# data[].attributes.headline
Lezing Opgroeien met het Limburgs: wetenschappelijke inzichten

# data[].attributes.subject
Lezing Opgroeien met het Limburgs: wetenschappelijke inzichten

# data[].attributes.body
In samenwerking met Taalwiezer en Levende Talen Limburgs vindt er een reeks gratis lezingen plaats over de Limburgse taal. De vierde lezing wordt verzorgd door Elma Blom en Leonie Cornips.

In deze lezing staan wetenschappelijke inzichten centraal over het opgroeien van kinderen met het Limburgs en wat die inzichten kunnen betekenen voor de onderwijspraktijk.

# data[].attributes.attachment_link.title
Opgroeien met het Limburgs: wetenschappelijke inzichten | Hoes veur ’t Limburgs

# data[].attributes.attachment_link.description
In samenwerking met Taalwiezer en Levende Talen Limburgs organiseert ’t Hoes een reeks gratis lezingen over de Limburgse

# data[].attributes.headline
Monitor BoekStart en dBos: online inloopspeekuur

# data[].attributes.subject
Monitor BoekStart en dBos: online inloopspeekuur

# data[].attributes.body
Vanaf 10 maart is er wekelijks een online inloopspreekuur op wisselende dagen en tijden. In eerste instantie 2x per week een half uur, daarna 1x per week een uur. De data/tijden en links zijn vanaf uiterljik 9 maart te vinden in de Monitorgroep op biebtobieb.

# data[].attributes.headline
Digitale mediatheken? Lector pleit voor heroverweging

# data[].attributes.subject
Digitale mediatheken? Lector pleit voor heroverweging

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Digitale mediatheken? Lector pleit voor heroverweging

# data[].attributes.attachment_link.title
Digitale mediatheken? Lector pleit voor heroverweging

# data[].attributes.attachment_link.description
Waar Fontys al jaren inzet op het digitaliseren van de mediatheken, onderstreept de Tweede Kamer juist opnieuw het belang van de fysieke bibliotheek. Voor lector Bart Wernaart reden voor een heroverweging van de digitale invulling van mediatheken binnen Fontys, wat jaren geleden een flinke discussie opleverde.

# data[].attributes.body
De SDG Boekenclub is een bijzondere boekenclub, speciaal opgericht om kinderen en jongeren door boeken kennis te laten maken met de principes van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen.

Deze Sustainable Development Goals (SDG’s) zijn in 2015 door de Verenigde Naties vastgesteld als doelstellingen voor een duurzamere wereld in 2030.

De Nederlandse SDG Boekenclub is nu volledig vernieuwd. Afgelopen tijd is hard gewerkt om veel nieuwe titels toe te voegen.

Op de website www.sdgboekenclub.nl staan per duurzaam ontwikkelingsdoel steeds een drietal boeken uitgelicht én er is een volledige longlist met alle boeken per thema te downloaden. Er komen ook banners en beeldmateriaal om de SDG Boekenclub via uw eigen kanalen onder de aandacht te brengen.

De SDG-boekenclub is een zorgvuldig samengestelde leeslijst van vooral Nederlandse auteurs waar kinderen, jongeren, ouders, leerkrachten en leesconsulenten op school, in de bibliotheek en thuis mee aan de slag kunnen. De lijsten zijn verdeeld voor kinderen van 6 tot 9 jaar, 9 tot 12 jaar en 12 tot 15 jaar. Met deze boeken leren kinderen meer over de wereld om hen heen, en kunnen ouders, docenten, leesmediaconsulenten etc. met de kinderen praten en discussiëren over een of meerdere van de duurzame doelstellingen die in deze boeken voorkomen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Boekenlijst deel 2: Maatschappij

Toegevoegd op 10 november 2023

Deel 2 gaat over de maatschappij: hoe kunnen we voor duurzame groei zorgen, voor een veerkrachtige infrastructuur met duurzame innovatie en samen een vreedzame en inclusieve samenleving stichten? De boeken in deze lijst belichten de volgende SDG's:

Naar de lijst

De kracht van jeugdliteratuur

We geloven in de kracht van jeugdliteratuur om tot verandering te inspireren. De SDG-Boekenclub is speciaal opgericht om kinderen en jongeren door boeken kennis te laten maken met de principes van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen. De Sustainable Development Goals (SDG's) zijn in 2015 door de Verenigde Naties vastgesteld om als doelstellingen voor een duurzamere wereld in 2030. De SDG-boekenclub is een zorgvuldig samengestelde leeslijst waar kinderen, jongeren, ouders, leerkrachten en leesconsulenten mee aan de slag kunnen.

Aan alle 17 SDG doelstellingen zijn boeken gekoppeld in drie leeftijdscategorieën; 6- 9 jarigen, 9-12 jarigen en voor 12+. We hebben de 17 thema's opgedeeld in drie hoofdgroepen: Mensen (SDG 1, 2, 3, 4, 5 en 10), Maatschappij (SDG 8, 9, 16 en 17) en Planeet (SDG 6, 7, 11, 12, 13, 14 en 15).

Naast de boekenlijst komen er nog lessuggesties en tips op de website.

# data[].attributes.attachment_link.description
De SDG boekenclub is speciaal opgericht om kinderen van 6-12 jaar kennis te laten maken met de principes van de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen

# data[].attributes.body
Verbinding, nieuwe kennis, inspiratie en kunst: dat is de Mediawijsheid Kennisdag 2026. Deze dag voor én door het netwerk vindt plaats op 11 mei in Beeld & Geluid Hilversum.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Verbinding, nieuwe kennis, inspiratie en kunst: dat is de Mediawijsheid Kennisdag 2026. Deze dag voor én door het netwerk vindt plaats op 11 mei in Beeld & Geluid Hilversum. Het thema van dit jaar is 'Jouw mening telt!'.
Over het thema 'Jouw mening telt!'

Het wordt steeds moeilijker om een gegronde mening te vormen, die echt van jou is. We brengen veel van onze tijd door 'in media'. Deze media spelen een rol in het vormen van ons wereldbeeld. Wat vind je van migratie of klimaat? En wat vind je sociaal, gezond of écht mannelijk? Om een mening te vormen vragen we advies aan AI, volgen we nieuws via influencers en laten we algoritmes bepalen wat we te zien krijgen op onze tijdlijn.

Juist in deze tijden van crisis, polarisatie en anti-democratische krachten is het essentieel dat iedereen in de samenleving een gefundeerde mening kan vormen. Hoog tijd dus voor nieuwe mediawijze manieren om ons wereldbeeld te vormen en de regie terug te pakken. Tijdens de Mediawijsheid Kennisdag krijgen partners nieuwe kennis, inspiratie en creatieve perspectieven om hier werk van te maken. Daarnaast staan kennisuitwisseling, netwerken en verbinding centraal.

Want het netwerk heeft een rol in het versterken van een samenleving waarin mensen zich niet laten manipuleren en misleiden, waarin kinderen worden opgevoed tot weerbare en zelfverzekerde burgers en waarin we leren opstaan tegen haat en polarisatie. Zo bouwen we aan een meerstemmige, veerkrachtige en rechtvaardige samenleving - waarin iedereen een gegronde mening kan vormen.

# data[].attributes.attachment_link.description
De Kennisdag 2026, hét mediawijsheid-event voor het netwerk, is op 11 mei. Lees hier alles over het thema 'Jouw mening telt!' en de inhoud.

# data[].attributes.body
Er zijn veel maatschappelijke zorgen over de rol van sociale media in het leven van jongeren, wat vaak leidt tot beperkende regels (denk aan het “Thuis of in de kluis”-beleid en een socialemediaban). Vaak zijn deze beleidsvormen slechts beperkt wetenschappelijk onderbouwd en worden de inzichten van jongeren onvoldoende meegenomen.

Om jongeren een stem te geven in de discussie rondom de rol van sociale media, is onderzoek gedaan naar de beleving van jongeren op sociale media. In co-creatie tussen wetenschappers en middelbare scholieren hebben we individuele verschillen in beleving in kaart gebracht en hebben jongeren actief meegedacht over oplossingen voor vervelende aspecten van sociale media.

# data[].attributes.attachment_link.description
Om de maatschappelijke zorgen over sociale media tegen te gaan is er niet één oplossing die voor alle jongeren werkt. Jongeren geven aan dat zijzelf, hun sociale context en appontwikkelaars allemaal verantwoordelijkheden dragen.

# data[].attributes.headline
De nieuwe editie van Jong Inzicht is LIVE! 

# data[].attributes.subject
De nieuwe editie van Jong Inzicht is LIVE! 

# data[].attributes.body
De nieuwe editie van Jong Inzicht is LIVE!
Wie! wat! waar! : de online jongerenmonitor ontwikkeld met jongeren en jongerenwerkers is nu beschikbaar!
Een overzicht vol signalen, trends en inzichten uit de digitale leefwereld van jongeren.

# data[].attributes.attachment_link.description
Veiligheid/Criminaliteit Zwangere vrouw doodgeschoten in Sneek: massale reacties van bezorgde jongeren In dit bericht op social media gaat het over een tragische gebeurtenis in Sneek, waar een zwangere vrouw van 32 jaar door haar partner is doodgeschoten. Het nieuws werd massaal

# data[].attributes.body
Het is geen technologieboek en ook geen handleiding vol snelle antwoorden. Het is een uitnodiging tot pedagogische en maatschappelijke reflectie. Over hoe we AI niet alleen slimmer, maar vooral menselijker kunnen inzetten. Inclusief praktische oefeningen met AI-companions, en handvatten om deze zelf te ontwerpen en verantwoord in te zetten.

AI raakt inmiddels alles. Ons onderwijs, ons werk, onze manier van denken. De echte vraag is dus niet óf AI onderdeel wordt van ons leven, maar hoe wij de regie houden. Ook thuis!

- waarom AI in de kern een pedagogisch vraagstuk is
- hoe we kritisch denken en menselijke oordeelsvorming kunnen versterken
- wat digitale soevereiniteit betekent voor onderwijs en publieke waarden
- en hoe AI kan functioneren als compagnon in plaats van vervanger

Voor iedereen die zich bezighoudt met leren, onderwijs, leiderschap en de toekomst van onze samenleving.

# data[].attributes.attachment_link.description
Kunstmatige intelligentie is niet langer toekomstmuziek. Ze beïnvloedt hoe we leren werken besluiten nemen en met elkaar omgaan. In klaslokalen bestuurskamers en publieke instellingen verschuift de verhouding tussen mens en machine in hoog tempo. Niet…

# data[].attributes.attachment_link.title
Betoverd worden door boeken. Boekgesprekken aan de hand van één vraag

# data[].attributes.attachment_link.description
Literatuur in de kerndoelen Het zal niemand ontgaan zijn, we hebben nieuwe kerndoelen . In die kerndoelen hebben boeken weer een prominente…

# data[].attributes.body
Young Adult-literatuur (YA) is populair onder jongeren. Ze raden elkaar op BookTok en Bookstagram titels aan en YA-boeken staan bij Nederlandse jongeren op de tweede plaats van meest graag gelezen boeken in de vrije tijd.

Jongeren die bekend zijn met YA-romans lezen met meer plezier en zijn positiever over het boekenaanbod. Hoe ga je als leraar betekenisvol met deze boeken aan de slag in het vo en mbo?

In deze brochure, geschreven door Linda Ackermans, vind je achtergronden en praktische tips.

# data[].attributes.attachment_link.title
Kwestie van Lezen 22. Young Adult-literatuur

# data[].attributes.attachment_link.description
Young Adult-literatuur (YA) is populair onder jongeren. Ze raden elkaar op BookTok en Bookstagram titels aan en YA-boeken staan bij Nederlandse jongeren op de tweede plaats van meest graag gelezen boeken in de vrije tijd. Jongeren die bekend zijn met YA-romans lezen met meer plezier en zijn positiever over het boekenaanbod. Hoe ga je als […]

# data[].attributes.body
Hoe ziet het onderwijs op je school eruit als generatieve AI straks in dat onderwijs is verweven? Dat is wat jouw team met de AI Impact Game gaat ervaren.

Met welk doel kun je dit spel inzetten?

Voelbaar maken van potentiële impact van generatieve AI op het onderwijs.

Gesprek starten om schoolbeleid te gaan maken op het gebied van generatieve AI.

Verdiepen van het gesprek over de impact van generatieve AI op het onderwijs.

Verschillende rollen en perspectieven binnen een schoolorganisatie samen laten nadenken over de impact van generatieve AI op het onderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe ziet het onderwijs op je school eruit als generatieve AI straks in dat onderwijs is verweven? Dat is wat deelnemers van de AI Impact Game gaan ervaren. Met de uitleg en alle downloadbare materialen op deze pagina kun je de workshop zelf geven in je schoolorganisatie.

# data[].attributes.body
Met deze beslisboom is overzichtelijk gemaakt waar je welke informatie kunt vinden als Bibliotheek.

# data[].attributes.headline
Webinar voor schoolbestuurders: meedenken over structurele financiering dBos

# data[].attributes.subject
Webinar voor schoolbestuurders: meedenken over structurele financiering dBos

# data[].attributes.body
Tip de scholen in je werkgebied!

OCW onderzoekt momenteel wat nodig is om de Bibliotheek op school goed te organiseren en wat nodig is in de samenwerking tussen bibliotheken en onderwijs. Om dit zo effectief mogelijk aan te laten sluiten bij de behoeften van scholen, organiseren OCW en de PO-Raad en VO-raad een webinar voor leraren, schoolleiders en schoolbestuurders die hierover kunnen adviseren.

Wat staat centraal?

Tijdens deze sessie bespreken we onder meer:

Ervaringen van scholen die al werken met de Bibliotheek op school;

Ervaringen van scholen die hebben gekozen niet samen te werken met de Bibliotheek op school;

Hoe scholen zonder samenwerking met de bibliotheek hun leesomgeving vormgeven;

Wensen en behoeften van scholen bij het versterken van leesmotivatie en leesonderwijs;

De voordelen en knelpunten in de samenwerking met bibliotheken;

Wie is initiatiefnemer als het gaat om samenwerking met de bibliotheek? Wie is ‘trekker’ van de samenwerking, wie beslist? Hoe is dat in praktijk geregeld?

Praktische informatie

Datum en tijd: woensdag 18 maart van 16.00 – 17.00

Locatie: online, via Teams

Heb je een vraag over deze bijeenkomst? Stuur dan een e-mail naar tesschmeink@vo-raad.nl of e.sparreboom@poraad.nl

Voor wie?

Bestuurders, schoolleiders en beleidsmedewerkers in het primair en voortgezet onderwijs die betrokken zijn bij de samenwerking met de bibliotheek.

# data[].attributes.attachment_link.title
Denk mee met ons over de Bibliotheek op school (dBos) - VO-raad

# data[].attributes.attachment_link.description
Het kabinet heeft aangekondigd dat de Bibliotheek op school (dBos) structureel wordt gefinancierd. Vanaf 2028 is hiervoor jaarlijks 50 miljoen euro beschikbaar, gelijk verdeeld tussen bibliotheken en scholen. Voor scholen wordt het bedrag toegevoegd aan de gerichte bekostiging voor basisvaardigheden.

# data[].attributes.body
Wil jij als leesmediaconsulent meer weten over het praktijkonderwijs en hoe je de samenwerking op gebied van taal en lezen kunt vormgeven? Werk je als docent in het praktijkonderwijs en wil je inspiratie op het gebied van taal-en leesbevordering? Dan is deze training iets voor jou.

Duur/Studiebelasting: 2 bijeenkomsten van 10.00u-16.00 uur, op 1 april en 27 mei 2026.

Kosten €350,00

Inschrijven: Aanbod | Bibliotheek Campus

# data[].attributes.body
De afgelopen tien jaar heeft Maxe de Rijk lesgegeven in het Praktijkonderwijs, het VMBO, en nu in het speciaal onderwijs (cluster 4). Ze heeft zich ontwikkeld als expert op het gebied van burgerschap, kansengelijkheid en mentaal welbevinden. Met altijd als onderlaag: hoe zorgen we voor een fijne samenleving voor iedereen?

In haar boek ‘Geen stress we gaan het maken!’ volg je haar mentorleerlingen drie jaar lang. Je maakt hen mee vanaf het moment dat ze de school binnenlopen tot het moment dat ze naar de bovenbouw gaan. Hun zorgen, hun hoop en hun liefde. Het gaat over hun levens, maar zoals zal blijken zijn die onlosmakelijk verbonden met onze samenleving.

# data[].attributes.attachment_link.description
Over het boek In 'Geen stress we gaan het maken!' volg je mijn mentorleerlingen drie jaar lang. Je maakt hen mee vanaf het moment dat ze de school binnenlopen tot het moment dat ze naar de bovenbouw gaan. Hun zorgen, hun hoop en hun liefde.

# data[].attributes.body
Stichting Digisterker – Expertisecentrum Educatie voor de Digitale Samenleving ontwikkelt en maakt educatieve programma’s voor jongeren en volwassenen op het gebied van digitale overheid, digitale zorg en digitale veiligheid. In groepen en onder begeleiding van docenten werken mensen van jong tot oud met deze praktische programma’s stapsgewijs aan hun digitale competenties. Doel hiervan is dat zij met kennis, vaardigheden en (zelf)vertrouwen kunnen meedoen aan de (digitale) samenleving. Op deze manier wil Stichting Digisterker, i.s.m. bibliotheken, scholen, overheidsorganisaties en zorg- en welzijnsorganisaties, jongeren en volwassenen ondersteunen in het gebruik van digitale diensten en het begrijpen van de digitale samenleving.

