# data[].attributes.headline
Uczeń z afazją - wskazówki dla nauczycieli

# data[].attributes.subject
Uczeń z afazją - wskazówki dla nauczycieli

# data[].attributes.body
Opublikowane w ramach SCWEW Częstochowa

# data[].attributes.headline
Dziecko z afazją w przedszkolu - wskazówki dla nauczyciela

# data[].attributes.subject
Dziecko z afazją w przedszkolu - wskazówki dla nauczyciela

# data[].attributes.body
Opracowane w ramach SCWEW Częstochowa

# data[].attributes.headline
Zaburzenia rozwoju mowy u dzieci. Informacje wstępne

# data[].attributes.subject
Zaburzenia rozwoju mowy u dzieci. Informacje wstępne

# data[].attributes.body
Opracowane w ramach SCWEW Częstochowa

# data[].attributes.attachment_caption
Uczeń niepełnosprawny ruchową i przewlekle chory w szkole

# data[].attributes.headline
Uczeń niepełnosprawny ruchową i przewlekle chory w szkole

# data[].attributes.subject
Uczeń niepełnosprawny ruchową i przewlekle chory w szkole

# data[].attributes.body
Poleca SCWEW Skarżysko-Kamienna

# data[].attributes.headline
Uczeń z niepełnosprawnością ruchową - dostosowanie wymagań

# data[].attributes.subject
Uczeń z niepełnosprawnością ruchową - dostosowanie wymagań

# data[].attributes.body
Poleca SCWEW Skarżysko-Kamienna

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
﻿

O nie! Ta strona potrzebuje włączonej obsługi języka JavaScript!

Twoja przeglądarka nie obsługuje tego języka lub ma wyłączoną jego obsługę. Włącz wykonywanie kodu JavaScript w swojej przeglądarce internetowej, aby skorzystać ze wszystkich funkcji strony
lub skorzystaj z programu obsługującego język JavaScript, np. Mozilla Firefox, Apple Safari, Opera, Google Chrome lub Windows Internet Explorer w wersji wyższej niż 6.

Niepełnosprawność ruchowa to wszelkie zaburzenia funkcjonowania narządu ruchu, które mogą być wywołane m.in. uszkodzeniami lub zaburzeniami czynności układu nerwowego, chorobami uwarunkowanymi genetycznie, stanami pourazowymi, wadami wrodzonymi lub innymi przyczynami, których konsekwencją jest ograniczenie sprawności ruchowej.
Schorzenia najczęściej powodujące u dzieci niepełnosprawność ruchową to:

mózgowe porażenie dziecięce;

dystrofia postępująca mięśni;

przepuklina oponowo-rdzeniową;

skrzywienie boczne kręgosłupa;

inne, w tym: wrodzona sztywność stawów, choroby nerwowo-mięśniowe (w tym rdzeniowy zanik mięśni, neuropatie, miopatie), fakomatoza, kolagenoza, nowotwory kości, martwica kości, miastenia, osteoporoza, polineuropatia, porażenie splotu ramiennego, wady stóp, wodogłowie, wrodzona łamliwość kości, oraz amputacje wstępujące na skutek urazów i wypadków.

Niepełnosprawność ruchowa zwykle ogranicza nie tylko możliwości lokomocyjne i manipulacyjne dziecka, ale także jego doświadczenia poznawcze, kontakty społeczne i możliwości samorealizacji w różnych dziedzinach. Trudności edukacyjne dziecka z niepełnosprawnością ruchową zależą od rodzaju dysfunkcji, jej stopnia oraz czasu wystąpienia. Najczęstsze symptomy trudności:

ograniczenie, a czasami nawet całkowity brak samodzielnej aktywności ruchowej;

ograniczone możliwości poznania schematu ciała i rozumienia pojęć określających stosunki przestrzenne oraz umiejętności oceny odległości i przemieszczania się w przestrzeni;

problemy z przyjęciem i utrzymaniem, zwłaszcza przez dłuższy czas, prawidłowej pozycji dobranej do rodzaju aktywności, a związku z tym:

problemy z koncentrację na wykonywanym zadaniu,

zaburzenie obserwacji czynności nauczyciela i prezentowanych przez niego pokazów,

szybka męczliwość;

trudności z prawidłowym chwytem uniemożliwiające utrzymanie przyboru do pisania/rysowania, przewracanie kartek w książce lub zeszycie ćwiczeń, manipulowanie przedmiotami;

osłabiona kontrola wykonywanych ruchów precyzyjnych utrudniająca naukę czytania i pisania, zdobywania doświadczeń przedmatematycznych, rozumienia i wnioskowania na materiale obrazkowym/graficznym;

