлулықты адамның қасиеттері арқылы көру.

•Философиялық негіз - өмірдің мәнін түсіну, өмірдегі адамның орнын түсіну оны табу.

•Психологиялық негіз - ішкі сезім, ішкі тыныштық арқылы эмоцияны басқару, нәпсіні тию.

Қортынды ойымды жеткізер болсам, мен бұл еңбекті оқи отырым өзіме не алдым? Деген сұрақты қойғым келеді. Нұрмұратовтың еңбегі арқылы мен адам ақылмен біліммен ғана адам болмайды, адамды адам ететін оның жаны, жан дүниесі екенін түсіндім.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
юлия багрянцева

# data[].attributes.attachment_link.title
Pin di юлия багрянцева su вдохновение nel 2025 | Immagini

# data[].attributes.attachment_link.description
22 lug 2025 - Questo Pin è stato scoperto da юлия багрянцева. Scopri (e salva) i tuoi Pin su Pinterest.

# data[].attributes.headline
С.Нұрматов “рухани немесе адамданған әлем”

# data[].attributes.subject
С.Нұрматов “рухани немесе адамданған әлем”

# data[].attributes.headline
9-апта - Қорытындылау күнделігі(сынып жұмысы)

# data[].attributes.subject
9-апта - Қорытындылау күнделігі(сынып жұмысы)

# data[].attributes.headline
Қорытындылау күнделігі

# data[].attributes.subject
Қорытындылау күнделігі

# data[].attributes.headline
Қорытындылау күнделігі

# data[].attributes.subject
Қорытындылау күнделігі

# data[].attributes.headline
Қорытындылау күнделігі

# data[].attributes.subject
Қорытындылау күнделігі

# data[].attributes.attachment_link.title
Қорытындылау күнделігі

# data[].attributes.headline
Қорытындыдау күнделігі

# data[].attributes.subject
Қорытындыдау күнделігі

# data[].attributes.headline
Топтық жұмыс - кейіпкер хаты

# data[].attributes.subject
Топтық жұмыс - кейіпкер хаты

# data[].attributes.body
Аптаның ауыр жұмыс күні. Бір мекен жайдағы жиһазды тасып, теріміз енді басылып жатқан еді. Сол кезде бір қарт кісі келіп, көшкелі жатқанын айтып, оған заттарының тасу керегін жеткізеді. Басында кезекті бір клиент болып көрінген шалға "жақсы. көлікке отырыңыз, жолды айтасыз" деп жүріп кеттік.

Жолда қалада бірінші рет болған адамдай терезеден басын шошайтып, жан жағына таңырқай қарады. Құтты бір үңгірден шыққан сияқты...ахах...

Қысқасы үйіне жетіп қалдық. Соңғы бұрылыстар бірінде "Ыыы, иә иә, осы жер! Үйім осы жерде!" деп қуанан жөнелді. Әріптестеріміз бір бірімізге аң-таң күйде қараймыз. Себебі ол маңайдағы үйлер бәрі қирап тұрған еді. Келдік. Үйім дегені бос жатқан, талдың басындағы сұр топырақ жер. Дым жоқ жерде "Міне, міне, мынау кіреберіс, анау ас үй! Кіре беріңдер" дегенінде жүзіне бірер мезет қарадықта, кері айналып, қайттық. Кейін кері қайтып, "көмектесуге" шештік.

Жұмыс барысында бұл адамның өзінің үйіне, туған жеріне деген рухани байланысы жоғары болғаны соншалық, есінен адасқан екен. Жаным ашыды. Алайда бір ойлап қарасаң, бәлкім мұнда тұрған ештеңке жоқ. Бәлкім нағыз бақыт сол кісіде шығар. Айналадағы материалды зат қызықтырмайды, тек айналаға еш зияны не пайдасы жоқ "өз әлемінде" болу...

# data[].attributes.headline
10 апта - Еркіндік

# data[].attributes.subject
10 апта - Еркіндік

# data[].attributes.body
Менің бұл мәтінен түсінгенім: адам өз өмірінің мәнін өзі қалыптастырады. Шынайы еркіндік деген саналы түрде таңдау жасау, еркіндігін ақылмен қолдануы, жауапкершілікті ұмытпауы. Онымен қоса еркіндік идеясы қазақ жыраулары дүниетанымының өзегінде тұр. Жыраулар үшін еркіндік рухани тазалық, ұлттық бірлік, және адамдық намыс нышаны секілді ұғымдардан тұрады. Яғни, жыраулардың көзқарасында еркін адам – елінің тағдырына жауапты тұлға, ал еркіндік – ұлттың мәңгілігінің кепілі.