Voor de doelgroep jongeren heeft Stichting Digisterker de volgende aanpakken ontwikkeld: de informatieve website Digidingen-desk | Uitleg en tips voor al je digitale regelzaken, vijf workshops ‘jongeren en digitale regelzaken’, en het lesprogramma Doe je digiding! | Gratis lesmodules voor vo en mbo.

# data[].attributes.body
De Dag van het Literatuuronderwijs is hét tweejaarlijkse symposium voor docenten Nederlands (in opleiding), media- en bibliothecarissen en andere experts uit het educatieve veld. Op dinsdag 3 november 2026 zal de eerstvolgende editie plaatsvinden in de Doelen in Rotterdam.

Bestel nú uw kaarten met korting – let op, deze early bird-kaarten zijn beperkt beschikbaar! Dag van het Literatuuronderwijs - 3 november 2026 in de Doelen, Rotterdam

# data[].attributes.body
Op woensdag 8 april 2026 vindt in het Beatrix Theater in Utrecht Lezen Centraal plaats: het jaarlijkse congres voor iedereen die met jonge lezers werkt. Van kinderopvang tot mbo, van onderwijs en bibliotheken tot beleid, opleidingen en onderzoek. Een dag waarop kennis, praktijk en verbeelding samenkomen en waarop lezen centraal staat.

Tijdens Lezen Centraal 2026 onderzoeken we hoe lezen bijdraagt aan kritisch denken in een wereld vol informatie, culturele diversiteit en technologie. Wat vraagt dat van onderwijs, van professionals en van onszelf? Lezen Centraal nodigt uit om samen te denken, te verdiepen en vooruit te kijken.

Registreren | Lezen Centraal 2026

# data[].attributes.body
Op 9 april 2026 organiseert Stichting CPNB speciaal voor leesmediaconsulenten een uitgebreide webinar over een schooljaar vol leesplezier.

Hierin staan ze kort stil bij de leescampagnes voor het voortgezet onderwijs/mbo en de bijbehorende campagnematerialen. Ook kom je meer te weten over Hebban in de Klas.

Donderdag 9 april, 13:30-14:00 uur:

Alles over de campagne Goed Verhaal, schooljaar 2026-2027

De koppeling van de campagnes aan de nieuwe kerndoelen

De bestelperiode voor de lesmaterialen

Hebban in de Klas voor vo/mbo

Wat kun jij als leesmediaconsulent met Hebban in de Klas voor vo/mbo?

Voorafgaand aan de webinar gaan ze in op de campagnes voor primair onderwijs.

Aanmelden kan via deze link: https://forms.gle/hKWY6YN3qAkqT9x3A.

Tip: Kun je op 9 april niet online aanwezig zijn? Meld je dan toch aan. Dan ontvang je na afloop de link om de webinar terug te kijken.

# data[].attributes.body
Webinar – Haal meer uit de Monitor!

Datum: 9 maart, 15.00 - 16.00 uur

Doelgroep: Iedereen die aan de slag gaat met de resultaten en rapportages van de monitor

Aanmelden: https://events.teams.microsoft.com/event/1e88384b-3bfe-4034-949b-ab550f826ed1@07c91f9a-3f6d-4639-add3-922e105bd247

Deze online bijeenkomst is bedoeld voor iedereen die vanaf 4 maart aan de slag gaat met de nieuwe resultaten en rapportages uit de Monitor BoekStart en de Bibliotheek op school. Onderzoekspecialist  Dieuwke de Goede van Stichting Lezen deelt al haar tips & tricks met je, zodat de rapportageomgeving na afloop geen geheimen meer voor je kent. Na dit webinar weet je hoe je de monitorresultaten het beste kunt tonen, en bij welke gelegenheden je ze kunt inzetten. De bijeenkomst biedt zowel op strategisch als op praktisch vlak inzicht en inspiratie.

Mediabewuste informatievaardigheden in de Monitor dBos - updates, duiding en praktijk voor po en vo

Datum: 11 maart, 14.00 -15.00 uur

Doelgroep: po en vo

Aanmelden: https://events.teams.microsoft.com/event/2ccd9658-12f1-4d48-9693-c664c5329670@07c91f9a-3f6d-4639-add3-922e105bd247

Tijdens dit webinar praten Anja Annink en Erik Reuvers van het Landelijk Team BoekStart en de Bibliotheek op school je bij over de wijzigingen in de monitor dBos, rondom mediabewuste informatievaardigheden/digitale geletterdheid voor po en vo. Ontdek wat er precies is aangepast en hoe je de resultaten kan benutten om het gesprek met scholen aan te gaan.

Beide webinars worden opgenomen en beschikbaar gemaakt om later terug te kijken.

# data[].attributes.headline
Input gevraagd voor opleiding en rol leescoördinator in het voortgezet onderwijs

# data[].attributes.subject
Input gevraagd voor opleiding en rol leescoördinator in het voortgezet onderwijs

# data[].attributes.body
Steeds vaker klinkt de vraag naar een training voor leescoördinatoren in het voortgezet onderwijs. Tegelijk is er weinig zicht op wie deze rol vervult, welke taken daarbij horen en welke ondersteuning gewenst is. Stichting Lezen wil samen met het werkveld helder krijgen wat leescoördinatoren in het voortgezet onderwijs nodig hebben om hun rol optimaal te kunnen vervullen –en komen tot een goede ondersteuning, bijvoorbeeld in de vorm van een training. Werk jij als leesmediaconsulent in het voortgezet onderwijs? Doe mee, vul zelf voor 25 februari de vragenlijst in én stuur hem door naar de taal/leescoördinatoren op je scholen.

# data[].attributes.headline
Uitnodiging 31 maart vervolgbijeenkomst over de Monitor BoekStart en de Bibliotheek op school.

# data[].attributes.subject
Uitnodiging 31 maart vervolgbijeenkomst over de Monitor BoekStart en de Bibliotheek op school.

# data[].attributes.body
Na de gezamenlijke bijeenkomst op 20 november, organiseren we (zoals beloofd) een vervolgbijeenkomst over de Monitor BoekStart en de Bibliotheek op school. Op dinsdag 31 maart pakken we door op dit onderwerp en zoeken we de verdieping.

Ook dit keer zal Dieuwke de Goede aanwezig zijn. We zullen opnieuw stilstaan bij de good practices uit ons werkgebied. Maar meer nog dan de vorige keer, zullen we ditmaal samen aan de slag gaan met de nieuwe resultaten en rapportages uit de Monitor.

Na deze bijeenkomst weet je hoe je de monitorresultaten het beste kunt tonen, en bij welke gelegenheden je ze kunt inzetten. De bijeenkomst biedt weer zowel op strategisch als op praktisch vlak inzicht en inspiratie.

Ben je er weer bij? Meld je dan hier aan. We starten om 9.30uur (inloop vanaf 9.00 uur) en ronden af om 14.00 uur. De bijeenkomst is inclusief lunch.

Locatie: Cinecitta Tilburg

NB Net als de vorige keer is er per bibliotheek ruimte voor één deelnemer voor jonge kind, po en vo/mbo én de gebruikelijke deelnemer aan het Vakberaad Educatie. Dus in totaal maximaal vier personen per bibliotheek. Stem dit binnen je organisatie onderling af.

Hopelijk tot in maart!

# data[].attributes.headline
Update nieuwe aanvragen MBVII 2025-2026 en doorontwikkelingsbijdrage 2025-2026

# data[].attributes.subject
Update nieuwe aanvragen MBVII 2025-2026 en doorontwikkelingsbijdrage 2025-2026

# data[].attributes.body
Update nieuwe aanvragen MBVII 2025-2026: Vanwege technische oorzaken is het aanvraagformulier voor MBVII 2025-2026 vanaf 9 februari 2026 i.p.v. 2 februari 2026 beschikbaar. Verder heeft Stichting Lezen de instructies voor het aanvragen van nieuwe locaties geüpdatet (met o.a. toevoeging van opleiding bij beroepsonderwijs).

Update doorontwikkelingsbijdrage 2025-2026: Op dit moment is Stichting Lezen bezig met het afhandelen van alle ontvangen retourbestanden voor de doorontwikkeling en een aantal POI's hebben reeds aanvullende vragen van ons ontvangen. Helaas loopt de toekenning van de eerste ronde een paar dagen (max. twee weken) vertraging op. Dit komt doordat de bedragen van met name po en vo nog niet definitief zijn. Deze zullen mogelijk verhoogd kunnen worden. Stichting Lezen verwacht dit deze week definitief te kunnen vaststellen.

# data[].attributes.headline
Wat als leerlingen mensenrechten zélf ervaren?

# data[].attributes.subject
Wat als leerlingen mensenrechten zélf ervaren?

# data[].attributes.body
Point of You: maak kennis met een gratis, interactieve ervaring waarin jongeren (13-19) via echte dilemma’s ervaren wat mensenrechten betekenen. Ontwikkeld met het College voor de Rechten van de Mens en direct inzetbaar in de klas.

# data[].attributes.attachment_link.description
In Point of You beleef je verhalen die je aan het denken zetten. Je kruipt in het leven van iemand anders, maakt keuzes in situaties waar mensenrechten op het spel staan en ontdekt dat jouw keuzes tellen.

# data[].attributes.body
In dit artikel een mooi voorbeeld van een school die i.s.m. de bibliotheek werkt aan de taalvaardigheid van leerlingen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Van taalbewuste vakdocent naar taalvaardige leerling

# data[].attributes.attachment_link.description
Wil je met je schoolteam bijdragen aan curriculumontwikkeling en de nieuwe kerndoelen implementeren? Dan is professionalisering van alle docenten in taalbewust vaklessen geven nodig. Maar hoe pak je dit aan? Jenneke Wilms van CPS ging hierover in gesprek met Mariëtte Wever, docent Engels en Frans, en taalcoördinator op het Stellingwerf College in Oosterwolde, een school voor vmbo, havo en vwo. “Het eerste dat ik gedaan heb toen ik als taalcoördinator van mijn schoolleiding aan de slag mocht, is hulp zoeken. Ik heb een expertgroep taal samengesteld met enthousiaste collega’s uit verschillende vakken, want je wilt dat elke verandering breder gedragen wordt. Daarnaast heb ik structureel overleg met de verantwoordelijke uit de schoolleiding, want het is noodzakelijk dat het taalbeleid aansluit bij de visie en de ambities van de school: waar wil de school naartoe en hoe past het plan voor taal daarbij? Een derde punt gaat over de voorwaarden: welke ruimte, tijd en ondersteuning krijg je als taalcoördinator vanuit de schoolleiding.” Bij de opleiding tot taalcoördinator van CPS merkte Mariëtte dat het Stellingwerf College deze voorwaarden goed faciliteert. Hoewel zij vanuit vorig werk bekend is met beleid maken, wilde zij zich graag professionaliseren op het gebied van taalbeleid en kwam zij bij CPS terecht. In de opleiding leer je hoe je een schoolspecifiek taalbeleidsplan ontwikkelt dat rekening houdt met het nieuwe curriculum en ook hoe je dit door professionalisering van de docenten in de klas kunt brengen, want in de les moet het uiteindelijk gebeuren. Onderzoek doen “Met de expertgroep taal hebben we op het Stellingwerf College als eerste onderzocht hoe docenten aankijken tegen de taalvaardigheid van de leerlingen, hun eigen taalvaardigheid en hoe zij met taal in hun lessen omgaan”, vertelt Mariëtte. “Ook zijn de taaltoetsen geanalyseerd. Het is belangrijk te weten op welk taalniveau de leerlingen binnenkomen. Dan blijken er toch veel leerlingen te zijn die eigenlijk nog niet op het juiste en vereiste taalniveau zitten om optimaal te kunnen profiteren van ons onderwijs. In deze streek, Zuidoost-Friesland, is dat niet heel vreemd, want de laaggeletterdheid ligt met 13,4% boven het landelijk gemiddelde, dus dat vraagt extra aandacht en is ook voor ons team een uitdaging.” Plannen maken Uit dat eerste onderzoek bleek dat 88% van de docenten graag wil dat er afspraken gemaakt worden met betrekking tot taal en taalbeleid. Vanuit deze informatie is de expertgroep aan het werk gegaan en is gestart met het maken van een omschrijving van de taalvaardige leerling en de taalbewuste vakdocent. “Als je dit niet helder hebt, kun je er niet op sturen”, aldus Mariëtte. “Uiteindelijk zijn we gekomen tot een actielijst met 21 punten. Een vrij ambitieuze lijst, maar ik vind het ook belangrijk dat je hoge verwachtingen van de docenten hebt. Als je alleen maar beren op je weg ziet, schiet het niet op. Misschien is niet alles haalbaar, maar het geeft wel aan waar we naartoe willen. Bovendien hoeft niet alles meteen te worden ingevoerd, het wordt een gefaseerd taalbeleidsplan voor vier jaren.” Een rijke taal- en leesomgeving Een van de speerpunten van het beleid is te komen tot een wekelijks leesuur voor alle klassen en niveaus. “Lezen is aantoonbaar een probaat middel als je taalvaardigheid wilt verbeteren. Als je zegt dat lezen erbij hoort, dan moet er echt ruimte voor gemaakt worden, zodat de leerling zich leert focussen en in een andere hersenflow komt. Dat lukt niet in verloren uurtjes.” Het Stellingwerf College heeft het geluk dat de bibliotheek in de school is. In het kader van het project DBOS (de bibliotheek op school) is dit schooljaar gestart met een intensieve samenwerking met de bibliotheek. Brugklasleerlingen leren zelf boeken reserveren en brengen een fysiek bezoek aan de bibliotheek. Ook worden zwakkere lezers in deze samenwerking intensief geholpen. Collega Nederlands Jorien Bos coördineert dit proces samen met de leesconsulenten van de bibliotheek. Voor het vergroten van de woordenschat gaat Mariëtte zich ook hard maken voor het schrift in de tas. In dit schrift noteren leerlingen bij alle vakken nieuwe woorden. Dit bevordert het woordbewustzijn. Mariëtte heeft dit jaar een aantal bijeenkomsten met het docententeam. Daarin heeft zij aandacht voor taalbewust lesgeven en hoe docenten leerdoelen kunnen koppelen aan de taal van het vak. “Taalbeleid heeft alles te maken met schoolontwikkeling en de professionalisering van docenten. De training bij CPS leidt tot directe professionalisering, waarna elke deelnemer / taalcoördinator met kennis en vertrouwen een goed beleidsplan kan maken. In mijn presentaties aan het team wil ik vooral aantonen dat in de lessen al veel goeds gebeurt en dat meer taalbewust lesgeven voor alle docenten goed te doen is; dat je met bewuste, kleine interventies op het gebied van taal bij je vak al zoveel voor de leerling kunt betekenen. Als we dit schoolbreed aanpakken, gaat het werken, daarvan ben ik overtuigd.”

# data[].attributes.body
Elke maand verzamelen Cubiss en BiSC in een aparte padlet actualiteiten rondom digitale geletterdheid.

Hier delen we nog steeds actualiteiten over digitale geletterdheid, maar dan vooral de hoofdlijnen voor v.o..

# data[].attributes.body
Lerarendag digitale geletterdheid.

Wil je meer weten over het vormgeven van digitale geletterdheid op school (en wil je alvast voorlopen op de uitgebreide  kerndoel-implementatie van digitale geletterdheid in het onderwijs tussen 2027-2032)? Kom dan naar de allereerste Lerarendag digitale geletterdheid op 26 maart 2026. Een inspirerende dag waarop wetenschappelijke inzichten en praktijkervaringen samenkomen.

De dag is bedoeld voor leraren in het primair en voortgezet onderwijs die samen met collega’s digitale geletterdheid vormgeven in het curriculum van hun school.

Lerarendag digitale en AI-geletterdheid - EPDG

# data[].attributes.body
Kennissessie Kwetsbaar en krachtig tegen misinformatie: lessen voor een effectieve aanpak met jongeren op donderdag 5 februari 2026 van 10.30-12.00 uur.

Jongeren zitten in een belangrijke fase om weerbaarheid tegen onjuiste of misleidende informatie te ontwikkelen.

De sessie is relevant voor professionals uit onderwijs, bibliotheken, jongerenwerk, mediacoaches, ontwikkelaars van lesmateriaal en interventies, beleidsmakers en andere geïnteresseerden.

Agenda - Kennissessie Kwetsbaar en krachtig tegen misinformatie

# data[].attributes.body
Van 29 januari t/m 4 februari 2026 vieren we Poëzieweek Poëzieweek is het ideale moment om met poëzie aan de slag te gaan in de klas. Omdat we weten dat leerkrachten graag een houvast hebben om met de leerlingen te werken rond Poëzieweek, voorzien we allerlei fijne materialen, ook voor NT2-onderwijs.

# data[].attributes.body
Nieuw: Lezen voor waarden laat zien hoe deze dubbeluitdaging—geletterdheid én burgerschap—integraal is aan te pakken.