ruchy mimowolne czy synkinezje (współruchy) znacznie ograniczające nabywanie podstawowych technik szkolnych (czytania, pisania i liczenia), a potem biegłe posługiwanie się nimi na kolejnych etapach edukacji;

słabsza pamięć ruchowa oraz trudność w prawidłowym odtworzeniu pokazanego ruchu (szczególnie skomplikowanych sekwencji ruchowych w odpowiedniej kolejności), co utrudnia naśladowanie i samodzielne planowanie ruchu;

znacznie wydłużone w czasie wykonywanie czynności ruchowych powodujące problemy z nadążaniem z wykonaniem poleceń w czasie zbliżonym do pozostałych uczniów w klasie;

obniżona koncentracja uwagi np. z powodu trudności z utrzymaniem właściwej pozycji;

niekiedy zachowania agresywne i buntownicze, niska lub zbyt wysoka (nieadekwatna) samoocena, trudności w relacjach społecznych, zaburzenia komunikacyjne, obniżenie nastroju czy występowanie lęków o własne zdrowie i przyszłość.

Wskazówki do pracy z uczniem:

zniesienie barier architektonicznych (w szkole ogólnodostępnej możemy jedynie mówić o ich ograniczeniu);

dostosowanie miejsca pracy m.in. tak, aby uczeń mógł przyjąć niemęczącą, prawidłową pozycję siedzącą;

dostosowanie i zmodyfikowanie pomocy szkolnych tak, by uczeń mógł z nich w pełni korzystać;

oferowanie dziecku na zajęciach lekcyjnych gotowych formatek wykresów, tabel oraz modeli tak, aby mogło je ono same wypełnić, bez konieczności rozrysowywania całego schematu;

jeśli uczeń ze znaczną niepełnosprawnością ruchową ma szczególne trudności z realizacją standardów wymagań związanych z umiejętnościami wykonawczymi, to część tych umiejętności powinna być przełożona z formy "potrafi wykonać" na "wie, jak wykonać";

zachęcania dziecka do podejmowania częstych interakcji społecznych i zawierania przyjaźni;

dawania okazji do wykazywania się samodzielnością;

budowanie adekwatnej samooceny i realistycznych aspiracji.

BIBLIOGRAFIA

Antoszkiewicz E., (2016), Tworzenie warunków edukacyjnych dla ucznia z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, Warszawa
Attwood T., (2013), Zespół Aspergera. Kompletny przewodnik, Gdańsk

Attwood T., (2006), Zespół Aspergera, Poznań

Bogdanowicz M., Adryjanek A., (2004), Uczeń z dysleksją w szkole. Poradnik nie tylko dla polonistów, Gdynia

Bogdanowicz M., Czabaj R., (2008), Modelowy system profilaktyki i pomocy psychologiczno-pedagogicznej ucznia z dysleksją, Gdańsk

Borkowska M., (2005), Niepełnosprawność ruchowa u dzieci. W: Uczeń z niepełnosprawnością ruchową w szkole ogólnodostępnej. Loska, M., Myślińska, D. (red), Warszawa

Brejnak W., (2003), Dysleksja, Warszawa

Cybulska R., Dryjańska J., Gotlin K., Kłoda M., Pomorska K., Pyzikiewicz A., (2016), Uczeń z zespołem Aspergera w szkole ogólnodostępnej, Warszawa

Dembo M., H., (1997), Stosowana psychologia wychowawcza, Warszawa

Dyrda K., Rosińska J., (2016), Mam zespół Aspergera. Podręcznik dla uczniów i nauczyciel, Warszawa

Elliott J., Place M., (2000), Dzieci i młodzież w kłopocie, Warszawa

Grodzka M., (2000), Dziecko autystyczne. Dziennik terapeuty, Warszawa

Grygier U., Sikorska I., (2008), Mój uczeń pracuje inaczej. Wskazówki metodyczne, Kraków

Herzyk A., (1992), Afazja i mutyzm dziecięcy, Lublin

Jagielska. G., (2010), Dziecko z autyzmem i zespołem Aspergera w szkole i przedszkolu, Warszawa

Kordyl Z., (1968), Psychologiczne problemy afazji dziecięcej, Warszawa

Lipkowski O., (1981), Pedagogika specjalna. Zarys, (Warszawa)

Loska M., Myślińska D., (2005), Uczeń z niepełnosprawnością ruchową w szkole ogólnodostępnej, Warszawa

Maruszewski M., (1966), Afazja. Zagadnienia teorii i terapii, Warszawa

Sawa B., (1990), Dzieci z zaburzeniami mowy, Warszawa

Święcicka J., (2010), Uczeń z zespołem Aspergera. Praktyczne wskazówki dla nauczyciela, Kraków