# data[].attributes.headline
И.Берлин. «Две концепции свободы» 

# data[].attributes.subject
И.Берлин. «Две концепции свободы» 

# data[].attributes.body
Менің түсінгенімше, Берлиннің негативті еркіндігі-бұл “менің өміріме ешкім араласпайтын аймақ”.Яғни, сен өз қалауыңды орындай аласың,бірақ ол басқаның құқығына зиян тигізбеуі тиіс.Мемлекет саған: “Сен қалағаныңды істе, бірақ заңды бұзба” дейді. Яғни, сенде еркіндік бар, бірақ оның шегі бар, ол шек – басқа адамдардың құқығы мен қауіпсіздігі.

Ал, позитивті еркіндік-бұл адамның өз өмірін өзі басқаруы, өзінің “иесі” болуы. Яғни, сыртқы шектеулер болмаса да, адам ішкі жағынан — қорқыныштан, тәуелділіктен, білімсіздіктен, немесе өз әлсіздігінен бос еместігі.

Бірақ, Позитивті еркіндік жиі қауіпті бағытқа кетуі мүмкін.

Кейбір билік “біз сені өз игілігің үшін мәжбүрлейміз” деп, адамды шектеуге көшеді. Осы жерден Берлин демократия мен еркіндіктің әрқашан бір нәрсе емес екенін айтады: демократия болуы мүмкін, бірақ жеке тұлға заң шектеулерімен еркін болмай қалуы мүмкін. Мысалы, Руссоның “адамдарды еріксіз еркіндікке мәжбүрлеу” тұжырымы. Және “Матрица” фильмі, онда адамдар өз еркімен өмір сүріп жатырмыз деп ойлайды, бірақ шын мәнінде олардың өмірі басқарылып отырады — бұл да Берлин сипаттаған “жалған еркіндік” мысалы.

Бұл маған “еркіндік атынан сөйлейтін, бірақ бәрін өз қалауынша басқаратын жүйелерден сақ болу керек” деген ой берді.

Менің түйгенім, ең дұрысы негативті және позитивті еркіндіктерді тең ұстау: адамды шектемеу, бірақ оған өз еркіндігін қолдануға жағдай жасау. Еркіндік — өз өміріңнің авторы болу, бірақ сонымен бірге өз парағың үшін жауап беру.

# data[].attributes.headline
Таңдау және еркіндік

# data[].attributes.subject
Таңдау және еркіндік

# data[].attributes.body
Мен таңдау және еркіндік шығармасымен таныстым. Бұл шығарманың авторы Нұрышева Гүлжиһан. Мәтіндегі түйген ойымды айтпас бұрын автордың кім болғанына, ол жайлы мәліметтерге тоқталғым келіп отыр. Автор Нұрышева Гүлжиһан 1980 ж. – С.М. Киров атындағы Қазақ Мемлекеттік университеті, Философия-экономика факультеті, «Философия» бөлімі; философия ғылымдарының докторы, профессор, әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті Философия кафедрасының меңгерушісі. Мәтінге келер болсақ менің түсінгенім; Адамның өмірі оның жасаған таңдауынан тұрады. Әр шешім, әр әрекет болашақ өмірдің бағытын анықтайды. Сондықтан ең маңыздысы өмірлік дұрыс таңдау жасау, яғни адамгершілікті, рухани тазалықты, әділдік пен ізгілікті өз мақсатың ету. Өмірде не байлық, не атақ, не мансап адамды бақытты етпейді адамды шын мәнінде бақытты ететін нәрсе таза жүрек пен дұрыс жол. Өмірдің мәнін түсінген адам басқаларға пайда тигізіп, өз еңбегімен, ісімен із қалдырады. Бірақ дұрыс таңдау жасау үшін адам еркін болуы керек. Еркіндік – өз ойыңмен өмір сүру, өз жолыңды таңдау қабілеті. Алайда еркіндік шексіздік емес, ол жауапкершілікпен қатар жүреді. Нағыз еркін адам өз ісіне, өз таңдауы мен сөзіне жауап бере алатын адам. Адам өмір бойы жақсылық пен жамандықтың, руханилық пен материалдықтың, әділдік пен өтіріктің арасында таңдау жасап жүреді. Осы таңдаулар оның кім екенін, қандай адам екенін көрсетеді. Сондықтан өмірдің ең үлкен мәні – өз еркіңмен дұрыс таңдау жасап, адам болып қалу, өзіңнің және қоғамның алдындағы парызыңды адал атқару. Еркін, бірақ жауапты адам ғана шынайы бақытқа және өмірдің мәніне жете алады.