Luister naar dit fragment van De Taalstaat waarin auteur Yra van Dijk dit toelicht: Yra van Dijk over het boek Lezen voor waarden | NPO Radio 1

# data[].attributes.attachment_link.description
Taalonderwijs als drager van burgerschap In veel klassen is de druk voelbaar: ontlezing, dalende taalvaardigheid en een online omgeving waarin desinformatie en polarisatie het gesprek verharden. Juist nu hebben jongeren taal nodig om feiten van frames te onderscheiden, hun ideeën helder te formuleren en zich in anderen te verplaatsen. Lezen voor waarden laat zien hoe deze dubbeluitdaging—geletterdheid én burgerschap—integraal is aan te pakken. Van Reynaert, hiphop tot ChatGPT Het boek vertrekt vanuit een helder idee: taal ís burgerschap. Verhalen, speeches en mediafragmenten fungeren als oefenplaats; de bundel biedt uitgewerkte lessen en werkvormen die direct inzetbaar zijn: close reading om framing en manipulatie te doorzien, gesprekstechnieken voor lastige thema’s, opdrachten rond actuele onderwerpen (van klimaat en migratie tot AI) en handreikingen om empathie en moreel redeneren doelgericht te ontwikkelen. Voorbeelden lopen van hiphopper Lijpe tot de Reynaert, van toespraken van Wilders tot ChatGPT. De bijdragen zijn geschreven door leraren en wetenschappers die de klaspraktijk kennen. Het boek koppelt recente inzichten uit taal- en literatuurwetenschap, mediageletterdheid en burgerschapsdidactiek aan concrete, beproefde lessen. Met duidelijke instructies, differentiatie-opties en koppelingen aan doelen. Wat je krijgt Direct inzetbaar en onderbouwd: heldere instructies, differentiatie en koppelingen aan kerndoelen en burgerschapsdomeinen.
Ingebed in het curriculum: burgerschap via de taalvakken—minder losse projecten, zonder extra roosterdruk.
Verhalen centraal: literatuur, speeches, mediafragmenten en jeugdboeken als ‘neutraal speelveld’ om te oefenen met empathie, dialoog, kritisch lezen en moreel redeneren.
Zes delen klas-proof: uitgewerkte lessen, werkvormen en casussen—van popcultuur tot politiek debat, van klimaat tot AI.
Gesprek in balans: technieken en routines voor het veilig, inclusief en doelgericht bespreken van gevoelige thema’s. Voor wie Lezen voor waarden is bedoeld voor docenten, taal- en burgerschapscoördinatoren, en lerarenopleiders Nederlands, maatschappijleer, geschiedenis, filosofie, Frans en Engels. Ook voor schoolleiders en bestuurders biedt dit boek inspiratie om burgerschap en taalontwikkeling te versterken.

# data[].attributes.body
Schoolbezoek MollerJuvenaat - Platform Samen Onderzoeken

Het MollerJuvenaat in Bergen op Zoom is een Inspiratieschool voor taal- en leesonderwijs. Ze hanteren een sterke aanpak op het gebied van leesonderwijs. Op 12 februari 2026 kan je tijdens een werkbezoek aan deze school leren en ervaren hoe ze doelgericht werken aan verbetering van lees- en taalvaardigheid. Ga je mee? Het werkbezoek wordt georganiseerd vanuit de Kennistafel Effectief Leesonderwijs.

# data[].attributes.body
Wie niet goed kan lezen, mist kansen. Op school, op de arbeidsmarkt en in de samenleving. Goed kunnen lezen is de basis om mee te doen. Toch neemt de leesmotivatie van jongeren al jaren af. Hoe keren we dat tij? En hoe maken we écht het verschil? Die vragen brachten op 6 november bijna honderd professionals uit het vo, mbo en bibliotheken samen bij MindLabs in Tilburg voor de inspiratiebijeenkomst 'Maak het verschil'. Lees de terugblik hier.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wie niet goed kan lezen, mist kansen. Op school, op de arbeidsmarkt en in de samenleving. Goed kunnen lezen is de basis om mee te doen. Toch neemt de leesmotivatie van jongeren al jaren af. Hoe keren we dat tij? En hoe maken we écht het verschil? Die vragen brachten op 6 november bijna honderd professionals uit het vo, mbo en bibliotheken samen bij MindLabs in Tilburg voor de inspiratiebijeenkomst 'Maak het verschil'.

Ingrid de Jong, projectleider bij het Leesoffensief Brabant, opent de middag met een aanstekelijke oproep om voorbij de cijfers te kijken. "Vandaag richten we de blik niet op wat er níet goed gaat, maar op wat er gebeurt als we sámen gaan voor leeskracht. De tien kinderen in onze campagne laten zien voor wie we het eigenlijk doen, en waarom. We merken dat het mensen echt iets doet om de gezichten erbij te zien. Cijfers blijven abstract, maar verhalen blijven hangen. En daar gaan we vandaag samen verder mee aan de slag."

Een verhaal dat raakt

Wie kan beter vertellen over de rol van taal en lezen in het toekomstperspectief van jongeren dan iemand die dat zelf heeft ervaren? De zaal wordt stil als Milio van de Kamp - socioloog, schrijver en docent aan de Universiteit van Amsterdam - zijn verhaal vertelt. Milio groeide op in een achterstandswijk in Amsterdam-West, in een gezin dat leefde onder de druk van armoede. De financiële zorgen en onzekere omstandigheden waren elke dag aanwezig. "De muren zaten vol vocht, de rekeningen stapelden zich op. En op een dag zaten we zonder gas, zonder licht en zonder warm water. Je beseft pas wat dat betekent als het er niet meer is."

Hij vertelt over zijn moeder, die ondanks haar hartproblemen en gebrek aan diploma's bleef vechten voor een beter bestaan. Over hoe armoede niet alleen een kwestie van geld is, maar ook van macht, kansen en waardigheid. "Elke ochtend dat ik mijn voeten op de ijskoude vloer zette, wist ik: ik hoor er niet helemaal bij."

Van verbeelding naar veerkracht

Milio ontdekte al jong de kracht van verhalen. Op zijn basisschool vond hij een vergeelde editie van De wondersloffen van Sjakie. Later, op zolder, een Engelse editie van The Hobbit. "Ik begreep er niet alles van, maar het greep me. Het liet me zien dat er meer was dan mijn eigen wereld."

Zijn verhaal is er een van doorzettingskracht, maar ook van de grenzen die ongelijkheid oplegt. Op school kreeg hij niet altijd het vertrouwen dat hij nodig had. "Toen ik zei dat ik psycholoog wilde worden, zei een docent: 'Misschien moet je iets lager mikken.' Niet uit kwaadheid, maar uit goedbedoelde bescherming. Dát is het pijnlijkste van kansenongelijkheid; dat het vaak bedekt is met goede intenties."

Onderwijs als brug naar verhalen

Zijn boodschap aan het onderwijs is helder: kijk niet naar wat jongeren missen, maar naar wat er al is. "We moeten niet verwachten dat jongeren zich aanpassen aan de wereld van literatuur. We moeten literatuur dichterbij brengen. Dat kan ook via hiphop, spoken word of andere vormen van woordkunst. Als we die brug durven slaan, kunnen we echt iets veranderen."

Tijdens de vragenronde vertelt Milio hoe hij inmiddels zelf eerstegeneratie-studenten begeleidt. "Ze stellen me dezelfde vragen die ik tien jaar geleden had - of ze hier wel thuishoren, of ze het kunnen maken in een wereld die niet voor hen lijkt te zijn gemaakt. Dat zegt genoeg: de kloof is er nog steeds. Daarom blijft lezen, en de toegang tot verhalen, van levensbelang."

Taalbewust onderwijs

Na de keynote volgen verschillende deelsessies vol inspiratie uit de praktijk. In dit verslag lichten we er twee uit. Eerst het verhaal van Marjolein Simons en Geert de Brouwer van mbo-instelling Yonder, die laten zien hoe taalbewust onderwijs het verschil kan maken in elke les.

Yonder verankert taalontwikkeling structureel in het onderwijs, de piramide van de drieslag taal. De basis bestaat uit taalbewust onderwijs: taal als vast onderdeel van élk vak, niet alleen het vak Nederlands. Op die manier dragen alle lessen bij aan de functionele taalvaardigheid van studenten. Daarboven liggen de lessen Nederlands, gericht op functionele en technische taalvaardigheid, zoveel mogelijk gekoppeld aan de beroepspraktijk. De top van de piramide wordt gevormd door ondersteuningslessen voor studenten die extra hulp nodig hebben, bijvoorbeeld bij dyslexie of een taalachterstand.

"Met alleen extra lessen Nederlands red je het niet", benadrukt Geert. "Taalontwikkeling gebeurt de hele dag door, in elk vak en elk gesprek. Taal is de sleutel tot leren en samenwerken." Lezen speelt een belangrijke rol in deze taalontwikkeling. Het draagt bij aan: woordenschat, grammatica, tekstbegrip, schrijfvaardigheid en leerautonomie. In alle vakken is dan ook aandacht voor tekst; van instructies tot beroepsartikelen.

Verhalen die verbinden

"Als docent stel ik me elk jaar voor aan mijn studenten aan de hand van boeken", vertelt Geert. "Dat is een verrassende binnenkomer, maar het is vooral een manier om verbinding te maken. Als je vertelt wat jij leest, durven studenten dat ook." De deelnemers gingen vervolgens zelf aan de slag met de vraag: welk boek zegt iets over jou? In kleine groepjes ontstonden levendige gesprekken; precies de interactie die Geert ook in zijn lessen wil zien.

Een andere werkvorm die hij toelicht is de leesautobiografie: studenten schrijven over hun eigen leesgeschiedenis. "Niet om te beoordelen, maar om bewustwording te creëren. Waar komt je leesplezier vandaan? Wanneer ben je het kwijtgeraakt?" Ook het denken in genres werkt motiverend. "Niet: welk boek moet ik lezen? Maar: welk soort verhaal past bij mij?" De website van de Jeugdbibliotheek helpt studenten om hun voorkeuren te ontdekken.

Commitment op alle lagen

Wat in de klas begint met kleine gebaren en persoonlijke verhalen, vraagt achter de schermen om een stevige basis. Want om taalbewust onderwijs écht te laten landen en structureel te verankeren, is meer nodig dan enthousiasme alleen. Volgens Marjolein draait het om vijf pijlers:

een gedeelde visie en betrokkenheid van de schoolleiding

beleid waarin taalontwikkeling is verankerd

middelen en tijd

competente docenten met scholing in taalbewust lesgeven

blijvende borging in plannen en rapportages

Marjolein sluit af: "Verandering vraagt niet alleen commitment op alle lagen, maar ook geduld. Scholing, ontwikkeling, bewustwording: het kost allemaal tijd. Resultaten van taalbewust onderwijs zijn dan ook niet op korte termijn meetbaar, maar we twijfelen er niet aan dat ze er wel degelijk zijn."

Burgerschap begint met gesprek

In de deelsessie van Nathalie Lemmen, projectleider bij het Samenwerkingsverband 1572-gemeenten/Geboorte van Nederland, laat ze zien hoe het programma Jongeren van Waarden burgerschapsonderwijs tot leven brengt. Het programma is ontwikkeld in samenwerking met het Samenwerkingsverband en wordt de komende jaren gratis beschikbaar gesteld aan scholen, bibliotheken, wijk- en jeugdcentra en gemeenten. Het sluit zoveel mogelijk aan bij de nieuwe kwalificatie-eisen voor burgerschapsonderwijs in het mbo, maar is ook goed bruikbaar in het voortgezet onderwijs.

Geen theorie of dikke handboeken, maar gesprekken die ertoe doen. De basis: vier kernwaarden die mede het fundament van onze samenleving vormen: vrijheid, verdraagzaamheid, verbondenheid en verscheidenheid. "Burgerschap ontstaat niet uit lesstof, maar uit dialoog", benadrukt Nathalie. "Door samen te praten over waarden leren jongeren niet alleen over de samenleving, maar vooral over zichzelf en elkaar."

Dialoog in plaats van debat

De workshop laat jongeren ervaren hoe je met elkaar in gesprek gaat over waarden, in plaats van te discussiëren over wie gelijk heeft. Deelnemers maken kennis met een interactieve les die stap voor stap is opgebouwd. Die begint met de vraag: hoe zou jij Nederlanders in het buitenland beschrijven? Vervolgens duiken ze via historische voorbeelden en moderne rolmodellen zoals Taylor Swift, Harry Styles en Tim Hofman in de vier waarden. Zo ontdekken ze dat begrippen als vrijheid of verdraagzaamheid niet vanzelfsprekend zijn, maar gevormd worden door geschiedenis, cultuur en persoonlijke ervaringen.

Bij elk thema horen korte filmpjes en banners die het gesprek op gang brengen. De begeleiding is daarbij heel belangrijk: de docent of begeleider creëert een veilige ruimte waarin jongeren vrijuit kunnen praten en verschillen mogen bestaan. Nathalie: "Het gaat niet om gelijk krijgen, maar om elkaar beter begrijpen." Tot slot leren deelnemers hoe ze deze lesvorm zelf kunnen inzetten; bijvoorbeeld door jongeren te begeleiden bij het bedenken van een waardenvol project in hun eigen omgeving.

Van waarden naar actie

De kracht van Jongeren van Waarden ligt in de laagdrempeligheid én de diepgang. Alle materialen - van filmpjes en banners tot handleidingen en werkbladen - zijn te vinden op een overzichtelijke padlet. Docenten kunnen het programma eenvoudig gebruiken binnen lessen burgerschap, maatschappijleer of Nederlands. De nadruk ligt niet op kennisoverdracht, maar op reflectie, empathie en samenwerking. Vaardigheden die belangrijk zijn in een diverse samenleving.

Leeskracht voor het leven

De inspiratiebijeenkomst liet zien hoeveel energie er vrijkomt wanneer verhalen, taal en leesplezier samenkomen. Het ging dit keer niet om structuren of afspraken, maar om de vonk die overslaat als iemand geraakt wordt door een boek, een leerling nieuwsgierig wordt naar een verhaal of een docent die iets nieuws probeert. De kracht van lezen zit in die momenten van herkenning en verwondering, groot of klein. Zo bouwen we stap voor stap aan leeskracht die blijft, en die je leven op onverwachte manieren kan verrijken.

De bijeenkomst is een initiatief van het Leesoffensief Brabant, waarin Brabantse bibliotheken, Cubiss, gemeenten, de provincie, kinderopvang en onderwijsinstellingen samenwerken. Samen bouwen we aan een beweging die de leesmotivatie en leesvaardigheid van jongeren versterkt, zodat lezen voor elke leerling in Brabant vanzelfsprekend is.

Bekijk de presentaties van deze dag

# data[].attributes.attachment_link.title
Maak het verschil - samen bouwen aan leeskracht in het vo en mbo

# data[].attributes.attachment_link.description
Wie niet goed kan lezen, mist kansen. Op school, op de arbeidsmarkt en in de samenleving. Goed kunnen lezen is de basis om mee te doen. Toch neemt de leesmotivatie van jongeren al jaren af. Hoe keren we dat tij? En hoe maken we écht het verschil?

# data[].attributes.body
Als aanvulling op de campagne 'Samen gaan we voor leeskracht!' heeft het Leesoffensief Brabant nu ook video's van leesambassadeurs: jonge mensen die voor leeskracht willen gaan.

Bekijk hier het verhaal van Pabo-student Jim en bekijk hier het verhaal van leesfanaat Iris.

# data[].attributes.headline
5 Adviezen: in gesprek gaan met queer jongeren over de bibliotheek als safe(r) space

# data[].attributes.subject
5 Adviezen: in gesprek gaan met queer jongeren over de bibliotheek als safe(r) space

# data[].attributes.body
Wat zorgt ervoor dat jongeren zich ergens vrij voelen zichzelf te zijn? En wat kunnen bibliotheken betekenen voor queer jongeren? In dit artikel lees je 5 adviezen om van de bibliotheek een echte safe(r) space te maken: een offline en online ruimte waar veiligheid van kwetsbare of gemarginaliseerde groepen gegarandeerd is.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Door Ruby Dunkes in samenwerking met Adviseur programmering Jasper Poortvliet

# data[].attributes.attachment_link.title
De bibliotheek als safe(r) space: in gesprek met queer jongeren

# data[].attributes.attachment_link.description
Wat zorgt ervoor dat je je ergens vrij voelt om jezelf te zijn? En wat kunnen bibliotheken betekenen voor queer jongeren?

# data[].attributes.body
In het schooljaar 2024-2025 werden in samenwerking met het Expertisepunt Burgerschap verschillende leernetwerken Burgerschap aangeboden. In deze leernetwerken gingen deelnemers in enkele bijeenkomsten aan de slag met een specifiek vraagstuk rondom burgerschapsonderwijs. Scholen die een leernetwerk vormden kwamen in de bijeenkomsten samen en werden begeleid door een expert. De resultaten van de leernetwerken worden op deze pagina gedeeld.

# data[].attributes.attachment_link.description
In het schooljaar 2024-2025 werden in samenwerking met het Expertisepunt Burgerschap verschillende leernetwerken Burgerschap aangeboden. In dit artikel delen wij inzichten uit deze leernetwerken.

# data[].attributes.body
Meld je gratis aan!

Hoe geef je invulling aan burgerschapsonderwijs in een tijd waarin het met elkaar samenleven onder spanning staat? Tijdens Focus op Burgerschap: samen leren samenleven ontdek je het antwoord op deze vraag. Ben jij er ook bij?

# data[].attributes.attachment_link.description
Op 11 maart 2026 vindt onze conferentie Focus op Burgerschap: samen leren samenleven plaats. Het thema sluit aan op maatschappelijke spanningen

# data[].attributes.body
Alle Padlet-berichten van de Rondjes nieuws uit 2024-2025 staan gebundeld in bovenstaande PDF (klik op het plaatje).

# data[].attributes.body
Sinds een tijd is er een speciale BtoB-groep voor de Monitor BoekStart en dBos. Er worden tips gegeven, actualiteiten gedeeld, vragen gesteld en vragen beantwoord met en door het landelijke Monitorteam.

Op dit moment zijn er nog geen 90 deelnemers aan de groep, wat natuurlijk heel weinig is voor een landelijk gebruikt instrument. En het betekent dus ook dat niet alle informatie bekend raakt bij de bibliotheken. Gemiste kans, in de aanloop naar de rapportages!

Word dus zelf lid van de Monitorgroep en tip je collega's om dat ook te doen!