Szumska J., (1982), Zaburzenia mowy u dzieci, Warszawa

Tanajewska A., Naprawa R., Stawska J., (2014), Praca z uczniami ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, Warszawa

Wyczesany J., (2012), Wybrane aspekty diagnozy i terapii osób z niepełnosprawnością intelektualną. W: Niepełnosprawność intelektualna. Bobińska K., Pietras T., Gałecki P. (red), Wrocław

Myśli o wychowaniu
Dobre wychowanie polega nie na tym, że nie oblejesz obrusa sosem, lecz na tym, że nie zauważysz, kiedy to zrobi ktoś inny - Antoni Czechow

Podziel się z innymi:

﻿

Facebook - Lubię To:

﻿

# data[].attributes.attachment_link.title
PEDAGOG SZKOLNY - uczeń z niepełnosprawnością ruchową - dostosowanie wymagań

# data[].attributes.attachment_link.description
﻿ O nie! Ta strona potrzebuje włączonej obsługi języka JavaScript! Twoja przeglądarka nie obsługuje tego języka lub ma wyłączoną jego obsługę. Włącz wykonywanie kodu JavaScript w swojej przeglądarce internetowej, aby skorzystać ze wszystkich funkcji strony lub skorzystaj z programu obsługującego język JavaScript, np.

# data[].attributes.headline
Dziecko z niepełnosprawnością ruchową - trudności w funkcjonowaniu w przedszkolu i szkole

# data[].attributes.subject
Dziecko z niepełnosprawnością ruchową - trudności w funkcjonowaniu w przedszkolu i szkole

# data[].attributes.body
Poleca SCWEW Skarżysko-Kamienna

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Pedagogika Specjalna - portal dla nauczycieli

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dziecko na etapie edukacji przedszkolnej oraz w pierwszych latach nauki szkolnej charakteryzuje nieustająca potrzeba poruszania się, określana inaczej jako „głód ruchu". Niestety można rzec, że ogromną niesprawiedliwością jest, iż nie każdemu dziecku taka szansa jest dana. Niektóre dzieci borykają się ze schorzeniami uniemożliwiającymi im poruszanie się w stopniu całkowitym lub niepełnym, często wiąże się to z deformacjami ciała.

Za niepełnosprawność ruchową uznaje się „wszelkie zaburzenia funkcjonowania narządu ruchu człowieka, które mogą być wywołane m.in. uszkodzeniami lub zaburzeniami czynności układu nerwowego, chorobami uwarunkowanymi genetycznie, stanami pourazowymi, wadami wrodzonymi lub innymi przyczynami, których konsekwencją jest ograniczenie sprawności ruchowej"[1].

Dziecko niepełnosprawne napotyka na swej życiowej drodze mnóstwo problemów, które z reguły wymagają pomocy osób dorosłych. Jak wiadomo, wszystkie dzieci zasługują na pomoc i wskazówki od dorosłych, lecz sytuacja dzieci dotkniętych niepełnosprawnością komplikuje znacząco ichpołożenie. Mam tu na myśli nie tylko codzienne funkcjonowanie w obszarze domowym, lecz przede wszystkim możliwości edukacyjne dziecka.

„Niepełnosprawność ruchowa może wpływać niekorzystnie na możliwości edukacyjne dzieci, ponieważ każda aktywność szkolna związana jest z poruszaniem się - nawet jeśli stopień ruchu jest minimalny, to jednak stanowi on dla dzieci z dysfunkcją narządu ruchu poważne ograniczenie"[2].

Wiadomo, że rodzaj problemów, z jakimi zmaga się dziecko z niepełnosprawnością ruchową, zależy od stopnia niepełnosprawności, lecz w większości przypadków takie dziecko potrzebuje dodatkowego oprzyrządowania, by móc się przemieszczać. Etap przedszkola to czas pojawiania się prób samodzielności dziecka, co w przypadku dzieci niepełnosprawnych nie ujawni się, gdyż wymagają pomocy bliskich osób.

Rodzice bądź osoby sprawujące na co dzień opiekę nad dzieckiem niepełnosprawnym starają się we wszystkim je wyręczać. Może to niestety doprowadzić do wyuczonej bezradności dziecka i braku chęci do podjęcia inicjatywy wykonania określonego zadania. Zadanie na miarę jego możliwości, staje się dla niego niewykonalne i zaczyna przysparzać kolejnych problemów. Znacznemu obniżeniu ulega poziom motywacji wewnętrznej dziecka, gdyż zdaje się ono na innych, a siebie postrzega jedynie przez pryzmat swojej niepełnosprawności.