# data[].attributes.attachment_link.title
Pin by ESquare Milani on Background in 2025 | Beautiful images nature, Horror photos, My photo gallery

# data[].attributes.attachment_link.description
Jun 30, 2025 - This Pin was discovered by ESquare Milani. Discover (and save!) your own Pins on Pinterest

# data[].attributes.headline
Таңдау мен еркіндік

# data[].attributes.subject
Таңдау мен еркіндік

# data[].attributes.body
Мен шығарманы оқи отырып түсінгенім көп. Шығарманы айтпас бүгын оның авторына тоқталғым келіп отыр. Шығарма авторы Нұрышева Гүлжиһан. Автор 1980 ж. – С.М. Киров атындағы Қазақ Мемлекеттік университеті, Философия-экономика факультеті, «Философия» бөлімі; философия ғылымдарының докторы, профессор, әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті Философия кафедрасының меңгерушісі болған. Мәтінге келер болсақ түйген ойым: Адамның өмірі оның жасаған таңдауынан тұрады. Әр шешім, әр әрекет болашақ өмірдің бағытын анықтайды. Сондықтан ең маңыздысы өмірлік дұрыс таңдау жасау, яғни адамгершілікті, рухани тазалықты, әділдік пен ізгілікті өз мақсатың ету. Өмірде не байлық, не атақ, не мансап адамды бақытты етпейді адамды шын мәнінде бақытты ететін нәрсе таза жүрек пен дұрыс жол. Өмірдің мәнін түсінген адам басқаларға пайда тигізіп, өз еңбегімен, ісімен із қалдырады. Бірақ дұрыс таңдау жасау үшін адам еркін болуы керек. Еркіндік – өз ойыңмен өмір сүру, өз жолыңды таңдау қабілеті. Алайда еркіндік шексіздік емес, ол жауапкершілікпен қатар жүреді. Нағыз еркін адам өз ісіне, өз таңдауы мен сөзіне жауап бере алатын адам. Адам өмір бойы жақсылық пен жамандықтың, руханилық пен материалдықтың, әділдік пен өтіріктің арасында таңдау жасап жүреді. Осы таңдаулар оның кім екенін, қандай адам екенін көрсетеді. Сондықтан өмірдің ең үлкен мәні өз еркіңмен дұрыс таңдау жасап, адам болып қалу, өзіңнің және қоғамның алдындағы парызыңды адал атқару. Еркін, бірақ жауапты адам ғана шынайы бақытқа және өмірдің мәніне жете алады.

# data[].attributes.attachment_link.title
Pin by ESquare Milani on Background in 2025 | Beautiful images nature, Horror photos, My photo gallery

# data[].attributes.attachment_link.description
Jun 30, 2025 - This Pin was discovered by ESquare Milani. Discover (and save!) your own Pins on Pinterest

# data[].attributes.headline
Исаайя Берлин өз еңбег

# data[].attributes.body
Исаайя Берлин өз еңбегінде еркіндіктің екі түрін айқындайды: негативті және позитивті еркіндік. Негативті еркіндік - бұл адамның басқа адамдардың араласуынан бос болуы, яғни еркін әрекет ету кеңістігі. Ал позитивті еркіндік - адамның өз өмірінің иесі болу қабілеті, өз шешімін өзі қабылдау еркі. Бұл екі түсінік бір-біріне ұқсас көрінгенімен, тарихта жиі қарама-қарсы қойылған.

Берлиннің ойынша, негативті еркіндік адамды сыртқы қысымнан қорғайды. Ол либерализмнің өзегін құрайды және адамның жеке өміріне мемлекет немесе қоғам араласпауын талап етеді. Бірақ әлеуметтік теңсіздік пен кедейлік жағдайында мұндай еркіндік тек формалды сипатта қалады. Еркіндікті сезіну үшін адамға ең әуелі лайықты өмір сүру жағдайлары қажет.

Позитивті еркіндік адамның өз “Менін” басқару қабілетімен байланысты. Дегенмен, тарихта бұл ұғым жиі бұрмаланып, тиранияны ақтауға пайдаланылған. Егер билік «адамды өз бақыты үшін мәжбүрлеу керек» десе, бұл еркіндік емес, зорлыққа айналады. Руссо мен кейбір идеологтар осылай халық атынан жеке еркіндікті шектеген.