# data[].attributes.headline
Bijeenkomst Vensters & spiegels in de schoolbibliotheek: Over collecties in scholen met een signatuur (Brabant, Limburg en Utrecht)

# data[].attributes.subject
Bijeenkomst Vensters & spiegels in de schoolbibliotheek: Over collecties in scholen met een signatuur (Brabant, Limburg en Utrecht)

# data[].attributes.body
Vanuit de publieke waarden onafhankelijkheid, betrouwbaarheid, toegankelijkheid, pluriformiteit en authenticiteit is het belangrijk een diverse en inclusieve collectie samen te stellen, ook bij bibliotheken op scholen. Bij de meeste scholen levert dat geen problemen op, maar bij scholen met een religieuze signatuur is dat soms lastiger. Het kan zijn dat deze scholen geen boeken willen over magie, genderdiversiteit, seksualiteit of andere thema's. Hoe ga je hier als bibliotheek mee om? En wat doet dit met de samenwerking met deze scholen?

Tijdens de bijeenkomst op woensdag 25 februari 2026 neemt dr. Janneke de Jong-Slagman ons mee in het onderwerp jeugdliteratuur en signatuur. Janneke put daarbij zowel uit theorie als uit praktijk. Daarnaast gaan we door middel van stellingen en casussen met elkaar in gesprek over collectie en signatuur.

Voor wie?

Deze bijeenkomst wordt georganiseerd voor leesmediaconsulenten, educatiemanagers en collectioneurs (voor educatie) van Brabantse bibliotheken. We nodigen graag deze verschillende functies per bibliotheek uit voor de bijeenkomst zodat we goed in gesprek kunnen gaan met elkaar.

Geef je op via deze link: https://www.cubiss.nl/agenda/bijeenkomst-collecties-scholen-met-een-signatuur

# data[].attributes.attachment_link.title
Cubiss | Bijeenkomst Collecties in scholen met een signatuur

# data[].attributes.attachment_link.description
Vensters & spiegels in de schoolbibliotheek: Over collecties in scholen met een signatuurVanuit de publieke waarden onafhankelijkheid, betrouwbaarheid, toegankelijkheid, pluriformiteit en authenticiteit is het belangrijk een diverse en inclusieve collectie samen te stellen, ook bij bibliotheken op scholen. Bij de meeste scholen levert dat geen problemen op, maar bij scholen met een religieuze signatuur is dat soms lastiger. Het kan zijn dat deze scholen geen boeken willen over magie, genderdiversiteit, seksualiteit of andere thema’s.

# data[].attributes.body
Op donderdag 15 januari 2026 van 16.00 tot 17.00 uur bespreken we onze samenwerking met het Dalton Lyceum Dordrecht en hoe zij lezen schoolbreed implementeren.

Gratis webinars over leesplezier van Passionate Bulkboek

Wat doet u in dit schooljaar met lezen en leesplezier? Hoe kunnen wij u daarbij assisteren? Woon een van onze webinars over leesbevordering bij en stel uw vragen over onze programma’s, trainingen of leesbevordering in het algemeen aan onze adviseurs! Deelname is gratis.

# data[].attributes.attachment_link.title
Gratis webinar - Good practice: schoolbreed met lezen aan de slag, zo pakt het Dalton Lyceum Dordrecht het aan - Passionate Bulkboek

# data[].attributes.attachment_link.description
Op donderdag 15 januari 2026 van 16.00 tot 17.00 uur…

# data[].attributes.headline
De WaardenWijzer van Kennisnet en SURF is vernieuwd.

# data[].attributes.subject
De WaardenWijzer van Kennisnet en SURF is vernieuwd.

# data[].attributes.body
De publicatie is een actualisatie van de editie uit 2021. Wladimir Mufty, Lotte Dondorp, Corno Vromans en ik hebben eraan gewerkt, samen met onze communicatie-collega's en de ontwerpers van Vrije Stijl.

𝐙𝐢𝐞: https://lnkd.in/eGExSyQw

𝐎𝐯𝐞𝐫 𝐝𝐞 𝐖𝐚𝐚𝐫𝐝𝐞𝐧𝐖𝐢𝐣𝐳𝐞𝐫
De WaardenWijzer biedt een gemeenschappelijke taal om in gesprek te gaan over digitalisering in het onderwijs. Door samen te bepalen welke waarden bij digitalisering voorop moeten staan, kan het onderwijs betere keuzes maken bij nieuwe technologische ontwikkelingen.

Met behulp van bestuurders, schoolleiders, experts en feedback uit de sector zijn de volgende wijzigingen doorgevoerd:

▪️Het overzicht met waarden is vereenvoudigd, zodat het toegankelijker, herkenbaarder en beter toepasbaar is.
▪️De context en voorbeelden zijn geactualiseerd, met expliciete aandacht voor de invloed van AI, big tech en geopolitieke afhankelijkheden.
▪️Het instrument is uitgebreid met meer handreikingen en praktijksituaties die laten zien hoe waarden in de praktijk richting geven aan keuzes.

Lees ook dit artikel: Geactualiseerde WaardenWijzer: koers houden op publieke waarden bij digitalisering - Kennisnet

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op dinsdag 24 februari 2026 vindt de Taaldag XL plaats met als thema 'De wereld leren lezen'.
We ontvangen jullie ook dit jaar weer graag in Sittard in het Toon Hermans Theater en bij Fontys Sittard. Het adres is Monseigneur Claessensstraat 4.

De inloop is vanaf 15.30 uur en het programma start om 16.30 uur.
Het programma eindigt om 20.30 uur met een netwerkborrel.
Lees hieronder meer over de inhoud van het programma en bekijk alvast de verschillende workshops.

Wil jij erbij zijn, maar heb je je nog niet aangemeld?
Aanmelden voor de Taaldag XL

Martine van der Meijden is een bevlogen, enthousiaste dagvoorzitter met liefde voor muziek, onderwijs en taal.

Lezen geeft je taal om burger te kunnen zijn in een democratische samenleving. Het lezen van (rijke) boeken en teksten helpt je nadenken over belangrijke vragen als 'Wie wil ik zijn in de wereld?' 'Wat wil ik kunnen en weten?' en 'Hoe leef ik samen met anderen?' In deze lezing gaan we na hoe je burgerschap kunt verbinden met het (voor)lezen van en het denken over boeken.

Erna van Koeven is hoofddocent binnen de afdeling Educatie en Bewegen van hogeschool Windesheim. Ze is onderzoeker bij het lectoraat Onderwijsinnovatie en ICT en zij maakt deel uit van de leerkring Geletterdheid en Schoolsucces.

De driehoek van schrijver, tekst en lezer in dit AI-tijdperk: Van filosofie naar klaspraktijk

HELP! Er woont een ongelofelijk grote, ongelofelijk gevaarlijke leguaan in onze bieb!
Hannelore Rubie

Je horizon verbreden - rijke teksten slaan de brug tussen burgerschap en taal
Katinka de Croon

Boeken, verhalen en teksten die je horizon verbreden, spelen een belangrijke rol in het taalonderwijs dat we met de nieuwe kerndoelen Nederlands voor ogen hebben. Rijke teksten dragen niet alleen bij aan het uitbreiden van je kennis, maar laten je ook nadenken over jezelf, over anderen, over de wereld... Ze zijn bij uitstek geschikt om de brug te slaan tussen taal en andere leergebieden. In deze sessie verkennen we samen hoe de nieuwe kerndoelen voor Nederlands en Burgerschap handvatten bieden voor onderwijs in samenhang en hoe rijke teksten daarin een belangrijke en betekenisvolle rol kunnen spelen.

Boeken bouwen burgers

Hoe kun je jongeren laten ontdekken dat lezen meer is dan een schooltaak - dat verhalen hen kunnen helpen om de wereld én zichzelf beter te begrijpen? In deze interactieve workshop verbinden we leesbevordering met burgerschap op een manier die aansluit bij de leefwereld van leerlingen in het voortgezet onderwijs en het mbo.

Met prikkelende voorbeelden, actuele teksten en praktische werkvormen ga je aan de slag om lezen en burgerschap te verbinden in jouw klas. Verwacht geen lange theoretische verhandelingen, maar veel inspiratie, concrete ideeën en herkenbare situaties uit de schoolpraktijk. Zo geef je leerlingen niet alleen meer leesplezier, maar ook tools om als betrokken, denkende burgers hun plek in de samenleving te vinden - met een goed verhaal in de hand.

Woorden die helpen groeien
Loes Oostwegel
Tijdens de workshop Woorden die helpen groeien - Kinderkracht in de klas , ontdek je hoe affirmaties en verhalen bijdragen aan taalontwikkeling, veerkracht en burgerschap in de klas. We combineren korte theorie met beleving: Je ervaart zelf de kracht van affirmaties, ontdekt hoe verhalen het kinderbrein versterken en vertaalt dit direct naar toepasbare werkvormen voor jouw groep. Praktisch, warm en evidence-based. Je gaat naar huis met ideeën die je de volgende dag meteen kunt inzetten.

Brieven aan Miyo

Martin Bootsma is bijna 30 jaar leraar in het basisonderwijs. Martin is mede-oprichter, teamleider en leraar van de Alan Turingschool te Amsterdam. Schrijft blogs over (lees)onderwijs en is mede auteur boeken als En wat als we nu weer eens gewoon gingen lesgeven? Voor het primair- (2018) en voortgezet onderwijs (2020) en Brieven aan Miyo (2025).

In zijn workshop over Brieven aan Miyo laat hij je zien hoe belangrijk en inspirerend het is om met kinderen boeken en verhalen te lezen en hierover met elkaar te spreken. Na afloop heb je ideeën opgedaan over hoe je zelf in de klas met boeken en verhalen aan de slag kunt.

Wat speelt er onder enthousiaste jonge lezers? Van online lezersgemeenschappen naar de klas
Semmy Claassen

Via online lezersgemeenschappen als BookTok, BookTube en Bookstagram - op sociale mediaplatforms TikTok, YouTube en Instagram - hebben sommige jongeren een passie voor lezen (her)ontdekt. In deze workshop duiken we dieper in deze leeswereld van jongeren: wat zijn online lezersgemeenschappen en wat vinden jongeren hier zo aantrekkelijk aan? Vervolgens verkennen we kansen om de aantrekkingskrachten van online lezersgemeenschappen te benutten in het (literatuur)onderwijs. Om de vertaalslag naar het onderwijs te maken, komen verschillende elementen van online lezersgemeenschappen aan bod: van de gebruikers en wat zij onder 'lezen' verstaan tot de soorten boeken die ze lezen en de manieren waarop ze deze bespreken.

Een hart met een pijl en een jonkvrouw in een boom - Lezen, schrijven en ontdekken met historische teksten in de klas

In oude teksten gebeuren bijzondere - en verrassend herkenbare - dingen. Historische teksten bieden volop kansen in de klas. Hoe kunnen we deze bronnen inzetten om samen met leerlingen te denken, ontdekken, lezen en schrijven?

In deze workshop gaan we praktisch aan de slag met zowel bekende klassiekers als minder bekende historische teksten. We ervaren zelf hoe het is om creatief te werken met een oude tekst als vertrekpunt en onderzoeken hoe dit leerlingen kan stimuleren in hun lees- en schrijfvaardigheid.

Digitaal geletterd met een boek in de klas

Angela Stassen | de Bibliotheek Meerssen

Ontwikkelingen in de digitale wereld gaan razendsnel. Iedereen ervaart dagelijks dat het lastig is om trends bij te houden. Wil ik hier iets mee? Moet ik hier iets mee? Als je in het onderwijs werkt of als leesconsulent op scholen komt, is de vraag niet meer óf, maar hóe.

In deze sessie starten we bij de nieuwe kerndoelen digitale geletterdheid. We brengen in beeld waar jij nu staat, wat je al in huis hebt en wat je nodig hebt om jouw onderwijs in digitale geletterdheid te versterken. Daarna laten we zien hoe je digitale geletterdheid kunt koppelen aan boekpromotie (po) en hoe je digitale geletterdheid kunt integreren in andere vakken (vo). Vervolgens maak je kennis met jeugdboeken die je kunt inzetten in je les, introduceren we een aantal werkvormen en ga je deze werkvormen direct op een van de boeken toepassen.

(Prenten)boeken centraal bij taal en burgerschap
Gieske Laros

(Prenten)boeken centraal bij taal en burgerschap.

# data[].attributes.attachment_link.title
Cubiss | Taaldag XL 24 februari 2026 - De wereld leren lezen

# data[].attributes.attachment_link.description
Op dinsdag 24 februari 2026 vindt de Taaldag XL plaats met als thema 'De wereld leren lezen'. We ontvangen jullie ook dit jaar weer graag in Sittard in het Toon Hermans Theater en bij Fontys Sittard. Het adres is Monseigneur Claessensstraat 4. De inloop is vanaf 15.30 uur en het programma start om 16.30 uur.

# data[].attributes.headline
De Bibliotheek als kompas voor de online leefwereld

# data[].attributes.subject
De Bibliotheek als kompas voor de online leefwereld

# data[].attributes.body
Hoe ontwikkel en borg je als bibliotheek visie en beleid rond digitale geletterdheid? Steeds meer bibliotheken willen structureel bijdragen aan digitale geletterdheid in het funderend onderwijs. De publicatie De Bibliotheek als kompas in de online leefwereld belicht de rol van de Bibliotheek. Ook staan we stil bij de acties die je als bibliotheek kunt ondernemen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Cubiss | De Bibliotheek als kompas voor de online leefwereld

# data[].attributes.attachment_link.description
De Bibliotheek als kompas voor de online leefwereldAan de slag met digitale geletterdheidDigitale geletterdheid is in korte tijd uitgegroeid tot een onmisbaar thema binnen het onderwijs en in de samenleving. Scholen willen hun leerlingen voorbereiden op een toekomst waarin digitale vaardigheden, mediawijsheid en kritisch denken net zo vanzelfsprekend zijn als lezen en rekenen. Voor bibliotheken ligt hier een belangrijke rol, die zij steeds vaker structureel oppakken.

# data[].attributes.body
Dit Wikiwijs-arrangement bevat inspiratielessen over artificiële intelligentie (AI) voor het primair en voortgezet onderwijs.

De lessen zijn gekoppeld aan de definitieve conceptkerndoelen binnen digitale geletterdheid.

Het materiaal is bedoeld om leraren te helpen AI op een toegankelijke en didactisch verantwoorde manier te integreren in hun onderwijs.

De lessenserie bestaat uit zes onderwerpen, voorzien van leerdoelen en open leermateriaal.

# data[].attributes.attachment_link.description
Inspiratielessen met open leermateriaal over artificiële intelligentie beschikbaar via Wikiwijs.

# data[].attributes.body
In dit college bespreekt Haroon Sheikh (Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid en Vrije Universiteit Amsterdam), begeleid door Kennisnet-adviseur Remco Pijpers, de onderwijskundige gevolgen, kansen en mogelijkheden van AI.

De atlas van de digitale wereld: digitale technologie brengt fantastische dingen, maar heeft ook heel veel invloed op ons leven. Sheikh benadert op globaal niveau hoe digitale technologie invloed op ons heeft en hoe grote techspelers hierop inspelen.

Vanzelfsprekend wordt ook een uitstapje gemaakt naar het klaslokaal, waarbij de vraag centraal staat: hoe bepaalt technologie niet ons leven, maar hoe blijven we zelf bepalen?

# data[].attributes.attachment_link.title
Wetenschapscollege 4: digitale geletterdheid met focus op AI

# data[].attributes.attachment_link.description
In dit wetenschapscollege bespreken Haroon Sheikh en Bas Hummel digitale geletterdheid met focus op AI.

# data[].attributes.headline
Samen werken aan mediabewuste leerlingen

# data[].attributes.subject
Samen werken aan mediabewuste leerlingen

# data[].attributes.body
Binnen de Bibliotheek op school staan informatievaardigheden en mediawijsheid centraal. Het duiden en beschikbaar stellen van informatie is immers al sinds jaar en dag de kern van het bibliotheekwerk.

Met gerichte programma’s en campagnes ondersteunen bibliotheken docenten om deze thema’s structureel in de klas aan bod te laten komen. Zo dragen we samen bij aan een generatie die kritisch, bewust en digitaal vaardig is.

In het kader van het Masterplan basisvaardigheden is daarom in 2024 een inspiratiesessie Mediabewuste informatievaardigheden voor primair en voortgezet onderwijs ontwikkeld.

In oktober 2025 heeft deze sessie een update gehad, vandaar dat we op dit moment dit webinar hebben georganiseerd.

Nieuwe inzichten voor leesmediaconsulenten

Deelnemers kregen tijdens het webinar concrete voorbeelden en praktische handvatten aangereikt om hun rol als leesmediaconsulent verder te versterken. Belangrijke punten die aan bod kwamen:

- de nieuwe concept kerndoelen Digitale Geletterdheid in de sessie;

- de rol van de leesmediaconsulent als brug tussen bibliotheek en onderwijs;

- inspiratie om samen met leerkrachten gesprekken te voeren en passende materialen te kiezen.

Organisatie

Het webinar werd georganiseerd door het landelijk team SPN BoekStart en de Bibliotheek op school, in samenwerking met de Koninklijke Bibliotheek.

Met dank aan alle deelnemers voor hun actieve bijdrage en vragen. Heb je het webinar gemist, dan kun je het hier terugkijken.

De documenten voor de inspiratiesessie kun je vinden in de toolkit van de Bibliotheek op school PO en VO.

# data[].attributes.body
'Door leerlingen zelf journalistiek te laten beleven, groeit een generatie nieuwsgierige denkers.'

Dat was het uitgangspunt voor de nieuwe game Breaking News.

Dit educatie spel, voor leerlingen van groep 6, 7 en 8 van het PO, is in het kader van DichterBijNieuws en de Week van de Mediawijsheid volledig vernieuwd.
Ook in te zetten voor de brugklas.
In de nieuwste versie trekken leerlingen door een sneeuwrijke wereld, ontdekken ze hoe journalisten werken en ontrafelen ze een spannend mysterie.

