# data[].attributes.headline
Η εφαρμογή συμμετοχικώ

# data[].attributes.body
Η εφαρμογή συμμετοχικών και δημοκρατικών πρακτικών στην τάξη αποτελεί βασική προϋπόθεση. Όταν οι μαθητές εμπλέκονται ενεργά στη λήψη αποφάσεων, είτε αυτές αφορούν τους κανόνες της τάξης είτε το περιεχόμενο της μάθησης, αποκτούν αίσθηση ευθύνης και αντιλαμβάνονται ότι η άποψή τους έχει αξία. Παράλληλα, η καλλιέργεια του κριτικού διαλόγου συμβάλλει στην ανάπτυξη της ικανότητας των μαθητών να διατυπώνουν τεκμηριωμένες απόψεις και να αμφισβητούν στερεότυπα και κυρίαρχες αντιλήψεις.

Επιπλέον, η αξιοποίηση πολυτροπικών μορφών έκφρασης, όπως η τέχνη, το θέατρο, η δημιουργική γραφή και τα ψηφιακά μέσα, επιτρέπει σε όλους τους μαθητές να εκφραστούν με τρόπους που ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες ανάγκες και δυνατότητές τους. Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η δημιουργία ενός ασφαλούς και συμπεριληπτικού περιβάλλοντος, όπου κάθε μαθητής νιώθει αποδεκτός και απαλλαγμένος από τον φόβο της κριτικής ή του αποκλεισμού.

Παράλληλα, η ενίσχυση της αναστοχαστικής μάθησης μέσω προσωπικών αφηγήσεων και ημερολογίων βοηθά τους μαθητές να συνδέσουν τις εμπειρίες τους με τη γνώση, ενδυναμώνοντας έτσι την αυθεντική τους φωνή. Η συνεργατική μάθηση, μέσα από ομαδικές δραστηριότητες και ισότιμη συμμετοχή, προάγει τον διάλογο και τη συλλογική οικοδόμηση της γνώσης, ενισχύοντας ταυτόχρονα τον σεβασμό προς τη φωνή των άλλων.

Τέλος, η σύνδεση της σχολικής μάθησης με την κοινωνική δράση και η αξιοποίηση της τεχνολογίας δίνουν στους μαθητές τη δυνατότητα να εκφράσουν τις απόψεις τους σε ευρύτερα κοινωνικά πλαίσια. Μέσα από δράσεις που σχετίζονται με πραγματικά κοινωνικά ζητήματα ή μέσω ψηφιακών εργαλείων, η φωνή τους αποκτά ουσιαστικό νόημα και κοινωνικό αντίκτυπο.

# data[].attributes.headline
Στον εκπαιδευτικό χώρο

# data[].attributes.body
Στον εκπαιδευτικό χώρο εφαρμόζονται διάφορες διαδικασίες που επιτρέπουν να ακουστεί η φωνή όλων των μαθητών/τριών και να προωθηθεί η αποδοχή της διαφορετικότητας, σύμφωνα με τις αρχές της κριτικής παιδαγωγικής του Henry Giroux. Συγκεκριμένα, δίνεται έμφαση στον ανοιχτό διάλογο μέσα στην τάξη, όπου οι μαθητές/τριες ενθαρρύνονται να εκφράζουν τις απόψεις και τις εμπειρίες τους με σεβασμό προς τους άλλους. Επιπλέον, η ομαδοσυνεργατική διδασκαλία και η χρήση δραστηριοτήτων βιωματικής μάθησης δημιουργούν ευκαιρίες συμμετοχής για όλους, ακόμη και για μαθητές/τριες που είναι πιο διστακτικοί/ές. Παράλληλα, η δυνατότητα παρουσίασης εργασιών με διαφορετικούς τρόπους (προφορικά, γραπτά ή δημιουργικά) συμβάλλει στην αναγνώριση των ιδιαίτερων ικανοτήτων και ενδιαφερόντων κάθε μαθητή/τριας.

Για την περαιτέρω ενίσχυση της έκφρασης της κάθε φωνής μπορούν να εφαρμοστούν επιπλέον διαδικασίες που προάγουν τη συμπερίληψη και τη συμμετοχικότητα. Η δημιουργία δομών μαθητικής συμμετοχής, όπως μαθητικά συμβούλια, μπορεί να δώσει στους μαθητές/τριες τη δυνατότητα να διατυπώνουν προτάσεις για τη σχολική ζωή. Επίσης, η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων για ανώνυμη υποβολή απόψεων μπορεί να βοηθήσει μαθητές/τριες που δυσκολεύονται να εκφραστούν δημόσια. Τέλος, η εφαρμογή διαφοροποιημένης διδασκαλίας και η υλοποίηση προγραμμάτων ευαισθητοποίησης για τη διαφορετικότητα μπορούν να συμβάλουν στην ενδυνάμωση όλων των μαθητών/τριών και στην καλλιέργεια ενός σχολικού περιβάλλοντος σεβασμού και ισότητας.