Берлин демократия әрқашан еркіндік әкелмейтінін атап өтеді. Көпшіліктің билігі азшылықтың құқықтарын шектей алады. Сондықтан ең бастысы - биліктің кімнің қолында екені емес, оның шектелу деңгейі. Абсолютті билік қай пішінде болса да, еркіндікке қауіп төндіреді.

Философ еркіндік пен әділдік, теңдік, қауіпсіздік сияқты құндылықтардың арасында үнемі тепе-теңдік іздеу қажет дейді. Бір құндылықты сақтау үшін басқасын шектеу - адамзат өмірінің табиғи қайшылығы. Осыдан Берлин плюрализм идеясын ұсынады: барлық құндылықтарды бір өлшемге сыйғызуға болмайды.

Нағыз еркін қоғам - әр адамның қадірі мен дербестігі қорғалатын қоғам. Еркіндік - мақсат қана емес, адамның мәнін айқындайтын басты қасиет. Ол жауапкершілікпен және саналы таңдау мүмкіндігімен қатар жүреді.

Осылайша, Берлин еркіндікті тепе-теңдік пен шектеу арқылы жүзеге асатын өмірлік құндылық ретінде түсіндіреді. Оның идеялары бүгінгі демократиялық және гуманистік қоғамның рухани негізіне айналған.

# data[].attributes.body
(Сахна. Таңертең. Иан терезеден балалардың ойнап жүргенін қарап отыр. Оның жүзінде сағыныш пен мұң бар. Анасы жанына келеді.)

Анасы (жұмсақ дауыспен): Иан, неге терезеге қарап отырсың, балам?

Иан (мұңайып): Мен де олар сияқты ойнағым келеді, мама… Бірақ олар мені қабылдамайды.

Анасы (жымиып): Балам, әр адам өз уақытында жарқырайды. Ешқашан өзіңе күмәнданба. Сенің жүрегің бәрінен күшті ❤️

(Анасы оның иығына қолын қойып, сыртқа шығуға итермелейді. Иан ойын алаңына келеді.)

(Балалар ойнап жүр. Қыз бала оны байқап қалады.)

Қыз бала (жақындап): Сәлем! Сен неге жалғызсың?

Иан: Сәлем… мен тек ойнағым келеді. Бірақ мені басқалар түсінбейді.

Қыз бала (жымиып): Мен сені түсінемін. Кеттік, мен сені таныстырамын!

(Екеуі балаларға жақындайды.)

Қыз бала: Балалар, бұл — Иан. Ол да бізбен ойнағысы келеді.

Бала 1 (күдіктеніп): Ол… ойнай ала ма?

Иан: Менің жолым сәл басқаша, бірақ мен де күле де, қуана да аламын.

Бала 2 (ойланып): Біз ойлаған едік, сен бізден өзгеше деп…

Қыз бала: Барлығымыз өзгешеміз ғой! Бірақ сол айырмашылықтар бізді жақындатады 🌈

Иан: Айырмашылық — қабырға емес, көпір.

Бала 1 (жылы дауыспен): Иә… Кешір, Иан. Кел, бірге ойнайық.

(Балалар қоршаудың есігін ашады. Иан арбасымен жақындайды. Барлығы бірге ойнай бастайды.)

(Сол сәтте анасы алыстан қарап тұрады, жүзінде көз жасы мен қуаныш бар.)

Анасы (ақырын): Міне, көрдің бе, балам… Ең мықты қабырғалар — жүректе, ал сен оны бұздың 💖

Иан (күлімдеп): Міне, енді ешқандай қоршау жоқ.

# data[].attributes.headline
Театрдан әсер

# data[].attributes.subject
Театрдан әсер

# data[].attributes.headline
Театрдан әсер 

# data[].attributes.subject
Театрдан әсер 

# data[].attributes.headline
“Ұмытыңдар оны” спектаклі

# data[].attributes.subject
“Ұмытыңдар оны” спектаклі

# data[].attributes.attachment_link.title
Ұмытыңдар оны

# data[].attributes.headline
"Ұмытыңдар оны" 

# data[].attributes.subject
"Ұмытыңдар оны" 

# data[].attributes.body
Менің бұл шығармадан түсінгенім атың шықпаса жер өрте демекші - адам атақ абырой жинау, елдің назарын өзіне қарату мақсатында барлық бассыздыққа баруы мүмкін. Керек болса, тіпті әлемнің ең керемет деген мәдени мұраларын қиратуға дейін бара алады.