# data[].attributes.body
Samen met het netwerk op LinkedIn

Netwerk Mediawijsheid werkt samen met een heleboel partners aan het delen van waardevolle kennis, ervaring en energie op diverse mediawijze onderwerpen.

Dit doen ze sinds kort ook in een community op LinkedIn voor mediawijze en digitaal geletterde professionals. De Werkplaats digitale geletterdheid.

Een laagdrempelige, informele plek waar professionals in en rondom het onderwijs elkaar kunnen inspireren, versterken en samen een grotere impact maken.

We delen lesideeën en praktijkvoorbeelden, sparren over wat werkt én wat niet, starten nieuwe initiatieven die direct aansluiten op de klaspraktijk en brengen inzichten richting beleid.

(9) Werkplaats Digitale Geletterdheid | Groups | LinkedIn

# data[].attributes.body
Je leest over de nieuwste inzichten, prototypes en co-creatieprojecten rondom educatieve AI in het basis-, voortgezet en speciaal onderwijs.

Ontdek wat leraren willen, wat EdTechbedrijven ontwikkelen en wat er al verandert op scholen. Zodat jij weet wat er speelt in het onderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.title
Nieuw! NOLAI Magazine AI in onderwijs | Radboud Universiteit

# data[].attributes.attachment_link.description
Het nieuwe NOLAI Magazine is uit! Met de nieuwste inzichten, prototypes en projecten rondom educatieve AI in het basis-, voortgezet en speciaal onderwijs. Ontdek wat leraren willen, wat EdTechbedrijven ontwikkelen en wat er al verandert op scholen.

# data[].attributes.headline
Het keuzedeeldossier:
"Artificiële intelligentie: werken met generatieve AI" 

# data[].attributes.subject
Het keuzedeeldossier:
"Artificiële intelligentie: werken met generatieve AI" 

# data[].attributes.body
Een keuzedeel dat op een verantwoorde manier studenten leert te werken met de vele Gen-AI-apps, zoals ChatGPT Copilot, Gemini, Perpexity en dat gerelateerd aan studie en beroepspraktijk.

De werkprocessen van het keuzedeeldossier geven aan dat er praktisch moet worden omgegaan met Gen-AI maar ook de valkuilen, beperkingen, betrouwbaarheid en de regels van de AVG en AI-wet besproken moeten worden.

Ook de onderwerpen als aanschaf, samenwerken en AI-geletterdheid zijn ook onderdelen in dit keuzedeel.

Boek:
Keuzedeel Artificial intelligence Werken met generatieve AI | licentie | | 9789037270037 | Boom

# data[].attributes.headline
Webinar AI en vertaaltools inzetten in een meertalige klas

# data[].attributes.subject
Webinar AI en vertaaltools inzetten in een meertalige klas

# data[].attributes.body
Paul Brouwers en Anne Buul verzorgden een webinar over dit boeiende thema, dat nu in zijn geheel terug te kijken is.

In het webinar bespreken ze diverse tools die je kunt gebruiken in de klas, om het welbevinden van meertalige kinderen te vergroten, taalsteun te bieden of complexe inhoud toegankelijk te maken voor kinderen die het Nederlands nog aan het leren zijn.

Aan bod komen:

⭐ Google Translate: de gespreksfunctie en de lens
⭐ Canva AI: de mogelijkheid om woordenschatoefeningen op maat te maken
⭐ De insluitende lezer en de leestrainer in Word Online: om teksten toegankelijker te maken door woorden te vertalen, inclusief beeldwoordenboek en audiofunctie
⭐ ChatGPT: om meertalige taalsteun te genereren
⭐ Binogi: video's over zaakvakonderwerpen met audio, ondertiteling en transcripts in vele talen
⭐ Leonardo AI: text-to-image en text-to-video
⭐ Google NotebookLM: om te chatten met een tekst en informatieve video's en podcasts te maken
⭐ STORM: wetenschappelijke bronnen laten samenvatten
⭐ Kwieb - ouderapp: voor meertalige oudercommunicatie
⭐ Lees Simpel App: om je berichten aan ouders mee te vereenvoudigen
⭐ HeyGen: video's maken en vertalen

Mede mogelijk gemaakt door ASML.
Terugkijklink: https://lnkd.in/eGiX4aCC

# data[].attributes.attachment_link.title
Webinar: vertaaltools en AI inzetten in een meertalige klas

# data[].attributes.attachment_link.description
Een vertaaltool gebruiken om met een nieuwkomer te communiceren? Een les meertalig maken of NT2-oefeningen ontwikkelen over een thema met hulp van AI? Deze e…

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Actualisatie kerndoelen digitale geletterdheid | SLO

# data[].attributes.attachment_link.description
De definitieve conceptkerndoelen burgerschap en digitale geletterdheid zijn gepubliceerd. Een bijzonder moment, omdat deze leergebieden nu expliciet deel uitmaken van het landelijk curriculum.

# data[].attributes.body
Onlangs is een gratis lespakket verschenen, bedoeld om leerkrachten te helpen om AI uit te leggen aan leerlingen in de bovenbouw van het po en er met ze over te praten.

Het pakket is ontwikkeld door de Scottish AI Alliance, het Alan Turing Institute en Children’s Parliament, een organisatie die leerlingen een stem probeert te geven in beleid en beluitvorming die hen aangaat.

De lessenreeks bevat zes lessen, die ook uitgaan van het kinderrechtenperspectief. Er zijn presentatieslides, een handleiding, praktijkvoorbeelden en korte animatiefilms die mede door kinderen zijn gemaakt.

Het doel is om kinderen beter te laten begrijpen hoe AI werkt, welke impact technologie op hun leven heeft en hoe zij zelf invloed kunnen uitoefenen.

𝐋𝐞𝐬 𝟏 – 𝐖𝐚𝐭 𝐢𝐬 𝐀𝐈?
Leerlingen maken kennis met het begrip AI. Ze bespreken drie kernvragen: wat is AI, wat kan het, en waar kom je het tegen in het dagelijks leven? https://lnkd.in/e9-hB7gX

𝐋𝐞𝐬 𝟐 – 𝐇𝐨𝐞 𝐀𝐈 𝐝𝐚𝐭𝐚 𝐠𝐞𝐛𝐫𝐮𝐢𝐤𝐭
Kinderen ontdekken hoe AI-systemen afhankelijk zijn van data. Ze leren over het belang van kwaliteit en diversiteit van data en praten over hoe vooroordelen in data tot oneerlijke uitkomsten kunnen leiden. https://lnkd.in/edPXX94n

𝐋𝐞𝐬 𝟑 – 𝐀𝐈 𝐢𝐧 𝐨𝐧𝐬 𝐥𝐞𝐯𝐞𝐧
Deze les verkent hoe AI al aanwezig is in het leven van kinderen, van games tot gezondheidszorg. Het gaat over voordelen en risico’s. Leerlingen reflecteren op hun eigen ervaringen en gevoelens. https://lnkd.in/ecCqQQFz

𝐋𝐞𝐬 𝟒 – 𝐀𝐈 𝐢𝐧 𝐡𝐞𝐭 𝐨𝐧𝐝𝐞𝐫𝐰𝐢𝐣𝐬
Leerlingen denken na over de rol van AI op school. Ze bespreken wanneer en hoe AI zinvol kan zijn in de klas, en waar menselijke aandacht onvervangbaar blijft. De kinderrechten komen ter sprake, gelukkig, maar hier had het van mij wel wat kritischer gemogen. https://lnkd.in/ecpnYmbx

𝐋𝐞𝐬 𝟓 – 𝐀𝐈 𝐞𝐧 𝐣𝐨𝐮𝐰 𝐫𝐞𝐜𝐡𝐭 𝐨𝐩 𝐩𝐫𝐢𝐯𝐚𝐜𝐲
Leerlingen leren wat persoonlijke data zijn, hoe die worden verzameld, en welke risico’s eraan verbonden zijn. De les bevat stof voor gesprekken over het recht op privacy maar ook over wat zij zelf belangrijk vinden in het omgaan met gegevens. https://lnkd.in/eFHgeimx

𝐋𝐞𝐬 𝟔 – 𝐆𝐞𝐥𝐮𝐤𝐤𝐢𝐠, 𝐠𝐞𝐳𝐨𝐧𝐝 𝐞𝐧 𝐯𝐞𝐢𝐥𝐢𝐠 𝐦𝐞𝐭 𝐀𝐈
Hoe beinvloedt AI hun rechten en wat is nodig is om die te beschermen?Leerlingen verbeelden een toekomst waarin AI bijdraagt aan hun welzijn en dat van anderen. Ze leren hoe ze hun stem kunnen laten horen en hoe ze opkomen voor wat wat er werkelijk toe doet. https://lnkd.in/e8PZ6N-Q

Waar in Engeland in onderwijs over AI veel nadruk ligt op 'skills for future jobs', met aandacht voor machine reading, lijken de Schotten het anders aan te pakken.

# data[].attributes.attachment_link.title
Resources for Primary Teachers: Children’s Rights & AI: Teaching Pack — Scottish AI Alliance

# data[].attributes.attachment_link.description
Resources for Primary Teachers. This P5-7 Teaching Pack from Children’s Parliament introduces Artificial Intelligence (AI) in a way that’s practical, ethical and age-appropriate, with children’s human rights at its core.

# data[].attributes.body
Bijna driekwart (72%) van de Amerikaanse tieners tussen 13 en 17 jaar heeft wel eens een AI-vriend gebruikt, bijvoorbeeld op platforms als Character.AI of Replika.

Deze AI’s functioneren als digitale vrienden of gesprekspartners. 52% gebruikt deze systemen regelmatig (meerdere keren per maand). De redenen variëren: entertainment (30%), nieuwsgierigheid (28%), en emotionele steun (14%). Een derde gebruikt AI-vrienden voor sociale of relationele interactie, waaronder vriendschap of zelfs romantiek.

Hoewel de meeste tieners menselijke contacten verkiezen, vindt 31% gesprekken met AI net zo of zelfs méér bevredigend dan met echte vrienden. Tegelijkertijd is er bezorgdheid: 34% voelt zich soms ongemakkelijk bij AI-reacties, 33% bespreekt serieuze zaken liever met AI dan met mensen, en 24% deelt persoonlijke informatie.

Er zijn duidelijke risico’s: AI-vrienden zijn ontworpen om bevestigend te reageren (sycophancy), bevatten vaak geen doeltreffende leeftijdscontrole en kunnen schadelijke, seksuele of gewelddadige inhoud genereren.

Drie tips:

Integreer AI-voorlichting in digitale geletterdheid
Leg jongeren het verschil uit tussen echte en kunstmatige relaties, bespreek privacyrisico’s en laat zien hoe AI-vrienden ontworpen zijn om vertrouwen te wekken, ook al zijn ze commercieel gestuurd.

Creëer veilige gespreksruimtes
Organiseer gespreksgroepen of workshops waarin jongeren kunnen praten over hun digitale leven, inclusief hun ervaringen met AI. Dit bevordert reflectie en kritisch denken.

Bied alternatieven voor online verbondenheid
Zet in op laagdrempelige ontmoetingen, creatieve activiteiten of mentorgesprekken in de bibliotheek die jongeren helpen bij het ontwikkelen van echte sociale vaardigheden, zelfvertrouwen en verbinding.

# data[].attributes.headline
Een eigen AI-omgeving als alternatief voor ChatGPT en CoPilot

# data[].attributes.subject
Een eigen AI-omgeving als alternatief voor ChatGPT en CoPilot

# data[].attributes.body
Nieuwe taalmodellen worden vaak ontwikkeld en beheerd door grote techbedrijven, die zo ongevraagd de scholen in komen.

NOLAI laat zien dat het ook anders kan: een eigen AI-omgeving zonder clouddiensten, met behoud van privacy en autonomie.

In dit whitepaper legt NOLAI uit waarom dat belangrijk is.

Met een praktisch stappenplan kun je als onderwijsprofessional - met enige technische kennis - direct aan de slag.

# data[].attributes.headline
Denk nu al na over slimme brillen in het onderwijs

# data[].attributes.subject
Denk nu al na over slimme brillen in het onderwijs

# data[].attributes.body
Meta positioneert smart glasses als de nieuwe smartphone. Deze brillen, voorzien van camera’s en AI-software, worden breed gezien als een nieuwe manier om met de digitale wereld te interacteren. Ze worden flink aangeprijsd als toffe gadget. Twee onderwijzers uit Australië leggen uit waarom het onderwijs nu al moet nadenken over deze technologie.

Met een smart glass wordt het bijvoorbeeld heel gemakkelijk om ongemerkt lesopnames en livestreams te maken.

Wat zijn de potentiële risico's van de smart glass in de klas, hoe kunnen we hier bewust mee omgaan en hoe kunnen we deze technologie op een verantwoorde manier implementeren?

# data[].attributes.attachment_link.title
Why we should worry about smart glasses in schools

# data[].attributes.attachment_link.description
What if Chris Hemsworth posted this to his 52M followers? “Smart glasses are made for skydiving - not for schools”

# data[].attributes.headline
Estland gaat zelf AI ontwikkelen voor het voortgezet onderwijs

# data[].attributes.subject
Estland gaat zelf AI ontwikkelen voor het voortgezet onderwijs

# data[].attributes.body
Estland, een land met een vooruitstrevende nationale digitaliseringstrategie, gaat AI-chatbots introduceren in het voortgezet onderwijs om meer regie te kunnen voeren over deze ontwikkeling.

Uit cijfers zou blijken dat 70 procent van de scholieren in Estland AI-tools gebruikt zonder enige begeleiding.

Die tools zijn niet specifiek voor het onderwijs gemaakt.

Met het programma ‘AI Leap 2025’ wil de overheid dit verbeteren en ervoor zorgen dat AI het leerproces op een goede manier ondersteunt.

Estland wil er ook voor zorgen dat alle leerlingen toegang hebben tot de technologie om kansengelijkheid te bevorderen.

Dit zijn de AI-plannen van Estland »

# data[].attributes.attachment_link.description
How will Estonia's AI Leap 2025 shape the future of education? Dive into the innovative program that's empowering students with AI skills.

# data[].attributes.body
Moet er een apart examenprogramma komen voor DG of volstaat integratie in de bestaande vakken?

Het rapport benadrukt dat digitale geletterdheid snel evolueert. De COVID-19 pandemie en opkomst van AI hebben de urgentie vergroot. Nederland staat voor de keuze: een geïntegreerde aanpak of een apart vak. Dit onderzoek geeft evidence-based advies voor die cruciale beslissing.

Wat vind jij?

# data[].attributes.attachment_link.description
Dit vooronderzoek adviseert OCW of het ontwerpen van een examenprogramma digitale geletterdheid nodig is om essentiële inhouden van digitale geletterdheid te beleggen in de bovenbouw. Daarnaast adviseert dit vooronderzoek over de actualisatie van het examenprogramma informatica.

# data[].attributes.body
Digitale media hebben een prominente rol in het leven van kinderen en jongeren. Hierdoor staan ouders, opvoeders en professionals voor een complexe uitdaging. Hoe vinden we de juiste balans? Hoe komen we tot gezond schermgebruik? En hoe zorgen we ervoor dat kinderen profiteren van de voordelen van digitale technologie, terwijl we hen tegelijkertijd beschermen tegen de nadelen?

Deze vragen zijn niet eenvoudig te beantwoorden, en ze zijn zeker niet op te lossen door één organisatie alleen. Daarom slaan verschillende betrokken partijen zoals gro-up, Commissariaat voor de Media, JOGG , Bureau Jeugd & Media, Movez Lab van de Erasmus Universiteit, het Expertisecentrum Digitalisering en Welzijn van het Trimbos-instituut en Netwerk Mediawijsheid de handen ineen om het opgavenetwerk ‘Opvoeding in Digitale Balans’ te vormen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Diverse partners werken samen aan Opvoeding in Digitale Balans

# data[].attributes.attachment_link.description
Digitale media hebben een prominente rol in het leven van kinderen en jongeren. Netwerk Mediawijsheid en partners werken aan oplossingen.

# data[].attributes.body
Het Commissariaat voor de Media (CvdM) presenteerde halverwege juni het jaarlijkse Digital News Report. Met hier in onder meer belangrijke conclusies over het dalende vertrouwen in nieuws, de afnemende nieuwsconsumptie van jongeren en de groeiende invloed van big tech zijn veelgehoorde onderwerpen uit het rapport.

Dat het vergroten van nieuwswijsheid in de editie van dit jaar als een belangrijk aandachtspunt wordt gezien is dan ook niet vreemd.

‘Onderwijs in nieuwswijsheid is essentieel, zeker als we daarmee leren zoeken naar betrouwbaar nieuws’, schrijft het CvdM. ‘We kunnen niet langer genoegen nemen met het idee dat het nieuws ons vanzelf vindt via sociale media. We moeten journalistiek actief opzoeken, op waarde schatten en – indien mogelijk – ervoor betalen. Niet alleen de burger, maar ook beleidsmakers, het onderwijs en mediawijsheidsorganisaties hebben hierin een rol.’

> Lees het volledige rapport hier
> Of ga 'in gesprek' met het rapport via ChatGPT

Bijna tegelijk met het Digital News Report verscheen in Vlaanderen de tweejaarlijkse Nieuwsbarometer van Arteveldehogeschool. Deze werpt licht op hoe Vlaamse jongeren nieuws definiëren, gebruiken, ervaren en evalueren.

> Lees de belangrijkste inzichten hier

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In een snel veranderend medialandschap blijft het nieuwsgebruik van jongeren een boeiend, maar complex gegeven. De nieuwsbarometer werp licht op hoe Vlaamse jongeren nieuws definiëren, gebruiken, ervaren en evalueren.

