# data[].attributes.attachment_caption
Что такое антропология?

# data[].attributes.headline
Тәңірберген Нұрсұлтан 

# data[].attributes.subject
Тәңірберген Нұрсұлтан 

# data[].attributes.body
Адам тақырыбы - философияның өзекті, байырғы және өте маңызды мәселесі. Философияның адам мәселесін арнайы зерттейтін бөлігі антропология деп аталады. Оның негізгі сұрағы -“адам дегеніміз не” мәселесі. Адам туралы толық мәліметті пәнаралық зерттеу аясында көптеген ғылымдардың көмегімен жинақтауға болады. Сондықтан да соңғы жылдары адамтану ғылыми танымның ерекше саласы және оқу пәні ретінде жеке қарастырылады. Философия адамды тиянақты, бүтін, біртұтас жүйе деп анықтайды. Ол адамды барлық мәндік қасиеттері мен құбылыстарының өзіндік рухани - практикалық іс - әрекетінің біртұтас жүйесі ретінде, көпжақты, әмбебап жан етіп көрсетед

# data[].attributes.attachment_link.title
Что такое антропология?

# data[].attributes.attachment_link.title
Мәдениеттің дамуындағы ойын теориясы философия

# data[].attributes.headline
Ғани Төлеуұлы

# data[].attributes.subject
Ғани Төлеуұлы

# data[].attributes.body
«Мәңгілік Ел» және «Рухани жаңғыру» – Қазақстанның тәуелсіз мемлекет ретіндегі тұлғасы мен дамуында маңызды рөл атқаратын жаңа қазақ философиясындағы екі негізгі ұғым.
Мәңгілік Ел – «Ұлы Ел» дегенді білдіретін қазақ ұғымы. Ол әділдік, бостандық, демократия және ынтымақтастық қағидаттарына негізделген қуатты және гүлденген Қазақстанды құруға деген ұмтылысты көрсетеді. «Мәңгілік Ел» халықтың мәдени дәстүрі мен мұрасын, тарихи құндылықтары мен рухани қадір-қасиетін сақтау мен құрметтеуді білдіреді. Ол барлық қазақстандықтардың әл-ауқаты мен жағдайын қамтамасыз ету үшін білім, ғылым, экономика және инфрақұрылымды дамытуға бағытталған.

Рухани Жаңғыру – 2017 жылы Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев енгізген ұғым, оны «Алға қарай даму » деп аударуға болады. Ол Қазақстан халқының руханиятын, құндылықтарын және менталитетін жаңарту арқылы қоғамды өзгертуді ұсынады. «Рухани жаңғыру» қазақ халқының рухани негіздерін нығайтуға, азаматтық белсенділік пен этикалық принциптерді ынталандыруға, сондай-ақ білім мен мәдениетті қолдауға, оның ішінде конфессияаралық диалог пен толеранттылықты дамытуға бағытталған.

«Мәңгілік Ел» және «Рухани жаңғыру» деген екі ұғым бір-бірімен тығыз байланысты және жаңа қазақ болмысының қалыптасуына, мемлекеттің дамуына негіз болады. Олар қазақстандықтарды бірлікке, азаматтық жауапкершілікке, өткенін терең түсінуге және ұлттық құндылықтар мен рухани ұстанымдарға негізделген болашақ құруға шақырады.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ерболат Кошкарбаев

# data[].attributes.attachment_link.title
МӘҢГІЛІК ЕЛ және РУХАНИ ЖАҢҒЫРУ - жаңа ҚаЗаҚстаН философиясы

# data[].attributes.headline
Ғани Төлеуұлы

# data[].attributes.subject
Ғани Төлеуұлы

# data[].attributes.body
Дін философиясы – сенімнің, діннің және соған байланысты құбылыстардың негізгі мәселелерін зерттейтін философия саласы. Ол Құдайдың табиғаты, діни әдет-ғұрыптардың мәні, діннің пайда болуы және оның адам өміріне әсері туралы ой толғаумен айналысады.

Дін философиясының классикалық үлгілерінің бірі Фома Аквинскийдің «Теологиялық трактаты» болып табылады. Бұл еңбегінде Аквинский аристотельдік философияны христиандық теологиямен біріктіріп, Құдайдың бар екенін дәлелдеуге және сенімнің парасаттылығын негіздеуге ұмтылды. Ол қозғалыстың бірінші себебі және де космологиялық дәлел сияқты Құдайдың бар екендігі туралы дәлелдер жасады.

Діни философияның тағы бір белгілі үлгісі Фридрих Шлейермахердің «Құдай санасы» болып табылады. Ол өз еңбегінде Шлейермахер дінді «шексіздік» сезіміне және Құдайға тәуелділікке негізделген адам тәжірибесінің ерекше саласы ретінде қарастырады. Ол діни тәжірибе мен сенімнің киелі сезімнен бастау алып, адам өміріне терең мағына беретінін алға тартады.

Қазіргі ғалымдар да діни философияға да өз үлестерін қосуда. Мысалы, Джон Хик «үдеріс теизмі» теориясын жасады, оған сәйкес Құдай трансцендентті болмыс емес, керісінше дүние мен ғаламның даму процесінде көрінеді. Бұл Құдай туралы және оның әлеммен әрекеттесуі туралы дәстүрлі идеяларды қайта қарауға мүмкіндік береді.

Қазіргі діни философияның тағы бір мысалы - Алена Мария Джексонның «Тұңғиықтардың өмірі: діни сұрақтар және заманауи проблемалар» кітабын айта кетуге болады. Джексон өз кітабында қазіргі әлемдегі діннің мәнін және негізгі мәселелерін зерттеп, оның мәдениеттің басқа аспектілерімен өзара әрекеттесуін қарастырады

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Гулшат Мырзапайзова

# data[].attributes.attachment_link.title
14 лекция Дін философиясы

# data[].attributes.attachment_caption
Дін философиясы Философия религии

# data[].attributes.headline
Жұмағазина Айым

# data[].attributes.subject
Жұмағазина Айым

# data[].attributes.body
Дінтанушылардың пікірінше, дінді философиялық тұрғыдан зерттеу объективті, құндылықтан бейтарап, «ғылыми» бола алмайды, өйткені бұл ілімнің негізгі, тіпті басты міндеттерінің бірі – дін ақиқатының мәселелерін шешу яғни, дін философиясы дінтану ғылымына басым түрде жанама әсер етеді.
Дін философиясы – дінді әлеуметтік-мәдени құбылыс, дүниетаным мен қоғамдық сананың бір түрі ретінде қарастыратын философияның бір саласы.
Сонымен бірге, философия адамның ондағы орнының әлемі туралы ойлаудың ерекше тәсілі ретінде, ал дінді табиғаттан тыс моральдық-рухани абсолютті сенім мен табынуға негізделген дүниетанымның нысаны ретінде түсінетін болсақ, онда бұл дін философиясы – философиялық ойлаудың әмбебаптық және алыпсатарлық (спекулятивтік) сияқты ерекшеліктері бар дінді түсіну тәсілі.
Дін философиясын келесі бөлімдерге бөлуге болады:
Дін онтологиясында- діннің болуы, оның дүниедегі маңызды көріністері туралы түсініктер бар.
Діннің гносеологиясы-бір жағынан, танымның діни формаларын (экстаз, мистикалық жарықтандыру, аян және т.б.), екінші жағынан, діни құбылыстарды ғылыми танудың ерекшеліктері мен мүмкіндіктерін қарастырады.
Дін этикасы - діни ілімдердің моральдық аспектісін және олардағы жақсылық пен жамандықтың көріністерін зерттеумен айналысады.
Дін аксиологиясы-оның құндылық өлшемін ашады.
Дін эстетикасы- әдемі мен ұсқынсыздың арақатынасы тұрғысынан дін теориясын дамытады.

Дін философиясының даму кезеңдері:
1. Антикалық дәуір – алғашқы натурфилософтар құдайлық пен оның жеке адам санасындағы рөліне аз көңіл бөлсе, Платон философиясында қазірдің өзінде дүниені дуалистік тұрғыдан қарастыруға, оны идеялардың кемел әлеміне бөлуге бетбұрыс бар. , шынайы және үйлесімді және заттар әлемінің оның бозғылт көшірмесі бола отырып, жетілмеген және өтпелі. Рухани дамуға және тез бұзылатын физикалық әлемнен «Бірге», яғни құдайлық принципке көтерілу арқылы құдаймен бірлікке жетуге мән берген неоплатонистерді бөлек атап өтуге болады.
2. Орта ғасыр – «Философия – теологияның қызметшісі» деген ұранмен өтті. Бұл туралы теологтар - уақыт христиан ілімінің негіздерін және ежелгі философтардың негізгі идеяларын синтездей отырып, соңғысын шіркеу догмасын негіздеу үшін пайдаланды. Негізгі идеялар: креационизм провиденциализм құтқарылу және күнә идеясы.
3. Қайта өрлеу дәуірі мен Жаңа дәуір діннің алуан түрлі философиялық концепцияларымен сипатталады – материалистіктен идеалистікке, дінді жақтаушыдан «жауынгер атеизмге» дейін. Сонымен, Қайта өрлеу дәуірінде адамның жан-жақты дамуын жақтайтын гуманист ойшылдар дінді және оның негізгі институты – католиктік шіркеуді бірнеше рет сынады.
4. Жаңа заман – дін адамзаттың рухани мәдениетінің маңызды құбылыстарының бірі ретінде қарастырылады. Философтардың сана мәселесіне деген қызығушылық толқынында діннің адамға әсері, оның субъектінің психикалық өміріндегі рөліне арналған бірқатар еңбектер пайда болды.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ерболат Кошкарбаев

# data[].attributes.attachment_link.title
Дін философиясы Философия религии

# data[].attributes.headline
Жоба (Черновик 3)

# data[].attributes.subject
Жоба (Черновик 3)

# data[].attributes.attachment_link.title
Мәдениеттің дамуындағы ойын теориясы

# data[].attributes.attachment_caption
Тарих философиясы  Философия истории

# data[].attributes.headline
Жұмағазина Айым

# data[].attributes.subject
Жұмағазина Айым

# data[].attributes.body
Бұл талдауда, философия тарихын ежелгі гректерден бастап, философиядағы қазіргі ағымдарға дейін қарастырамын.
Философия тарихы – бүкіл адамзат тарихында философияның дамуын зерттейтін ғылым. Ол әртүрлі тарихи кезеңдерде әртүрлі философтар мен философиялық мектептер тұжырымдаған философиялық жүйелерді, теориялар мен идеяларды талдауды қамтиды.

Ежелгі грек философиясы (антиквариат)

Сократ
Сократ тарихтағы ең маңызды философтардың бірі болып саналады. Ол нағыз білім өзін-өзі тану мен пайымдау арқылы ғана келеді деп есептеді. Оның философияға көзқарасы Сократтық әдіс деп аталады, ол нақты жауаптар сұрақ қою және диалог арқылы келеді деп болжайды. Платон

Платон
Сократтың шәкірті Платон идеялар теориясына негізделген философияға өзіндік көзқарасын жасады. Ол жер бетіндегі барлық нәрселердің өз идеялары бар және идеялардың жоғары әлемі бар деп есептеді.

Аристотель
Аристотель Платонның шәкірті болды, бірақ оның ұстазынан айырмашылығы ол шындық тек материалдық дүниеде болады, ал білім тәжірибе арқылы келеді деп есептеді. Ол логика мен этика саласындағы жұмыстарымен де танымал болды.

Орта ғасырлар философиясы

Августин
Әулие Августин философия мен дін арасында байланыс орнатқан алғашқы христиан философы болды. Ол Құдайды барлық ақиқаттардың қайнар көзі деп есептеді және Құдай туралы білім тек сенім арқылы ғана алынады. Ол сондай-ақ «Құдайдың күйі» концепциясын дамытты, ол барлық нәрсенің ортасында Құдай болатын идеалды қоғам болып табылады.

Фома Аквинский
Фома Аквинский аристотельдік философияны христиандық теологиямен біріктіру міндетін алған философ болды. Ол дүниені ұтымды түсіну мен Құдайға деген сенім біріктірілуі мүмкін деп есептеді. Оның «Теологияның қосындысы» атты еңбегі католиктік теология мен философияның негізі болды.

Жаңа уақыт

Рене Декарт
Рене Декарт нағыз білімді тек рационалды талдау және логикалық қорытынды жасау арқылы алуға болады деп есептеген философ болды. Ол шындықты табу үшін барлық мәлімдемелерге күмәндану керек деп есептейтін «Декарттық күмән» әдісін жасады.

Джон Локк
Джон Локк білім пайымдау арқылы емес, тәжірибе арқылы келеді деп есептеген философ болды. Ол білім мен тәжірибеге толы надан ақыл болып табылатын табула расса тұжырымдамасын жасады.

Иммануил Кант
Иммануил Кант сыни философияны дамытқан неміс философы болды. Ол ақиқат сенім немесе тәжірибе арқылы емес, тек логикалық талдау және рационалды қорытынды жасау арқылы анықталуы керек деп есептеді.

Қазіргі заманғы философия

Жан-Поль Сартр Жан-Поль Сартр адам еркін және өз іс-әрекеті үшін жауапты деп есептеген экзистенциалист-философ болды. Сондай-ақ ол адам болмысының екі сатысы болып табылатын «өзінде-болмыс» және «өзі үшін-болмыс» концепциясын дамытты.

Мартин Хайдеггер Мартин Хайдеггер болмыстың феноменологиялық тұжырымдамасын жасаған философ болды. Ол адамды толық түсіну мүмкін емес деп есептеді, өйткені ол әрқашан жасырын және түсініксіз болып қалады.

Жан Франсуа Лиотар
Жан-Франсуа Лиотар ақиқат тұрақсыз және өзгермелі деп есептеген постмодерндік философ болды. Ол «дифференциация» концепциясын дамытты, ол үнемі бөліну және өзгеру процесі болып табылады.

Қорытындылай келе, философия көптеген философиялық бағыттар мен идеяларды қамтитын бай тарихқа ие. Ежелгі дәуірден қазіргі уақытқа дейін философия үнемі дамып, өзгеріп отырады. Қазіргі заманғы философия көптеген бағыттарды қамтиды, мысалы, экзистенциализм, феноменология, постмодернизм, аналитикалық философия.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ерболат Кошкарбаев

# data[].attributes.attachment_link.title
Тарих философиясы  Философия истории

# data[].attributes.headline
Жұмағазина Айым 

# data[].attributes.subject
Жұмағазина Айым 

# data[].attributes.body
Қоғам, адам және мәдениет әрқашан өзара байланысты. Ғалымдар арасында адам, мәдениет немесе қоғам үшін ненің маңызды екендігі туралы даулар әлі де бар. Бірінің барын екіншісінсіз елестету мүмкін емес деп ойлаймын. Дегенмен, бұл пікірмен көпшілік келіспейді деп ойлаймын.
Тарих көрсеткендей, кейіннен адамзат данышпандар қатарына жатқызған адамдардың көпшілігі қоғамнан оқшау жұмыс істеген. Шығармашылық қызметтің қандай да бір түрімен айналысатын дарынды адамдар қайталауды ұнатады: шынайы өнер жалғыздықты қажет етеді. Мен бұл мәлімдемемен дауласа алмаймын, өйткені. Мен өзім шығармашылық адаммын. Мәдени құндылық бар нәрсені жасау үшін өнер туындысын жасау кезінде өзіңізді қоғамнан қорғау керек. Ешкім процестен алаңдамауы үшін.
Әрине, мұндай оқшаулау басқа адамдармен қарым-қатынастан өзіңізді толығымен қорғау керек дегенді білдірмейді. Қоғам өмірімізге мықтап енді. Қарым-қатынас – адамның қоғамның бір бөлігі болуына мүмкіндік беретін нәрсе. Мен әлемде өмірге, мәдени құндылықтарға, моральдық ұстанымдарға ұқсас көзқарастағы адамдар көп екенін білемін. Әрқайсымыз дәл осындай адамдарды іздейміз - біз сияқты. Ортақ мүдделер арқылы бірігу арқылы біз еріксіз өз қоғамымызды - өз ережелеріміз бен заңдарымызды жасаймыз.
Мәдениет – қоғамда қалыптасқан дәстүрлер мен әдет-ғұрыптар аясында көрінетін біршама күрделі құбылыс. Ол адам әрекетіне ерекше мән береді, көбінесе айқын тарихи сипатқа және бағытқа ие. Әр халықтың мәдени құндылықтарға деген өзіндік көзқарасы бар. Бір топ адамдар үшін қызықты нәрсе басқа қоғам үшін міндетті түрде қызықты болмауы мүмкін. Уақыт өте келе мәдениет өзгеріп, жақсаруы мүмкін. Ескі әдет-ғұрыптардың орнына жаңа, неғұрлым өзекті.

# data[].attributes.headline
Алимжанова Айнұр 

# data[].attributes.subject
Алимжанова Айнұр 

# data[].attributes.body
Тарих философиясы (сонымен қатар – историософия) – тарихи процестің объективті заңдылықтары мен рухани-адамгершілік мәні туралы, тарихтағы адамның маңызды күштерін жүзеге асыру жолдары туралы, жалпы адамзаттық бірлікке ие болу мүмкіндіктері туралы сұрақтарға жауап беруге арналған философияның бір саласы.
Гегель өз концепциясын историзм, объективтілік және монизм принциптері негізінде құрады. Оның тарихи тұжырымдамасы оның диалектикасына негізделген.
Гегельдің ойынша, тарих автоматты процесс ретінде дамымайды; адамзат тарихы жеке адамдардың іс-әрекетінен тұрады, олардың әрқайсысы өз мүдделері мен мақсаттарын жүзеге асыруға ұмтылады. Парасат – әлемдік рухтың немесе абсолютті идеяның дамуы ретінде тарихта жүзеге асатын жеке тұлғадан жоғары, әлемдік-тарихи бастау.
Дүниежүзілік тарихтың мақсаты, Гегель бойынша, әлемдік рухтың өзін тану. Бұл танымдық үрдісте ол ұлттық рух (заңдардың, мемлекеттік институттардың, өнердің, діннің және философияның бірлігінен тұрады) концепциясында бейнеленген бірқатар нақты қадамдардан өтеді.
Әлемдік рухтың тасымалдаушысы әр уақытта белгілі бір халықтың рухы болып табылады, ал басқа халықтар өздерінің ең жоғары өркендеу кезеңінен өтіп, өз мүмкіндіктерін сарқып, әлсірейді, ал басқалары, тарихи деректерге сәйкес, тек дүниеге келеді. таразы, балалық шақта.
Гегельдің ойынша, тарихтағы ақыл-ой әрбір халық дүниелік рухтың өзін-өзі тануының жоғарылау процесіне үлес қосу құқығын алатындай жүзеге асады. Бірақ бұл процесс хаотикалық емес. Гегель дүниежүзілік тарихты кезеңге бөлудің нақты критерийін белгілейді, ол еркіндік санасындағы прогресс. Бұл өрлеудегі төрт кезеңге сәйкес келеді: шығыс әлемі; грек әлемі; Рим әлемі; неміс әлемі. Шығыс халықтарында еркіндік болмаған; тек біреуі ғана еркін деп танылады – деспот, сондықтан мұндағы бостандық – бір жағынан озбырлық, өршіп тұрған құмарлық, екінші жағынан, халық Рухына тән қасиет ретіндегі соқыр бағыну. Грек-рим әлемі еркіндіктің болуымен сипатталады, бірақ ол шектеулі дәрежеде ғана жүзеге асырылды - кейбіреулер үшін. Толық бостандық, Гегельдің ойынша, өзінің тарихи дамуында Реформация мен Француз революциясының жемістерін иемденіп, жалпыға бірдей азаматтық және саяси еркіндікке қол жеткізген неміс халықтарының арасында ғана жүзеге асты.
Дүниежүзілік тарих – толассыз тарихи процестің өзіндік қадамдарымен әлемдік рухтың ұлы шеруі болып табылатын халықтардың шынайы өміріндегі еркіндіктің көрінісі. Сонымен, әлемдік рухтың өзіндік дамуы ретінде ұсынылған тарих объективті идеалистік философияның ең жоғарғы сатысы болып табылады.
Мемлекет, оның ойынша, бостандық өзінің объективтілігін алатын дүниежүзілік тарихтың мақсаты, оның жердегі қабығындағы құдайлық идея; ұтымды қажеттілік, дүниелік рух одан өз орнын табады. Мұнда парасаттылық өзін қажетті деп бекітеді, бостандық жалпыға бірдей, объективті талапқа айналады, ал адам шын мәнінде еркін емес, өйткені ол мұны заң ретінде таниды.