Мұндай болмыс қазіргі заманауи психологияда да жиі кездеседі. Әсіресе бұл "дертпен" кішкентай балалар ауырады. Ата-анасының, достарының тарапынан ала алмаған назарды қалай болса да түрлі әдістермен жаулап алуға тырысады. Мысалы бір жетістікке жету арқылы "Мам, пап, көрдіңіздер ме? Бұны мен істедім!" дегендей үмітпен қарайды. Шығармадан түсінгеніміздей-ақ бұл мәселе тек балаларға ғана емес, кез келген қоғамның мүшесі болған мына бізге қатысты бола алады.

# data[].attributes.headline
Г.Маркузе. “Бір өлшемді адам” 

# data[].attributes.subject
Г.Маркузе. “Бір өлшемді адам” 

# data[].attributes.body
Герберт Маркузе “Бір өлшемді адам” еңбегінде қазіргі дамыған индустриялық қоғамның адам санасын толық бақылауға алғанын айтады. Ол бүгінгі қоғамды сырттай демократиялық, бірақ ішкі жағынан жұмсақ тоталитарлық деп сипаттайды. Техника, медиа, жарнама және тұтынушылық мәдениет адамдарға жалған қажеттіліктерді таңады, сол арқылы адамды жүйеге толық тәуелді етеді. Адам өзіне қажет деп ойлайтын көп нәрсе – шын мәнінде қоғам үйреткен қажеттілік, сондықтан ол сыни ойлаудан айырылады және “бір өлшемді адамға” айналады, яғни тек жүйенің логикасымен ғана ойлайды.

Маркузе шынайы бостандық таңдау санының көптігі емес, адамның не таңдай алатыны мен таңдайтыны екенін айтады: тұтыну, бренд, көңіл көтеру – бостандық емес, бақылаудың заманауи формасы. Маркузе мәтінде айтып кеткендей «Қожайынды еркін таңдау… қожайын мен құлдың қарама-қайшылығын өзгертпейді». Осындай қоғамда оппозиция, сын айту, балама ой айту мағынасыз болып қалады, себебі бәрі статус-квоға бейімделген. Тіпті жұмысшы табы да революциялық күш емес, өйткені олар да жүйе ұсынған жайлылық пен тұтыну арқылы интеграцияланған. Сондықтан Маркузе өзгерісті тек шеттетілген топтардан – кедейлерден, азшылықтардан, жастардан көреді.

Бұл мәтіннің маңызы – қазіргі қоғамдағы еркіндіктің шын мәнін қайта ойландыру. Сабақ: қажеттіліктеріміздің қайсысы өзіміздікі, қайсысы қоғам тықпалағаны екенін ажырата білу; сыни ойлау мен сананы сақтау; тұтынушылықты бақытпен шатастырмау. Маркузенің ойынша, бір өлшемді ойлаудан шығу – жалған қажеттіліктерден бас тарту және қоғам қалыптастырған ойлау шектеулерін бұзу арқылы ғана мүмкін.

# data[].attributes.body
Менің бұл мәтінен - біз қазіргі бұқаралық қоғамда өмір сүріп жүргенімізді түсіндім. Яғни билік, көпшілік не дейді - бәріміз сол бағытта жүреміз. Бізді жан жағымызда шектеп қойған инфрақұрылым дизайны, тұтынатын ақпарат түрі, оқитын әдеби шығарма мен кинолар және тб. Мысал ретінде еліміздің "жеңіл желпі, арзан" киноға толы кинематографын айта аламыз. Жұрт арзан комедия, ойын-күлкіден шаршады, мән-мағынасы бар бір туынды түсіріңдер деп жар салады. Алайда кинотеатрда сұранысқа ие, билеттері бірден сатылып кететін тек сол ахаху-сахаху шығармалар. Бұның себебі - бізді тек осындай таңдаумен шектеп қойған қоғамда.

# data[].attributes.headline
Бір өлшемді адам

# data[].attributes.subject
Бір өлшемді адам

# data[].attributes.body
Мәтінді оқи отырып түсінгенім-Маркузе бұл үзіндіде индустриялық қоғамдағы адам санасының қалыптасу механизмдерін талдайды. Ол қазіргі адамның ойы мен әрекеті өзіндік еркін таңдау нәтижесі емес, керісінше, қоғамның идеологиялық құрылымдары арқылы бағытталғанын көрсетеді. Осы процестің нәтижесінде адам «бір өлшемді» болмысқа айналады — яғни ол тек жүйе ұсынған және қолайлы деп көрсеткен ойлау формаларын ғана қабылдайды.