Pojawić się może niecierpliwość, wybuchy agresji, postawy roszczeniowe wobec osób z otoczenia. Bywają niestety sytuacje, gdzie dziecko pomimo niepełnosprawności, nie może liczyć na stosowną pomoc osób z rodziny, na odpowiednią opiekę lekarską, na pomoc w edukacji, co często wynika z sytuacji związanej z zaniedbaniem dziecka przez rodziców, brakiem odpowiednich warunków środowiskowych. Wówczas nie tylko mamy do czynienia z pogłębiającymi się problemami zdrowotnymi niepełnosprawnego dziecka, lecz również z jego wyalienowaniem w społeczeństwie, niemożnością nawiązywania relacji z innymi rówieśnikami.

Jednakże może się okazać, że zaistnieje również brak pomocy w instytucji przedszkola czy szkoły, co spowodowałoby dyskwalifikację dziecka już na samym początku edukacji. Dziecko z niepełnosprawnością ruchową rozpoczynające naukę w placówce, zaczyna być świadome swojej niemocy porównując się względem innych. Jest to okres postrzegania innych i siebie względem otoczenia.

Koordynacja wzrokowo-ruchowa dziecka niepełnosprawnego motorycznie jest często zaburzona. Czytanie i pisanie stanowi nie lada wyzwanie. Ze względu na niepełnosprawność, dziecku ciężko jest wytrzymać w określonej pozycji, np. zauważalne jest to w czasie zajęć lekcyjnych. Umiejętność koncentracji również ulega obniżeniu. Postrzeganie bywa zniekształcone poznawczo. Dziecko napotyka na ogromne trudności spowodowane brakiem opanowania umiejętności lokomocyjno-komunikacyjnych na stosownym poziomie. W szkole mogą pojawić się kłopoty związane z pamięcią, z odwzorowywaniem sekwencji i wykonywaniem manualnych zadań, często może pojawić się problem z mową z uwagi na nieprawidłowości w rozwoju mowy wynikające z niepełnosprawności lub ze względu na lęk społeczny wobec innych osób.

Brak należytej opieki, zdecydowanie obniża możliwości poznawcze dziecka, niekiedy nawet wzmaga poczucie wstydu, co może prowadzić do wyobcowania dziecka ze środowiska rówieśniczego.

Kolejną barierą nie do pokonania w sposób samodzielny jest niedostosowanie „techniczne" placówki. Dzieci uczęszczające do szkół, zmagają się z brakiem możliwości samodzielnego przemieszczania się. Nie wszystkie szkoły są dostosowane do potrzeb dzieci niepełnosprawnych, nie posiadają podjazdu dla wózka inwalidzkiego, windy, odpowiednich toalet.

Dzieci niepełnosprawne często są chwiejne emocjonalnie, potrzebują nie tylko wsparcia w postaci fizycznej, jakimi są sprzęty i pomoc w ubieraniu, utrzymaniu higieny, lecz ważne są dla nich okazywane im emocje, ponieważ zazwyczaj nastrój osób niepełnosprawnych bywa obniżony. Niektóre dzieci niepełnosprawne ruchowo nie potrafią właściwie okazywać emocji, lecz oczekują ciepła, uznania od innych, co jest zrozumiałe.

Ważnym jest, by dziecko nie odczuwało litości ze strony innych osób, by traktować je na równi z rówieśnikami, mając na uwadze oczywiście możliwości dziecka dotkniętego niepełnosprawnością. Takie dziecko musi nauczyć się funkcjonowania w sposób, w jaki funkcjonują inni ludzie, bez postrzegania siebie jako człowieka tylko i wyłącznie niepełnosprawnego.

Dzieci z niepełnosprawnością motoryczną osiągają później dojrzałość szkolną. W przypadku dzieci w wieku przedszkolnym, które są niepełnosprawne, przyjmuje się, że treści podstawy programowej zostały przyswojone przez dziecko z pomocą nauczyciela wspomagającego.

Podczas edukacji szkolnej należy zorganizować dzieciom kształcenie na zasadzie indywidualizacji nauczania. Należy wziąć pod uwagę możliwości psychofizyczne dziecka i tempo przyswajania poszczególnych umiejętności.

Najistotniejszym elementem jest nawiązanie komunikacji nauczyciela z uczniem niepełnosprawnym motorycznie. Wiadomym jest, że mowa dziecka ulega często zniekształceniu z uwagi na nieprawidłowości w jej rozwoju, wynikające z niepełnosprawności. Niekiedy też dziecko przejawia lęk przed nawiązaniem dialogu z osobami innymi niż członkowie najbliższej rodziny. Czynnikami zaburzającymi komunikację z dzieckiem z niepełnosprawnością ruchową, są: „słaba koncentracja uwagi, dysharmonia rozwoju, nadpobudliwość, męczliwość, bierność, niekiedy zachowania agresywne i buntownicze, niska lub zbyt wysoka (nieadekwatna) samoocena, trudności w relacjach społecznych, zaburzenia komunikacyjne, obniżenie nastroju czy występowanie lęków o własne zdrowie i przyszłość"[3].