# data[].attributes.headline
Жоба(Черновик 2)

# data[].attributes.subject
Жоба(Черновик 2)

# data[].attributes.attachment_link.title
Мәдениеттің дамуындағы ойын теориясы (2)

# data[].attributes.headline
Толеуулы Гани

# data[].attributes.subject
Толеуулы Гани

# data[].attributes.body
Тарих философиясы – тарихи процестің мәнін, бағытын, мақсатын зерттейтін философия саласы. Тарих философиясы туралы эсседе тарихты және оның мәнін түсінуге байланысты әртүрлі тұжырымдамалар мен теорияларды қарастыруға болады.

Тарих философиясындағы маңызды ұғымдардың бірі – тарихи прогресс идеясы. Бұл концепция тарихтың белгілі бір бағытта дамып, уақыт өте келе дамудың жоғары сатыларына жетуін болжайды. Кейбір тарих философтары, мысалы, Гегель мен Маркс қайшылықтарға, таптық күреске, әлеуметтік және экономикалық құрылымдардың эволюциясына негізделген прогрестің үлгілерін ұсынды.

Тағы бір маңызды концепция – тарихтың циклдік табиғаты идеясы. Бұл концепция бойынша тарихи оқиғалар циклдармен қайталанады, ал қоғамның өсу мен құлдырау үлгісі уақыт өткен сайын қайталанады. Оспский мен Тойнби сияқты кейбір философтар тарихтың циклдік сипатына және белгілі бір заңдылықтардың қайталануына негізделген теориялар жасады.

Тарих философиясында да тарихтағы еркіндік мәселесі қарастырылады. Бұл сұрақ адамның еркі мен шешімдерінің тарихи процестің жүруіне әсер ету дәрежесіне қатысты. Кейбір философтар, мысалы, Ницше мен Тойнби тарихты қалыптастыруда жеке бас бостандығы маңызды рөл атқарады деп есептесе, Коллинвуд сияқты басқалары тарихи процесс сыртқы факторлар мен заңдылықтармен анықталады, ал адам еркі шектеулі ықпал етеді деп есептеді.

Тарих философиясы туралы қазіргі қоғам үшін тарихтың мәнін де қарастыруға болады. Тарих – өткенді түсінуге, бүгінді саралап, болашақты болжауға мүмкіндік беретін тағылым мен тәжірибенің қайнар көзі. Ол біздің жеке тұлға болып қалыптасуына ықпал етеді және жеке тұлға ретінде және қоғам ретінде дамуымызға көмектеседі.

Тарих философиясы пікірталасқа, әртүрлі көзқарастарға ұшырайтынын есте ұстаған жөн. Коптеген жане әртүрлі философтардың дәлелдерін келтірип кана коймай және олардың тұжырымдамаларын сыни тұрғыдан талдап кана коймай, сонымен қатар тарих философиясына қатысты өз пікірімизди билдире аламыз.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ерболат Кошкарбаев

# data[].attributes.attachment_link.title
Тарих философиясы  Философия истории

# data[].attributes.headline
Толеуулы Гани

# data[].attributes.subject
Толеуулы Гани

# data[].attributes.body
Құндылықтар мен этикалық мәселелер қоғамдағы басты аспекті болып табылады. Олар біздің дұрыс немесе бұрыс, әділ немесе арам деп ойлайтын нәрсені анықтайды және біздің әрекеттеріміз бен шешімдерімізге әсер етеді. Осы мәселелер туралы әртүрлі аспектілерді қарастыруға болады, соның ішінде адамгершілік, адалдық, әділдік, жауапкершілік және т.б.

Негізгі этикалық мәселелердің бірі - әртүрлі құндылықтар соқтығысқан кезде қандай шешім қабылдау керектігі туралы мәселе. Көбінесе қоғамда әртүрлі моральдық көзқарастар немесе адамдардың әртүрлі топтарының мүдделері арасында қайшылықтар болады. Мысалы, абортқа, эвтаназияға, генетикалық модификацияға немесе тіпті қоршаған ортаға қатысты мәселелер қызу пікірталас тудыруы мүмкін, өйткені олар өмір сүру құқығы, таңдау еркіндігі немесе қоршаған ортаны сақтау сияқты негізгі құндылықтарға қатысты.

Тағы бір манызды этикалық мәселе - жеке адамның мүдделері мен жалпы қоғамның мүдделері қайшы келгенде шешімді қалай қабылдау керектігі туралы мәселе. Қоғамда біз жеке адамның құқықтары мен мүдделері мен қоғамдық игіліктің арасындағы тепе-теңдікті табу қажет болатын жағдайларға жиі тап боламыз. Мысалы, ресурстарды бөлу, әлеуметтік қамсыздандыру немесе әділ бәсекелестікке қатысты мәселелер күрделі этикалық дилеммаларды тудыруы мүмкін.

Жаңа технологиялар мен ғылыми жаңалықтарды қолданумен байланысты этикалық проблемаларды да айта кеткен жөн. Ақпараттық технологияның, жасанды интеллекттің, биотехнологияның және ғылым мен техниканың басқа да салаларының дамуымен жаңа этикалық мәселелер туындайды. Мысалы, жеке деректерді, автономды роботтарды немесе гендік инженерияны пайдалану құпиялылыққа, қауіпсіздікке немесе адам қадір-қасиетіне қалай әсер етуі мүмкін.

Этикалық мәселелерге арналған эсседе әртүрлі көзқарастар мен дәлелдерді қарастыруға болады. Пікірлер мен көзқарастардың әртүрлілігін ескеру, сонымен қатар этикалық мәселелердің әрқашан біржақты жауаптары бола бермейтінін түсіну маңызды. Корытындылай келе қоғамдық игіліктер мен негізгі құқықтар мен құндылықтарды қорғауды ескере отырып, ең жақсы шешімдерге қол жеткізу үшін мұқият ойлауды, талдауды және ымыраға келуді талап етеді.

# data[].attributes.attachment_caption
Бердяев. "Философия свободы". Аудиокнига.

# data[].attributes.headline
Ғани Төлеуұлы 

# data[].attributes.subject
Ғани Төлеуұлы 

# data[].attributes.body
Еркiндiк философиясы – философияның ғылым және ойлау тәсілі ретіндегі дербестік пен дербестік дәрежесін сипаттайтын ұғым. Философияның еркіндігі оның басқа ғылыми пәндерде қабылданған қатаң шектеулермен және ережелермен шектелмейтіндігінде және философтардың қудалау мен қуғын-сүргіннен қорықпай өз ойлары мен пікірлерін еркін жеткізуге құқығы бар екендігінде айта аламыз.

Дегенмен, философияны еркін ғылым болып саналғанымен, көптеген философтардың зерттеулері мен тұжырымдарына үлкен әсер ете алатын басқа да әлеуметтік, саяси, мәдени және діни факторлардың ықпалы қазipгi кезде өз күшінде. Сондай-ақ, еркиндик философиясы дәстүр мен жай ғана пікірлермен шектелуі мүмкін, бұл идеяны мен ойлау әдістерін жаңартуды қиындатады.

Дегенмен, шектеулерге қарамастан, еркіндік философиясынын қоғамның дамуы үшін үлкен маңызға ие. Философтар әлеуметтік ойлар мен саяси шешімдерге әсер ете алатын жаңа концепцияларды дамыта алады. Сондай-ақ, философия адамдарға өз әлемін және өзін түсінуге көмектеседі, бұл өзін-өзі тану мен рухани даму деңгейін арттырады.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Хранилище Видосов

# data[].attributes.attachment_link.title
Бердяев. "Философия свободы". Аудиокнига.

# data[].attributes.attachment_caption
САНА. Джон Милльдің еркіндік теориясы

# data[].attributes.headline
Жұмағазина Айым 

# data[].attributes.subject
Жұмағазина Айым 

# data[].attributes.body
Ежелгі Грецияда еркіндік ұғымы жеке адамға қарағанда әлеуметтік болды. Еркін адам жалпы игілікке қызмет ететін адам болды. Бұл идеяны ПЛАТОН жасаған. Оның кейінгі диалогтарында саясаттың «мінсіз» қоғамында жүзеге асатын еркіндіктің ең жоғары түрі достық екені атап өтілді. СОКРАТ та еркіндік – жақсылық пен жақсылыққа ұмтылу қабілеті деген пікірді қолдады.

Кейінірек АРИСТОТЕЛЬ өз ілімінде полистік ойлау шеңберінен шықты. Оның ойынша, бостандық – адамның өз қалауы мен еркін басшылыққа ала білу арқылы бақытқа жетуі.

Орта ғасырларда христиандық идеялардың дамуымен еркіндік туралы түсінік өзгере бастады. Ең бастысы Құдай туралы сұрақ болды. Еврей эллинизмінің өкілі Александриялық ФИЛОН тек Құдай ғана азат бола алады, адам оның еркін орындауы керек деп есептеді. Философ АВГУСТИН ААРЕЛИЙ зұлымдық Құдайдан емес, адамдардан келеді деп есептеді. Ал барлық қиындықтардың себебі таңдау еркіндігі мен оны басқара алмауында жатыр. Адам, оның ойынша, адамгершілік парызын орындауы, өсиеттерді орындауы керек. Тек осылай ғана оны құтқаруға болады.

ПИКО ДЕЛЛА МИРАНДОЛА адамдарға Құдай берген ерік бостандығы бар деп сенді. Осының арқасында адам әлемді, қоғамды жақсы жаққа өзгерте алады. Өзінің еркіне бағынған адам көтерілуі де, құлауы да мүмкін, ол «аң», «періште» немесе «Құдайдың ұлы» болуы мүмкін.
МАРТИН ЛЮТЕР болса, еркіндікті «адамның мақтанышының елесі» деп санап, адамның еркі Құдайдың құдіретінде деп дәлелдеді.

ИММАНУИЛ КАНТ  өзінің «Таза ақылға сын» еңбегінде еркіндікті ғарыш заңдарымен байланыстырды. Бір жағынан ол бостандықты индивидтердің қызметі мен олардың өзара әрекетінің постулаты ретінде қабылдады.
Екінші жағынан, адам табиғаттың бір бөлігі және оның заңдарына бағынуы керек. Ол өмір бойы осы немесе басқа көзқарасты басшылыққа ала алады: пассивті болыңыз немесе шешім қабылдаңыз және өз өмірін өз бетінше құрыңыз.

Неміс философы ГЕОРГ ГЕГЕЛЬ  еркіндікті болмыстың негізгі қағидасы деп есептеді. Еркіндік – рух қызметінің нәтижесі. Оның үстіне, неғұрлым еркіндік болса, соғұрлым белгісіздік. Осылайша, әрбір әрекет біздің алдымызда мыңдаған мүмкіндіктерді жауып тастайды, бұл алаңдаушылық тудырады. Осыған байланысты адам ешқашан қанағаттанбайды: ол әрқашан басқа сценарий жақсырақ болуы мүмкін деп ойлайды.

Фридрих Ницше «өмір сүру еркі» және «билікке деген ерік» сияқты негізгі ұғымдарды енгізді. Олар философтың адамдардағы қозғаушы күш деп санағанын сипаттайды - амбиция мен өмірді жақсартуға деген ұмтылыс. Бұл концепция күштілердің және әлсіздер мен әлсіздердің үстемдігі туралы идеяны тудырды.

Бостандық туралы ең танымал идеялардың бірін Жан-Поль Сартр жасаған. Ол еркіндікті жоғарыдан берілген нәрсе деп санамаған. Адамның басқа жаратылыстардан айырмашылығы, әрекет етудің көптеген нұсқалары бар, олардың әрқайсысы мүмкіндіктер ауқымын ашады. Және әрбір шешім себеп-салдарлық оқиғалар тізбегін бастайды.

Эрих Фромм бостандық тақырыбына ерекше көңіл бөлді. 1941 жылы «Бостандықтан қашу» кітабын жазды. Фромм бостандықтың екі түрін анықтады: «еркіндік» және «еркіндік». Соңғысының арқасында адам тәуелсіздікке ие болады және «еркіндіктің» арқасында ол сыртқы әлемнен бөлініп, жалғыздыққа айналады. «Бостандық» оң, бұл күйде индивид тәуелсіз, бірақ сонымен бірге оқшауланбайды. Бұған эмоционалдық мүмкіндіктерді белсенді түрде көрсету және өзін-өзі жүзеге асыру арқылы қол жеткізуге болады.

Бүгінде бостандық туралы тың идеялар қалыптасып жатыр. Индивидуализмнің дамыған дәуірінде бұл мәселе, онымен бірге жауапкершілік мәселесі де өзекті болып отыр. Жаңа заман философиясы негізгі категорияларды қалыптастырды, олардың негізінде адам бостандығы, либерализм және құқық философиясы туралы өзекті концепциялар жасалады.

# data[].attributes.attachment_link.title
САНА. Джон Милльдің еркіндік теориясы

# data[].attributes.headline
Алимжанова Айнұр 

# data[].attributes.subject
Алимжанова Айнұр 

# data[].attributes.body
Еркіндік деген не?
Еркіндік – табиғат пен қоғамның даму заңдылықтарын білу жағдайында субъектінің өз еркін таныту мүмкіндігі.
Ал Берлиннің пікірінше, бостандық бұл ұғымды талдаған философтардың негізгі ұстанымдарын бойына сіңірген екі мағынаға ие.

Бірінші мағынасы –  теріс еркіндік. «Адамның басқалардың араласуынсыз өз білгенін істеуге қаншалықты еркіндігі бар?» деген сұрақтың жауабында меңзейді. Яғни, теріс еркіндік мәжбүрлеудің жоқтығын білдіреді. Еркіндіктің бұл түсінігі көбінесе жеке адамның еркіндігімен байланысты.

Екінші мағынасы – позитивті еркіндік. Ол «Адамды басқаларға мойынсұнуға не мәжбүрлейді, сонымен қатар оның қалаған өмір салтын жүргізуіне кедергі келтіреді?» деген сұрақпен байланысты. Позитивті еркіндік - бұл басқа біреудің еркіне емес, өз еркіне сай әрекет ете алу және автономды болу үшін ресурстардың болуы деп айта аламыз. Еркіндіктің бұл түрі көбінесе осы топтардың құрамына кіретін топтардың немесе жеке адамдардың меншігі болып саналады

Теріс еркіндік
Велосипед айдап бара жатырсыз деп елестетіңіз. Қажет кезде басқа көшеге бұрыласыз немесе жылдамдықты азайтасыз. Ешкім сізді велосипедіңізден түсіруге тырыспайды және біреу жолды жауып тастағандықтан, бағытыңызды өзгертудің қажеті жоқ. Сіз тіпті кенеттен тоқтап, велосипедіңізді жақын маңдағы жолаққа түсіріп алуыңыз мүмкін. Бұл теріс мағынада еркіндік.

Теріс еркіндік жағдайында басқа адамдардың біздің қалауымызды орындаудан қаншалықты шектейтіндігі қысымның негізгі өлшемі болып табылады.

«Араласпау аймағы неғұрлым кең болса, менің еркіндігім соғұрлым жоғары болады».

Исай Берлиннің «Бостандықтың екі тұжырымдамасы» атты лекциясынан

Оң еркіндік
Велосипед айдап бара жатырсыз деп елестетіңіз. Қажет кезде басқа көшеге бұрыласыз немесе жылдамдықты азайтасыз. Ешкім сізді велосипедіңізден түсіруге тырыспайды және біреу жолды жауып тастағандықтан, бағытыңызды өзгертудің қажеті жоқ. Сіз тіпті велосипедіңізді ең жақын жолақта тоқтатып, түсіре аласыз. Дегенмен, велосипедті тастап кетсеңіз, курьер жұмысынан айырыласыз. Бұл бірнеше айдан кейін таба алған сіздің жалғыз жұмысыңыз, ал егер сіз оны жоғалтсаңыз, сіз университеттің оқу ақшасын төле алмайсыз немесе өмірді сақтайтын кез келген дәрі-дәрмекті сатып ала алмайсыз. Бұл жағдайда «позитивистердің» көзқарасы бойынша сіз бос емессіз.

Позитивті бостандықты жақтаушылар үшін қысым - бұл біздің таңдауымыздың біздің еркімізге қарсы әсер ететін жағдайлармен шектелу дәрежесі.

«Мен объект емес, субъект болғым келеді; Маған сырттан әсер ететін себептермен емес, өз мотивтеріммен және саналы түрде алға қойған мақсаттарыммен қозғалғым келеді.»

Исай Берлиннің «Бостандықтың екі тұжырымдамасы» атты лекциясынан

Қорытындылай келе, бостандық, басқа да көптеген философиялық терминдер сияқты, бір анықтамаға ие емес. Соған қарамастан, ғасырлар бойы ой толғау барысында философтар оны құрылымдай алды және адамдар бұл сөзге екі негізгі ұғымды енгізді: оң және теріс.

Бірақ әркім бір жағын ғана таңдағысы келмейді. Сөйтіп, олар екі тәсілдің де артықшылығын біріктіріп, бақуатты және еркін қоғам құруға тырысады. Дегенмен, мұны қалай жасау керектігі туралы талқылаулар күні бүгінге дейін жалғасуда.

# data[].attributes.attachment_link.title
Берлин И. Две концепции свободы

# data[].attributes.headline
Жоба(Черновик)

# data[].attributes.subject
Жоба(Черновик)

# data[].attributes.headline
Төлеуұлы Ғани 

# data[].attributes.subject
Төлеуұлы Ғани 

# data[].attributes.body
Омир деген не ? Олим деген не ? Осы еки карама карсы создин арасына адамды еске тусиремиз. Адам - ол белсенді әрекет иесі . Тарихтағы түрлі кезеңдерде өзгерістер адамға байланысты. Адамның ең биік мән мағынасы - шығармашылық сатыға көтеріліп, кабилеттеринди иске асыру, сол аркылы түлғаның өз орны анықталады. Адамға басты тән нәрселер әрбір көңил күйді теңдесі жоқ сый ретінде қабылдау кажет . Ардайым оз пикирин айтып , баска адамнын пикирин сыйлау кажет. Адам баскалар сиякты болгысы келеди жане баскалардын айтканын истейди. Осы прогрессте омирдин ман магынасын издеп жургенин корсетеди. Антика дәуірінде "Олимди есиннен шыгарма" деген угым пайда болған. Осы создин терең мәні - ис кимыл, баскаларга айтайын деген сөзді омиринин соны сиякты сезинеди. Эвтаназия - омирин жасанды устап турган адамнын олимин токтату. Олместик угымы туралы айтуга болады. Олместик угымына коби сенеди жане ансайды. Тагы Бакыт угымын айта аламыз. В.Татаревич бакыт угымынын 4 магынасын корсетти : 1) саттилик , 2) куаныш, рахат 3) изгиликке жету 4) омирден оз орнын табу.
Корытындылап кетсек, омир мен олим арасында улкен копир жатыр. Сол копир аркылы биз адамнын омирге келгенин, калыптасуын , даму процесі жүреді.

# data[].attributes.headline
Жұмағазина Айым 

# data[].attributes.subject
Жұмағазина Айым 

# data[].attributes.body
Өнер философиясы – өнердің мәдениет пен бүкіл құндылықтар саласының ішіндегі функцияларын ескере отырып, өнер, әдебиет, музыка ғылымы негізінде өнердің мәні мен мәнін зерттейтін философияның бір саласы. Өнер философиясы екі негізгі салаға бөлінеді: өнер түрлері мен көркем бейнелеу мен әрекет әдістерін түсіндіру; өнердің этикамен, дінмен, метафизикамен және дүниетаныммен байланысын зерттеу.