Жұмысшы таптың еркіндігіне қатысты Маркузе Люксембургке сүйене отырып, олардың таңдауы да толық автономды емес екенін айтады. Себебі экономикалық тәуелділік адамды шынайы бостандықтан айырып, демократиялық ұрандардың мазмұнын формалды деңгейде ғана қалдырады. Бостандық, әділет, теңдік сияқты ұғымдар мағыналық тұрғыда бұлыңғырланып, идеологиялық қызмет атқара бастайды.

Сондықтан Маркузе үшін шынайы эмансипация мүмкіндігі жүйелі ойлаудан тыс тұратын, сыни санаға ие топтарда. Яғни өзгеріс пен еркіндік тек қалыптасқан идеологиялық шеңберден шыға алатын субъектілердің әрекеті арқылы жүзеге асады.

# data[].attributes.headline
Ұмытыңдар оны

# data[].attributes.subject
Ұмытыңдар оны

# data[].attributes.body
Бұл спектакль Герострат деген адамның әрекеті арқылы адам не үшін атаққа сонша құмар? деген философиялық сұрақты көтереді. Герострат жақсылықпен тарихта қала алмайтынын түсініп, бір күнде ғибадатхананы өртеп, өзін мәжбүрлеп танытқысы келеді. спектакль бізге мынаны көрсетеді:

кей адамдар үшін өмірдің мәні – мағынада емес, көзге түсуінде. Бұл — философияда жиі талқыланатын «нағыз болмыс» пен «жалған даңқ» мәселесі.

Сот сахналары арқылы қоғамның өзі де кейде шындық пен өтірікті ажырата алмайтыны көрсетіледі. Яғни билік, әділет, ар-ұят деген ұғымдар әр уақытта бірдей жұмыс істей бермейді.

Қысқаша, спектакль адамның амбициясы, еркіндік шегі, жақсылық пен жамандықтың таңдауы туралы философиялық ой қалдырады.

# data[].attributes.headline
Бір өлшемді адам

# data[].attributes.subject
Бір өлшемді адам

# data[].attributes.body
менің шармадан түсінгенім-Маркузе бұл үзіндіде индустриялық қоғамдағы адам санасының қалыптасу механизмдерін талдайды. Ол қазіргі адамның ойы мен әрекеті өзіндік еркін таңдау нәтижесі емес, керісінше, қоғамның идеологиялық құрылымдары арқылы бағытталғанын көрсетеді. Осы процестің нәтижесінде адам «бір өлшемді» болмысқа айналады — яғни ол тек жүйе ұсынған және қолайлы деп көрсеткен ойлау формаларын ғана қабылдайды.

Жұмысшы таптың еркіндігіне қатысты Маркузе Люксембургке сүйене отырып, олардың таңдауы да толық автономды емес екенін айтады. Себебі экономикалық тәуелділік адамды шынайы бостандықтан айырып, демократиялық ұрандардың мазмұнын формалды деңгейде ғана қалдырады. Бостандық, әділет, теңдік сияқты ұғымдар мағыналық тұрғыда бұлыңғырланып, идеологиялық қызмет атқара бастайды.

Сондықтан Маркузе үшін шынайы эмансипация мүмкіндігі жүйелі ойлаудан тыс тұратын, сыни санаға ие топтарда. Яғни өзгеріс пен еркіндік тек қалыптасқан идеологиялық шеңберден шыға алатын субъектілердің әрекеті арқылы жүзеге асады.

# data[].attributes.headline
Бір өлшемді адам

# data[].attributes.subject
Бір өлшемді адам

# data[].attributes.attachment_link.title
Бір өлшемді адам

# data[].attributes.headline
Герберт Маркузенің «Бір өлшемді адам» («One-Dimensional Man») 

# data[].attributes.subject
Герберт Маркузенің «Бір өлшемді адам» («One-Dimensional Man») 

# data[].attributes.body
Қорытынды:

«Бір өлшемді адам» еңбегінің негізгі түйіні – заманауи индустриалды қоғам адамның сыни ойлау қабілетін әлсіретіп, оны дайын идеялармен, жалған қажеттіліктермен және тұтынушылық құндылықтармен шектейді. Маркузе сипаттаған «бір өлшемділік» – адамның тек сыртқы жүйе ұсынған шеңберде ойлап, соның нормаларына толық тәуелді болуы. Мұндай жағдайда тұлға өз бостандығын, дербес таңдауын және ішкі рухани тереңдігін жоғалтады.