Ważne, by dziecko czuło się traktowane na równi z rówieśnikami, pomimo obniżenia wobec niego wymagań edukacyjnych. Ocena dziecka z niepełnosprawnością ruchową powinna spełniać funkcję informacyjną, wspierającą oraz motywacyjną. Ważne, by w razie wątpliwości, nakierowana była na korzyść dla dziecka.

Praca z dzieckiem niepełnosprawnym motorycznie niesie ze sobą obnażenie faktu niedostosowania wielu szkół. Dzieci niepełnosprawne wymagają specjalistycznych urządzeń typu: nakładki, stabilizatory dla głowy, stóp, pochyłe blaty z ogranicznikami, by nie spadały im przybory szkolne. W sali lekcyjnej natomiast podłoże powinno być antypoślizgowe. Niestety sytuacja „techniczna" szkół pozostawia wiele do życzenia.

Praca z dzieckiem niepełnosprawnym ruchowo zobowiązuje nauczyciela do dostosowania treści edukacyjnych. „Nauczyciele i specjaliści, którzy prowadzą zajęcia edukacyjne, podejmując się pracy z dzieckiem z niepełnosprawnością ruchową są zobowiązani do opracowania indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego, który uwzględnia w swojej treści podstawę programową. W programie dla ucznia z niepełnosprawnością ruchową powinny znaleźć się informacje dotyczące zakresu niezbędnych adaptacji treści, metod, form i środków. Należy również ustalić formy i rodzaje zajęć dodatkowych i nadobowiązkowych, które będą uwzględniały również cele rehabilitacyjne"[4].

Istotna jest wstępna obserwacja i diagnoza nauczyciela, która pomoże mu ocenić w jakim stopniu dziecko radzi sobie z trudnościami wynikającymi z jego niepełnosprawności i jak przyswaja poszczególne treści edukacyjne. Indywidualizacja nauczania sprzyja takiemu wykreowaniu zadań dla ucznia, by mógł podołać wyzwaniu na bazie posiadanych już umiejętności oraz by częściowo poszerzył przy tym swą wiedzę o nowe treści.

Należy również pamiętać o zasadzie oszczędzania zbytecznego wysiłku dziecka, by nie poczuło się ono przeciążone nadmiarem zadań. Należy zauważać zmiany w samopoczuciu dziecka oraz moment zmęczenia nauką. Dziecko powinno mieć też możliwość ekspresji swych emocji oraz samorealizacji. Można tego dokonać przykładowo poprzez dzieła muzyczne lub plastyczne albo przy pomocy bajkoterapii.

Najważniejszą zasadą jest ograniczenie skutków, jakie wyrządza niepełnosprawność ruchowa dziecku w jego codziennym funkcjonowaniu. By móc tego dokonać nauczyciel powinien:

„umieć rozładować u dziecka napięcie psychoruchowe (np. poprzez ćwiczenia rozluźniające);

dostosować tempo pracy uczniów do aktualnej dynamiki procesów nerwowych z uwzględnieniem mechanizmów powstawania zmęczenia i jego faz;

wprowadzać ćwiczenia wzmacniające koordynację psychoruchową;

prezentować zjawiska wieloaspektowo tak, by uruchomić jak najwięcej analizatorów zmysłowych;

kompensować braki ucznia w zakresie emocjonalno-poznawczym i kinestetyczno-ruchowym;

unikać gwałtownych zmian w aktywnościach dziecka;

zapobiegać dekompensacji wszystkich wyćwiczonych już umiejętności"[5].

Adaptacja treści do możliwości psychofizycznych ucznia z niepełnosprawnością ruchową wymaga ciągłej modyfikacji warsztatu pracy. Nauczyciel musi zmieniać metody pracy i środki dydaktyczne, by wzbudzić motywację w dziecku do podjęcia działania. Odczuwane przez dziecko wsparcie ze strony nauczyciela skutkuje zwiększoną samooceną i niwelowaniem postrzegania siebie jedynie przez pryzmat osoby niepełnosprawnej.