Өнер - бұл шындықты бейнелейтін және оған адамның эстетикалық қатынасын бейнелейтін көркем бейнелер жасалатын шығармашылық әрекет. Көркем бейненің ерекше құрылымымен ерекшеленетін өнердің әртүрлі түрлері бар. Олардың кейбіреулері өмір құбылыстарын тікелей бейнелейді (кескіндеме, мүсін, графика, көркем әдебиет, театр, кино). Басқалары осы құбылыстар (музыка, хореография, сәулет) тудырған суретшінің идеялық және эмоционалдық күйін білдіреді.

Өнердің функциялары.
1) Әлеуметтік түрлендіруші функция (өнер әрекет ретінде).
2) Когнитивті-эвристикалық функция (өнер білім және ағарту ретінде).
3) Ақпараттық-коммуникативтік (коммуникация және жалпылау ретіндегі өнер).
4) Тәрбиелік функция (тұлғаны тұтас қалыптастыру)..
5) Шабыттандыру қызметі (өнердің санадан тыс әсер етуі).
6) Эстетикалық функция (өнер шығармашылық рух пен құндылық бағдарларды қалыптастыру ретінде).
7) Гедонистік функция (өнер ләззат ретінде).

Өнердің қоғам өмірі үшін маңызы орасан зор. Ол әртүрлі ұрпақ адамдарының арасында белгілі бір идеялар мен идеалдар төңірегінде топтасатын әлеуметтік байланыс орнатуға көмектеседі. Л.Н. Толстой «Өнер дегеніміз не» трактатында өнер – бұл «жанашырлық» және «ынтымақтастық» сезіміне негізделген адамдардың қарым-қатынасы мен бірігуінің құралы бола білу - суретшінің басынан өткен сезімдерін қозғалыстардың көмегімен жеткізу деп жазады. , сызықтар, түстер, дыбыстар, бейнелер сөзбен көрсетілген және басқа адамдарға осы сезімдерді «жұқтырған».
Өнердің тұлғаның қалыптасуына ықпалына ежелгі ойшылдар үлкен мән берген, олар өнерді адамның адамгершілік әлеміне әсер етудің ең маңызды құралы, кейіпкерлерді түзеу және тәрбиелеу, адамның белгілі бір психологиялық көңіл-күйін жасау құралы ретінде қарастырды. жеке.

# data[].attributes.attachment_caption
«Мәңгілік Ел» ұлттық идеясы.«Мәңгілік Ел»: идеясының біріктірушілік рөлі неде? Қазақстан тарихы

# data[].attributes.headline
Жұмағазина Айым 

# data[].attributes.subject
Жұмағазина Айым 

# data[].attributes.body
Ел Президенті Н.Назарбаев ұсынған «Мәңгілік ел». Қазақ тілінің Қазақстан азаматтары арасындағы ұлтаралық қатынас тілі ретіндегі мәртебесі сипатталады, статистикалық мәліметтер құрастырылады, тілдің маңыздылығы мен байлығын атап көрсетеді.
«Мәңгілік ел» – біздің жалпықазақстандық үйіміздің ұлттық идеясы. Барлық ата-бабаларымыздың арманы. Егеменді дамудың 22 жылы ішінде барша қазақстандықтарды біріктіретін, еліміздің болашағының іргетасын құрайтын негізгі құндылықтар құрылды: тұрақтылық, төзімділік, барлығының теңдігі, қандай жағдай болмасын: діни бейімділік, ұлт”- деді Президент Н.Ә. Назарбаев. «Мәңгілік ел» жалпыұлттық идеясын жүзеге асыру болашақ ұрпағымыздың одан әрі саяси, экономикалық және рухани дамуы үшін үлкен перспективалар жүктейді.
Өйткені, атының өзі «Мәңгілік ел» халқымыз мәңгілік, сондықтан Қазақстанның келе жатқан ұрпағы еліміздің игілігі үшін еңбек етіп, оның экономикасын, білімін және басқа да қызмет салаларын дамытып, көтеріп қана қоймайды. Жастарымыз, ең алдымен, жауынгер дана бабаларымыз ғасырлар бойы бағындырып, бізге мұра ретінде қалдырған сол рухани байлықты сақтауы керек. Халқымыздың мәдениеті, салт-дәстүрі, рухани мұрасы сонау көне дәуірден бастау алған.

# data[].attributes.attachment_link.title
«Мәңгілік Ел» ұлттық идеясы.«Мәңгілік Ел»: идеясының біріктірушілік рөлі неде? Қазақстан тарихы

# data[].attributes.headline
Алимжанова Айнұр 

# data[].attributes.subject
Алимжанова Айнұр 

# data[].attributes.body
Мақала француз философы Эммануэль Левинастың дін философиясына арналған. Оның негізгі идеялары үш түрлі контексте қарастырылады: діни тәжірибенің маңызды аспектілерін барынша адекватты ашу үшін философ қолданған феноменологиялық әдіс тұрғысынан; Өзіне ұқсас пен Басқаның арасындағы қатынастың діни салдары – Левинаның көзқарасы бойынша негізгі экзистенциалды модус; және де оның иудаизм негіздерін философиялық талдауы аясында.

«Біз дінді тұтастықты құрамай, Өзіне ұқсас пен Басқаның арасында орнатылған байланыс деп атауды ұсынамыз» Э.Левинас

Эммануэль Левинас – классикке айналған философ. Бұл оның Батыстағы айтарлықтай танымалдылығын да, оның шығармашылығымен танысу кез келген батыстық теолог пен дін философының құзыреттерінің «джентльмендік жиынтығының» бөлігі бола бастайтынын дәлелдейді. Левинас туралы негізінен оның онтологиясы мен этикасының тақырыптарын қозғайтын бірнеше еңбектер жазылды; бірақ олардың арасында оның ойының діни-философиялық аспектілеріне арналған шығармалар да бар. Қазіргі зерттеушілер оны Батыс Еуропа философиясының орталық тұлғаларының бірі деп атайды, оны Гуссерль және Хайдеггермен бір қатарға қояды. Алайда, сонымен бірге, Е.Левинас ешқандай стандартты тарихи-философиялық схемаларға сәйкес келмейтін өте «тұрақты емес» тұлға.
Э.Левинастың феноменологиялық философияның француз тармағының жарқын өкілдерінің бірі екені белгілі, ол да М.Хайдеггердің зор ықпалын бастан өткерді, Францияда Э.Гуссерль философиясы бойынша алғашқы еңбектің иесі. Дегенмен, оның идеяларының қалыптасуында шешуші рөлді Левинастың өзі айтқандай, библиялық және талмудтық мәтіндер корпусында бекітілген иудаизмнің діни тәжірибесі атқарды. Левинас үшін философиялау процесінің өзі діни тәжірибенің семантикалық көкжиегіндегі еркін қозғалыс, оның маңызды элементі таза діни интуицияларды философиялық тілге аудару болып табылады. Батыс дәстүрі үшін схоластика дәуірінен бері әдетке айналған философиялық және теологиялық дискурстардың бөлінуі және одан туындайтын сенім мен парасаттың арақатынасы, теология, философиялық метафизика және діни философия туралы даулар Левинас үшін жоқ. Ол екі жарым мың жылдық тарихы бар «эллиндік» ойды енгізуге тырысады, оның ең биік мақсаты ой толғаудағы өзімен сәйкес келуі, «иудаизм ағымы», әрекетке ұмтылу.

Сонымен бірге, Левинастың өзі өз философиясын иудаизм үшін кешірім сұрау деп есептемегенін атап өткен жөн. «Мен еврей ойшылы емеспін, мен жай ғана ойшылмын» – ол өз ұстанымын осылай анықтайды. Дін ол үшін философияға дейінгі бастапқы тәжірибенің бір түрі, философия өсетін түйсік. Левинастың өзі діни талпыныс жан-жақты екенін айтады, сондықтан Левинас философиясының діни аспектісін осы бастапқы түйсік контекстінде қарау керек. Философия болмыстың ашылуының рационализациясы емес, керісінше, еркін догматикалық емес философиялау - бұл Библия мен Талмудтың діни тәжірибесімен белгіленген көкжиек шегіндегі қозғалыс, Левинас дәстүрден тыс, библияны түсіну мүмкін емес деп санайды. мәтіндер. Философия, деп есептейді Левинас, еркін, табиғи түрде діни тәжірибеден шығуы, өз негізіне сүйенуі керек. Дін ешқашан Левинас үшін сыртқы зерттеу объектісі емес, ол әрқашан діннің ішінде болады, бұл оның дүниеге көзқарасының өзіндік көкжиегі. Оның дүниетанымына органикалық болғаны сонша, «інжіл ізі» оның ең нақты философиялық пайымдауларында да анық көрінеді. Ал иудаизмнің ой-пікірінде – философия тек өзіне қайтады, өз бастауын жүзеге асыруға келеді.

# data[].attributes.headline
Айым Жұмағазина

# data[].attributes.subject
Айым Жұмағазина

# data[].attributes.attachment_caption
Что такое философская антропология?

# data[].attributes.headline
Жұмағазина Айым

# data[].attributes.subject
Жұмағазина Айым

# data[].attributes.body
Мартин Хайдеггер- көрнекті неміс философы, өз артынан көптеген еңбектерді қалдырды, олардың ішінде: "Болмыс және уақыт", "Кант және метафизика мәселесі", "Метафизикаға кіріспе", "Платонның ақиқат туралы ілімі: "гуманизм туралы хат"," Тілге жол"," Ой ісіне" және т.б. Хайдеггердің философиясы неокантианизмге де, өмір философиясына да, Гуссерль феноменологиясына да негізделген.
Хайдеггер философия ең алдымен адамның болмысы мәселесімен айналысуы керек екеніне сенімді болды. Яғни, өмірдің мәні неде? Бұл әлемде адам қандай орын алады? Бұл барлық адамдарды толғандыратын және философия жауап беруі керек ең маңызды сұрақтар деп ойлады. Ол философия ғылымын соңғы екі мыңжылдықта ол кез-келген нәрсені зерттеді деп айыптайды, бірақ болмыстың толық зерттелмегенін айтты.

Мартин Хайдеггер философияның басты міндеті адам өмірінің мәні туралы мәңгілік сұрақтарға жауап беру деп санайды.

Мартин Хайдеггердің ойынша: «Адам бардың иесі емес. Адам болмыстың бағушысы»
Мартин Хайдеггердің философиясы онтологиялық болмысқа да, жалпы адамзаттың моральына да шоғырланған.

Адам өмірінің маңызды сипаттамаларының бірі-уақыт. Адам мәңгілік емес, оның өмір сүру уақыты шектеулі және ол мұны жақсы біледі. Бұл хабардарлық болмысты тұтас қабылдау мен түсінуге кедергі келтіруі мүмкін, бірақ бұны жеңуге болады. Егер адам болашаққа бағдарланса, ол шынайы өмірді біліп, сезіне алады. Сол адам осы кездеп тоқтап қалса, оны қорқыныш, сенімсіздік, өлім туралы ойлар билеп алады.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Кира Преображенская

# data[].attributes.attachment_link.title
Что такое философская антропология?

# data[].attributes.attachment_caption
Джон Кехо. У нас есть 4 части: разум, тело, подсознание и душа

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
John Kehoe Джон Кехо официальный YouTube-канал

# data[].attributes.attachment_link.title
Джон Кехо. У нас есть 4 части: разум, тело, подсознание и душа

# data[].attributes.headline
Алимжанова Айнұр 

# data[].attributes.subject
Алимжанова Айнұр 

# data[].attributes.body
Адамның болмысын, оның дүниедегі орнын жеке дүниетаным мәселесі ретінде анықтаудың алғашқы талпыныстары антикалық философияда жасалды. Ежелгі гректер мен римдіктердің философиялық және әлеуметтік-саяси ілімдерінде адамды ғарыштан бөлуге деген ұмтылыс көрініс тапты. Ежелгі философтар ақылға қонымды дүниетаным қағидасын тұжырымдап, бастаманы өз қолына алу мүмкіндігін мойындай отырып, адамды тәуелсіз құндылық ретінде жариялады.Антикалық философия адамның өзіндік санасын бүкіл табиғаттан жоғарылату идеясына жатады. Ол үшін адам баласының өсімдіктер мен жануарлардың қарапайым әрекет тәсілдерінен өзгеше даму мүмкіндіктері болуы керек. Сана (логос,рацио) осындай қозғаушы күшке айналады.

Адамды сыртқы әлемнен бөліп алып, оның бағасы туралы ойлағандардың бірі - Протагор (б.з.д. V ғ.). Материалдық принциптің, материяның бар екендігін ғана мойындай отырып, ол материалдық дүниенің ең маңызды қасиетін – материалдық дүние де, таным субъектісі де, объекті де бағынатын өзгергіштік деп атайды. Кез келген нәрсе белгілі бір сәтте өзгере отырып, өзіне берілген қасиеттерді де, оған ие болатын қасиеттерді де біріктіреді, сонымен қатар мұндай қасиеттер жиынтығы тұрақты, өйткені дүниедегі өзгерістер тұрақты. Заттар түрленеді, бірақ олар өз ішінде қарама-қайшылықтарды сақтайды, бір нәрсе туралы қарама-қарсы пайымдаулар жасалуы мүмкін (зат бір уақытта ақ және қара болып табылады) және олар ақиқат болады, сондықтан ойшыл ақиқат деген қорытындыға келеді.

Ал Протагордың «Адам – барлық нәрсенің өлшемі» деген атақты сөзі оның теориясына қайшы келмейді. Дүниедегі барлық нәрсе салыстырмалы болғандықтан және әр адамның әрқашан ақиқат пен жалғандықтың өзіндік өлшемдері болғандықтан, нақты адам нақты әрекеттің өлшеміне айналады. Яғни, біреуге қалай көрінсе, ол қалай бар, бірақ адамға қарамастан абсолютті ақиқат жоқ. Бір адамға пайдалы нәрсе екіншісіне жаман болуы мүмкін. Сонымен қатар, пайда ақиқат критерийіне айналады: адам өзіне пайдалы нәрсені таңдайды, сондықтан пайдалы, пайдалы нәрсе шындық. Сондықтан, әрбір адам өзіне шын болып көрінетін нәрсеге артықшылық бере отырып, шын мәнінде өзіне пайдалы нәрсенің пайдасына таңдау жасайды.

Демокриттің пікірінше, адам да атомдар шоғыры болып табылады, ол басқа жаратылыстардан жанның болуымен ерекшеленеді. Бұл «жануар, әрине, барлық нәрсені үйренуге қабілетті және қолдары, ақыл-ойы және барлық нәрседе көмекші ретінде ақыл-ой икемділігі бар. Жануарларда ең бастысы дене болса, адамдарда бұл психикалық қойма, ол біреудің бақытты немесе бақытсыз екенін анықтайды. Демокрит те өзінің атомистік теориясы негізінде білімді түсіндіреді. Ол дүниені тануды «шығу» принципі негізінде түсіндіреді, оған сәйкес таным процесі адамның өзіне тиісті сезім мүшелері арқылы денелердің әсерін қабылдауынан тұрады.

Адам философиясының жеке білім саласы ретінде пайда болуы ежелгі грек философы Сократтың (б.з.д. V-IV ғғ.) есімімен байланысты. Адам өзіне деген қызығушылықты оятатын жаратылыс ретінде танылды. Сократ адам санасынан адамгершілікті және бүкіл қоғамдық өмірді, оның ішінде мемлекетті де құруға төтеп бере алатындай берік және берік тірек деп санай отырып, табуға тырысты. Оның ойынша, өзіне дейінгі философияда әдет болғандай, адамның бойындағы кейбір қасиеттер мен ізгі қасиеттерді тізіп шығу жеткіліксіз.

Философтың пікірінше, қоғамдағы адамдардың бірігуіне, мемлекеттегі бірауыздылықты қамтамасыз етуге түбегейлі қайта құрулар ықпал ете алады: отбасы мен жеке меншікті жою, азаматтардың қоғамдық және жеке өмірінің әртүрлі жақтарын реттеу. «идеалды мемлекет» туралы.

Адамның табиғи қажеттіліктерінің бірі - басқа адамдармен қарым-қатынас жасау. Бұл идеяны Аристотель (б.з.д. 4 ғ.) дамытып, адамды «саяси жануар» деп анықтайды. Адамның қабілеті  қоғамда өмір сүру оны басқа тіршілік иелерінің қатарынан ерекшелендіреді. Философ адамды табиғаты бойынша қоғамдық өмірге арналған жаратылыс деп есептейді. Оның үстіне бұл бірлескен іс-әрекетті ұйымдастыру деңгейінде ғана емес, сонымен қатар этикалық критерийлерге сәйкес көрінеді: жақсылық пен жамандық, әділдік пен әділетсіздік идеяларын ажырату және т.б. Адамның саяси және этикалық принциптері табиғат арқылы да, полис арқылы да көрінеді. Мемлекет бірлесе өмір сүрудің табиғи және қажетті тәсіліне – пайдалылық қажеттіліктерінен туындайтын кемел нысанға, жеке байлықты жүзеге асыру құралына, отбасы мен рулық бірлестіктің табиғи өніміне айналады. Мемлекеттен тыс өмір сүрген адам адамгершілікке жатпайды.

Адамды саясаттың мүшесі ретінде анықтай отырып, Аристотель оның табиғи қажеттіліктерін, сөйлеу және ойлау қабілетін атап өтеді - мұның бәрі ғалымның пікірінше, мемлекеттің негізін жасайды. Тек мемлекет қана адамға өзінің табиғи қажеттіліктерін қанағаттандыруға және ең жоғарғы мақсат – Жақсылыққа жетуге мүмкіндік береді.

Киниктер (б.з.б. 4 ғасырдағы сократтық мектеп, Антисфеннің негізін салушы) адам тек өзіне ғана тәуелді болуы керек деп есептеді. Сән-салтанаттан, атақ-даңқтан, туған жерден бас тартуды уағыздай отырып, олар қуаныштан да, нәпсі бақытынан да, азапты да жоққа шығарды, яғни олардың ойынша, аз тілек, бақыт соғұрлым көп. «Табиғаттан үйренуге» шақыра отырып, олар жалпы қабылданған құқықтық және моральдық нормалар мен әдет-ғұрыптарды жоққа шығарды. Маңызды қасиет – білім.

Сонымен, антикалық философияда адам — мінез-құлықтың моральдық мотивтерін іздеумен сипатталатын парасатты тіршілік иесі. Ақылға қонымды, тұтас, үйлесімді, асқақ тұлғаға назар аударылады. Ғалымдар адамның субъективтік саласына неғұрлым терең енген сайын, адам болмысының мәніне қарама-қайшылықтар соғұрлым көп болады.