# data[].attributes.headline
Ф.Фукуяма. Тарихтың соңы және тарихтағы соңғы адам.

# data[].attributes.subject
Ф.Фукуяма. Тарихтың соңы және тарихтағы соңғы адам.

# data[].attributes.headline
Тұжырымдамалық карта

# data[].attributes.subject
Тұжырымдамалық карта

# data[].attributes.attachment_link.title
Miro | The Visual Workspace for Innovation

# data[].attributes.attachment_link.description
Miro is a visual workspace for innovation where teams manage projects, design products, and build the future together. Join 60M+ users from around the world.

# data[].attributes.headline
Бір өлшемді адам

# data[].attributes.subject
Бір өлшемді адам

# data[].attributes.headline
Нұрмұратов. Рухани немесе адамданған әлем

# data[].attributes.subject
Нұрмұратов. Рухани немесе адамданған әлем

# data[].attributes.headline
Нұрмұратов. Рухани немесе адамданған әлем

# data[].attributes.subject
Нұрмұратов. Рухани немесе адамданған әлем

# data[].attributes.headline
Дін философиясы

# data[].attributes.subject
Дін философиясы

# data[].attributes.body
1) Метафизика:

Құдай – жоғарғы болмыс, әлемді жоқтан жаратқан.

2) Антропология:

Адам — әлемнің ең ерекше жаратылысы, мәңгі жан иесі.

3) Философиялық-психологиялық талдау:

Уақыт, ес, ішкі рухани өмір, еркіндік туралы терең ойлар.

Августин философиясы — христиандық дүниетанымның теориялық негізі, әрі Еуропа мәдениетінің рухани іргетасы.

# data[].attributes.body
Мәтін шетелде өмір сүріп, білім алған, ғылыми, мәдени, медициналық немесе басқа салаларда тәжірибе жинаған этникалық қазақтар — қандастардың Қазақстанға оралуы мен олардың елге қосқан пайдасы жайлы. Мақала қандастық қайтармалы миграцияның тек экономикалық емес, әлеуметтік, мәдени, рухани, ғылыми капиталға айналуын көрсетеді.

# data[].attributes.headline
Мен ұнатқан философ

# data[].attributes.subject
Мен ұнатқан философ

# data[].attributes.headline
Аврелий Августин (354-

# data[].attributes.body
Аврелий Августин (354-430)- Батыс философиясы мен теологиясының негізін қалаған, христиан дінінің ұлы ойшылдарының бірі. Оның шығармашылығы ХІІІ ғасырға дейінгі Еуропаның интеллектуалдық өміріне зор әсер етті. Августиннің ой-санасы скептицизм, Платон ілімі және әсіресе неоплатонизм сияқты әртүрлі ағымдардың ықпалымен қалыптасты. Христиандыққа дейін ол манихейлік діни ілімімен танысып, рухани ізденісте болды. Өз еңбектерінде, Августин Құдайды ең жоғарғы әрі абсолютті болмыс ретінде сипаттайды. Оның пайымдауынша, Құдай дүниені ешбір себепсіз, тек өз еркімен, жоқтан жаратқан. Бұл тұжырым дүниенің мәңгі емес, шекті екенін көрсетеді.

Августин үшін адам мәселесі ерекше маңызға ие. Дүниенің сан алуандығына қарамастан, адамның материалдық табиғаттан бөлек, парасатты жанға ие болуы оны басқа жаратылыстардан айрықшалайды. Адамның тағы бір ерекше қасиеті- ерік еркінділігі. Бұл ерік- адамның іс-әрекетінің субъективті бастауы болып табылады. Ол жанды материалды емес, мәңгі әрі өз шешімдерінде толық ерікті деп тұжырымдайды. Августин философиясының басты ерекшелігі- ақиқатты сыртқы әлемнен емес, адамның ішкі жанынан іздеуді ұсынуы. Ол білім мен ақиқат Құдайдың әр жанға берген ішкі нұры арқылы танылады деп есептеді. Осылайша, Августин антикалық дәуірдің объективті ойлау жүйесінен христиандық, субъективті философияға өтудің негізін қалады. Оның "Тәуба" атты автобиографиялық еңбегі осы рухани ізденістің жарқын көрінісі болып табылады. Оның бұл мұрасы Батыс ойының дамуындағы алтын қазына болып саналады.

# data[].attributes.headline
Августин Аврелий

# data[].attributes.subject
Августин Аврелий

# data[].attributes.body
Августин Аврелий (354–430) — христиан философиясының ең ірі өкілдерінің бірі. Оның ойлары Еуропа философиясына XIII ғасырға дейін әсер етті.