Bibliografia:
[1] Podniesienie efektywności kształcenia uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, MEN, Warszawa 2010, s. 98 [2] J. Rafał-Łuniewska,Dostosowanie wymagań edukacyjnych dla dzieci z niepełnosprawnością ruchową i afazją w edukacji wczesnoszkolnej, ORE Warszawa 2016 [3] Ministerstwo Edukacji Narodowej,Podniesienie efektywności kształcenia uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, Warszawa 2010, s. 103 [4] Ministerstwo Edukacji Narodowej,Podniesienie efektywności kształcenia uczniów ... op.cit., s. 114. [5] Tamże, s. 124-125.Autor: Anna Boczkowska - Czytelniczka Portalu

# data[].attributes.attachment_link.title
Dziecko z niepełnosprawnością ruchową - trudności w funkcjonowaniu w przedszkolu i szkole

# data[].attributes.attachment_link.description
Dziecko na etapie edukacji przedszkolnej oraz w pierwszych latach nauki szkolnej charakteryzuje nieustająca potrzeba poruszania się, określana inaczej jako „głód ruchu". Niestety można rzec, że ogromną niesprawiedliwością jest, iż nie każdemu dziecku taka szansa jest dana. Niektóre dzieci borykają się ze schorzeniami uniemożliwiającymi im poruszanie się w stopniu całkowitym lub niepełnym, często wiąże się to z deformacjami ciała.

# data[].attributes.body
Poleca SCWEW Skarżysko - Kamienna

# data[].attributes.body
Opracowane w ramach SCWEW Sosnowiec

# data[].attributes.headline
specjalistyczny sprzęt asystujący i wspomagający

# data[].attributes.subject
specjalistyczny sprzęt asystujący i wspomagający

# data[].attributes.body
Przegląd dostępnego sprzętu asystującego i wspomagającego na rynku.  Opracowane w ramach  SCWEW Sosnowiec

# data[].attributes.headline
specjalistyczne oprogramowanie wpierające edukację i terapię

# data[].attributes.subject
specjalistyczne oprogramowanie wpierające edukację i terapię

# data[].attributes.body
Przegląd dostępnego oprogramowania na rynku. Opracowane w ramach SCWEW Sosnowiec

# data[].attributes.headline
Dostosowanie sprzętu komputerowego do osób niepełnosprawnych ruchowo

# data[].attributes.subject
Dostosowanie sprzętu komputerowego do osób niepełnosprawnych ruchowo

# data[].attributes.body
Opracowane w ramach szkoleń w wypożyczalni SCWEW Sosnowiec

# data[].attributes.headline
Fundacja Ekotextil- darmowa wypożyczalnia dla osób z dysfunkcjami ruchu.

# data[].attributes.subject
Fundacja Ekotextil- darmowa wypożyczalnia dla osób z dysfunkcjami ruchu.

# data[].attributes.body
Zespół SCWEW Kalisz poleca!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Fundacja Eco Textil - Od Was dla Was

Eko Akcje

Na czym polega akcja?
Uczniowie, ich rodzice oraz pracownicy szkoły oddają niepotrzebną odzież do specjalnego kontenera, ustawionego na terenie danej placówki. Po zakończonej zbiórce, nasza Fundacja odbiera zebraną odzież, która trafia do sortowni, a następnie - w różnej formie zostaje wprowadzona do drugiego obiegu. Dzięki zbiórkom odzieży w szkołach, dzieci i młodzież, mogą zadbać o środowisko w miejscu, w którym spędzają mnóstwo czasu, a jednocześnie przekazują cenne wartości swoim rówieśnikom

W ramach naszych działań regularnie współpracujemy z firmami. Zorganizowaliśmy już wiele pozytywnych akcji tematycznie związanych z zbiórką tekstyliów np. z firmą Auchan, Mohito, siecią Designer Outlet, Aleja Bielany Wrocław jak również z firmami i lokalnymi partnerami z województwa świętokrzyskiego.

Masz pomysł na wspólny projekt? Chcesz, aby Twoja firma zaangażowała się w wartościową akcję CSR-ową? Napisz do nas: fundacja@ecotextil.pl.
Razem możemy więcej!

Szukamy Fundacji, organizacji pozarządowych, szkół specjalnych, jednostek samorządowych w miastach powiatowych, które dysponują odrobiną miejsca, czasu oraz chęci do prowadzenia punktu wypożyczeń sprzętu rehabilitacyjnego. Wypożyczalnia jest całkowicie bezpłatna, zarówno wypożyczający jak i Partnerzy Fundacji ( jednostki koordynujące działania organizacyjne) nie ponoszą żadnych kosztów związanych z korzystaniem ze sprzętu. Niepełnosprawni oraz osoby wymagające czasowej rehabilitacji mają do dyspozycji rowery trójkołowe, wózki inwalidzkie, balkoniki ortopedyczne czy kule łokciowe.