# data[].attributes.headline
Айым Жұмағазина

# data[].attributes.subject
Айым Жұмағазина

# data[].attributes.body
Адамзат үшін ең маңызды басымдықтардың бірі әрқашан қоршаған дүниені тану, болып жатқан құбылыстарды түсіндіру, табиғат заңдылықтарын ашу және оларды өз игілігімізге пайдалану жолдарын іздеу болды. Ежелгі заманнан бері философтар мен ойшылдар білімнің қалай жұмыс істейтінін, адамның шындықты қатеден қалай ажырататынын және бірін екіншісінен қалай ажыратуға болатынын түсінгісі келді. Гносеология – білімді зерттейтін ғылым осылай пайда болды.
Гносеология – білімді зерттейтін ғылым. Адамның танымдық әрекетін, оған тән процестерді және оны анықтайтын механизмдерді зерттейтін философия саласы.
Осыған байланысты ұғым бар – эпистемология. Кейде ол гносеологиямен сәйкестендіріледі, бірақ бұл мүлдем дұрыс емес. Олардың негізгі айырмашылығы – гносеология білімді (познание) зерттесе, эпистемология - танымды (знание) зерттейді.
Гносеология танымның әртүрлі тәсілдерін зерттейді және салыстырады, дәлдік пен сенімділіктің жоғары деңгейін қамтамасыз ететін ең жақсы нұсқаларды табуға тырысады. Гносеология шеңберіндегі таным мақсат ретінде емес, білім алуға бағытталған құрал ретінде қарастырылады. Сондықтан бұл ілім үшін оның түрлерінен гөрі таным мүмкіндіктері мен құралдары маңыздырақ. Бір қызығы, соңғы уақытқа дейін гносеология негізінен теориялық ғылым болды, өйткені адамдар біздің миымыз қалай орналасатыны және оның қалай жұмыс істейтіні туралы аз білді. Бірақ 20 ғасырда гносеологияның не екенін түсіну өзгерді, өйткені ол күшті негіз алды, когнитивтік қызмет туралы жаңа біліммен қамтамасыз етті. Сонымен қатар, ол адасудың қалай және неге пайда болатынын жақсы түсіну үшін психологиядан алған білімді белсенді түрде пайдаланады.
Гносеологияның пайда болу және даму тарихы
Бұл ілімді таным процестеріне қызығушылық танытқан антикалық философтар жасап, дами бастады. Атап айтқанда, олар ақиқат пен қателіктің арақатынасын, бірін екіншісінен ажырату жолдарын зерттеді. Бұл тақырыпты алғаш қозғаған зерттеушілердің бірі – «ақиқат» және «пікір» ұғымдарының аражігін ажыратқан біздің дәуірімізге дейінгі 540-470 жылдардағы Элеялық Парменид.
Гносеология дамуының келесі кезеңі 17-18 ғасырларға – Жаңа дәуір философиясының кезеңіне түсті. Фрэнсис Бэкон, Рене Декарт, Готфрид Лейбниц және Дэвид Юнг сияқты ғалымдардың қосқан үлесі зор. Рене Декарттың пікірінше, білімнің кез келген саласында толық сенімділікке жету жолында адам санасы ештеңемен шектелмейді.
Таным теориясының дамуына неміс философиясының классиктері, атап айтқанда, «гносеология» терминінің авторы Иммануил Кант те елеулі үлес қосты. Ол ілімнің негізгі сұрағына жауап білімнің үш элементін: сезім, парасат және парасатты зерттеу арқылы алуға болады деп тұжырымдады.
Гносеологияның бөлімдері
Бұл доктрина аясында қарама-қарсы көзқарастағы 2 бөлім бар: гносеологиялық оптимизм және гносеологиялық пессимизм.
1) Гносеологиялық оптимизм
Бұл тәсілді жақтаушылар қоршаған дүниенің барлық процестерін зерттеуге және білуге ​​болады деп есептейді. Кейбір құбылыстар ғылымның қазіргі даму деңгейінде толық түсінбесе де, болашақта қолжетімді болатыны сөзсіз. Материалистер бұл тәсілдің негізгі жақтаушылары болып табылады. Идеалистер біздің санамыздың дүниені тану мүмкіндіктерінің белгілі бір шектеулері бар деп есептей отырып, оны ішінара ғана ұстанады.
2) Гносеологиялық пессимизм
Пессимистік көзқарастың негізгі айырмашылығы - таным мүмкіндігі шектеулі деп саналады. Пессимистер әрқашан жауап бере алмайтын сұрақтар болады деп есептейді. Пессимистік көзқарас шеңберінде екі философиялық бағыт бар:
1) Скептицизм. Бұл бағыт аясында шындықты көркем әдебиеттен сенімді ажырата білуге ​​күмәнданады. Күмән ақпаратты алу үшін қажетті ойлау принципі ретінде қарастырылады.
2) агностицизм. Бұл философиялық концепция әлемді тану мүмкін емес және оның табиғаты біздің түсінігімізден тыс болғандықтан, адамдар оның құрылымы туралы сенімді білім ала алмайды деген тұжырымға негізделген.
Гносеологияның бағыттары
Гносеологияның не екенін жақсы түсіну үшін оның негізгі бағыттарын түсіну қажет. Бұл бағыттар бастапқыда санамызға сіңген танымдық әрекет тетіктерімен анықталады: интуиция, парасат, инстинкт, сезімдік білім.
Осы механизмдердің негізінде гносеологияның сәйкес салалары анықталды. 1) Иррационализм – Бұл бағыт таным процесінде интуицияны пайдалана отырып, әртүрлі философиялық жүйелерді біріктіруге ұмтылады. Бұл дүниенің мистикалық бейнесінің қалыптасуына әкеледі. Білімнің бұл түрі әртүрлі діни ағымдарда жиі қолданылады. Оны шығармашылық адамдар, зерттеушілер мен түсінік іздейтін ғалымдар да пайдалана алады. Шындықты іздеу тәсілі ретінде тек бір ғана әдіс – ой толғау қолданылады.
2) Рационализм- Бұл бағыт аясында ақиқаттың қайнар көзі логика заңдарын пайдалана отырып, шындықты қатеден айыра отырып, нақты және біржақты тұжырымдар жасауға қабілетті ақыл болып табылады. Кез келген қорытынды логикалық және нақты болуы керек.
3) Эмпиризм – Бұл бағыт 17-18 ғасырларда пайда болып, дамыды. Ондағы білім көзі ретінде сенсорлық білім мен тәжірибе қабылданады. Барлық білім не кейбір сезімдердің салдары, не сезім арқылы сипатталуы мүмкін деп болжанады. Эмпиризмге екі көзқарас бар:
1) идеалистік – инстинкт пен сезімге негізделген;
2) материалистік – 18 ғасырдағы материалистердің теорияларына негізделген.
4) Сенсуализм- Бұл бағыт аясында тәндік сезімдер мен басқа да сезімдер білімнің негізгі көзі болып саналады. Қоршаған дүние туралы ақпарат алу сезім мүшелері арқылы бақылау арқылы жүзеге асады. Бұл ретте танымның үш негізгі формасы ажыратылады: түйсік, қабылдау, бейнелеу.
Бұл бағыттың ең танымал өкілдерінің ішінде Аристотель мен Эпикурды, сонымен қатар Дидро мен Ла Метриді атап өтуге болады.
Қорытындылай келе, гносеология – білімді, оның құрылымы мен қызмет ету ерекшеліктерін зерттейтін философиялық пән дегім келеді. Бір кездері ол тек философияның бір саласы болса, бүгінде методология, психология, логика және басқа да көптеген басқа ғылыми пәндермен тығыз байланысты дербес ілім. Қазіргі ғылыми әлемдегі гносеологияның міндеті – барлық ғылымдардың тұтастығы мен объективтілігін бақылау.

# data[].attributes.attachment_link.title
Лекция 10: Основы гносеологии

# data[].attributes.headline
Жұмағазина Айым 

# data[].attributes.subject
Жұмағазина Айым 

# data[].attributes.body
Дүниеде ақыл, сенім, болашаққа деген үміт жоқ. Бірақ өмірдің мәнін табуға тырысқан адамның таңдауы бар - бұл дүниені өз еркімен тастап кету немесе мағынасыздық пен абсурдқа қарсы шығу.
бұл кітаптык негізгі қорытындысы «бұған дейін қабылданған абсурд, мұнда бастапқы нүкте ретінде алынған» деген ескертумен басталады. Кез келген философияның негізгі мәселесі - өмірдің мәні туралы мәселе:
Бір ғана шын мәнінде күрделі философиялық мәселе бар – суицид мәселесі. Өмір сүруге тұрарлық па, жоқ па деген мәселені шешу философияның негізгі сұрағына жауап беру болып табылады.
Суицид «өмір бітті, түсініксіз болып кетті» деп мойындайды. Бірақ оның таңдауының негізі неде? Бұл өмірден өз еркімен кету туралы шешім «жүректің тыныштығында» піседі. Сонымен бірге, «өзіне-өзі қол жұмсаған адамның жүрегінде жинақталған ащылық пен зерігудің шығуына осы ұсақтық... жеткілікті» болғанда ғана сыртқы оқиғалар түрткі болады. Бұл жағдайда адамның не таңдай алатынын түсіну үшін адамды осы әрекетке итермелейтін факторларды анықтау қажет. Дүниенің немқұрайлылығы, өз өлімін санау, өмірдің мағынасыздығы - мұның бәрі абсурд сезімін көрсетудің жай ғана тәсілдері, олардың ішінде, әрине, зерігу ең бастысы:
Тұру, трамвайлар, ... жұмыс, кешкі ас, ұйықтау; Дүйсенбі, сейсенбі, сәрсенбі... бәрі бір ырғақта... Бірақ бір күні «неге?» деген сұрақ туындайды. Мұның бәрі осы абдырап қалған зерігуден басталады.
Сыртқы дүниемен бетпе-бет келгенде, ақыл-ойдың өзінен де, дүниеден де ақиқатты табуға қауқары жоқ. Бұл «қисынсыздық пен айқындыққа құмарлықтың арасындағы қақтығыс, оның үні адам жанының тереңінде жаңғырады» абсурдтың себебі. Адам бақытты болып, өмірдің мәнін тапқысы келеді, бірақ дүние бұл сұрақтарға жауап бермейді. Адамда ақыл бар, дүние түсініксіз, ал абсурдтық олардың арасындағы дәнекер. Өмірдегі абсурдтық элементті жоққа шығара отырып, адам мағына мәселесін шешпейді, бірақ өзін ақылға қонымды таңдаудан айырады. Барлық ойшылдар дінге шегінуді және болашаққа деген үмітті ұсынып, «абсурд қабырғаларына» секіріп кетті. Автор мұны «философиялық суицид» деп атайды, өйткені бұл тәсіл мәселені шешпейді.
Құдайға сену «мәңгілік еркіндік» бермейді, бірақ адам өз таңдауында және іс-әрекетінде еркін бола алады. Абсурдты қабылдай отырып, адам болашаққа сенбейді және үміттенбейді. Ол өмірді жақсырақ өмір сүруді емес, оны мүмкіндігінше сезінуді шеше отырып, болғысы келетін еркін болады. Өмірдің мәні - «абсурдтың өмірін» саналы түрде сақтау және одан суицидке дейін қашпау. Мұндай бүлік өмірге жаңа мағына мен сұлулық береді, өйткені «ақылдың одан асып түсетін шындықпен күресінен әдемі көрініс жоқ».

# data[].attributes.headline
Жобаның мақсаты: 

# data[].attributes.subject
Жобаның мақсаты: 

# data[].attributes.body
Ойын ұғымының мәдениеттегі негізгі рөлін анықтау.

Ойынның адамның рухани не әлеуметтік өміріне әсерін талдау. Мәдениеттің ойын түсінігін, ойын құбылысын және оның адамзаттың қазіргі мәдениетіндегі рөлін ашу.

# data[].attributes.headline
Жобаның міндеті:

# data[].attributes.subject
Жобаның міндеті:

# data[].attributes.body
Ойындардың пайда болуының тарихи-мәдени аспектісін және олар туралы түсініктердің дамуының жалпы заңдылықтарын қарастыру; Ойын құбылысының мәнін анықтау, ойын, оның табиғаты мен қоғам үшін маңызын анықтау; Ойын мен мәдениеттің байланысын талдау, ойынның мәдениет жасаушы қызметін қарастыру.

# data[].attributes.headline
Жобаның өзектілігі:

# data[].attributes.subject
Жобаның өзектілігі:

# data[].attributes.body
Бүгінгі күнде ойын - өмірде пайдасыз болып көрінгенімен, аса қажетті құбылыс екеніне көз жеткізу. Сонымен бірге, ойынның біздің өмірімізде алатын орнын айқындау.

# data[].attributes.headline
Тәңірберген Нұрсұлтан 

# data[].attributes.subject
Тәңірберген Нұрсұлтан 

# data[].attributes.body
Ғылымның теориялық сатысының белгілі бір шамада тәжірибеге тәуелсіз екендігін мойындап, жаңа ғыл. білімнің табиғатында тәжірибесынақ арқылы дәлелдеу мүмкін емес дүниетанымдық көзқарастардың, методол. принциптердің болатынына көз жеткізді. Бірақ ғылымның даму заңдылығын, оның қызметтік міндеттерін дұрыс түсіндіре алатын методол. ұстын – диалект. көзқарас қана. Сананың техникаландырылу деңгейінің артып, компьютерлік дүмпудің өркениет өресіне тікелей әсер етуі, сол арқылы ғылым функциясының кеңейіп, қоғамның өзге салаларымен, алуан текті мәдениет тұрпаттарымен байланысының күшеюі ғылым философиясының алдына күрделі мәселелер қойып отыр. Сондықтан ғылым философиясы ғылыми танымның логикалық-гносеология проблемаларымен қатар ғылымның әлеумметтік-философия және этика-этника мәселелерін зерттеуге тиіс. Ғылым философиясы мен методологиясының қазақстандық мектебі (негізін қалаушы Ж.Әбділдин мен Ә.Нысанбаев) отыз жыл бойы осы бағытта ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізуде.

# data[].attributes.headline
Жобаның тезисі:

# data[].attributes.subject
Жобаның тезисі:

# data[].attributes.body
Ойын теориясының бүгінгі әлеуметтік сферадағы мәні мен мазмұны неде?

# data[].attributes.attachment_caption
Ұлттың алтын діңгегі - рухани құндылықтар

# data[].attributes.headline
Жұмағазина Айым

# data[].attributes.subject
Жұмағазина Айым

# data[].attributes.body
Қай уақытта да қай ұлттың болсын көзі ашық, көкірегі ояу, ұлтжанды азаматтарын толғандырып жүрген өзекжарды  мәселелердің бірі –ұлттық білім беру.  «Әрбір ұлттың баласы өз ұлтының  арасында өз ұлты үшін қызмет қылатын болғандықтан ,  баланы  сол ұлт тәрбиесімен тәрбиеленуі тиіс» деп Мағжан Жұмабаев ұлт тәрбиесінің бағытын көрсетіп берген.Қай кезде де ұлт өмірін өркендетуші саналы да , салауатты , ұлтжанды рухы биік, ақыл парасаты мол , мәдени –ғылыми өрісі кең ұрпақ тәрбиелеу –қоғам алдындағы басты міндет және де қоғамдық қажеттілік.
Этномәдени білім беру дегеніміз  жастарға шығармашылығын дамытатаын мүмкіндіктер , ұлтымыздың бай мәдениеті, ұлттық болмыс, тарихы, тілі , ұлттық құндылықтар туралы білім беріп, жан-жақты , Отанын сүйетін , адамгершілігі мол,рухы биік, жаһандық өркениеттің халықтарына төзімді жеке тұлғаны тәрбиелеу.Этномәдениет ата-бабаларымыздың тәрбиеге байланысты  ғасырлар  қойнауынан сараланып жеткен іс-тәжірбие жиынтығы, қанша  уақыт өтсе де тат баспайтын адалдығы айнадай ұлттық қазына.Халқымыз өз ұрпағын ізгілікке  инабаттылыққа , адамгершілікке тәрбиелеуді басты мақсат санаған.Олай болса , бүгінгі ұрпағымызды халқымыздың баға жетпес бай салт-дәстүрі негізінде тәрбиелеу, оларға ата-бабаларымыздың салт-дәстүрлерін терең сіңіру қажет.Халық батыры Бауыржан Момышұлы  айтқандай «өткенін білмеген , одан тәлім-тәрбие , ғибрат алмаған халықтың ұрпағы-тұл, келешегі тұрлаусыз».

# data[].attributes.attachment_link.title
Ұлттың алтын діңгегі - рухани құндылықтар

# data[].attributes.headline
Қазіргі философия мә

# data[].attributes.body
Қазіргі философия мәдениетің негізін құрайтын жетекші форма: Ғылым мен білім. Ғылыми техникалық революция заманында ғылым - мәденитінің шын мәніндегі жетекші формасы, онсыз қазіргі материалдық және рухани игіліктерді өңдіру мүмкін емес. Тарихтың белгілі бір кезеңінде қоғамдық байлықты өндіру адамның ғылыми білімдер жиынтығынын игеру деңгейіне тікелей тәуелді.
Қазақ әдебиетінің арғы-бергі тарихында шығармашылығының өзегіне білім мен ғылымды арқау еткен Абайдай ақын болған емес.Ол білім мен ғылымды барлық жайдан жоғары қойды.Неге? Себебі,Алланың өзі де рас,сөзі де рас,-деген хәкім Абай: "Ғылым-Алланың бір сипаты,ол хакиқат,оған ғашықтық өзі де хақылық һәм адамдық дүр",-дейді өзінің отыз сегізінші қара сөзінде.
Абай ғылымды Алланың ғылымы және адамның ғылымы деп екіге бөле отырып:"Адамның ғылымы,білімі,хақиқатқа,растыққа құмарлық болып,әр нәрсенің түбін,хикметін білмекке ынтық бірлән табылады ",-дейді.Энциклопедия ғылымды болмыс құбылысы мен процесін болжау,түсіндіру,жүйелеу десе,Абай ғылымды әр нәрсенің түбін,хикметін,яғни себебін білмек,-деп түсіндіреді.Ғылымға анықтама беріп түсіндіруде Абай Ұлттық Энциклопедиядан алшақ кетпеген.
Барлық жайдан ғылымды жоғары қойған Абай,ғылымның түрлеріне кеңінен тоқталып,оларды жан-жақты жүйелемесе де, 32-қара сөзінде білім-ғылым үйренгісі келетін талапкерлерге өзінің ақыл-кеңесін береді.Оқып отырып,32-қара сөзді жазған адамның ғылыммен кәсіби түрде айналысқанына титтей де күмәніңіз қалмайды.

Білім-ғылым үйренбекке талап қылушыларға әуел білмек керек,-деп басталатын, Абайдың 32-қара сөзін қарапайым тілде қысқаша жүйелесек,Абай былай дейді:

Бірінші-Ғылымды әйтеуір бір керек болып қалар деген есеппен үйренбе.Ол үшін ғылымға шын махаббатпен құмар болып,білуді анық мақсат етіп,білмеген нәрсеңді білгеннен көңілің рахат алып,енді тағы да біле түссем екен деген ойдан ғылымға деген сүйіспеншілік-махаббатың жоғарылай түседі.Сонда ғана әрбір естіген,көргеніңді анық ұғып,оны өз суретімен ішке жайғастырасың.Көңілің өзге нәрседе болып,ғылымды оған себеп қана қылмақ үшін үйренсең,ондай білімге көңілдің мейірімі шала болады.Шала мейір шала байқайды.

Екінші-Ғылымды ақиқат мақсатпен,білмек үшін үйрену керек.Бахастық яғни бақталастық үшін үйренбе.Азырақ бахастық өзіңді өзің пысықтау үшін керек те шығар.Көбірек бахастық,бақталастық адамды бұзады.Себебі,бақталас адам-ақиқат үшін бақталас болмайды.Жеңбек үшін бақталас болады.Ондай бақталастық күншілдікті зорайтып,адамгершілікті азайтады.Ондайлар ғылымды мақсат етпейді.Бақталастық  Абай тілімен айтқанда бахастық ғылым жолындағы адамдарға жат емес.Бірақ оған берілу адамды өзімшіл,менмен етіп,мақтаншаққа айналдырады.Ондай адамдар өсектен де,өтіріктен де,ұрыс-төбелестен де бойын аулақ ұстамайды.

Үшінші-Ақиқатыңмен,бар болмысыңмен көзің жетсе,одан еш уақытта бас тартпа,өлсең айрылма.Өзің көзің жетпеген нәрсеге өзгенің көзін қалай жеткізбексің?

Төртінші-Білім-ғылымды көбейту үшін адам бойында ойласып,пікір алысатын,екінші,ол пікірді сақтап қорғайтын екі түрлі қуатты қасиет болу керек.Бұлар зораймай,ғылым зораймайды.

Бесінші-Ақылға кесел нәрселерден сақ болған жөн.Естіген нәрсені ұмытпасқа төрт түрлі себеп бар.

1.Көкірегі байлаулы берік болу керек.

2.Сол нәрсені естігенде я көргенде бірдемеге үлгі етіп,ұқсатып,бар ынтамен ұғу керек.

3.Бірнеше рет қайталап,көңілге бекіту керек.

4.Ой кеселді нәрселерден қашық болу керек.Ол кеселді нәрселер:салғырттық,уайымсыздық,ойыншы-күлкішілдік,я бір қайғыға салыну,болмаса бір нәрсеге құмарлану,бұл төрт нәрсе ақыл мен ғылымды тоздыратын нәрселер.