# data[].attributes.headline
Στις μέρες μας φαντάζε

# data[].attributes.body
Στις μέρες μας φαντάζει πιο εύκολο να δοθεί ουσιαστικό βήμα στους μαθητές/ στις μαθήτριες για να εισακουστεί ο λόγος τους για ποικίλα θέματα που απασχολούν την σχολική κοινότητα. Η πλειοψηφία των εκπαιδευτικών, θεωρώ, ότι έχει την θέληση να ακούσει ή ακόμα καλύτερα να αφουγκραστεί ουσιαστικά τις ανάγκες, τους προβληματισμούς, τις έγνοιες και τις επιθυμίες τους. Το πρόβλημα ανακύπτει, όταν οι εκπαιδευτικοί καλούνται να βρουν την χρυσή τομή ανάμεσα στο άκουσμα και την κατανόηση για τους μαθητές/ τις μαθήτριες, και στην πιεστική στοχοθεσία που τίθεται στα Αναλυτικά Προγράμματα: πολλές φορές, ακόμα και αν θέλουν να αφιερώσουν χρόνο σε μια συζήτηση για ένα θέμα που τους απασχολεί και τους προβληματίζει, πρέπει να έχουν κατά νου ότι οφείλουν πρωτίστως να καλύψουν την ύλη και να προετοιμάσουν την τάξη τους για εξετάσεις...

# data[].attributes.headline
Στο σχολείο του σήμερα

# data[].attributes.body
Στο σχολείο του σήμερα γίνονται ορισμένες απόπειρες, προκειμένου να ενταχθεί ενεργά η μαθητική κοινότητα στα δρώμενα. Δηλαδή, υπάρχουν κάποιες διαδικασίες, οι οποίες ενισχύουν τη συμμετοχή- φυσικά, βέβαια, έως ένα βαθμό. Αρχικά, θα μπορούσαμε να αναφέρουμε το μαθητικό συμβούλιο και το δεκαπενταμελές, τα οποία δίνουν φωνή στους μαθητές, προκειμένου να εκφράσουν ανησυχίες αλλά και προβληματισμούς τους για τον τρόπο λειτουργίας της σχολικής μονάδας. Τους δίνεται, λοιπόν, η ευκαιρία να εκφραστούν και να ακουστούν από τον σύλλογο διδασκόντων και την σχολική ηγεσία. Επίσης, πλέον γίνεται λόγος για ζητήματα της σύγχρονης εποχής αλλά και υλοποιούνται απόπειρες να ενταχθούν ενεργά τα ανθρώπινα δικαιώματα στη σχολική καθημερινότητα.

Όμως, είναι σημαντικό να ενδυναμωθεί η φωνή αυτή των μαθητών και να εκφράζεται με πιο σαφείς πράξεις. Μια πολύ ωραία ιδέα θα ήταν ο συμμετοχικός σχεδιασμός της διδασκαλίας από τους εκπαιδευόμενους και τους εκπαιδευτικούς. Για παράδειγμα, στο μάθημα της ιστορίας θα μπορούσαν να προσεγγίσουν προσωπικότητες και γεγονότα της υπό μελέτη περιόδου  με βάση τα ενδιαφέροντα των μαθητών και μαζί με τον εκπαιδευτικό οι μαθητές να συνδιαμορφώσουν τα ερωτήματα, τις ασκήσεις, αλλά και τον τρόπο αξιολόγησης. Ενώ θα μπορούσαν να ενταχθούν είτε στο μάθημα της γλώσσας, είτε της λογοτεχνίας προσωπικές ιστορίες ατόμων που έχουν βιώσει τη μετανάστευση ή τον κοινωνικό αποκλεισμό. Γεγονός που θα συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση του σχολείου σε ένα πολυπολιτισμικό περιβάλλον. Με αυτόν τον τρόπο οι μαθητές θα συμμετέχουν ενεργά στη μάθηση και θα αναπτύσσουν σημαντικά την κριτική τους σκέψη.