Jongeren beperken nieuws allang niet meer tot traditionele journalistiek: influencers, sociale media en nieuwsapps maken volwaardig deel uit van hun dagelijkse informatiestroom. Tegelijk zoeken ze meer dan louter informatie, ze willen nieuws dat hen wijzer maakt, verschillende perspectieven biedt én persoonlijk relevant is.

In deze blog vatten we de belangrijkste inzichten samen over hoe jongeren vandaag omgaan met nieuws, van nieuwswijsheid en vertrouwen tot platformvoorkeuren en interesses.

# data[].attributes.attachment_link.title
De 10 belangrijkste inzichten uit de nieuwsbarometer 2025

# data[].attributes.attachment_link.description
Wat als jongeren nieuws niet langer enkel van journalisten verwachten? Ontdek hoe Vlaamse jongeren nieuws beleven, waar ze het vinden én waarom vertrouwen en kritisch denken belangrijker zijn dan ooit.

# data[].attributes.body
Online grensoverschrijdend gedrag komt dagelijks voor in games. Met name bij vrouwen, lhbtiq+-personen en mensen van kleur. Helpwanted start daarom samen met Nederlandse gamers een campagne om meer positieve game-cultuur te bevorderen.

# data[].attributes.attachment_link.description
L❤️ve to End the Hate GameOnline grensoverschrijdend gedrag komt dagelijks voor in populaire online games. Met name vrouwen, lhbtiq+-personen en mensen van kleur krijgen vaak te maken met grensoverschrijdend gedrag. Daarom start Helpwanted samen met tien Nederlandse gamers een campagne om een meer positieve game-cultuur te bevorderen.Over de campagneVan nare opmerkingen en pesterijen tot bedreigingen en stalking. Gamers noemen online grensoverschrijdend gedrag een groeiend probleem in de gaming-wereld, blijkt uit onderzoek van Helpwanted. Toch blijft het onderwerp vaak onbesproken en weten slachtoffers zelden waar ze terecht kunnen voor hulp. Samen met bekende Twitchers als Sejecem, Fems en AltijdMelvin start Helpwanted daarom ‘L❤️ve to end the Hate Game’. Een campagne die moet bijdragen aan een meer positieve game-cultuur en die mensen die tijdens het gamen iets vervelends meemaken, wijst op het bestaan van Helpwanted.

# data[].attributes.body
Op zaterdag 1 november 2025 vindt het seminar Over boeken gesproken van Stichting Lezen plaats. Het jaarlijkse seminar van Stichting Lezen staat dit keer volledig in het teken van de pro/vso leerling!

Ben je klaar om een hele dag ondergedompeld te worden in taal-en leesplezier voor juist die leerling die vaak geen succesbeleving met letters heeft? Kom dan naar het seminar Over boeken gesproken!

# data[].attributes.attachment_link.title
Over boeken gesproken - praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs

# data[].attributes.attachment_link.description
Op zaterdag 1 november 2025 vindt het seminar Over boeken gesproken van Stichting Lezen plaats. Het jaarlijkse seminar van Stichting Lezen staat dit keer volledig in het teken van de pro/vso leerling! Ben je klaar om een hele dag ondergedompeld te worden in taal-en leesplezier voor juist die leerling die vaak geen succesbeleving met letters […]

# data[].attributes.body
Generatieve AI is overal. Ook op school. Leerlingen gebruiken het en het biedt mogelijkheden om het werk van leraren te ondersteunen en het onderwijs te verrijken. Maar het is wel belangrijk dat je als school leerlingen en medewerkers begeleidt bij het veilig en verantwoord gebruiken van AI. Leg daarom in een aantal heldere afspraken vast hoe je op school omgaat met generatieve AI.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schoolafspraken over het gebruik van generatieve AI - Kennisnet

# data[].attributes.attachment_link.description
Het is belangrijk dat je als school leerlingen en medewerkers begeleidt bij het veilig en verantwoord gebruiken van AI. Leg daarom in een aantal heldere afspraken vast hoe je op school omgaat met generatieve AI.

# data[].attributes.body
De reeks titellijsten met mediawijze boeken is uitgebreid met twee nieuwe thema’s: Gaming en Digitale Media. Deze lijsten bieden ouders, leerkrachten en bibliotheekprofessionals inspiratie én praktische handvatten om met kinderen en jongeren in gesprek te gaan over hun mediagebruik.

De titellijst Gaming heeft boekentips voor drie leeftijdsgroepen: 4–6 jaar, 6–12 jaar en 12–18 jaar. Bij elk boek staat een gespreksvraag waarmee je als ouder of professional eenvoudig een gesprek over gamen kunt starten.

De lijst Digitale Media bevat verantwoorde (gratis) apps en is eveneens ingedeeld op leeftijd. Daarnaast zijn de apps verdeeld in drie categorieën: kijken, luisteren en spelen. Zo vind je snel geschikte apps die passen bij de behoefte en belevingswereld van het kind.

Beide lijsten zijn beschikbaar via de huisstijlportal, waar ze gemakkelijk te downloaden én naar wens aan te passen zijn.

# data[].attributes.attachment_link.title
Nieuw: Titellijst ‘Gaming’ en lijst ‘Digitale Media’

# data[].attributes.attachment_link.description
De reeks titellijsten met mediawijze boeken is uitgebreid met twee nieuwe thema’s: Gaming en Digitale Media. Deze lijsten bieden ouders, leerkrachten en bibliotheekprofessionals inspiratie én praktische handvatten om met kinderen en jongeren in gesprek te gaan over hun mediagebruik.

# data[].attributes.body
Recent onderzoek in Nature laat zien dat AI-gebruik in het onderwijs verrassend positieve effecten heeft.

Een meta-analyse van 51 studies toont aan dat ChatGPT de leerprestaties aanzienlijk verbetert en complexe denkvaardigheden stimuleert. Vooral in probleemgericht onderwijs blijkt AI een krachtig hulpmiddel.

Ook kan AI de creativiteit van kinderen aanwakkeren. Zie bijvoorbeeld dit charmante geval van een vader die zijn zoon enthousiast tekeningen laat maken om ze vervolgens door ChatGPT te laten omzetten in levensechte beelden - een moderne vorm van imaginair spel die de fantasie prikkelt.

Maar er zijn risico’s

Onlangs zagen we al hoe ChatGPT ontspoorde door overmatig bevestigend gedrag. Bij volwassenen leidde dit al tot gevaarlijke situaties. Bij kinderen, die nog geen stevig ontwikkeld kritisch denkvermogen hebben, zijn de risico’s nog vele malen groter.

Ook zagen we dat de nieuwste AI-modellen vaak uit één foto van een buurt al een locatie kunnen achterhalen. “We praten hier niet meer over een kind dat per ongeluk persoonlijke informatie deelt,” waarschuwt Romero.

Wat zeggen de experts?

UNICEF waarschuwt dat AI-systemen jonge kinderen kunnen verwarren en manipuleren. De risico’s zijn niet theoretisch: vorig jaar oktober pleegde een 14-jarige jongen zelfmoord na gesprekken met een AI-chatbot van Character.ai. Hoewel direct causaal verband moeilijk te bewijzen is, toont het incident hoe riskant onbegeleide AI-interactie kan zijn.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zo transformeer je ChatGPT van slijmbal tot eerlijke adviseur

# data[].attributes.attachment_link.description
PLUS: hoe OpenAI per ongeluk een waanversterker creëerde, en negen simpele hacks voor eerlijkere AI-assistenten

# data[].attributes.headline
Hoe geef je digitale geletterdheid een stevige plek in je onderwijs?

# data[].attributes.subject
Hoe geef je digitale geletterdheid een stevige plek in je onderwijs?

# data[].attributes.body
Hoe geef je digitale geletterdheid een stevige plek in je onderwijs? En hoe hang je dat op aan bestaande vakken zoals Nederlands?

In het eerste wetenschapscollege van het Expertisepunt digitale geletterdheid onderzoeken Anneke Smits en Remco Pijpers de rol van taal en lezen als fundament van digitale geletterdheid.

In het bijbehorende praktijkcollege laat Matijs Lips zien hoe hij dit in zijn lespraktijk toepast.

Bekijk het college en laat je inspireren.

# data[].attributes.attachment_link.title
Bekijk het eerste wetenschapscollege over taal en lezen als fundament voor digitale geletterdheid

# data[].attributes.attachment_link.description
In dit eerste wetenschapscollege gaan Anneke Smits, Remco Pijpers en Matijs Lips in op taal en lezen als fundament voor digitale geletterdheid.

# data[].attributes.headline
AI als kans én uitdaging voor kritisch denken

# data[].attributes.subject
AI als kans én uitdaging voor kritisch denken

# data[].attributes.body
In plaats van vooral te kijken naar de nieuwste AI-tools zoals nu vaak gebeurt, is het in deze turbulente ontwikkelfase van AI tegelijkertijd heel waardevol om wetenschappelijk onderzoek af te wachten over de diepere impact en langetermijngevolgen van AI op het onderwijs.

Wat is bijvoorbeeld de invloed van AI op kritisch denken?

Hierover verschijnt nu de eerste wetenschappelijke literatuur. Eén van die artikelen is onder de loep genomen op Wij-leren.nl.

Zo wordt Blooms taxonomie herzien – een veelgebruikte indeling voor cognitieve vaardigheden. Bijvoorbeeld het concept van bijsturing en verbetering (melioratie) kan het leerproces met AI helpen modelleren.

# data[].attributes.attachment_link.title
Samenvatting en bespreking: Impact van AI op kritisch denken

# data[].attributes.attachment_link.description
Het gebruik van generatieve AI-tools zoals ChatGPT hebben invloed op de ontwikkeling van kritisch denken. Het vraagt ook een herziening van de taxonomie van Bloom.

# data[].attributes.attachment_link.description
Steeds vaker leveren zijn studenten opdrachten in die gemaakt zijn door AI, ziet docent techniekfilosofie Hans de Zwart. Lesgeven is daardoor ‘een constante struggle’ geworden: hoe zorg je ervoor dat studenten zelf blijven nadenken?

# data[].attributes.attachment_link.title
Veel aandacht voor praktijkonderwijs in de Staat van het Onderwijs 2025 - Praktijkonderwijs

# data[].attributes.attachment_link.description
Op 16 april werd de Staat van het Onderwijs 2025 gepresenteerd tijdens een groots opgezet congres in Utrecht. In tegenstelling tot voorgaande jaren, werd dit jaar in de Staat van het Onderwijs veel aandacht besteed aan praktijkonderwijs. Vaker bijstellingen na schooladvies praktijkonderwijs In de Staat van het Onderwijs is onder meer te lezen dat het […]

# data[].attributes.body
Hoe beïnvloedt XR-technologie publieke waarden in het onderwijs?

Polder Perspectives XR is een kaartenspel dat professionals helpt de ethische uitdagingen van extended reality (XR) te verkennen.

Door middel van (rollen)spel en discussie komen thema’s als privacy, data-security en toegankelijkheid aan bod.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
XR-appstore: 7 bevindingen

Deze publicatie bespreekt de ontwikkeling van een XR-appstore voor het Nederlandse onderwijs, samengevat in 7 kernpijlers: vinden, delen, doen, uitwisselen, beheren, begeleiden en voorwaarden.

# data[].attributes.attachment_link.title
Polder Perspectives XR: het workshop kaartenspel - Npuls

# data[].attributes.attachment_link.description
Polder Perspectives XR is een workshop kaartenspel dat ethische vraagstukken rondom XR-technologie in het onderwijs behandelt.

# data[].attributes.body
EduGenAI is een Nederlands platform waarmee we samen bouwen aan een veilige en verantwoorde toepassing voor generatieve AI in het vervolgonderwijs. Met dit platform kunnen onderwijsinstellingen gebruik maken van commerciële of open source taalmodellen (LLM/generatieve AI.).

EduGenAI biedt een ethisch en juridisch verantwoorde omgeving waar publieke waarden, bescherming van privacy en data, en leren van elkaar centraal staan. Het platform wordt ontwikkeld in nauwe samenwerking met het vervolgonderwijs en sluit aan bij de behoeften en wensen van de gebruikers. Want samen staan we sterk, en komen we verder.

# data[].attributes.attachment_link.description
Veilig en verantwoord generatieve AI gebruiken in het vervolgonderwijs. Daar werken we aan met het EduGenAI platform. Samen met jou.

# data[].attributes.headline
Seminar Over boeken gesproken. Wij zijn PRO verhalen!

# data[].attributes.subject
Seminar Over boeken gesproken. Wij zijn PRO verhalen!

# data[].attributes.body
Save the date; 1 november 2025, van 10 tot 17 uur, Domstad Utrecht.

Over taal, lezen en verhalen in het pro, VSO en vmbo b/k .

Elke leerling heeft het recht op verhalen. Of je deze nu leest, luistert of beleeft.
Leesplezier is taalplezier. En verhalen zijn hét middel om de wereld om je heen te begrijpen en verkennen.

Daarom zetten we verhalen centraal op ons jaarlijkse seminar “over boeken gesproken”, waarbij we onze volledige aandacht richten op de middelbare school leerling voor wie lezen niet vanzelfsprekend is.
In deze editie van dit seminar nodigen we dan ook docenten en leesconsulenten uit die werken met de leerling uit het praktijkonderwijs, VSO of vmbo b/k om te ervaren hoe de kracht van verhalen kan zorgen voor taalontwikkeling bij elke leerling. Hoe we kunnen denken in kansen en mogelijkheden en hoe taal-en leesplezier aan de basis liggen van rijk taalonderwijs.

Met een keynote en workshops volledig gericht op pro, VSO en vmbo b/k is dit seminar nu eens helemaal bedoeld voor de leerling die (nog) niet belezen is.
Want leesplezier is immers niet alleen voor hen die geletterd zijn!

# data[].attributes.wish_content.attachment_props.alternative_text
Seminar Over boeken gesproken. Wij zijn PRO verhalen!

# data[].attributes.headline
'Digitale content voor jeugd & jongeren' is vernieuwd

# data[].attributes.subject
'Digitale content voor jeugd & jongeren' is vernieuwd

# data[].attributes.body
Op de eerste pagina vind je nu een overzicht van de aanpassingen en links naar:

Handboek Digitaal Aanbod

Meer informatie over inloggen

Digitaal lezen in de klas

Toolkit Jeugdbibliotheek en Digitaal lezen

Op de pagina’s erna volgt per leeftijdscategorie een handig overzicht van alle bronnen lezen en leren voor 0-18 jaar.

Je vindt het overzicht 'Digitale content voor jeugd & jongeren' op de websites BoekStart Pro en dBos Pro, in de Toolkit Collectie > Digitaal lezen.

De directe link: https://pro.debibliotheekopschool.nl/dam/collectie/digitale-content-jeugdjongerenmaart-2025.pdf

# data[].attributes.body
De International Computer and Information Literacy Study (ICILS) brengt wereldwijd de digitale geletterdheid van jongeren in kaart.

Hoewel digitale geletterdheid steeds meer aandacht krijgt in het klaslokaal, blijkt uit de resultaten van het ICILS-onderzoek uit 2023 dat er in Nederland op dit terrein toch nog veel te winnen valt.

Ruimte voor verbetering vaardigheden digitale geletterdheid Nederlandse leerlingen - Kennisnet

# data[].attributes.body
Lezen en mediawijsheid gaan hand in hand. Daarom zijn er nu titellijsten beschikbaar met thema’s als digitale balans, nieuwswijsheid, online veiligheid en mediaopvoeding. Deze lijsten helpen lees- en mediaconsulenten en BoekStartcoaches om ouders, leerkrachten en kinderen te ondersteunen bij een bewuste omgang met digitale media.

Titellijsten bieden een toegankelijke en effectieve manier om kennis over digitale thema’s te vergroten. Ze bevatten zorgvuldig geselecteerde boeken die aansluiten bij verschillende leeftijdsgroepen (0 tot 6 jaar, 6 tot 12 jaar, 12 tot 18 jaar en volwassenen) en leerbehoeften.

# data[].attributes.attachment_link.description
Powered by Fellow Digitals · Platform Privacy ·

# data[].attributes.body
Het Basispakket Mediawijsheid helpt bibliotheekprofessionals om schoolgaande jeugd te ondersteunen bij gezond schermgebruik.

Met praktische materialen en activiteiten kun je niet alleen tijdens de Week van de Mediawijsheid, maar het hele jaar door bijdragen aan een digitale balans en bewust omgaan met media.

# data[].attributes.attachment_link.description
Het Basispakket Mediawijsheid helpt bibliotheekprofessionals om schoolgaande jeugd te ondersteunen bij gezond schermgebruik. Met praktische materialen en activiteiten kun je niet alleen tijdens de Week van de Mediawijsheid, maar het hele jaar door bijdragen aan een digitale balans en bewust omgaan met media.

# data[].attributes.body
Op deze website vind je actuele informatie, tips en inspiratie voor het vormgeven van digitale geletterdheid in het primair, voortgezet en gespecialiseerd onderwijs en in het middelbaar beroepsonderwijs.

Met onder andere deze pagina rondom professionalisering in het vo: Professionalisering - EPDG

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het Expertisepunt digitale geletterdheid wil het onderwijs op het gebied van digitale geletterdheid in Nederland versterken. Het expertisepunt wordt de verbindende factor voor iedereen die al actief is of aan de slag wil met digitale geletterdheid in het primair-, voortgezet- en gespecialiseerd onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs.

Voor nu starten we met een website - een online informatieportal - en een loket waar vragen gesteld kunnen worden. Wat gaat het expertisepunt de komende tijd doen? Je ziet het in de infographic hiernaast.