# data[].attributes.headline
Алимжанова Айнұр 

# data[].attributes.subject
Алимжанова Айнұр 

# data[].attributes.body
Осы өмір дегеніміз не?
Адам өмірге не үшін келеді?
Бұл әрбір адамды толғандыратын, ойлануға ұзақ уақыт керек ететін сұрақ екеніне күмәнім жоқ. Себебі, біз оған нақты бір сипаттама не анықтама бере алмаймыз. Тек болжай аламыз. Және оны әрбір адам әрқалай түсінеді. Алайда, менің ойымша, өмір дегеніміз - ақ пен қарасы, ыстығы мен суығы қатар жүретін өмір жолы. Өмір болғаннан кейін өлім қатар жүреді. Оны ұмытпау керек. Сондықтанда өмір сүргеннен кейін бәріне төзе білу керек. Өмір деген – өмірге келу мен өмірден кету.
Кейбір адамдар Алланың жіберген қиыншылығына төзе алмай сүрінеді. Құлайды, жылайды. Бірақ артынан жақсылықтында болатынында сезбейді. Сондықтан құлағаннан кейін тұрып алдыға жүруі керек.
Бұл туралы көбірек «Антропология философиясы» атты кітабында біле аламыз. Мысалы, бұл еңбекте біз көптеген ұлы ғұламалардың пікірлерін, ойларын кездестіреміз. Соның бірі, Э.Фромм ойшылы. Оның айтуы бойынша,  бізде өмір сүруге биологиялық ұмтылыс бар. Нақтырақ айтқанда: «Біз бақытты болсақ та, бақытсыз болсақ та, біздің денеміз бізді өлместікке ұмтылуға шақырады.  Бірақ біз өз тәжірибемізден мәңгі өмір сүре алмайтынымызды білеміз.  Біз эмпирикалық дәлелдерге қарамастан, біз әлі де өлмеспіз деп сенуге әкелетін дәлелдерді табуға тырысамыз.» деп атап өткен болатын. Сонымен қатар, әртүрлі философиялық және діни ілімдерде өлімді жеңу мәселесі көтерілді. Олар жанның өлмейтіндігі, жандардың реинкарнациясы, адамның қайта тірілуі туралы әңгімеледі.  Өлім қасіреті әрқашан адамдарды мазалайтын, ол өмірдің қасіреті туралы нақты идеяларды тудырған.  Өмір мен өлім мәселесі негізгі мәселелердің бірі екені сөзсіз, өйткені ол болмыстың түпкілікті негіздеріне әсер етеді.

# data[].attributes.attachment_link.title
Филос.антропология. учебник

# data[].attributes.headline
Алимжанова Айнұр 

# data[].attributes.subject
Алимжанова Айнұр 

# data[].attributes.body
Өнер – көркем шығармашылық
ретінде қоғамдық сананың ерекше формасы, шындықты рухани игерудің бір түрі. «Өнер» термині ежелден бері өнер туындыларын, көркемдік қызмет өнімдерін ғана емес, сонымен қатар сана мен қызметтің кез-келген басқа  саласында (қолөнерде, ғылымда,
техникада) көрініс тапқан «аса
шеберлікті», «кәсібилікті», «суырып салмалықты» білдірді.

Өнер ұғымы әлі күнге дейін оның «кең» және «тар» қолданылуына қатысты ұзақ уақытқа созылған дау-дамайдың тақырыбы болып табылады. Даудың мәні – бұл термин өнерге тікелей қатысы жоқ қызмет пен өнімді сипаттау үшін қолданыла алатындығы немесе қолданыла алмайтындығы емес, бірақ, әрине, көркемдік принцип адамның өмірі мен әрекетінің кез-келген кәсібінде немесе іс-әрекетінде (нормада – міндетті түрде) болатындығын көрсетеді. Сонымен қатар өнер – бұл шындықты бейнелеудің ерекше, «мамандандырылған» түрі және өзіндік ерекшелігі, пәндік мазмұны мен қызметіне ие рухани өндіріс әдісі. Әңгіме өнердің адамзаттың синкретикалық ұжымдық тәжірибесіндегі, сезім мен
көпшілдік мәдениетін дамытудағы, «сұлулық заңдарына» сәйкес өмір сүру және құру қабілетіндегі орны мен рөлі туралы.

«Өнер» мен «өнер еместің»
арасындағы айырмашылық сөзсіз бар, бірақ ол тарихи тұрғыдан өзгермелі: қазіргі кезде өнер деп аталатын нәрсе, бұрын қолөнерді («талғамсыз өнер») десе, кейінгі уақытта олардың бәріне қарағанда «бейнелеу өнері» ғана жақын  көрінді. Бұл айырмашылық қазіргі еңбек бөлінісі кезінде де жалғасуда.

Өнер философиясы мен эстетикасына арналып ағылшын тілінде жазылған шетел әдебиеттерінде зерттеу теориясы
мен практикасын рефлексиялау
тәсілдерін көруге болады [3]. Ол
Д. Боерсема «Өнер философиясы:
Эстетика теориялары мен тәжірибелері»; С. Прессфилд әрбір өнер адамы шығармашылығындағы «Өнер шайқасы»; Р. Анридің «Өнер рухы»; «Өнер және сұлулық философиясы Д. Бэйлз, Т. Орланд «Өнер мен үрей»; Гегельдің «Эстетика дәрістеріне кіріспе»;
О. Клеон «Суретші тәрізді ұрла», Г. Граам «Өнер философиясы:
эстетикаға кіріспе»; С. Фриланд
«Шындығында бұл өнер ме? Өнер
теориясына кіріспе» деп аталатын зерттеу еңбектерінің тақырыбына сай қарастырған шығармашылық пен өзін-өзі көрсету астарындағы авторлардың рационалды және жеке идеяларының ұтымды көріністері бар. Шындығында, ғылыми деректердің көптігіне қарамастан, Ричард Элдридждің  «Өнер философиясына кіріспе» оқулығы мәдени-философиялық теориялар бойынша:
1) Өнер философияның міндеттері мен жағдаяттары;
2) Реперезентация, еліктеу
мен ұқсастық;
3) Сонылық пен елестету;
4) Өнерді түсіну;
5) Өнер және қоғам: өнердің кейбір заманауи тәжірибесі;
6) Эпилог: көрінбейтіннің ақиқаты және т.б. бөлімдері деп тарауларында аталған
мәселелер өзгеше қарастырылған.

# data[].attributes.headline
Алимжанова Айнұр 

# data[].attributes.subject
Алимжанова Айнұр 

# data[].attributes.body
Философияның адам мәселесін арнайы зерттейтін бөлігі антропология деп аталады. Оның негізгі сұрағы - “адам дегеніміз не” мәселесі. Философия адамды тиянақты, бүтін, біртұтас жүйе деп анықтайды. Ол адамды барлық мәндік қасиеттері мен құбылыстарының өзіндік рухани - практикалық іс - әрекетінің біртұтас жүйесі ретінде, көпжақты, әмбебап жан етіп көрсетеді. Адамның табиғаты мен мәні туралы сұрақ философия тарихындағы барлық ілімдерде орын алған.
Мысалы, В.С. Барулиннің «Әлеуметтік-философиялық антропологиясы» атты кітабында адам мен философияның арасындағы айқын байланысын және оның мәнін көруге болады. Сондай-ақ, бұл еңбекте, «Адам
– әрқашан философиялық бағыттың негізінде тұрады» деп айтылған. Бұл философияның адаммен, оның қажеттіліктерімен және қызығушылықтарымен байланысты болып келеді. Сонымен бірге философия мен адам арасындағы қарым-қатынасы ретінде, жалпы адамның әлеуметтік-философиялық мәселесі өзгеріп, дамып отырды.  Философия тарихына осы қырынан
қарағанда, кем дегенде екі ерекше тұжырымды ажыратуға болады. Біріншісі, бұл философия принципі ретінде адам мәселесін түсіну дәрежесі.  Бұл ретте біз философтың барлық философиялаудың орталығы, критерийі және ең жоғарғы мақсаты болып табылатын тұлға екенін түсіне аламыз.
Екіншіден, бұл адамның өзін, оның болмысын, оның болмыстың мәнін, оның мүдделері мен мақсаттарын философиялық түсіну дәрежесі.
Осы жағдайда, біз адамның философияның жеке және ерекше пәніне айналғанын көреміз.
Қазірдің өзінде, дүниежүзілік философиялық дамудың бастапқы кезеңдерінде
ежелгі қытай, үнді, грек философиясында адамның табиғаты, оның шығу тегі, дүниедегі орны туралы мәселе маңызды орын алды. Адам философиясының негізін салушылардың бірі Сократты (б.з.д. 470-339 ж.) деуге болады. Оның басқа философтардан айырмашылығы, Сократ адамға, оның ішкі өміріне, оның
кәсіп пен өмір жолына зер салған.  Сократтың философиясында адам жаны туралы ілім басты орын алады және адамды тану - философияның басты мақсаты ретінде қарастырған. Қорытындылай келгенде, адам мен философия арасындағы байланыс өте терең және оны әркім түсіне бермейді.

# data[].attributes.attachment_link.title
Барулин В.С. - Социально-философская антропология. pdf

# data[].attributes.headline
Айым Жұмағазина

# data[].attributes.subject
Айым Жұмағазина

# data[].attributes.body
Платонның онтология жайлы пікірі:
Платон бірінші болып онтологияның жеткілікті толық тұжырымдамасын жасады. Оның ілімі үш тұжырымдамаға негізделген:
1)Идея-идеал әлемде бар. Идея пайда болмайды және жойылмайды, уақыт өткен сайын өзгермейді, ештеңені сіңірмейді және өзі ештеңенің бір бөлігіне айналмайды. Идея ешбір жағдайда сезілмейді және тек ойда болады.
2)Идея сияқты материалдық объект. Ол физикалық әлемде бар, идея негізінде жасалған және өз атауын алады. Нысан қозғалады, өзгереді және мәңгі өмір сүре алмайды. Ол сезім арқылы қабылданады.
3)Ғарыш немесе физикалық әлем. Кеңістік мәңгілік және материалдық объектілердің орны ретінде қызмет етеді, бірақ оның өзі сезімнен тыс және қорытындылар арқылы қабылданады.
Платон онтологиясына тән қасиет - онда пікір мен білімнің қарама-қарсы болуы, өйткені біріншісінде сенімділік критерийлері жоқ. Оның түсінігінде таным процесі – мәңгілік болмысқа немесе Жақсылыққа қарай қозғалыс.

Аристотельдің онтологияға пікірі:
Аристотель Платон ұсынған концепцияны дамытты (көптеген философтар тіпті оның үлесін маңыздырақ деп атайды). Сонымен бірге ол болмыстың предикаты болып табылатын балама парадигманы ұстанды. Ол болмыс пен болмыстың аражігін ажыратудың орнына бір күйден екінші күйге өзара ауысу туралы айтты. Ол өмір сүрудің әртүрлі жолдарының өмір сүруіне негіз болатын белгілі бір табиғи субстрат бар деп есептеді.
Аристотель медиация принципін де тұжырымдаған, ол бір күйден екінші күйге өту қозғалыс болып табылады және бір нәрсе арқылы жүзеге асады. Оның түсінігінде қарама-қайшылықтар болмыстың әртүрлі тәсілдері болды. Сонымен қатар, бұл қарама-қарсылықтардың арасындағы ауысу табиғи субстрат арқылы мүмкін болады, ал екі күйдің арасында оларды байланыстыратын үшінші бар.
Аристотель Платонның идеялардың басымдылығы туралы ілімінен бас тартып, оның орнына болмыстың әртүрлі деңгейлерін қарастыруды ұсынды. Ол ұсынған модель үш ұғымға негізделген: зат, меншік, қатынас. Сондай-ақ оның моделінде 10 категория қарастырылады: мән, уақыт, орын, әрекет, көзқарас, сан, сапа, иелік, лауазым, азап. Кез келген қарапайым мәлімдемені осы категориялардың біріне жатқызуға болады.

Онтологияның даму тарихы
Онтология тарихында төрт кезең бар:
1)Антикалық. Ежелгі дәуірде философия көп жағынан қазіргі онтологияны еске түсіретін ілім болды. Бірте-бірте оның қызығушылық аясы кеңейіп, болмыс туралы ілім дербес бағыт ретінде дами бастады. Платон онтологияның негізін салушы болып саналады, оның дамуына Аристотель зор үлес қосты. Сол кездегі философтар жауаптарды табиғаттан іздеді, материал мен идеал арасындағы байланыс оларды ең қызықтырды.
2)Орта ғасыр. Орта ғасырларда онтология әмбебап деп аталатын белгілі бір абстрактілі субстанциялардың болуына назар аударды. Бұл христиан дінінің белсенді таралу кезеңі болғандықтан, онтология ең алдымен теологиялық мәселелерді шешуге қызмет етті.
3)XVI-XIX ғасырлар. 1606 жылы неміс философы Якоб Лорхард алғаш рет «онтология» терминін сәл басқаша мағынада қолданды. Кейінірек Рудольф Гоклениус пен Иоганн Клауберг оны өз еңбектерінде болмыс туралы ілімге сілтеме жасау үшін арнайы қолданды. 18 ғасырда неміс философы Кристиан фон Вольф онтологияны ғылыми білімді зерттейтін ілім ретінде қарастырып, оның мәнін бекітті.
4)Қазіргі заман. Онтологияның не екендігі туралы заманауи түсінік 20 ғасырда қалыптасты. Бұл ілімді орыс-неміс философы Николай Гартман, оның неміс әріптесі Мартин Хайдеггер және басқа да көптеген ғалымдар әзірледі. Қазіргі заман онтологиясында сана мен оның табиғатына қатысты мәселелер негізгі болып табылады.

# data[].attributes.attachment_caption
3.1 Онтология в структуре философского знания - Философия для бакалавров

# data[].attributes.headline
Айым Жұмағазина 

# data[].attributes.subject
Айым Жұмағазина 

# data[].attributes.body
Онтология - философияның маңызды салаларының бірі. Көптеген зерттеушілердің пікірінше, философия өзінің өмір сүруінің алғашқы кезеңінде дәл қазір біз онтология деп атайтын ғылым болды. Ол болмысты, оның құрылымын, заңдылықтарын, іргелі принциптерін, мәндері мен категорияларын зерттейді, материалдық және материалдық емес арасындағы байланысты түсіндіруге ұмтылады.
Онтология дегеніміз не?
Онтология болмыстың құрылымының іргелі принциптерін зерттейтін философияның ең маңызды саласы болып табылады. Көбінесе онтология «болмыс туралы ілім» ретінде анықталады. Бұл анықтама оның атауынан туындайды, өйткені бұл термин гректің онтос бар, және логос ілім сөздерінен шыққан.
Онтология мүмкіндігінше басқа ғылымдардың терминологиясына жүгінбей-ақ болмыстың жалпы анықтамасын беруге тырысады. Ол болмыстың формаларын және оның әртүрлі көріністерін зерттейді.
Бұл ұғымды ғылымға 17 ғасырдың басында неміс философы Рудольф Гоклениус енгізген деген болжам бар. Біраз уақыттан кейін оның жерлесі Иоганн Клауберг өз еңбектерінде ұқсас ұғымды сипаттап, оны белгілеу үшін «онтософия» терминін қолданды. Кейінірек бұл концепцияға 1730 жылы «Бірінші метафизика немесе онтология» атты еңбегін жазған неміс философы Кристиан фон Вольф көп көңіл бөлді. Иммануэль Кант онтологияны қазіргі формасына әкелді.
Онтология нені зерттейді?
Онтологияның назары болмыстың формаларына материалдық және материалдық емес, сондай-ақ оның әртүрлі қасиеттері мен көріністеріне кеңістік, қозғалыс, уақытқа бағытталған. Шындығында, бұл ғылыми пән өзіне бар нәрсенің жиынтығының абстрактілі сипаттамасын беру міндетін қояды. Онтологияның пәні - материя, уақыт, қозғалыс, форма, кеңістік, ауысу және т.б. сияқты категориялармен ұсынылған болмыс.
Онтология сөзінің ақпаратты жүйелеу және каталогтаумен байланысты тағы бір мағынасы бар. Бұл мағынада онтология белгілі бір білім саласын немесе ғылыми пәнді толық және егжей-тегжейлі формалдандыру әрекеті болып табылады. Ол құрылымды анықтау және осы саланы сипаттайтын концептуалды диаграмманы құру мақсатында пәндік саланы зерттеумен айналысады.

# data[].attributes.attachment_link.title
3.1 Онтология в структуре философского знания - Философия для бакалавров

# data[].attributes.headline
Айым Жұмағазина

# data[].attributes.subject
Айым Жұмағазина

# data[].attributes.body
Бар нәрсенің барлығын біз 2 үлкен аумаққа немесе сфераға немесе топқа бөлуге болады. Бұл табиғат пен мәдениет.
Табиғат – бәрі өз алдына, адам жаратпайды, бәрі табиғи.
Мәдениет - өзімізде жоқ, өзіміз жасағанның бәрі.
Бізді қоршаған дүниенің кез келген объектісі табиғат аясына немесе мәдениет саласына жатады.
Мәдениеттің өзі екі үлкен аймаққа бөлінеді:
1) материалдық мәдениет
2) рухани мәдениет
Рухани мәдениет, өз кезегінде, екі салаға ғана емес, бірнеше формаларға бөлінеді.
Рухани мәдениеттің негізгі формалары: ғылым, дін, өнер және философия сияқты формалар.
Яғни, философия ғылыммен қатар, дінмен қатар, өнермен қатар рухани мәдениеттің жеке, дербес, нақты түрі деген мағынада ғылым емес.
Рухани мәдениеттің барлық түрлерінің өзара ұқсастықтары. Олардың көмегімен адам парасатты тіршілік иесі бола отырып, жер бетінде пайда болған сәттен бастап өзіне қоюдан жалықпайтын көптеген сұрақтарға жауап береді. Ал олардың арасындағы айырмашылық – сұрақтардың өзі әртүрлі, жауаптары да әртүрлі. Ал ол адам кім? Дүние деген не? Барлығы қайдан пайда болды? Өмірдің мәні неде? Тағыда басқа.
Сонымен философия – рухани мәдениеттің ұмтылатын жеке дербес спецификалық формасы. Ол қол жеткізбейді, жоқ, жоқ, бірақ бар болғанның бәрін түсіндіруге барынша жалпы кең мағынада ғана ұмтылады. (Адам табиғаты, қоғам, ойлау, білім, сана, т.б.)
Философия рухани мәдениеттің басқа түрлерінен құбылыстарды, заттар мен оқиғаларды қамтудың кең ауқымында немесе кеңдігінде ерекшеленеді.
Философия сөзі грекше, ол екі бөліктен тұрады, philia - махаббат, софия - даналық деп аударылады. Яғни, грек тілінен аударылған философия – даналыққа деген сүйіспеншілік. Аңыз бойынша, әйгілі Пифагор философия және философ сөзін алғаш рет қолданған. Біздің эрамызға дейінгі 6 ғасыр шамасында. Бір патшамен сөйлесе отырып, ол философия сияқты адамзат мәдениетінде қарастырылатын және басталатын әйгілі сөз тіркесін айтты. Әңгімелесуші одан: Сіз данышпансыз ба?
– Мен данышпан емеспін, мен жай философпын. Пифагор жауап берді.
Осы сөзді ойласаңыз, ол неге олай жауап берді.
Назар аударыңыз, көптеген адамдардың қабылдауында данышпан және философ сөздері көбінесе синонимдер сияқты естіледі, бірақ философия сөзінің орыс тіліне қалай аударылатынын білсек, онда бұл синонимдер емес екенін түсінеміз.
Пифагордың сөз тіркесіне қайта оралайық. Пифагор не туралы айтып отыр? Мен данышпан емеспін, яғни даналыққа ие емеспін, мен бәрін біле алмаймын, мен шындыққа ие емеспін, мен тек философпын. Бұл не дегені, білуге ​​тырысамын, соған ұмтыламын, бәрін білгім келеді, шындыққа, білімге, хикметке қосыламын, бірақ қолымнан келмейді.
Айтпақшы, гректің «диван» сөзі «дана адам» деп аударылады, ол бұрыннан даналыққа ие.
«Фила дивандары» - бұл даналыққа ұмтылатын, бірақ оған ие емес.
Философия – даналыққа ұмтылу, ақиқатқа ұмтылу. Бұл кең, күрделі сұрақтарға жауап беру әрекеті.
Мысалы: «қалай баюға болады?, қайда оқуға бару керек?, пайдалы қазбаларды қалай өндіруге болады?» деген сұрақтар. бұл физикалық мәселелер.
Бірақ «өмірдің мәні неде?, Адам деген кім?, Барлығы қайдан пайда болды?, Адамның дүниедегі мақсаты қандай?» деген сұрақтар. Бұл метафизикалық сұрақтар.
Біз бірінші кейіпкердің сұрақтарына азды-көпті жауап береміз, бірақ екіншісіне жауап бере алмаймыз.
Бірінші физикалық сұрақтарға ғылым сияқты рухани мәдениеттің түрі азды-көпті сәтті жауап береді, ал екінші түрдегі сұрақтарға философия жауап береді.
Бұдан философия – даналыққа ұмтылу, метафизикалық сұрақтарға жауап беруге, ақиқатқа жетуге талпыныс деген қорытындыға келеміз. Пастернактың атақты желісін еске түсірейік
«Мен қол жеткізгім келетін барлық нәрседе,
Ең мәніне.
Жұмыста, жол іздеп,
Жүрегі ауырғанда.
Өткен күндердің мәніне,
Олардың себебіне дейін
Тамырға дейін, тамырға дейін
Өзегіне дейін».
Философия – әр нәрсенің түпкі мәніне, негізіне, тамырына, өзегіне жетуге ұмтылатын рухани мәдениеттің бір түрі.