Fundacja zapewnia sprzęt, naprawy oraz ewentualną wymianę uszkodzonego sprzętu na nowy. Wszystkich zainteresowanych prosimy o kontakt fundacj@ecotextil.pl

Ostatnie

Wózki inwalidzkie udostępniane przez Fundację Eco Textil można wypożyczyć zarówno w wypożyczalni internetowej sprzętu rehabilitacyjnego oraz w jednym z 226 punktów stacjonarnych ulokowanych w naszym kraj. Wypożyczenie jest bezpłatne, wystarczy...

Ty też możesz pomóc!
Nie wyrzucaj zużytej odzieży na śmieci - umieść ją w pojemniku Eco Textil

Każdy może stać się fundatorem roweru dla niepełnosprawnego. Wystarczy , że niepotrzebne ubrania oddasz do pojemnika z logo Fundacji Eco Textil, lub Polskiego Czerwonego Krzyża.

Strona wykorzystuje pliki cookies w celu zapewnienia wygody przy korzystaniu z pełnej funkcjonalności. Warunki przechowywania i dostępu do plików cookies możesz zmienić w ustawieniach swojej przeglądarki. Akceptuję

# data[].attributes.attachment_link.description
Fundacja Eco Textil - Od Was dla Was Na czym polega akcja? Uczniowie, ich rodzice oraz pracownicy szkoły oddają niepotrzebną odzież do specjalnego kontenera, ustawionego na terenie danej placówki. Po zakończonej zbiórce, nasza Fundacja odbiera zebraną odzież, która trafia do sortowni, a następnie - w różnej formie zostaje wprowadzona do drugiego obiegu.

# data[].attributes.headline
INTEGRACJA - Osoby z niepełnosprawnością ruchową

# data[].attributes.subject
INTEGRACJA - Osoby z niepełnosprawnością ruchową

# data[].attributes.body
Zespół SCWEW Kalisz poleca!

# data[].attributes.attachment_link.title
INTEGRACJA - Osoby z niepłnosprawnością ruchową

# data[].attributes.body
ABC Dostępności

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Stałymi elementami artykułów z cyklu ABC Dostępności są pytania: „dla kogo jest dany przedmiot?", „gdzie powinno się go stosować?", „ile kosztuje?". W przypadku drzwi odpowiedzi wydają się oczywiste. Jaki ma sens jakikolwiek budynek bez wejścia, które zazwyczaj zabezpieczone jest drzwiami? Najważniejsze jest jednak co innego. Nieważne, czy otwierają się klamką, uchwytem, czy automatycznie - drzwi powinny służyć wszystkim użytkownikom. Każdy ma przecież prawo dostać się do budynku.

Jak działają drzwi?

Można powiedzieć: wiadomo, otwierają się i zamykają. Ale w jaki sposób? To już zależy od ich konstrukcji. Można je podzielić na kilka sposobów.

Po pierwsze, ze względu sposób otwierania:

ręczne - plusem jest oczywiście minimalna awaryjność, jednak problemem dla osób z niesprawnymi rękami mogą być zbyt duża waga skrzydła drzwi, źle ustawiony samozamykacz czy choćby silny wiatr;

automatyczne - są o wiele wygodniejsze dla wielu użytkowników, bo nie wymagają użycia siły, są jednak droższe, istnieje ryzyko awarii, a w przypadku drzwi rozwieranych problemem może być niebezpieczeństwo uderzenia użytkownika skrzydłem;

półautomatyczne - ich otwarcie nie wymaga wprawdzie wysiłku, ale w tym celu trzeba nacisnąć przycisk lub ruszyć nimi (aktywuje to wspomaganie), co może być trudne np. dla osób z porażeniem czterokończynowym lub osób niewidomych, które np. muszą zlokalizować przycisk.

Po drugie, drzwi można podzielić ze względu na rodzaj skrzydła:

rozwierane („do siebie" lub „od siebie") - żeby nie stanowiły bariery dla osób, które mają problemy z poruszaniem się, musi być przy nich zapewniona odpowiednia przestrzeń manewrowa, a drzwi otwierane ręcznie nie mogą wymagać użycia dużej siły i powinny mieć odpowiedni kształt klamki; do tego warto pamiętać, że tego typu drzwi mogą po otwarciu stanowić zagrożenie np. dla przechodzących osób z niepełnosprawnością wzroku;

przesuwne - te z kolei nie są zagrożeniem po otwarciu, jeśli jednak ich konstrukcja wymaga schowania w ich powierzchni klamki, może być ona trudna do chwycenia przez osoby z problemami manualnymi; warto też pamiętać, że także i w tym przypadku drzwi muszą przesuwać się lekko, nie powinny stawiać zbędnego oporu; warto też wiedzieć, że drzwi tego rodzaju nie można stosować na drogach ewakuacyjnych, ponieważ w panice użytkownik może sobie nie poradzić z ich otwarciem (chyba że system w przypadku alarmu otwiera je automatycznie i zostawia w tej pozycji);