# data[].attributes.attachment_link.description
Het expertisepunt brengt vraag en aanbod rondom digitale geletterdheid bij elkaar, voor primair onderwijs, voortgezet onderwijs, gespecialiseerd onderwijs, het middelbaar beroepsonderwijs en voor (leraren)opleidingen.

# data[].attributes.body
Dat media een grote rol spelen in het leven van tieners staat vast, maar hoe je hierover praat is niet altijd even makkelijk en duidelijk. Om opvoedondersteuners en/of docenten te helpen hoe zij het gesprek met ouders kunnen aangaan over hun mediaopvoeding thuis, introduceert Bureau Jeugd & Media een nieuwe set (online) praatkaarten. Hiermee willen ze een handreiking bieden om op een laagdrempelige en bijpassende manier het gesprek te voeren over mediawijsheid.

De praatkaarten zijn gericht op professionals die ouders en opvoeders begeleiden bij het omgaan met media in de opvoeding van kinderen van 10 tot 16 jaar. Maar ouders kunnen ze ook zelfstandig gebruiken.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In dit doosje zitten 20 praatkaarten in 5 thema's: Gezond, Veilig, Oplichting, Sociale media, en Praat erover. Er zit een korte instructie in. Bij elk thema is een extra kaart over de rol van de opvoeder. Op de kaarten staat een QR-code die verwijst naar het kanaal van De InternetHelden op LessonUp, tabblad Opvoeders. Als je daar de kaart opent, zie je daar ook de voor- en achterkant, aangevuld met een korte, duidelijke animatie met de belangrijkste tips voor ouders.

De praatkaarten zijn ontwikkeld voor professionals die met ouders en andere opvoeders in gesprek willen over de mediaopvoeding thuis. De onderwerpen passen bij de opvoeding van 10 - 16 jarigen. Er is gekozen voor simpele formuleringen en korte, duidelijke uitleg. Daardoor zijn de kaarten ook heel geschikt voor de begeleiding van voor meertalige of laaggeletterde ouders.

Je kunt ze als ouder ook zelf bestellen, voor eigen gebruik. Elke kaart bevat Gespreksvragen, Weetjes en Tips.
Bestel de Praatkaarten Terug naar de Thema's

# data[].attributes.attachment_link.description
De InternetHelden is een programma Mediawijsheid van Bureau Jeugd & Media met gastlessen, lesmateriaal, ouderavonden en docentensessies.

# data[].attributes.body
Kennisnet heeft onderzoek laten doen naar de milieu-impact van artificial intelligence in het onderwijs. In het rapport ‘Klimaat en rekenkracht’ door adviesbureau Berenschot wordt doorgerekend wat de verwachte milieu-effecten zijn van AI-gebruik in het primair en voortgezet onderwijs.

Lees hier verder Klimaat en rekenkracht – onderzoek naar de milieu-impact van AI in het onderwijs - Kennisnet

# data[].attributes.headline
Is veilig internetten niet meer een opvoedtaak voor ouders en verzorgenden? 

# data[].attributes.subject
Is veilig internetten niet meer een opvoedtaak voor ouders en verzorgenden? 

# data[].attributes.body
Waarom zouden scholen aandacht moeten besteden aan digitale weerbaarheid?

Lees het interview met hoogleraar Esther Rozendaal:

"Volgens mij hebben scholen hier ook een belangrijke opvoedtaak. Scholen en leerkrachten zijn belangrijke actoren in de sociale omgeving van kinderen. Samen kunnen ze álle kinderen bereiken. En dus ook die kinderen van wie de ouders om wat voor reden dan ook onvoldoende in staat zijn om hun kinderen daarin te ondersteunen. Als scholen een deel van deze taak op zich nemen, zorgt dat voor minder ongelijkheid in de mediaopvoeding. In ons eigen onderzoek zien we dat de thuisomgeving van kinderen en de aanwezigheid van ouders lang niet voor iedereen hetzelfde is.”

# data[].attributes.attachment_link.title
Werk ook als school aan digitale weerbaarheid van leerlingen - Kennisnet

# data[].attributes.attachment_link.description
Interview met hoogleraar Esther Rozendaal, die een model ontwikkelde dat inzicht geeft in de digitale weerbaarheid van kinderen en jongeren.

# data[].attributes.body
Cubiss-collega Barry Kuijpers houdt een Padlet bij met boeken rondom digitale geletterdheid.

Daar zijn nu een paar mooie leeslijsten op toegevoegd, die gemaakt zijn door de KB en specifiek zijn samengesteld op een aantal thema's: Online veiligheid, Digitale balans en Nieuwswijsheid.

In de komende tijd worden door de KB nog titellijsten gepubliceerd.

Wisten jullie dat er voor verschillende thema’s binnen digitale geletterdheid titellijsten zijn gemaakt door de KB, ter inspiratie voor bibliotheken?

Ze staan in de portal van de landelijke huisstijl. De directe linkjes naar de pdf’s werken ook.

Handleiding-titellijsten-portal.pdf

25KBMT_PosterA3_Onlineveiligheid.pdf

25KBMT_PosterA3_Digitalebalans.pdf

25KBMT_PosterA3_Nieuwswijsheid.pdf

# data[].attributes.headline
Wil je leren hoe je AI slimmer in kan zetten?! 

# data[].attributes.subject
Wil je leren hoe je AI slimmer in kan zetten?! 

# data[].attributes.body
Niet alleen interessant voor studenten, maar ook voor ons.

Met trots deelt Tom Naberink zijn uitgebreide (54 lessen), gratis (!) e-learning ‘AI voor Studenten’ te vinden op https://aivoorstudenten.nl.

De e-learning is zeer praktijkgericht ingericht, hier leer je o.a.:
-         Goed prompten
-         Gepersonaliseerde chatbots bouwen
-         Scriptie of andere verslagen genereren met AI
-         Een gepersonaliseerde tutor bouwen die je helpt met studeren
-         Podcasts maken van je leermaterialen
-         Dat een verbod op AI van je docent bullsh*t is
-         En nog veel meer!

Als je deze e-learning volledig volgt ben je meer AI-geletterd dan 95% van de docenten in Nederland.

# data[].attributes.body
Om AI goed te kunnen inzetten, hebben docenten en lerenden verschillende vaardigheden nodig.

Deze vaardigheden worden door Angela Gunder cs beschreven in acht dimensies van AI-geletterdheid, gebaseerd op het werk van Doug Belshaw over digitale geletterdheid.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
WilfredRubens.com over leren en ICT | Ontwikkelingen op het gebied van technology enhanced learning en e-learning

# data[].attributes.attachment_link.title
Dimensies van AI-geletterdheid | WilfredRubens.com over leren en ICT

# data[].attributes.attachment_link.description
Om AI goed te kunnen inzetten, hebben docenten en lerenden verschillende vaardigheden nodig. Deze vaardigheden worden door Angela Gunder cs beschreven in acht dimensies van AI-geletterdheid, gebaseerd op het werk van Doug Belshaw over digitale geletterdheid. De eerste dimensie is culturele AI-geletterdheid. Dit gaat over het begrijpen hoe AI wordt gebruikt in verschillende onderwijssituaties. Het

# data[].attributes.body
Wat versta jij onder goed burgerschap? En wat is de rol van de Bibliotheek daarin? De artikelen in dit kookboek geven een kijkje in de keuken van bibliotheken die actief werken aan burgerschap. Bij elk artikel vind je een recept – geen kant-en-klare handleidingen, maar tips en denkrichtingen om zelf aan de slag te gaan in jouw bibliotheek!

Gebruik de recepten, experimenteer met ingrediënten en voeg je eigen smaak toe!

# data[].attributes.attachment_link.description
Een kookboek voor de goede burger. Wat is dat eigenlijk? En “goed” burgerschap? Het is een nogal subjectief begrip. Tóch hebben we deze titel bewust gekozen. Want dat saaie, ontastbare begrip burgerschap mag wel een beetje opgeschud worden.

# data[].attributes.headline
Visie op de impact van AI op kansengelijkheid in het vervolgonderwijs

# data[].attributes.subject
Visie op de impact van AI op kansengelijkheid in het vervolgonderwijs

# data[].attributes.body
Wat wordt de invloed van AI op kansengelijkheid?  In dit visiestuk komen verschillende meningen aan bod en wordt een praktische handreiking gegeven.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wat wordt de invloed van AI op kansengelijkheid? In dit visiestuk komen verschillende meningen aan bod en wordt een praktische handreiking gegeven.

# data[].attributes.body
In het project Speak2Me! leren eerstejaars praktijkschoolleerlingen in een aantal workshops onder leiding van professionele Spoken Word artiesten zelf een Spoken Word te maken en voor te dragen. Het is een activiteit waarbij taal, lezen, presenteren en schrijven op een unieke wijze samenkomen in de klas en in een zinderende regionale/provinciale finale.

Voor een indruk van de wedstrijd, zie dit filmpje van het Flevolands Bibliotheeknetwerk, gemaakt door De Clipjesfabriek in 2023: https://www.youtube.com/watch?v=r10L7rq8ZYU

In 2024 is het project in de provincies Flevoland en Groningen uitgevoerd en landelijk overdraagbaar gemaakt. Het project werd in dit jaar mede mogelijk gemaakt door Stichting Lezen en De Versterking.

Alle documenten die nodig zijn voor het organiseren van deze wedstrijd (communicatie, voorbereiding, uitvoering en evaluatie) zijn te vinden in de toolkit Bibliotheek-voortgezet onderwijs Activiteiten (toolkit Speak2Me).

Vragen over Speak2me!: info-vo@debibliotheekopschool.nl

# data[].attributes.body
Met een gloednieuwe derde editie van het Handboek Burgerschapsonderwijs voor het voortgezet onderwijs helpen we docenten, leerkrachten, schoolleiders en coördinatoren op weg om het burgerschapsonderwijs vorm te geven. En voor het eerst is er nu ook een versie speciaal voor het primair onderwijs!

Auteur van het boek is Bureau Common Ground. ProDemos heeft de eindredactie verzorgd en is de uitgever van beide boeken. Beide boeken zijn te bestellen via onze webshop. Je kunt ze daar ook gratis downloaden als pdf.

Naar de webshop

# data[].attributes.attachment_link.title
Publicaties over democratie en rechtsstaat van ProDemos

# data[].attributes.attachment_link.description
Brochures, handreikingen, krantjes, boeken en een tijdschrift met verdiepende informatie over democratie en rechtsstaat.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Vandaag verscheen weer een alarmerend nieuwsbericht van de onderwijsinspectie over de basisvaardigheden van Nederlandse scholieren. Dit keer over de leesvaardigheid van leerlingen op het praktijkonderwijs en vmbo basis en kader. De Sectorraad Praktijkonderwijs is geschrokken van het bericht: dit nieuwsbericht van de onderwijsinspectie klopt voor het praktijkonderwijs niet.

Niet representatief

Allereerst is het onderzoek helemaal niet representatief als het gaat om praktijkschoolleerlingen en kunnen er daarom over deze groep geen conclusies worden getrokken, een constatering van de onderzoekers zelf. Er hebben slechts 62 pro-leerlingen aan het onderzoek deelgenomen.

Geen referentieniveau, maar streefniveau

Ten tweede lijken de onderzoekers het praktijkonderwijs én zelfs de wet niet goed te kennen. Het in het rapport genoemde referentieniveau 2F geldt niet voor leerlingen van het praktijkonderwijs. Dat is namelijk voor veel leerlingen helemaal niet haalbaar. Leerlingen gaan na de basisschool juist naar praktijkonderwijs, omdat ze taal- en rekenachterstanden van drie jaar of meer hebben. Voor het praktijkonderwijs geldt een streefniveau 1F aan het eind van de middelbare schoolperiode, als de leerlingen achttien zijn.

Praktijkleerlingen succesvol in het mbo

Door de eigen manier van lesgeven en het bieden van veel maatwerk, slaagt het praktijkonderwijs er juist heel goed in om leerlingen in een kansrijke schoolloopbaan te krijgen. Inmiddels stroomt meer dan de helft van de leerlingen uit naar het mbo. Uit zeer recent onderzoek van DUO is gebleken dat meer dan 80% van deze leerlingen een mbo-diploma haalt. Lees het DUO-onderzoek hier.

Nicole Teeuwen, voorzitter Sectorraad Praktijkonderwijs: "Heel treurig dat in het rapport zo veel fouten staan. Maar het ergste van alles vind ik nog dat het bericht van de onderwijsinspectie afleidt van problemen die daadwerkelijk actie vragen, zoals de hoge werkdruk van docenten in het praktijkonderwijs door het toegenomen aantal zij-instromers vanuit het vmbo als gevolg van de doorstroomtoets en kansrijk adviseren. Kijk, daar is wel actie nodig."

# data[].attributes.attachment_link.title
Onderwijsinspectie slaat plank mis bij leesvaardigheid praktijkonderwijs - Praktijkonderwijs

# data[].attributes.attachment_link.description
Het nieuwsbericht van de onderwijsinspectie over leesvaardigheid in het voortgezet onderwijs klopt niet voor praktijkonderwijs.

# data[].attributes.body
Welkom op deze pagina met lesmateriaal over digitale geletterdheid voor PO, GO en VO.
Deze startpagina is ontwikkeld door Link030, de werkgroep Digitale geletterdheid van PCOU Willibrord.

Je vindt hier lessen die we zelf ontwikkeld hebben én lessen van anderen.

Het doel van deze pagina is om jou als onderwijsprofessional te helpen bij de inzet van digitale geletterdheid in de klas. Ze verzamelen hier dus allerlei lessen die je in zou kunnen zetten.

# data[].attributes.attachment_link.title
Lesmateriaal digitale geletterdheid - Wikiwijs Maken

# data[].attributes.attachment_link.description
Op deze startpagina verzamelen we lessen rondom digitale geletterdheid voor PO, GO en VO.
Je vindt hier het materiaal dat tot nog toe ontwikkeld is door de werkgroep Digitale geletterdheid PCOU Willibrord én lessen van anderen.
Voor lessen van anderen wordt je (soms) naar een andere pagina buiten Wi…

# data[].attributes.body
Op 26 november 2024 wordt www.daarompraktijkonderwijs.nl gelanceerd, een website vol nuttige informatie voor ouders, leerlingen en onderwijsprofessionals in het basisonderwijs over het praktijkonderwijs en de leerlingen.

Speciaal voor onderwijsprofessionals, ouders én leerlingen heeft de Sectorraad Praktijkonderwijs een website ontwikkeld met meer informatie over praktijkonderwijs www.daarompraktijkonderwijs.nl

# data[].attributes.attachment_link.description
Daarom praktijkonderwijs Praktijkonderwijs is regulier voortgezet onderwijs voor leerlingen die graag leren in de praktijk en door te doen. In […]

# data[].attributes.headline
Podcast 'Gevoelige gesprekken' en boekentip

# data[].attributes.subject
Podcast 'Gevoelige gesprekken' en boekentip

# data[].attributes.body
Luister de podcast en lees het boek: Amy & Eva - Ongemakkelijke gesprekken - Amy & Eva

In een wereld vol meningsverschillen is het belangrijker dan ooit om ongemakkelijke gesprekken aan te gaan.

In deze survivalgids duiken auteurs Zoë Papaikonomou, Hodo Abdullah, Elodie Kona en Rixt Hulshoff Pol in de wereld van het ongemak.
Negentien bijzondere denkers die zij hierover interviewden, waaronder Jerry Afriyie, Mounir Samuel, Mpho Tutu, Japke-d. Bouma en Dirk De Wachter, reiken inspirerende inzichten en tips aan.

# data[].attributes.attachment_link.title
Podcast: Hoe voer je gesprekken over gevoelige onderwerpen in de klas? - Expertisepunt Burgerschap

# data[].attributes.attachment_link.description
Podcast: Hoe voer je gesprekken over gevoelige onderwerpen in de klas?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wat we behandelen

Tijdens de eerste bijeenkomst kijken we (kritisch) naar wat de wetgever wat betreft burgerschapsonderwijs eigenlijk van ons vraagt. Tijdens de tweede bijeenkomst bespreken we een aantal voorbeelden van (generieke) contextrijke lessen(reeksen) waarmee burgerschapsonderwijs in vaklessen kan worden gerealiseerd. Na de bijeenkomsten ga je naar huis met uitgewerkte generieke formats voor lessen(reeksen) burgerschap binnen je vak, ben je op de hoogte van de stand van zaken wat betreft het beleid van de Nederlandse overheid op het gebied van burgerschapsonderwijs en heb je een overzicht van een aantal toonaangevende documenten die op dit moment het kader beschrijven voor burgerschapsonderwijs in het VO.
De aanmelddeadline is 10 maart. Het minimaal aantal deelnemers is 10 personen. Afmelden zonder bekostiging is uiterlijk een week van tevoren mogelijk.
Programma in het kort

Duur: 3 middagen (17 maart, 24 maart en 7 april 2025)

Voertaal: Nederlands

Prijs: € 400 euro incl. thee/koffie/fris en certificaat.