# data[].attributes.headline
Тәңірберген Нұрсұлтан 

# data[].attributes.subject
Тәңірберген Нұрсұлтан 

# data[].attributes.body
Кант танымның догматикалық әдісін жоққа шығарды және оның орнына сыни философиялау әдісін негізге алу қажет деп есептеді, оның мәні ақыл-ойдың өзін, адамның ақыл-оймен жете алатын шекараларын және оның мәнін зерттеуде жатыр.Онтологияға келетін болсақ, Канттың көзқарастары деистік тұрғыда, демек объективті идеалист болғанын қайталайды: ол дүниені жаратушы Құдайға сенеді. Алайда Құдайдың тақырыбы ақылдың теориялық жағы емес, практикалық жағы. Таза ақыл-ойдың шегінде бола отырып, біз тек екі түрдегі объектілердің бар екендігі туралы айтуға құқылымыз: сыртқы әлем және адам санасы.

# data[].attributes.headline
Тәңірберген Нұрсұлтан 

# data[].attributes.subject
Тәңірберген Нұрсұлтан 

# data[].attributes.body
Болмыс..

# data[].attributes.headline
Тәңірберген Нұрсұлтан 

# data[].attributes.subject
Тәңірберген Нұрсұлтан 

# data[].attributes.body
Онтология (Болмыс)

# data[].attributes.headline
Алимжанова Айнұр 

# data[].attributes.subject
Алимжанова Айнұр 

# data[].attributes.body
Гносеология — айналадағы әлемді тану туралы философиялық ғылым. Таным теориясы немесе гносеология (грекше gnosis — білім, таным) — философиямен бірге, оның іргелі бөлімдерінің бірі ретінде қалыптасты. Ол адам танымының сипатын, білімінің формаларын, оның тереңінен бойлау әдістерін зерттейді. Сонымен қатар, бұл ғылым саласы – қазіргі таңда, бірқатар маңызды мәселелерді қамтиды. Және оны толық түсіне алу үшін, бұл бейнежазбаны көруді қажет етеді. Жалпы, мен Философ Андрей Баумейстердің бейнежазбасын көргеннен кейін, сана – ол физикалық әлемнің бір бөлігі екенін түсіндім, алайда оның бірегейлігі мен ерекшелігіне байланысты, біз оны физика немесе физиология тұрғысынан толық сипаттай алмаймыз.  Басында, философ бірқатар сұрақ қояды, атап айтқанда: біз сананы физикалық түрде сипаттай аламыз ба, әлде сана – бұл физикалық тіл мен жаратылыстану ғылымдарының тілінен түбегейлі басқа нәрсе ме?  Осы сұраққа жауап беру үшін, ол негізгі үш жауапты қамтыған болатын, онда ол физиктердің жауабын біріншісіне жатқызды.  Физиктер бір ғана шындық бар - ол физикалық оқиғалардың шындығы деп дәлелдейді.  Яғни, олар физикалық әлемнен басқа ештеңе жоқ деген тұжырымға келген.  Ал дүние тек физикалық болғандықтан, сана да физикалық дүниенің бір бөлігі болып табылады, яғни біз сананы жаратылыстану ғылымдарының көмегімен ғана тани аламыз.  Мұны монизм тезисі деп те атайды.  Ал оған параллель тұжырымды – мазмұндық дуализм позициясынан қарастырған.  Бұл ұстаным, физикалық және рухани дүние – ол мүлдем басқа қасиеттері бар екі позиция екенін айтады.  Бұл позиция өкілдерінің бірі - Оксфорд профессоры Ричард Свинбер. Андрей Баумейстер  сананы физикалық әлемге, сонымен қатар материалдық субстанциямен тең емес жеке субстанцияға жатқызбайтын бірқатар профессорлар бар екенін атап өтті.  Олар мұны меншіктік дуализм деп атайды.  Яғни, бұл дүниенің бір екендігін білдіреді.  Өйткені, бұл физикалық, бірақ оны физикалық әлемге жатқызбайтын кейбір моральдық қасиеттер бар.  Бірақ бұл партияның барлық өкілдері өздерін дуалист деп санамайды. Мысалы, атақты сана философы Чалмерсті алуға болады, ол өзінің «Саналы ақыл» кітабында өзін материалист деп атады. Бірақ ол сананы материяға жатқызуға болмайды деп санайды. Онымен, философ: «Біз сананы зерттей отырып,  оны күрделендіреміз » деп айтқысы келген. Осы арқылы Андрей Баумейстер меншіктік  дуалисттердің материалистік болуы міндетті емес екенін атап өтті. Осыдан біз мұндай қорытынды шешімге келе аламыз: Сана – ол физикалық әлемнің бір бөлігі, бірақ оның бірегейлігіне байланысты біз оны толығымен жаратылыстану ғылымдардың әлеміне жатқыза алмаймыз.

# data[].attributes.attachment_link.title
Философские концепции сознания

# data[].attributes.headline
Айым Жұмағазина

# data[].attributes.subject
Айым Жұмағазина

# data[].attributes.body
Сана — дегеніміз адам сезінген және аңғарған ішкі-сыртқы болмыс күйі. Ол таным, қиял, түйсік, ой, тілдік ұғым және жадыны қамттиды. Ол адам миында болатын ерекше құбылыс. Сананы адамның ең басты артықшылығы деуге болады, өйткені адамзаттың бүкіл прогрессінің басында оның санасының прогрессі тұр.
Сана (ағылш. mind) – өзіне қатысты кез келген нәрсеге бағытталып, оны қайта бейнелей алатын, өз-өзіне айқын менталды феномендерді әйгілейтін түрлі қабілеттер кешені. Бұл қабілеттерге ойлау, қиял, жады, ерік және сезім қатарлылар жатады. Олар түйсіну, ауырсыну тәжірибесі, сенім, аңсар, ниет және эмоция секілді түрлі рухани феномендерді әйгілейді.
Сана, немесе діл әдетте адам денесіне, материяға, немесе физикалық затқа салыстқарамалы айтылады. Бұл салыстырмалықтың табиғаты, әсіресе сана мен ми арасындағы байланыс мәселесі - тарихтағы әйгілі пікірталас түйіні болған сана-дене проблемасы деп аталады.Дәстүрлі көзқарастар негізінен зердені бейфизикалық деп санайтын дуализмге, немесе идеализмге көбірек негізделеді. Заманауи көзқарастар көбінесе физикализмге, немесе функционализмге негізделеді, олар бойынша сана мимен қарайлас нәрсе, немесе сананы нейрондар белсенділігі секілді физикалық құбылыстарға редукциялауға болады. Дегенмен дуализм мен идеализмнің жақтаушылары әлі де көп.
Философиядағы сана мәселесі–философиядағы негізгі мәселелердің бірі. Философияда сана мәселесіне әр түрлі көзқарастар бар: физикализм, солипсизм, объективтік, идеализм, тұрпайы материализм.
Рух - кең мағынада сана, психикалық іс-әрекеттің жоғарғы формасы, тар мағынада ойлау ұғымымен бара-бар.
Философия тарихындағы рух ұғымы.
Қоғамның рухани саласы — ең күрделі, сонымен қатар, бір қарағанда, байқалмайтын құбылыс. Біз желдің бар екенін білеміз. Бірақ ол көзге көрінбейді. Сол сияқты жалпы рухты ешкім ешқашанда көрген жоқ. Бірақ оның бар екеніне ешкім күмәнданбайды. Егер «рух» деген ұғымның шыққан тегін қарасақ, онда грек тілінде ол «пневма» яғни ауа, тыныс, үрлеу деген сөздерге жақын, латын тіліндегі «спиритус» — көрінбейтін, жеңіл, тыныс деген сөздерге жақын мағына береді, ал орыстың «дух» деген сөзінің төркіні «дуновение», «дыхание» деген сөздерге жақын.
Тіл философиясы тіл білімінен көп бұрын пайда болған. Лингвистика дүниеге келген күнінен бастап философиямен тығыз байланыста келеді. Ежелгі Греция сияқты кейбір елдерде тіл теориясымен алғаш айналысушылар философтар болған. Зат пән оның атауы арасындағы қарым-қатынасты айқындау мәселесін грек философтары философияның өзекті мәселелерінің бірі ретінде қараған.
Тіл философияның ғылыми түсінігі
Тіл мен ой-сана: Лингвистика, философия, психология, логика, тіл.

# data[].attributes.attachment_caption
Адамның ойлау қабілеті, Философия 

# data[].attributes.headline
Тәңірберген Нұрсұлтан 

# data[].attributes.subject
Тәңірберген Нұрсұлтан 

# data[].attributes.headline
Алимжанова Айнұр

# data[].attributes.subject
Алимжанова Айнұр

# data[].attributes.body
Білім – оқу процесінде қол жеткізген жетістіктердің дайын нәтижесі және көрсеткіші болып табылады. Олай болса, білім беру – әр түрлі салалардағы оқу жетістіктерінің деңгейлерін, тәрбиелеу мен әртүрлі дағдыларды меңгеруді қамтитын кеңірек ұғым. Білім - бұл оқудан кейін қалатын нәрсе және жеке тұлға оны өзінің әлеуметтік ортасына үйлесімді түрде бейімделуі және қолдануы керек. Білім сөзі Абай туындыларында жаппай білім алушылықты, сауаттылықты емес, зиялылықты, адами парасат пен пайымды, Құдайды тануды аңғартады. Ол – сандық көрсеткіш қана емес, сапалы ұғым, адамгершілік категориясымен табысатын түсінік, тұжырым.
«Білгенге маржан,
Білмеске арзан,
Надандар бахра ала алмас» дейді «Сегізаяқ» өлеңінде.
Білген жан қашан да өз үлесін айыра алады. Әсіресе, бүгінгідей екі дүние астасқан нарық заманында қазаққа терең білім керек.
Жалпы, ғылым мен білім бір-бірінің дамуында маңызды рөл атқарады.  Өйткені ғылым дамыса, білім де дами бастайды. Ал білім болмаса, мұндай жоғары мамандандырылған ғылымдар да болмас еді. Өйткені ғылымның түп негізі – жалпы білім. Сонымен қатар, әрбір адам оқу орындарынан тиісті білім алатын болса, ең алдымен, ол оны түсініп, шың көңілімен оқу керек. Ұлы дана-ойшылымыз Абай Құнанбайұлы өзінің отыз екінші қара сөзінде: «Адамның көңілі шын мейірленсе, білім-ғылымның өзі де адамға мейірленіп, тез қолға түседі. Шала мейір шала байқайды.» – деген өсиет қалдырып кеткен болатын. Осыдан білімнің өзі Абай ұғымында тек көңіл көзі ашық, талапты, ынталы, жігерлі, жүрегі жылы, көкірегі ояу жанға ғана қонақтайды. Абай ұғымында білімді жан – толық адам. Ғылымның өзі де сол толық адам тұжырымындағы – ақыл, қайрат, жүректің үштаған бірлігінде ғана биік деңгейге жететінін санаға сіңіреді. Білім іздеу, білмекке құмарлық Абай өлеңдерінде жиі кездестіре аламыз. Ұлы Абай шығармалары жас ұрпақ үшін өмірлік бағдаршамдай секілді көрінеді. Біз оған зер салғанда ғана аса құндылығына көз жеткіземіз.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Хакім Абай білім мен ғылым мәселесіне айрықша мән берген. Оған өлеңдері мен қара сөздеріндегі өзекті ойлары дәлел.

Бүгінде елімізге интеллектуалдық дүмпу, рухани серпіліс қажет болып тұрғаны ешкімге жасырын емес. Оның түйінді тұстарын Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев "Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру" атты бағдарламалық мақаласында кеңінен атап өтті. Ал, осы өзекті мәселені Президент Қасым-Жомарт Тоқаев "Абай және ХХІ ғасырдағы Қазақстан" атты мақаласында одан әрі сабақтап, терең тұжырым жасады. Ендеше, біз ұлы Абайды толғандырған білім мен ғылым мәселесінде нені ұғамыз?

"Жасымда ғылым бар деп ескермедім" атты өлеңінде ақын ғылымды жас кезден меңгеруге ерекше назар аударады. Ер жеткен соң бәрі кеш болатындығын ұқтырады. Жас шыбық секілді иілгіш, бейімделгіш шақта ғылым да бойға тез даритынына сендіреді. Баланы оқытуды жөн деп білген Абайдың мақсаты қызмет қылу, шен алу емес, "медресеге біл деп беру". Бұл мақсат - бала танымының кеңеюі, дүниені, ортаны танып білуі.

Ақын ұғымында білім мен білгіш сөздері де екі түрлі мағынада. "Байлар жүр жиған малын қорғалатып" өлеңінде білгіш сөзі сұм-сұрқия, қу деген ұғымдар қатарында қолданылады. Ал, білім сөзі ақын қолданысында тек пәнді игеру мағынасында ғана емес, жалпы әлемді тану саласының өлшеміне ие. Сөздің қасиет-киесін құрметтемеген ақынсымақ та "білімсіз бейшара". Абайша айтқанда, білімді болу - сөзді саралай білу, Құдайдың жаратылысын ұғу. Сөзді ардақ тұтпау, орынсыз көсілу - бейшаралық. Білім сөзі Абай туындыларында жаппай білім алушылықты, сауаттылықты емес, зиялылықты, адами парасат пен пайымды, Құдайды тануды аңғартады. Ол - сандық көрсеткіш қана емес, сапалы ұғым, адамгершілік категориясымен қабысатын түсінік, тұжырым.

"Білгенге маржан,

Білмеске арзан,

Надандар бахра ала алмас" дейді "Сегізаяқ" өлеңінде. Білген жан қашан да өз үлесін айыра алады. Әсіресе, бүгінгідей екі дүние астасқан нарық заманында қазаққа терең білім керек. Мінеки, Абай өлеңдері мен шығармалары мемлекеттік идеологияның ұстыны бола алатындығының тағы бір сыры осында.

Білімнің өзі Абай ұғымында көңіл көзі ашық, талапты, ынталы, жігерлі, жүрегі жылы, көкірегі ояу жанға ғана қонақтайды. Абай ұғымында білімді жан - толық адам. Ғылымның өзі де сол толық адам тұжырымындағы - ақыл, қайрат, жүректің үштаған бірлігінде ғана биік деңгейге жететінін санаға сіңіреді. Білім іздеу, білмекке құмарлық Абай өлеңдерінде жиі кездеседі. "Отыз екінші қара сөзінде" білім-ғылымды үйрену үшін алдымен білу керектігіне тоқталады. Білу үшін іздену, ғылымға құмарту, білгенді берік ұстау, білейін деп алға ұмтылу нәтижесінде оған деген махаббат пайда болатындығын сипаттайды. "Адамның көңілі шын мейірленсе, білім-ғылымның өзі де адамға мейірленіп, тезірек қолға түседі. Шала мейір шала байқалады" дейді Абай осы сөзінде. Ұлы Абай шығармалары жас ұрпақ үшін өмірлік бағдаршамдай. Біз оған зер салғанда аса құндылығына көз жеткіземіз. Келешектің сөзін ту еткен қасиетіне бас иеміз.

Амангелді МАМЫТ, ОҚМПУ қазақ тілі мен әдебиеті кафедрасының меңгерушісі, филология ғылымдарының кандидаты.

# data[].attributes.attachment_link.title
"Адамның көңілі шын мейірленсе..."

# data[].attributes.attachment_link.description
Хакім Абай білім мен ғылым мәселесіне айрықша мән берген. Оған өлеңдері мен қара сөздеріндегі өзекті ойлары дәлел. Бүгінде елімізге интеллектуалдық дүмпу, рухани серпіліс қажет болып тұрғаны ешкімге жасырын емес. Оның түйінді тұстарын Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев "Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру" атты бағдарламалық мақаласында кеңінен атап өтті.

# data[].attributes.headline
Алимжанова Айнұр 

# data[].attributes.subject
Алимжанова Айнұр 

# data[].attributes.body
Бұл мақалада философия мен мәдениеттің бастауы – тікелей адам болмысындағы тән мен жанның арақатынасымен сипатталады. Сонымен қатар, ол осы жан мен тәннің арасындағы дилеммаға негізделеді. Мысалы, бұл мақалада, жан өз тәнін тастап кете алмайды, ол тек мифологиялық тұрғыда ғана өз орнын тапқаны делінген. Яғни, оны растайтындай белгілі бір дәйек көздері табылмағандықтан, ол шыңдыққа жанаспайтыны туралы айтылады. Сонымен бірге, Аристотель адамның игіліктерін үш топқа, атап өтсек, ол сыртқы, жандық және тәндік сияқты бөлген болатын. Олар бір-бірімен тығыз байланыста екенін Аристотель атамыз бізге ұғындырған болатын және олар бір-бірінсіз қызметті атқара алмайды. Оған дәлел, Аристотельдің сөзі: «Ең биік игілік қайсысы, қайырымды жанның болуы ма, әлде соны қолдану ма, жанның қасиеті ме, әлде іс пе? Олимпия жарысындағы бәйгені ең
сымбаттылар мен күштілер емес, жарысқа қатынасқандар алатыны сияқты..., өмірде де ең
тамаша әрі игілікті жемістер дұрыс іс істегендерде ғана болады. Ондайларға сондай өмірдің өзі ләззат». Осыған сәйкес, біз сондай-ақ, «рух пен жанның» түсінігін атап өтуіміз қажет. Рух, ол ең алдымен, (лат.  Spіrіtus  – леп,  дем,  иіс)  – сөздің  кең  мағынасында  – материалды бастамаға қарағанда санаға барабар ұғым; тар мағынасында –  ойлау ұғымымен байланысты келеді. Ал «Жан»  көптеген  діни  және  философиялық  ілімдерде – тәнсіз,  мәңгі  құрылым,  дене  тіршілігінің рухани бастауы. Жан идеясы әртүрлі  мағыналары болғанымен барлық адамдық мәдениеттерде  кездеседі.  Әдетте  жан  тән  мүшелері  және  олардың  қызметтерімен байланыстырылады: қанмен (иудаизм), мұрынмен (Анды үндістері), демалумен (орыстар), жүрекпен (ежелгі мысырлықтар) ж.т.т.
Осыдан біз мұндай қорытынды шешімге келе аламыз: Адамның рухани өмірі толастамайтыны сияқты, бұл мәселені талқылау да ешқашан аяқталмайды.