# data[].attributes.headline
Σήμερα τα παιδιά μπορο

# data[].attributes.body
Σήμερα τα παιδιά μπορούν μέσα από τα μαθητικά συμβούλια να εκφράσουν ελεύθερα τη γνώμη τους,να αποφασίσουν για ζητήματα Δημοκρατισμού μέσα σε ένα σχολείο,να ανταλλάξουν απόψεις μέσα από την συνεργασία κ τον διάλογο,να ενισχύσουν την ταυτότητα τους κ να αντιληφθούν έννοιες,όπως ότι ο καπιταλισμός κ ο νεοφιλελευθερισμός δεν είναι συνδεδεμένοι με τη Δημοκρατία.Επίσης,μέσα από τα ανώνυμα ερωτηματολόγια δίνεται η δυνατότητα σε παιδιά που είναι εσωστρεφή να μπορέσουν να εκφράσουν ελεύθερα τις σκέψεις τους,χωρίς τον φόβο της έκθεσης.

Θα μπορούσαν να εφαρμοστούν επιπλέον κύκλοι διαλόγου όπου όλοι οι μαθητές μιλούν ισότιμα με διάθεση να ακούσουν κ να αφουγκραστούν τις πραγματικές ανάγκες των άλλων,με σεβασμό απέναντι στη διαφορετικοτητα ή να φτιάξουν ομάδες μέσα στα ιστολόγια που θα δίνουν χώρο κ σε μαθητές που δεν έχουν τη δυνατότητα να το κάνουν.Ετσι,θεσπίζουν την πολιτική συνείδηση,αντιλαμβάνονται ποιοι είναι κ που στοχεύουν κ θέτουν τις βάσεις για το μέλλον.Γίνονται ενημερωμένοι πολίτες,αφού ανακτούν την πολιτική,οικονομική δημοκρατία κ ελευθερία!

# data[].attributes.headline
Δυστυχώς αν και έχουν 

# data[].attributes.body
Δυστυχώς αν και έχουν γίνει σημαντικά βήματα, πιστεύω ότι η συμμετοχή των μαθητών στη διαδικασία της μάθησης δεν είναι ουσιαστική και δεν εισακούονται όλες οι φωνές, ιδιαίτερα αυτές που διαφέρουν. Το σχολείο που σέβεται την ποικιλομορφία των μαθητών του και επιθυμεί να τους συμπεριλάβει στη διαδικασία της μάθησης , οφείλει να λαμβάνει υπόψιν του τη σύνθεση της εκάστοτε τάξη , της καταβολές της και να ζητά από τους μαθητές ακόμη και να επιλέγουν τον τρόπο που θέλουν να μάθουν. Και βέβαια είναι πολύ σημαντικό οι μαθητές να νιώθουν ασφαλείς προκειμένου να εκφραστούν ελεύθερα, δίχως φόβο και άγχος. Για παράδειγμα, στο μάθημα της λογοτεχνίας θα έπρεπε να έχουν λόγο για τα κείμενα που θα διδαχθούν και θα μπορούσαν να προτείνουν ακόμα και μεθόδους και μέσα διδασκαλίας. Οι καθηγητές επίσης θα μπορούσαν να δίνουν την ευκαιρία και να προτρέπουν τους μαθητές τους να σχεδιάζουν τα δικά τους project , στα οποία θα είναι ελεύθεροι να κινηθούν όπως θέλουν και νομίζουν προκειμένου να κατανοήσουν το εκάστοτε μάθημα.

# data[].attributes.headline
Οι τάξεις είναι τα τελ

# data[].attributes.body
Οι τάξεις είναι τα τελευταία χρόνια ειδικά πιο ασφαλείς χώροι για να εκφραστούν τα παιδιά. Οι εκπαιδευτικοί γενικά επιδιώκουν να δημιουργήσουν ένα κλίμα εμπιστοσύνης και σεβασμού στην αντίθετη ή διαφοερετική άποψη και δεν επιβάλλουν στην ερμηνεία ή την κριτική προσπάθεια των μαθητών μια συγκεκριμένη άκαμπτη απάντηση / τοποθέτηση. Θεωρώ ότι μια πρακτική που θα βοηθούσε προς αυτήν την κατεύθυνση είναι να εμπιστευτούμε τους μαθητές να αναλάβουν πρωτοβουλίες και να παίρνουν περισσότερες αποφάσεις για την καθημερινότητα στο σχολείο. Π.χ να αποφασίζουν τις διδακτικές επισκέψεις που θα ήθελαν να πάμε ή να αποφασίζουν κάποια κείμενα ή ποιήματα που τους ενδιαφέρουν περισσότερο σε επίπεδο τάξης ή ακόμα και να φέρνουν στην τάξη τις προσωπικές τους αφηγήσεις ( ιστορίες από την οικογένεια και τον κοινωνικό τους χώρο) και να τις μοιράζονται με τους συμμαθητές τους.