Оған әсер еткен бағыттар:

скептицизм

Платон философиясы

неоплатонизм

манихейлік (ерекше ықпал еткен)

Августин бойынша:

Құдай — ең жоғарғы болмыс.

Дүние Құдайдың еркімен жоқтан жаратылған.

Адам — ерекше жаратылыс: тән + жан + ерік.

Жан материалдық емес, мәңгі, ерікті.

Бірақ адамның істегенінің бәрін шын мәнінде Құдай жасайды.

Құдай алдын ала кей адамдарды құтқаруға, кейбірін мәңгілік азапқа таңдайды.

# data[].attributes.attachment_link.title
Философиялық кесте.  — 

# data[].attributes.headline
Аврелий Августин 

# data[].attributes.subject
Аврелий Августин 

# data[].attributes.body
Аврелий Августин (354–430) – батыс философиясы мен христиан ойының ең ірі өкілдерінің бірі.

Ол шіркеу әкелерінің ішінде ең ықпалдысы болып саналады. Оның ең танымал еңбегі – “Тәубе” (“Confessiones”). Жастық шағында түрлі философиялар мен ләззатқа берілген. Манихейлік, скептицизм, платоншылдық сияқты ілімдерді зерттеген. Бірақ олардың ешқайсысы адам жанының шынайы тыныштығы мен ақиқатын түсіндіре алмағанын сезді. Көп ізденістен кейін христиандықты қабылдап, рухани өмірдің маңызын түсінді. Оның басты идеялары: Ақиқатты сырттан емес, адамның ішінен табуға болады, Жамандық деген жеке күш емес, Адамның еркі бар, бірақ ол әлсіз, Адамның мақсаты – рухани тазару және Құдайға жақындау.

# data[].attributes.headline
Философиялық кесте

# data[].attributes.subject
Философиялық кесте

# data[].attributes.attachment_link.title
Философиялық кесте. Разах Мирас

# data[].attributes.headline
Футбольное поле

# data[].attributes.subject
Футбольное поле

# data[].attributes.headline
СӨЖ 2 - Философиялық карта

# data[].attributes.subject
СӨЖ 2 - Философиялық карта

# data[].attributes.attachment_link.title
Әлихан_Турахан_ФилософиялықКесте.docx

# data[].attributes.headline
15 апта. Абай Сократ Шәкәрім

# data[].attributes.subject
15 апта. Абай Сократ Шәкәрім

# data[].attributes.body
Бұл мақалада:

Сократ

– Философияның орталығына адамды қояды.

– «Ізгілік = білім» деп түсіндіреді.

– Жамандықтың себебі — надандық, ал адам табиғаты бойынша ізгі.

– Майевтика (сұрақпен ой тудыру) әдісі, логика, этика, рационализм.

– Бақыт — жанның жетілуі.

Абай

– Адам болудың шарты ретінде үш қасиетті көрсетеді:

нұрлы ақыл + ыстық жүрек + қайрат.

– Адамды жетілдіруде білім мен рухани тазалық маңызды.

– Гуманистік бағыт: адам өзін тәрбиелеу арқылы ғана шынайы кемелденеді.

Шәкәрім

– Адамды «ар ілімі» арқылы түсіндіреді.

– Ұждан — адам болмысының негізгі өзегі (ұят, қайырым, әділет).

– Адам – табиғат пен қоғамның тұтас жүйесіндегі тіршілік түйіні.

– Адамның жоғары деңгейі — нәпсіні жеңген, арлы адам.

– Бақыт пен үлгіні сырттан емес, ішкі дүниеден іздеу керек. Мақаланың негізгі идеялары: Сократ – ақыл мен білімді алдыңғы орынға қойса, Абай – ақыл, жүрек, қайрат үйлесімін шарт етті, Шәкәрім – адамды адам ететін ең басты күш ретінде “ұжданды” атады. Үшеуін байланыстыратын ортақ идея:Адамның құндылығы мен кемелдігі оның ішкі рухани дүниесіне, адамгершілігіне байланысты.

Бұл мақала: қазақ ойшылдарының әлемдік философиямен идеялық сабақтастығын көрсетіледі; адамгершілік, білім, ар, ұждан туралы түсініктердің қайдан шыққанын ашып береді; Абай мен Шәкәрім көзқарастарының түп-тамыры Сократ идеяларымен ұқсас екенін дәлелдейді.

# data[].attributes.attachment_link.title
Автор карен Армстронг