# data[].attributes.headline
Төлеуұлы Ғани 

# data[].attributes.subject
Төлеуұлы Ғани 

# data[].attributes.body
Бул китапта онтологиянын негизги маселелери карастырылган . Онтология - болмыс туралы ілім деп боска айтпаган екен. Онтология - философия ғылымының негізгі салаларының бири . Ол алемдеги заттардың фундаменталды мани мен табигатын айкындаумен айналысатын философиянын болими. Онтология термині - грек тилинен аударганда: ontos - болмыс, logos - гылым. Онтология термині XVII ғасырдан бастап калыптасты . Онын негізгі категориясы болмыс болып табылады. Енди онтологиянын негізгі мәселелерін карастырып отейик. Ең биринши, болмыс категориясы . Болмыс созине жакын сөздер космос, дуние, табиғат теорияларын айта аламыз. Болмыс кен жане аукымды, мағынасы жағынан терең. Болмыска карсы теория - болмыс емес немесе болмау. Болмыстын ози екиге болинеди: реалды жане идеалды. Реалды болмыс кеңістіктік-уақыттық сипатқа ие, қайталанбайтын, индивидуалды заттардың, процестердің, әрекеттердің, адамдардың нақты өмір сүруі. Идеалды болмыс мәңгі, уақытқа тәуелсіз, өзгермейді. Құндылықтар, идеялар, ұғымдар осындай сипатқа ие.  Болмыстың түрлері сан алуан болғанымен, олар бір-бірімен тығыз байланысты және бірлікте. Сана мәселесі ол философиядағы ең басты және күрделі, түсіндіруге қиын мәселелердің бірі . Өйткені сананы  өлшеу, сезім мүшелері арқылы қабылдау мүмкін емес, бірақ сана адамның жануарлар дүниесінен ерекшелігін көрсететін басты  факторлардың бірі, сана арқылы адам мен оны қоршаған ортаның арасындағы байланыс жүзеге асырылатынын анық айтуға болады. Сананын ози еки улкен топка болинеди: материалистік  сана материяның дамуында пайда болатын табиғи қасиеті бар деп түсіну ,  ал идеалистік – сана ол  материяға жат, одан алғашқы, жаратылыстан тыс пайда болатын рухани субстанция деп ұғыну керек. Сана туралы естигенде адамнын ойына коптеген сурактар келеди : Сана қалай пайда болады? Бұл адамдарға ғана тән бе? Оның кеңістіктік сипаттамалары бар ма? Рухани шындық бар ма, оның материалға қандай қатысы бар? деген сурактар ойымызға келеді. Дүниенің бірлігі мәселесі онтологияның дәстүрлі мәселелерінің бірі болып табылады . Бірақ бұл мәселенің барлық шешімдерінің ішінде материалистік шешім әлі де ерекше орын алады. Бул проблеманын негізгі формуласы өзара тәуелді екі бөлікті қамтиды: теориялық постулат және оның негіздемесі . Теориялық поспулат  «әлемнің бірлігі оның материалдылығында» жаратылыстану тарихының теориялық жалпылауы ретінде әрекет етеді, ал екінші жағынан, жаратылыстану тұжырымдарының мазмұнының өзі болжанады. Осы маселеге биз дуализм мен плюрализмди жаткыза аламыз. Дуализм - заттардың, «мәндердің», шындықтың және т.б негізгі формалары екі қарама-қарсы түрлерге жататын, бір-біріне айнала алмайтындығы туралы доктрина Плюрализм - өздерінің мүдделері, көзқарастары мен пікірлерін білдіру еркіндігін заңмен қамтамасыз ететін, қоғамда түрліше саяси партиялар мен басқа қоғамдық ұйымдардың  қатар өмір сүруі мен өзара әрекеттестігі.
Онтологиянын ен сонгы мәселесі - Кудай мәселесі. Оның негізгі мәні Құдай идеясы мәңгілік өмір сүреді және адамның немесе оның психикасының сыртқы әлемнен алған әсерінен таза психикалық әрекетінің нәтижесінде қалыптаса алмауы мүмкін деген болжам бар екенін айтуға болады. Сондықтан оның қайнар көзі Құдайға тиесілі.
Ол біздің санамызда одан да идеалды болмыс болуы мүмкін болса, онда ол шындықта да болуы керек деп ұсынды. Егер ол біздің санамызда болса, онда ең жақсы болмыс санада (ақылда) және шындықта барлардың бірі болуы мүмкін деп жазылған.
Корытындылап кетсем, онтология – философияның күрделі де маңызды салаларының бірі. Китапта онтологиянын негізгі мәселелері туралы жазылғанын анық айтуға болады.  Егер ол біздің санамызда болса, онда ең жақсы болмыс санада (ақылда) және шындықта барлардың бірі болуы мүмкін.

# data[].attributes.attachment_caption
Фараби ұлы грек ойшылы ойлап тапқан логика ғылымына да өзіндік үлесін қосты. Ерекше, батыл философиялық көзқарастары қоғамдық пікірлермен қарама –қайшы келіп, грек философия ғылымын толығымен түсінуге кедергі болды. Және де көптеген адамдар оның еркін, өткір білдіреін философиялық көзқарастарынан діннен алшақтағаны жайлы пікірлерін айта бастады. Бірақ та бұл тек Фарабидің ой еркіндігі мен өз ойын, өз ұстанымдарын нақты жеткізуі еді.

# data[].attributes.headline
Алимжанова Айнур 

# data[].attributes.subject
Алимжанова Айнур 

# data[].attributes.attachment_caption
Өнер философиясы

# data[].attributes.headline
Ғани Төлеуұлы 

# data[].attributes.subject
Ғани Төлеуұлы 

# data[].attributes.body
Өнер философиясы– философия ғылымымен байланысты және оның мәні мен сипатын құрайтын құндылықтар, дәстүрлер мен тәжірибелердің жиынтығы. Философия, өз кезегінде, өнер мен мәдениеттің бір бөлігі және біз өмір сүріп жатқан әлемді түсіну және түсіндіру тәсілі.

Өнер философиясы әдетте белгілі бір уақыт кезеңінде өмір сүретін сол әлеуметтік, тарихи және мәдени контексттер негізінде қалыптасады және дамиды. Және де уақыт өткен сайын өзгеруі мүмкін, өйткені әлеуметтік өзгерістер мен оқиғалардың нәтижесінде философияға жаңа түсініктер мен жаңа көзқарастар пайда болуы мүмкін.

Өнер философиясынын  негізгі элементтерінің бірі - басқа адамдардың пікірлері мен идеяларын, тіпті олар біздің пікірімізбен келіспесе де, құрметтеу. Философия бізден әртүрлі дәлелдер мен көзқарастарды талдауды және бағалауды талап ететін пән, біз басқалардың пікірлерін тыңдауға және біздің пікірімізбен сәйкес келмесе де, ескеруге дайын болуымыз керек.

Өнер философиясынын тағы бір маңызды элементі – үнемі білім мен түсінікті іздеу. Философия – жай ғана ғылым емес, сонымен бірге үнемі білім алу мен дамуды мақсат ететін өмір салты. Философтар әлемді және өзін түсінуге ұмтылады, сондықтан олар әрқашан өздерінің танымдық саяхатында көмектесетін жаңа білім мен ақпаратты іздейді.

Философия мәдениеті сыни ойлау мен ой еркіндігін қолдауды да қамтиды. Философтар стандартты догмалар мен түсініктерге жиі шағымданады, бұл статус-квоны сақтап қалғысы келетіндерді ренжітуі мүмкін. Дегенмен, білімді ілгерілету және философия мәдениетін дамыту үшін ой еркіндігі мен сыни тұрғыдан ойлау қажет.

Жалпы, философияның дамуында өнер философиясы маңызды рөл атқарады

# data[].attributes.attachment_link.title
Өнер философиясы

# data[].attributes.attachment_caption
№10 дәріс Философия. Еркіндік философиясы

# data[].attributes.headline
Еркіндік — адамның н

# data[].attributes.body
Еркіндік — адамның немесе жеке ұлттың, халықтың өз мүдделері мен мүмкіндігіне сай әрекет етіп, өз қалауын жүзеге асыруы. Адамдар өз әрекетінің объективті жағдайларын қалауынша таңдап алуға ерікті емес, алайда олар нақтылы және салыстырмалы еркіндікке ие. Ғылыми-техникалық ілгерілеу әрбір адамға, әлеуметтік топқа, тұтас ұлтқа қызмет ете отырып, олардың табиғаттың объективті заңдарын игеруіне, іс жүзінде қолдануына жәрдемдеседі. Жеке адам мен ұлттың еркіндік дәрежесінің артуы тұтастай алғанда қоғамның ілгерілеу үрдісінің өзекті өлшемі болады. Оның әлеуметтік кедергілерге қарсы күресі, жалпы алғанда, қоғамның алға басуының қуатты қозғаушы күші болып табылады.Жалпы,еркіндікті шектеуші болып жауапкершілік болып табылады,яғни адамның еркін шектеуші..

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Философия және әлеуметтік-гуманитарлық пәндер

# data[].attributes.attachment_link.title
№10 дәріс Философия. Еркіндік философиясы

# data[].attributes.attachment_caption
Дін және философия

# data[].attributes.headline
Тәңірберген Нұрсұлтан 

# data[].attributes.subject
Тәңірберген Нұрсұлтан 

# data[].attributes.body
Ұстаз Арман Қуанышбаев видеода  Философия мен Діннің айырмашылығын айтады,Егер адамның діни білімі болмаса ол дін туралы қате пікірлер,ойлар айта бастайды,сондықтан басқа салада қанша жерден академик,ғалым болсаңызда,дін туралы пікірлер айтуға болмайды,сіз оның қаншалықты рас екендігін дәлелдей ала алмайтын боласыз!!

# data[].attributes.attachment_link.title
Дін және философия

# data[].attributes.headline
Толеуулы Гани

# data[].attributes.subject
Толеуулы Гани

# data[].attributes.body
Қоғам мен мәдениет бір-біріне әсер ететін, қоғамның дамуы мен сипатын анықтайтын өзара байланысты ұғымдар. Осы эсседе тарих, құндылықтар, дәстүрлер, мінез-құлық нормалары және олардың адамдарға әсері мен өзара әрекеттесуі сияқты әртүрлі аспектілерді қарастыруға болады. «1984» - Джордж Оруэлл: Бұл кітап тоталитарлық қоғамның адамдардың ойлары мен іс-әрекеттерін қалай басқаратынын, олардың даралығы мен еркіндігін басып тастайтынын көрсетеді. Ол билік, манипуляция және жеке тұлғаны жоғалту туралы сұрақтарды тудырады.

«Тәкаппарлық пен алалаушылық» - Джейн Остин: Бұл классикалық романтикалық кітап 19 ғасырдағы ағылшын қоғамының қоғамдық нормалары мен құндылықтарын зерттейді. Ол таптық айырмашылықтар, әйелдердің рөлі және қоғамның жеке адамдарға қоятын шектеулері туралы сұрақтарды тудырады.

Ұлы Гэтсби - Фрэнсис Скотт Фицджеральд: Бұл кітап 1920 жылдардағы американдық қоғамды және оның материалдық байлық пен әлеуметтік беделге ұмтылуын сипаттайды. Ол иллюзия, сыбайлас жемқорлық және американдық арман идеалдарынан түңілу тақырыптарын қозғайды.

# data[].attributes.headline
Тәңірберген Нұрсұлтан 

# data[].attributes.subject
Тәңірберген Нұрсұлтан 

# data[].attributes.body
Әйгілі француз жазушысы Альберт Камю «Сизиф туралы аңыз» кітабында Сизифтік тағдырдың мәніне үңіліп, ондағы абсурдтық мағынаға терең талдау жасап, адамзат баласының маңдайындағы Сизифше қысметті өз философиясының арқау тақырыбы етеді. Камю Сизифтің тағдырына экзистенциализм мағынасын береді.

Ежелгі грек мифологиясындағы әйгілі үш жазаланушының бірі (Тантал жазасы, Прометей жазасы және Сизиф жазасы) болған Сизифтің тағдыры мағынасыздық арқылы азап тарту болды. Оның өнімсіз еңбегі, оның жапа-жалғыздығы, оның күрсінісі мен қасіреті - тек қайсар, батыл, жігерлі, ақылды адамдар ғана төзбейтін тағдыр болатын.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Pax Romana — канал о Древнем мире

# data[].attributes.attachment_caption
Тарих философиясының ұғымын Вольтер 1765 жылы енгіздіМаркстің пікірінше адамдар тарихты өздері жасайды, олар өздерінің бүкіл әлемдік тарихи драмасының актері де, авторы да өздері болып табылады. Маркс, - алдыңғы ұрпақтың іс-әрекеттерінің нәтижелері объективтілендіріліп, келесі ұрпақтың алдында алғышарт болып негізделіп жатады, - деді. Маркске дейінгі тарих философиясында басты болып келген онтологиялық проблематика ХЫХ ғасырда басқа қоғамдық ғылымдарға ауысады, соның ішінде социологияға. ХЫХ ғасырдың аяғы ХХ ғасырдың басы кезеңінде орын алған позитивистік эволюционизмнің кризисі тарихи айналым теорияларының жаңа варианттарының пайда болуына және кең таралуына мүмкіндіктер туғызды (Шпенглер, Тойнби, Сорокин). Тарихтың мәнінің метафизикалық проблемасы христиандық тарих философиясының басты мәселесі болып табылды (Бердяев, Маритен, Демиф, Бультман, Нибур). ХЫХ ғасырдың соңында пайда болған сыни тарихи философия тарихи таным процесі мен нәтижесін талдаудың гносеологиялық және методологиялық проблематикасын алға қойды. 

# data[].attributes.headline
Тәңірберген Нұрсұлтан 

# data[].attributes.subject
Тәңірберген Нұрсұлтан 

# data[].attributes.attachment_link.title
Тарих философиясы

# data[].attributes.headline
Ғани Төлеуұлы 

# data[].attributes.subject
Ғани Төлеуұлы 

# data[].attributes.attachment_caption
Основные проблемы теории познания (гносеологии)

# data[].attributes.headline
Төлеуұлы Ғани 

# data[].attributes.subject
Төлеуұлы Ғани 

# data[].attributes.body
Гносеология ол философияның негізгі бөлімдерінің бірі. Өйткені гносеология үнемі философия ғылымының ортасында жүреді. Гносеология билимнен баска табиғатты зерттеуді қарастырады. Гносеология тек белгілі бір саланы ғана талдап қоймайды, сонымен бірге адамның білім алуға қаншалықты қабілетті екеніне және оның нәтижелеріне назар аударады. Гносеология саласы "Таным" деген не?", "Білімді қалай алуға болады?" деген мәселелер төңірегінде жүреді. Оган катысты таным теориясын айта кетуге болады. Таным — адам қызметінің қоршаған дүниені және ондағы өзін тануға бағытталған арнайы түрі.  Таным барысында болмыстың түрлі қырлары ашылады, қоршаған дүниедегі заттардың, құбылыстардың сыртқы жақтары мен мәні ашылады, сонымен қоса таным қызметінің субъектісі — адам адамды, демек, өзін-өзі зерттейді. Гносеологиянын тану формаларын атап өтсек, олар: мифологиялық, философиялық, ғылыми және т.б. Енді гносеологиянын басты мәселерін қарастырып өтейік. Олар: мүмкіндік, шығу тегі, мәнi , негіздеме, бiлiм түрлері . Білім түрлері бирнешеге болинеди :догматизм, реализм, скептицизм, сын, рационализм, идеализм мен конструктивизм. Енді осы мәселердің арасынан кейбиреуин карастырып отейик. Мәнi - ол субьект пен объектiнiң өзара байланысына байланысты. Реализм - адам шындықтың арқасында шындыққа жете алады деген екен. Реализмде заттардың болмысы басым болады . Скептицизм - білімнің бәрі бірдей қауіпсіз еместігін көрсетеді. Сын туралы айта кетсек, Канттын тұжырымдамасы бойынша, ол бізді түпкілікті мақсатқа жетелейтін уақытша болжамдар тапқан кезде абсолютті шындыққа жақындауға болады деп санаган. Рационализм - бұл адамның идеялармен туатынын және ақыл-ойдың ақиқатты алуға болатын басты құрал . Идеализм - Иммануил Кант әзірлеген бұл ілім рационализм мен эмпиризмге сын ретінде пайда болған, оның орнына субъектінің пассивті тұлға емес екендігін, сонымен бірге объектімен өзара әрекеттесуге қабілетті екендігін көре аламыз.
Тағыда практика туралы айта кетуге болады, практика қоғамдық өндірісте табиғатты, қоғамдық қатынастарды өзгертуге бағытталған адамның мақсатты мәнді қызметі тарихи қалыптасқан өмір сүру әрекетінің сезімдік заттық нысаны, адамның дүниеге қатынасы, адамдық болмыстың тәсілі, тәжірибесі .
Корытындылап кетсек , гносеология - философияның негізгі бір саласы . Таным процессынын  жалпы алғышарттары зерттеледі; оның сенімділігі мен ақиқатының шарттары ашылады.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Онлайн лекторий Aeterna

# data[].attributes.attachment_link.title
Основные проблемы теории познания (гносеологии)

# data[].attributes.headline
Тәңірберген Нұрсұлтан 

# data[].attributes.subject
Тәңірберген Нұрсұлтан 

# data[].attributes.body
Видео бойынша,мен Рух және сана ұғымдарының өте күрделі екенін,оған тіпті Дана-данышпандардың бар ақиқатын аша алмағандығы және бар сыры неде болуы туралы жайлы пікірге келдім.Ал сана-өмірде  белсенді  бола  алатын  адамның  ішкі  қабілеттілігі,
адамның  заттармен  байланыс  іс-әрекеті,  табиғи  және  мәдени  қатынасы,
қашықтағы,  жақындағы  адамдар  өзара  қатынасы  мен  қызметі,  яғни  осы
образдарды  өзінің  мінез-құлық  бағытында  әдіс-тәсілі  ретінде  пайдалану. Шынында  да,  қарапайым  сана  нақты
өмір  сүріп отырған  адамдардың,  қоғамның  құрамдас  элементтерінің  санасы,
бір  тұлғаның  екінші  тұлғадан  айырмашылығын  көрсететін  және  оларды  бір
қоғамдық тұтастыққа біріктіретін рухани микрокосм, адамдардың күнделікті
өмірлерінің  қарапайым  уайым-қуаныштарының,  үміттерімен  түңілулерінің
жиынтығы.Көз жетпейтін жерге ұшқыр ой жетеді. Ал сол ойдың жүйріктігін жетілдіретін де, ұтқырлығын оздыратын да, сөзге шешендігін шынықтыратын да – кітап екені ақиқат.
Сондықтан адам ойы,санасы ізденіспен,кітап оқумен,жоғары дәрежеде дамиды!!!!

# data[].attributes.headline
Алимжанова Айнур 

# data[].attributes.subject
Алимжанова Айнур 

# data[].attributes.body
Ойлау мәдениетінің пайда болуы туралы айта келе, оның мәні тереңде жатқанын Ағын Хайруллович Қасымжановтың "Ойлау мәдениеті туралы" атты еңбегінен  байқай аламыз. Сондай-ақ, бұл кітапта ол кісі, ойлау мәдениетін сонау ерте замандағы тарихпен ұштастыра байланыстырып, үшкір ойымен өз оқырмандарына толық жеткізе алды. Менің ойымша, ойлау мәдениетін толық түсіне алу үшін, бұл еңбекпен танысуды міндетті деп білемін. Себебі, біріншіден, бұл еңбектің негізі ретінде, тек тарихи факторлар ғана алынды. Өйткені, А.Х. Қасымжанов – әділдікті жақтаған, шыңайылықтың адамы болған. Сол себепті, ол кісінің айтқан сөздерін жоққа шығару мүмкін емес.  Екіншіден, ол адамның мәдениетті болуын тек тұлғаның алған біліммен ғана шектеліп қана қоймай, сондай-ақ, А.Х. Қасымжанов теориялық және практикалық мәселелерді шешу үшін шығармашылықты да қажет ететін атап өткен. Үшіншіден, ол жалпы диалектикалық ойлау мәдениетінің қалай қалыптасқанын В. И. Лениннің ойы мен қызметін мысал ретінде алған. Сонымен, ойымды қорытындылай келетін болсақ, ойлау мәдениеті – ол өте ұзақ және ауқымды процесс. Ойлау мәдениетін саналы түрде меңгеру жолын белгілеуге тырысатын болсақ, онда олар, ең алдымен, философияның ерекше орын алатын әлемдік мәдениеттің тарихи даму жетістіктерін меңгергендігін мойындауы керек.  Платон мен Аристотель, Әл-Фараби мен Авиценна, Достоевский мен Толстой, Эйнштейн мен Бор өз дәуірінің өмірінің кілті, ғаламның тылсым сырлары ретінде философияға бет бұрды.  Философия ешбір жағдайда жай ғана білім жиынтығы емес, барлық ғылымдарды біріктіретін «ғылымдар туралы ғылым» емес, табиғаттың, қоғамның және ойлаудың ең жалпы заңдары туралы ғылым екенін А.Х. Қасымжанов бірден ескерткен болатын.  Философия нақ өз пәнінің ерекшелігіне байланысты, ол К.Маркстің орынды өрнектеуінде «мәдениеттің тірі жанын» бейнелейді.