# data[].attributes.attachment_link.title
Burgerschapsonderwijs in de praktijk | Tilburg University

# data[].attributes.attachment_link.description
Tijdens drie bijeenkomsten onderzoeken we de mogelijkheden om binnen onze vaklessen in het VO bij te dragen aan het burgerschapsonderwijs zoals de Nederlandse overheid dat sinds 2021 nadrukkelijk op de kaart heeft gezet met het aannemen van de nieuwe wet burgerschapsonderwijs voor basisscholen en middelbare scholen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Onderzoeksresultaten van ICILS 2023 over digitale geletterdheid van leerlingen gepubliceerd | Kohnstamm Instituut

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe scoren Nederlandse leerlingen op digitale geletterdheid? Dit internationale onderzoek biedt inzicht in hun vaardigheden op het gebied van computer- en informatiegeletterdheid en computationeel denken, en vergelijkt Nederland met andere landen. Lees meer over de rol van scholen en leraren in digitale educatie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cray, de uitvinder van de supercomputer, schreef het al eens: "Van een comité valt weinig creatiefs te verwachten." Dat gevoel bekruipt je als de zeven kerndoelen leest die recent aan de tweede kamer zijn aangeboden. Wanneer men zich beperkt tot de digitale geletterdheid dan wordt men geconfronteerd met een rijk boeket aan geurige bloemen. Het laten verwerven van basiskennis voor alle leerlingen in het initiële onderwijs (zeg van kleuters tot 16 jarigen) is een heel lastige opgave. Dit in een curriculum stoppen voor iedereen getuigt van weinig realiteitszin zo is al eerder geconstateerd. Wie de inleidende karakteristiek leest die in het SLO-document wordt geschetst kan alleen maar concluderen dat de lat heel hoog wordt gelegd. "Digitale geletterdheid betekent kennis hebben van digitale technologie en digitale media en beschikken over vaardigheden om deze te gebruiken. Het heeft ook betrekking op de wisselwerking tussen digitale technologie, digitale media, de mens en de samenleving. En het gaat ook over het vermogen om je als individu aan te passen de digitale wereld en controle hierover te hebben."
Zo die zit. Ga er als leerkracht maar aan staan.

Men heeft een oplossing gevonden. Als een konijn uit de hoge hoed heeft men het idee van integratie in de vakken geopperd. Het blijkt een oud konijn te zijn. Stop een aantal kerndoelen in de vakken. Helaas we weten uit ervaring in de jaren '90 en later dat dit niks oplevert. Informatiekunde, zoals het nog heette, is een marginaal vak geworden voor zover het nog wordt gegeven op de scholen. Maar waarom zou je van de geschiedenis leren? Niets is leuker dan het wiel weer uitvinden.

De invoering 'digitale geletterdheid' dreigt een stiefkind te worden nu de aandacht vooral gaat de gewone geletterdheid, of beter het kunnen lezen. Aangezien digitale geletterdheid nog steeds geen enkele formele status heeft zal/mag de onderwijsinspectie zich er verder niet echt mee bemoeien. Wanneer er sprake zal zijn van een formele invoering is onduidelijk, maar dit zal nog wel eens jaren kunnen duren. Zo bungelen we, als Lubach laatst liet zien, onder aan de Europese innovatieladder. En ASML dan? De chipsmachine-fabrikant in Veldhoven haalt meer dan 40% van zijn werknemers uit het buitenland.

Er zullen zich weer groepen adviseurs, deskundigen, leraren (gelukkig maar of juist niet) educatieve uitgevers en de diverse raden die onze onderwijspolder rijk is worden ingeschakeld. En de docent die ploegde voort (in het gunstigste geval).Elke betrokkene mocht zijn steentje in de zak toevoegen. Voor iedereen wat wils. Zo ging het vroeger, toen ik zelf lang geleden bij de SLO werkte ook. Al waren de adviesgroepen een stuk kleiner.

Het kan en moet anders. Wanneer men zich verdiept en beperkt tot wat er echt in de kern voor kennis nodig is en zich niet verliest in taxonomische modellen kan met voortvarendheid begonnen worden, zoals in de meeste andere EU-landen ook gebeurt. Wij doen ons best, en met succes, om steeds verder in de bezemwagen van het informatica-onderwijs te belanden. Is het dan zo moeilijk? Wat overblijft zijn een aantal kernzaken, waarvan er enkele zeker vallen te integreren in andere vakken. Maar eerst moeten ze afzonderlijk worden benoemd en ingevoerd.

Vaardigheid in en het begrijpen van de principes van Computationeel / algoritmisch denken. Dit zou moeten behoren tot kern van digitale geletterdheid. Men kan wel voorbeelden gebruiken uit de naald en garen vakken en de naaimachines, de creatieve vakken (ontwerpen tekenen), over talen bij taalbeschouwing bij Nederlands, robotica, maar ook stukjes wis-en natuurkunde.

Praktische aandacht voor veiligheid en privacy

En blijft veel over. Zaken die in de vrije ruimte aan de orde kunnen komen. De techniek, de architectuur, 3D-printing, (de geschiedenis van) Internet. Het is de begeestering van de docent die daarbij een bepalende rol speelt. De koude oorlog en Arpanet als voorloper van Internet, of de ontwikkeling van de micro-computer gekoppeld aan het eerste gebruik bij de maanreizen. Dat waren heerlijke lessen om te geven, ook met expliciete directe instructie.

Het kan als men het wil, maar wil men het wel? Als men een praktisch uitvoerbaar curriculum ziet als een compromis, met voor elk wat wils, dan kan het nog lang duren.

# data[].attributes.attachment_link.title
De moeizame weg naar digitale geletterdheid

# data[].attributes.attachment_link.description
Jan Lepeltak Cray, de uitvinder van de supercomputer, schreef het al eens: "Van een comité valt weinig creatiefs te verwachten." Dat gevoel bekruipt je als de zeven kerndoelen leest die recent aan de tweede kamer zijn aangeboden. Wanneer men zich beperkt tot de digitale geletterdheid dan wordt men geconfronteerd met een rijk boeket aan geurige...

# data[].attributes.body
Ga aan de slag met mediawijsheid in jouw klas. Gebruik hiervoor actuele inzichten, inspirerende voorbeelden en direct inzetbaar lesmateriaal.

# data[].attributes.attachment_link.description
Elke klas mediawijs. Ga aan de slag met mediawijsheid in jouw klas. Gebruik hiervoor actuele inzichten, inspirerende voorbeelden en direct inzetbaar lesmateriaal. Ga ook tijdens de Week van de Mediawijsheid (8 t/m 15 november) aan de slag. Meer informatie over dit initiatief Gefilterde resultaten Handige lesmaterialen

# data[].attributes.body
Helle Larsen is universitair hoofddocent ontwikkelingspsychologie aan de Universiteit van Amsterdam en doet onderzoek naar de relatie tussen sociale beïnvloeding, middelengebruik en mediagebruik bij jongeren. “Ik hoor vaak mensen zeggen: ‘Ik ben verslaafd aan mijn telefoon.’ Ik onderzoek of ons gebruik van smartphones en sociale media echt een verslaving is.”

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Helle Larsen is universitair hoofddocent ontwikkelingspsychologie aan de Universiteit van Amsterdam en doet onderzoek naar de relatie tussen sociale beïnvloeding, middelengebruik en mediagebruik bij jongeren. "Ik hoor vaak mensen zeggen: 'Ik ben verslaafd aan mijn telefoon.' Ik onderzoek of ons gebruik van smartphones en sociale media echt een verslaving is."

Larsen vindt dat we voorzichtig moeten zijn als we erover praten, vooral bij jeugd. "Het woord 'verslaving' werkt stigmatiserend waardoor het nog moeilijker is om je gedrag te veranderen." Ze legt uit dat het label 'ik ben telefoonverslaafd' ervoor kan zorgen dat iemand denkt er niks aan te kunnen of hoeven doen. "Er kunnen negatieve emoties ontstaan of weerstand, wat een barrière kan zijn voor gedragsverandering. Misschien gebruik je je telefoon in een bepaalde periode problematisch omdat het even niet zo goed gaat. Dat betekent niet per se dat je verslaafd bent. Daarnaast wordt het ook moeilijker om die kleine en kwetsbare groep die écht verslaafd is op te sporen en te helpen."

De Week van de Mediawijsheid: Gezond Schermgebruik

Helemaal stoppen met digitale schermen is moeilijk en bovendien helemaal niet nodig. Als je af en toe bewust keuzes maakt die helpen gezonder om te gaan met je scherm, dan ben je al beter bezig. De Week van de Mediawijsheid gaat daarom over gezonder schermgebruik met als resultaat dat jij je lekkerder voelt. Hoe deel jij je schermtijd zo in, dat jij je er goed en gezond bij voelt? De Week van de Mediawijsheid vindt plaats van 8 t/m 15 november.

Geen officiële diagnose

"De symptomen van telefoonverslaving lijken op andere verslavingen aan middelen, zoals alcohol," zegt Larsen maar er is geen officiële diagnose. Daarom worden vaak dezelfde vragen gesteld. Bekende classificatiesystemen zijn DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual) en ICD-11 (International Classification of Disease). In dit soort vragenlijst-onderzoeken beantwoord je vragen, zoals: Als je je telefoon niet bij je hebt, verlang je er dan naar? Of heeft iemand je ooit gecorrigeerd? Maar deze methoden zijn volgens Larsen niet toereikend: "Je gebruikt je telefoon ook voor logistieke zaken. Het is functioneel, handig en leuk. Maar de positieve kanten worden niet meegenomen in de vragen en jongeren worden niet vaak hiernaar gevraagd. Zo'n rapportage is te kort door de bocht, vind ik. We zouden telefoongebruik op een andere manier moeten onderzoeken."

De meeste jongvolwassen en volwassenen scoren hoog op de vragenlijsten, jonge adolescenten scoren minder hoog. "Heel veel mensen vinden het moeilijk om hun telefoon weg te leggen. Het is belangrijk om goed te kijken wat jongeren op de telefoon doen en zien in plaats van alleen hoe veel uren. Zijn ze bijvoorbeeld veel bezig met zich vergelijken met anderen, wat een negatief effect kan hebben op hun welzijn? Of zijn ze sociale contacten aan het onderhouden? Wanneer jongeren zes uur per dag op hun telefoon spenderen, is dat niet per definitie erg. Je moet de context meenemen. Wat doen ze verder? Sporten ze ook? Zien ze vaak vrienden? En het is dus belangrijk om onderscheid te maken in leeftijd en kwetsbare groepen."

"Aantal telefoonverslaafden te hoog ingeschat"

Uit Europees onderzoek blijkt dat bijna één op de vier jongeren kenmerken van smartphoneverslaving vertoont. In Nederland zei vorig jaar 34 procent van de mensen verslaafd te zijn aan hun telefoon. Van de jongeren tussen de 18 en 24 zegt 62 procent verslaafd te zijn, meldt onderzoeksbureau Motivaction. Larsen: "Het aantal telefoonverslaafden wordt nu te hoog ingeschat."

Een kleine groep jongeren gebruikt hun telefoon daadwerkelijk problematisch. "We zien dan vaak dat er meer speelt. Ze kampen met andere klachten zoals angst, depressie en somberheid. Of hebben een lastige thuissituatie. Dan kan het zijn dat het telefoongebruik die gevoelens versterkt. Ze gebruiken veel sociale media en belanden in een vicieuze cirkel."

Maar het gaat bij heel veel jongeren goed, zegt Larsen. "De telefoon leidt af en zorgt er misschien voor dat je later je huiswerk maakt of dat de tijd je ontglipt. Maar laten we ook aandacht hebben voor de positieve kanten. Wat voor de een heel fijn is, is voor de ander heel moeilijk. Dat wil niet zeggen dat we de negatieve consequenties en risico's niet moeten aanpakken. Beleidsmakers moeten worden geïnformeerd zodat er gereguleerd kan worden."

"Ons advies is om niet te focussen op de hoeveelheid uren en schermtijd, maar vooral te kijken naar wat er nog meer speelt in het leven van iemand en hoe het scherm gebruikt wordt."

Digitale Balans Model

Om jongvolwassenen op weg te helpen, heeft Netwerk Mediawijsheid met het Trimbos-instituut het Digitale Balans Model ontwikkeld. Digitale balans gaat over het zó indelen van je tijd, dat je je er goed en gezond bij voelt. Met en zonder digitale media, zoals smartphones, laptops, tablets en games. Wat de juiste balans is, is voor iedereen anders, en je kunt het beste zelf bepalen wat goed voor je is.

Helle Larsen is universitair hoofddocent ontwikkelingspsychologie aan de Universiteit van Amsterdam en doet onderzoek naar de relatie tussen sociale beïnvloeding, middelengebruik en mediagebruik bij jongeren. "Ik hoor vaak mensen zeggen: 'Ik ben verslaafd aan mijn telefoon.' Ik onderzoek of ons gebruik van smartphones en sociale media echt een verslaving is."

Larsen vindt dat we voorzichtig moeten zijn als we erover praten, vooral bij jeugd. "Het woord 'verslaving' werkt stigmatiserend waardoor het nog moeilijker is om je gedrag te veranderen." Ze legt uit dat het label 'ik ben telefoonverslaafd' ervoor kan zorgen dat iemand denkt er niks aan te kunnen of hoeven doen. "Er kunnen negatieve emoties ontstaan of weerstand, wat een barrière kan zijn voor gedragsverandering. Misschien gebruik je je telefoon in een bepaalde periode problematisch omdat het even niet zo goed gaat. Dat betekent niet per se dat je verslaafd bent. Daarnaast wordt het ook moeilijker om die kleine en kwetsbare groep die écht verslaafd is op te sporen en te helpen."

De Week van de Mediawijsheid: Gezond Schermgebruik

Helemaal stoppen met digitale schermen is moeilijk en bovendien helemaal niet nodig. Als je af en toe bewust keuzes maakt die helpen gezonder om te gaan met je scherm, dan ben je al beter bezig. De Week van de Mediawijsheid gaat daarom over gezonder schermgebruik met als resultaat dat jij je lekkerder voelt. Hoe deel jij je schermtijd zo in, dat jij je er goed en gezond bij voelt? De Week van de Mediawijsheid vindt plaats van 8 t/m 15 november.

Geen officiële diagnose

"De symptomen van telefoonverslaving lijken op andere verslavingen aan middelen, zoals alcohol," zegt Larsen maar er is geen officiële diagnose. Daarom worden vaak dezelfde vragen gesteld. Bekende classificatiesystemen zijn DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual) en ICD-11 (International Classification of Disease). In dit soort vragenlijst-onderzoeken beantwoord je vragen, zoals: Als je je telefoon niet bij je hebt, verlang je er dan naar? Of heeft iemand je ooit gecorrigeerd? Maar deze methoden zijn volgens Larsen niet toereikend: "Je gebruikt je telefoon ook voor logistieke zaken. Het is functioneel, handig en leuk. Maar de positieve kanten worden niet meegenomen in de vragen en jongeren worden niet vaak hiernaar gevraagd. Zo'n rapportage is te kort door de bocht, vind ik. We zouden telefoongebruik op een andere manier moeten onderzoeken."

De meeste jongvolwassen en volwassenen scoren hoog op de vragenlijsten, jonge adolescenten scoren minder hoog. "Heel veel mensen vinden het moeilijk om hun telefoon weg te leggen. Het is belangrijk om goed te kijken wat jongeren op de telefoon doen en zien in plaats van alleen hoe veel uren. Zijn ze bijvoorbeeld veel bezig met zich vergelijken met anderen, wat een negatief effect kan hebben op hun welzijn? Of zijn ze sociale contacten aan het onderhouden? Wanneer jongeren zes uur per dag op hun telefoon spenderen, is dat niet per definitie erg. Je moet de context meenemen. Wat doen ze verder? Sporten ze ook? Zien ze vaak vrienden? En het is dus belangrijk om onderscheid te maken in leeftijd en kwetsbare groepen."

"Aantal telefoonverslaafden te hoog ingeschat"

Uit Europees onderzoek blijkt dat bijna één op de vier jongeren kenmerken van smartphoneverslaving vertoont. In Nederland zei vorig jaar 34 procent van de mensen verslaafd te zijn aan hun telefoon. Van de jongeren tussen de 18 en 24 zegt 62 procent verslaafd te zijn, meldt onderzoeksbureau Motivaction. Larsen: "Het aantal telefoonverslaafden wordt nu te hoog ingeschat."

Een kleine groep jongeren gebruikt hun telefoon daadwerkelijk problematisch. "We zien dan vaak dat er meer speelt. Ze kampen met andere klachten zoals angst, depressie en somberheid. Of hebben een lastige thuissituatie. Dan kan het zijn dat het telefoongebruik die gevoelens versterkt. Ze gebruiken veel sociale media en belanden in een vicieuze cirkel."

Maar het gaat bij heel veel jongeren goed, zegt Larsen. "De telefoon leidt af en zorgt er misschien voor dat je later je huiswerk maakt of dat de tijd je ontglipt. Maar laten we ook aandacht hebben voor de positieve kanten. Wat voor de een heel fijn is, is voor de ander heel moeilijk. Dat wil niet zeggen dat we de negatieve consequenties en risico's niet moeten aanpakken. Beleidsmakers moeten worden geïnformeerd zodat er gereguleerd kan worden."

"Ons advies is om niet te focussen op de hoeveelheid uren en schermtijd, maar vooral te kijken naar wat er nog meer speelt in het leven van iemand en hoe het scherm gebruikt wordt."

Digitale Balans Model

Om jongvolwassenen op weg te helpen, heeft Netwerk Mediawijsheid met het Trimbos-instituut het Digitale Balans Model ontwikkeld. Digitale balans gaat over het zó indelen van je tijd, dat je je er goed en gezond bij voelt. Met en zonder digitale media, zoals smartphones, laptops, tablets en games. Wat de juiste balans is, is voor iedereen anders, en je kunt het beste zelf bepalen wat goed voor je is.

# data[].attributes.attachment_link.title
Waarom we moeten oppassen met jongeren telefoonverslaafd noemen

# data[].attributes.attachment_link.description
Onderzoeker Helle Larsen vindt dat we onszelf en anderen niet 'telefoonverslaafd' moeten noemen. "Het draait om wát jongeren op hun telefoon zien en doen, in plaats van hoeveel uur."

# data[].attributes.attachment_link.title
Digitale Weerbaarheid – Platform Digitale Weerbaarheid