# data[].attributes.attachment_link.title
О_культуре_мышления

# data[].attributes.headline
Алимжанова Айнұр 

# data[].attributes.subject
Алимжанова Айнұр 

# data[].attributes.body
Жалпы құндылық дегеніміз, ол  – қандай  да  бір  нәрсенің  мәнділігі,  маңыздылығы, қалаулылығы,  пайдалылығы  және  қымбаттығы.  Ол  қашанда  әлдекімнің (немесе әлдененің) бағалылығын, яғни объективті болмысты және сонымен бір  мезетте  оның  әлдекім  (немесе  әлдене)  үшін құндылығын,  яғни субъективті  бағалауды  білдіреді. Бақытжан Сатершинов өз мақаласында құндылықтың негізгі рөлін айқындап, оған талдау жасап, құндылықтың қазақ қоғамында ерекше көрініс тапқанын айтады. Мысалы, оның айтуы бойынша:
«Дәстүрлі қазақ қоғамындағы адамгершілік, тұлғалық немесе кісілік құндылықтардың өзіндік ерекшеліктері болды. Адам мен адамгершілік мәселелері қазақтың ақын-жырауларын да, би-шешендерін де, абыз-әулиелерін де, қараша халықтан бастап ханға дейінгі ақсүйек игі жақсыларын тегіс толғандырған. Батыстағыдай кәсіби философия болмаса да, қазақты тумысынан философ-халық деп бағалауға болады. Оның философиясындағы негізгі тақырып – адам философиясы, кісілік қалыптың өлшемі, не жақсы не жаман төңірегіндегі этикалық мәселелер. Сондықтан қалт айтпайтын халық «жақсылардың кеудесі алтын сандық», «білімді туған жақсылар аз да болса, көппен тең», «жақсыменен өткізген бір күнім, мың күніме татиды» деп жырлайды. Қазақтың кім екені оның философиясы мен дүниетанымынан, тілі мен дінінен, ділі мен дәстүрінен, мәдениеті мен өнерінен, күнделікті өмірқамы мен әдет-ғұрпынан, мінген аты мен тартқан домбырасынан көрінеді» деп талдау жасап кеткен болатын. Расымен де, қазақ халқында басқа халықтардың өкілдерінен қарағанда, құндылықтың ерекшеліктері басым болып келеді. Б. Сатершинов айтқандай: «Не құнды? Рухы бар нәрсе құнды. Риясыз, өз болмысына сай болған шынайы дүние құнды».

# data[].attributes.attachment_link.title
Б.Сатершинов. Құндылық не

# data[].attributes.headline
Алимжанова Айнұр 

# data[].attributes.subject
Алимжанова Айнұр 

# data[].attributes.body
«Мәңгілік Ел» дегеніміз-мемлекеттің ғасырлар тоғысында, ірі державалар арасында бәсекеге төтеп беріп, өзіндік корғаныс саясатын ұстану деп түсінуге болады. Мәңгілік ұғым-түсінігі барша адамзатқа ортақ қазына. Оның негізінде саналы-санасыз тіршілік иесінің өмірге, қоршаған ортаны игеруге құштарлығы жатыр.

«Мәңгілік ел» идеясын қалыптастыру – бұл біздің Қазақстан халқы ұрпақтарының алдындағы жауапкершілік, әлемдегі бәсекеге кабілетті 30 мемлекеттің қатарына ену мәртебесі белгіленген, ұлы Қазақстанды дамытудағы біздің стратегиямыз - деп Елбасымыз айтқан болатын.

«Мәңгілік ел» идеясын философиялық тұрғыдан талдаудың өзіндік ерекшелігі бар, ең басты философиялық ұстанымы ол қазақ халқының осы идеямен бірге өмір сүріп келе жатқандығында, оған үнемі оралып, оны сана мен ойдың пәні ретінде сезінуінде, тіршіліктің басты бағыты ретінде кабылдап, оны үнемі білім және рухани құндылықтармен толықтырып, өмір сүру философиясының өзегі деп қабылдауында жатыр.

«Мәңгілік Ел» – ұлттық дүниетанымның басты бағыты және қайнар көзі. Оның ішкі мазмұны үнемі даму, өзгеру, жаңғыру арқылы жүріп отырады. «Мәңгілік Ел» идеясында қазақ халқының сығымдалған, жүйеленген өмір сүру тәжірибесінің әлеуметтік-мәдени коды бар. Демек, «Мәңгілік Ел» идеясын ұлттың тарихи даму үрдісінен тысқары қарау мүмкін емес және қолдан немесе ойдан шығарылған мәселе еместігі тағы белгілі. Себебі, бұл мәселе қазак қоғамы үшін қашанда өзекті.

«Мәңгілік Ел» идеясы, кейбіреулер айтқандай, «утопия» немесе ойдан шыққан адам киялы жетпейтін, абстрактылы ұғымдар жиынтығы емес. Ол Қазақстанның антологиялық болмысын анықтайтын ұлттық идеяның темірқазығы, қоғам дамуына бағыт-бағдар беретін, сан ғасырлар бойғы ата- бабаларымыздың арманын жүзеге асырудағы рухани-саяси ұстаным. Баскаша айтқанда, ол ұлттық идеологияға пара-пар нәрсе.

# data[].attributes.attachment_link.title
«Мәңгілік Ел» және «Рухани жаңғыру» - жаңа Қазақстан философиясы

# data[].attributes.headline
Төлеуұлы Ғани 

# data[].attributes.subject
Төлеуұлы Ғани 

# data[].attributes.body
Адам туралы аныктамалар оте коп, өйткені оның санасы мен ақыл ойы қоғамдық өмірде қалыптасады. Адам мәселесі философияда үлкен орын алады. Ол ең күрделі мәселелердің бірі.
Антропология - адамнын пайда болуы, дамуы және т.б. сұрақтарға жауап береді. Шығыстың ғұлама ойшылдары адамның мәселесін философиялық жүйенің негізі деген. Адам мәселесі туралы Ежелгі Грек елінде сафистер айналысыпты. Антропология илимин Аристотель адам табиғатының рухани жағын, зерттейтін билим саласы деген. Ф.Аквинский адам жан мен тәннің бирлиги деп тусинди. Адам бақытқа жету үшін өзін жетилдирип киын жолдан өту керек. Жетилу минез кулыкты жетилдирумен тен келеди. Тагы да суретши Леонардо да Винчинiң 1514 жылы салған Витрувиялық Адам деген суретінде адам денесінің және бүкіл ғаламның табиғи симметриясының символы деген . И.Кант негизги принципы - арбир жеке адам өз алдына жеке максаттык нысана деп журди. Философиялық антропология ХХ ғасырдың ортасында адамды ақыл-ойы жетелген (марксизм), әлеуметтік табиғи тіршілік етуі ғарыштық факторларға (космизм) байланысты екенін белгілеп көрсететін бірнеше концепцияны қамтыды. Басқа мағынада философиялық антропология адам мәселелерін жан-жақты қарастыруға арналған философиялық білім бөлімі болып есептеледі. Одан басқа «философиялық антропология» ұғымы негізінен нақты философиялық мектепке бекітілген. Корытындылап кетсек , философиялық антропологияда ең кажет басты нәрсе адамның қажеттілігі болып саналады

# data[].attributes.headline
Ғани Төлеуұлы 

# data[].attributes.subject
Ғани Төлеуұлы 

# data[].attributes.body
Ойлау деген сөзді естіген кезде әр адамның ойына әртүрлі нәрселер. Бірақ шынында ойлау деген сөздің мағынасы тереңде жатыр.
Ойлау -  биздин сыртқы дүниедегі болмысымыздың жалпы жанама жолмен бiздiң санамыздағы ең биiк сатыдағы бейне деп анық айта аламыз.  Ойлау мәдениеті туралы Е.А.Ержановтың "Философия қысқартылған курстары" кітабында ол туралы қысқаша жазылған болатын. Китапта ойлаудың күрделі және маңызды, немесе қарама қайшылыққа толы процесс екені жазылған болатын. Автор бұл китапта ойлаудың не екенін, қысқашада болсын түсінікті етіп жазған.  Бұл китапта тағыда тарихи факторлар келтірілген болатын. Сократ кезінде былай айтыпты: Мен ештеңе билмейтинимди билемин , бирак шындык баска адамнын басында дуниеге келуи мумкин деген екен. Осы жерден биз бул создин озинде бир улкен терен мағына жатқанын айтуға болады. Тагыда биз Платон мен Аристотель, Цицерон , Фалес, Пифагор мен Демокрит олардың бәрін философияның өкілдері деп айтуға болады. Философия
әлем мен адам тіршілігінің. дамуынын жаппы зандылыгы мен рационалды магынасын ашуга тиіс, бул тарихи тургыдан миф пен
діннен кейін қалыптасқан дүниетаным деп Е.А.Ержанов ескерген болатын. Философиялык адистердин арасынан диалектикалык адистерди толык корсеткен.
Қорытыңдылап кетсек, философия әдістері адамның практикалық іс-әрекетінде оның жалпылама әдістері ретінде тікелей туылуы керек. Белгілі бір әдістерді дұрыс таңдау және дәлелдеу негізгі қағидалар жүйесі, ұйымдастыру әдісі болып табылатын әдістемемен мұқият қарастырылады .

# data[].attributes.headline
Алимжанова Айнұр 

# data[].attributes.subject
Алимжанова Айнұр 

# data[].attributes.body
Бұл мақалада Ж.П. Сартрдың «Болмысы және ештеңесі» атты іргелі еңбегінің жекелеген үзінділеріне мәтіндік талдау жасалған. Ұсынылып отырған талдаудың қажеттілігі мәтінде кездесетін, оларды шешуді талап ететін қарама-қайшылықтарға байланысты болып келеді. Зерттеу көрсеткендей, осы қайшылықтардың бірінің қиялдық сипатын, атап айтқанда, болмыс пен ешнәрсе бір-бірінің негізі болып табылатынын тануға Хайдеггер мен Гегель философиясының Сартр бекіткен ұстанымдары арасындағы байланысы ықпал етеді. Кез келген сұрақ қойылып отырған нәрсе туралы сұрайтын болмыс деген мағынада қазірдің өзінде болмыс болып табылады, яғни сұрақтың өзіне жауап беретін және оның мүмкіндігін белгілейтін болмыссыз сұрақтың болуы мүмкін емес.
Сонымен бірге, бұл жерде ең маңыздысы – бұл болмыстың өзі қамтамасыз ететін көңіл-күйі. Сартрдың ойынша, сұрақ - бұл болмыстан жауап күту. Ол  өзі ең алдымен «иә» немесе «жоқ» деп жауап береді (жауап ештеңенің жоқтығы туралы). Сартрды болмыстың қабілеттілігі бардан гөрі, «жоқ» деген жауап көбірек қызықтырады. Осыдан, қойылған сұрақ арқылы болмыстың қандай түрі бізге ашылады? Оның үш түрін Сартр өзі атап өткен. Ол:
1) трансценденттік болмыста бір нәрсенің болмауы;
2) адамның жоқ нәрсе туралы білмеуі;
3) объективті емес нәрсені кесіп тастайтын және қабылданбаған болмысқа немесе шектелгеннің болмауына әкелетін шектеу ретінде ақиқат. Сонымен, сұрақ арқылы бізге «бізді жоқтық қоршап алғаны да ашылады» [Сартр 2000, 44]. Болмыстың ең маңызды аспектісі - бұл болмыстың өзі жоқ нәрсе арқылы болуы. Болмаушылық - бұл өзі болудың тұрақты мүмкіндігі. Бірақ болмыстың өз мүмкіндігі, ал мүмкіндік ретіндегі мүмкіндік болмыс емес, сондықтан болмыстың өзіне тән. Болмыстың болашағы осы болашақтың мүмкіндігі ретінде оның болмыссыздығынан туындайды. Мұндай тұжырым Сартр үшін «болмау» ұғымын субъективті ететін, болмыссыз туралы сөздің қайнар көзі болмыстың өзі емес, біздің терістеуіміз деген болжамдарды жоққа шығару үшін маңызды болып табылады.

# data[].attributes.headline
Тәңірберген Нұрсұлтан 

# data[].attributes.subject
Тәңірберген Нұрсұлтан 

# data[].attributes.attachment_caption
№3 лекция  Тақырып: Сана, рух және тіл.

# data[].attributes.headline
Төлеуұлы Ғани 

# data[].attributes.subject
Төлеуұлы Ғани 

# data[].attributes.body
Сана - ол өмір негізі, адамға тән, идеалды бейнелерді жаңғырту саласы. Шарденнын теориясы бойынша, сана - адамның жоғары мәні және мидың, материяның ішкі жағы . Сана мәселесі - философиядағы ең басты және күрделі мәселелердің бірі. Сананы көру, өлшеу, қабылдау мүмкін емес, бирак сананын аркасында адам мен коршаган ортанын арасында улкен байланыстын бар екенин созсиз айта аламыз. Аристотель кезинде былай айтты: осимдиктер - азыктангыш жанга ие, хайуандар сезинуге, ал адамдар - акыл ойлы жанга ие деген екен. Сана тарихи эволюция натижесинде калыптасты. Сананын аркасында араласу куралы пайда болды. Ол шындыкты бейнелеудин ен жогаргы куши. Тагы рух туралы айта кетуге болады. Рухты тагы рухани деймиз. Рухани дамудын аркасында тулга ари карай дамып кана коймай, киындыктар мен сатсиздиктерге бой бермей, озин ози жигерлендиреди. Тил туралы да айтуга болады. Тил - ойды, адами катынастарды камтитын белгили бир белги жуйеси. Жане де ол ойдын сырткы материалдык кабыгы. Тил мамандарынын арасында ен алгашкысы деп Махмуд Кашгариды айта аламыз. Ол түркі тілінің оқулығын жазып қана қоймай, жалпы түркі әлемінің өрисин кеңейтіп, өркенин осирген гулама. Корытындылап кетсек, олардын бари бир биримен тыгыз байланысты,

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Асия Аккулиева

# data[].attributes.attachment_link.title
№3 лекция  Тақырып: Сана, рух және тіл.

# data[].attributes.headline
Тәңірберген Нұрсұлтан 

# data[].attributes.subject
Тәңірберген Нұрсұлтан 

# data[].attributes.body
Гносеология–таным туралы ілім, таным теориясымен айналысатын философияның тарауы, бөлімі. Эпистемологиядан (ғылым теориясынан) айырмашылығы таным процесін таным субъектісінің (зерттеушінің) таным объектісіне (зерттелетін объектіге) қатынастары тұрғысынан қарастырады. Танымды талдаудың негізгі гносеологиялық сұлбасы (схемасы) ақыл мен ерік (жігер, қайрат) берілген субъект пен оған қарсы тұратын, субъектінің санасы мен еркінен тәуелсіз және онымен тек танымдық (немесе практикалық-танымдық) қатынаспен байланысқан табиғаттың объектісін қамтиды.
Гносеологиялық проблематиканың негізгі шеңбері танымның субъектісі мен объектісін интерпретациялау (түсіндіру), танымдық процестің құрылымы, ақиқат және оның критерийінің, таным формалары мен әдістерінің проблемалары төңірегінде болады. Бір жағынан, метафизикадан бас тарту және, екінші жағынан, жаратылыстану ғылымдарының қарқынды дамуы әлемге атап айтқанда танымдық қатынасты философияның ортасына қойды.Гносеология(Таным)процесінде дүниені тануға болама,болмай ма?деген мәселеге 2 түрлі көзқарас бар.Олар Гностицизм және Агностицизм.Гностицизм-дүниені танып білуге болады,адамның танымдық мүмкіншіліктері шексіз деп саналған, Агностицизм-дүниені адамның танып білуге мүмкіндігі шектелген деп түсіндіреді.

# data[].attributes.attachment_caption
5.7 Научное познание и знание - Философия для бакалавров

# data[].attributes.headline
Төлеуұлы Ғани 

# data[].attributes.subject
Төлеуұлы Ғани 

# data[].attributes.body
Билим мен гылым олар философиянын негизги болимдери гана емес, ал ең маңызды жағы деуге болады. Философиялык билим әрдайым дамиды, жанарады. Сол себептен билим мен гылым дамып, жанарады. Коби билим деген созди естисе, жай гана билим алу деп ойлайды. Бирак билим деген создин магынасы өте тереңде жатыр. Билим - жеке тұлғаны тәрбиелеу және оқыту, құндылықтар, функция, тәжирибе мен құзыреттер жиынтығы. Билим акыл ойдын, минездин, кабилеттин калыптасу процессы гана емес, ол адамның жеке басын калыптастыруды камтиды. Билимге биз агартушылыкты жаткызуымызга болады. Агартушылык - адамдарға өркениеттің жетекші мұраттары мен нормаларын үйрету. Казактын арасынан шыккан агартушыларды атап отсек олар: Абай, Шакарим, Ыбырай, Шокан Уәлиханов сынды аталарымыз казактын агартушылары болган. Агарту адамнын жетилген санасы, тәрбиесі, билими мен мәдениеті.
Ал гылым философиясы - философияның ғылымды адам іс-әрекетінің ерекше аясы әрі ұдайы дамудағы таным жүйесі ретінде қарастыратын бір саласы. Ғылымның ози уш формага болинеди: накты билим ( биология, физика, химия) танымды әрекет ( таным)  жане әлеуметтік институт - когамдык сананын белгілі билим жүйесі. Ғылым – адамның ең жоғары істерінiң бірi, ал ғылым философиясының тек бір ғана міндеті – тұтастай ғылымды, оның пәндік салаларын логикалық-методология жағынан қамтамасыз ету. Бұл тұжырымдаманың сыңаржақтылығына көзі жеткен ғалымдар ғылым философиясының зерттеу нысандарына елеулі өзгерістер енгізді. Енді осы ғылымның негізгі құрылымымен қатар тарихын зерттеуге ден қойып, бұрыннан белгілі проблемалармен қатар жаңа пәндік мәселелерді, олардың қалыптасу үрдісін қарастырады. Ғылым философиясына диалектиканы жаткыза аламыз. Диалектика - тиршилик дамуы туралы теория мен философиялық әдiс . Диалектика Даму дегенимиз не ? Калай иске асады? Кайда багытталган? . Энгельс диалектиканы алемдеги байланыстар когам мен ойлау казынасы туралы жалпы заңдар десе, ал Аристотель диалектиканы ыктимал пикирлер туралы гылым деген екен. Диалектиканың негізгі заңдары: 1) карама кайшылыктын бирлиги мен куреси, 2) сандық өзгерістің сапалық өзгеріске ұшырау заңы, 3) терістеуді терістеу - жаңа ескини жокка шыгарып, орнын басып, биртиндеп жаңадан ескиге айналып, териске шыгарады.
Корытындылап кетсек, билим жане гылым философиясы философияның ерекше саласы деп айтуға болады.

# data[].attributes.attachment_link.title
5.7 Научное познание и знание - Философия для бакалавров