obrotowe - zazwyczaj nie są dostępne dla osób poruszających się na wózku, sprawiają też kłopoty osobom z niepełnosprawnością wzroku, dlatego obok drzwi obrotowych musi być także zapewnione dodatkowe wejście z drzwiami rozwieranymi lub przesuwnymi;

wahadłowe - można je popchnąć w każdą stronę, więc łatwiej je otworzyć np. osobie poruszającej się na wózku, generalnie jednak nie są zalecane; ich konstrukcja i pewnego rodzaju bezwładność stwarza ryzyko zarówno dla osób przechodzących przez nie, jak i dla innych, choć technika poszła do przodu i ich ruch powrotny można np. spowalniać odpowiednimi zawiasami.

Jak powinny wyglądać drzwi?

To zależy od wielu czynników, jak wygoda użytkowników, położenie samych drzwi, kontrola dostępu, wychładzanie budynku, przepisy przeciwpożarowe. Inne są nieco wymogi dotyczące drzwi wejściowych, inne natomiast - drzwi wewnątrz budynku. Choć szerokość drzwi jest generalnie jednakowa, to już przy wejściu do budynku istotna będzie choćby wielkość przedsionka. Specyficzne są drzwi obrotowe oraz wahadłowe, które wymagają zapewnienia alternatywy np. dla osób poruszających się na wózkach.

Drzwi nie powinny stawiać zbyt wielkiego oporu, nie każdy dysponuje przecież dużą siłą. Czasem jednak trzeba pokonać wiatr (przy wejściu do budynku) lub podciśnienie (na granicy stref pożarowych). Przy wejściu do budynku można sobie z tym poradzić montując drzwi przesuwne - automatyczne lub półautomatyczne. Na granicy stref pożarowych można natomiast zastosować elektromagnes, który utrzymuje drzwi w pozycji otwartej i zwalnia je w sytuacji alarmowej (to jedynie jedno z rozwiązań, bo można to rozwiązać także na inne sposoby).

Skrzydło

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, drzwi wejściowe do budynku czy mieszkania powinny mieć co najmniej 90 cm szerokości (w świetle ościeżnicy) i minimum 2 m wysokości.

W drzwiach dwuskrzydłowych, które otwierane są ręcznie, wymiary te dotyczą głównego skrzydła. To samo dotyczy drzwi przesuwnych, a jeśli zimą zmniejszana jest szerokość ich otwarcia, wciąż powinno być to nie mniej niż 90 cm. Warto jednak pamiętać, że zmniejszenie szerokości otwierania się drzwi przesuwnych jest niekorzystne dla osób z niepełnosprawnością wzroku, przyzwyczajonych do określonej szerokości wejścia. Podobny efekt, oparty o pewne przyzwyczajenia, może dotyczyć osób pełnosprawnych. Skutek jest prosty do przewidzenia - wpadanie użytkowników na skrzydła drzwi lub zahaczanie o nie.

Także drzwi wewnątrz budynków użyteczności publicznej powinny mieć minimum 90 cm szerokości, natomiast drzwi wewnątrz mieszkań - nie mniej niż 80 cm, choć dla wielu osób z niepełnosprawnością bardziej komfortowe będą o 10 cm szersze.

Próg

Najlepiej, gdyby progu nie było w ogóle, ale z przyczyn technicznych nie zawsze jest to możliwe. Wspomniane rozporządzenie mówi jednak o tym, że próg w drzwiach wejściowych do budynku i mieszkań nie może być wyższy niż 2 cm. Jeśli progu nie da się uniknąć, dobrze jest odpowiednio wyprofilować go przez zaokrąglenie lub fazowanie jego krawędzi. Niedopuszczalne jest natomiast stosowanie progów w drzwiach wewnętrznych, prócz wejść do pomieszczeń technicznych.

Klamki

Ich kształt jest bardzo ważny zwłaszcza dla osób z nie do końca sprawnymi dłońmi. Klamki powinny więc mieć kształt litery L lub C, o przekroju raczej okrągłym niż prostokątnym. Można też zastosować pionowe lub poziome pochwyty.

Klamka nie powinna znajdować się zbyt wysoko. Zarówno dla osób chodzących, jak i poruszających się na wózku najlepsze będzie zamontowanie jej na wysokości 100-110 cm.

Gałka zamiast klamki, zwłaszcza taka, którą trzeba obrócić, może sprawiać poważne kłopoty osobom z niesprawnymi dłońmi, w tym starszym

Oznaczenia dotykowe

We wnętrzach budynków, zwłaszcza użyteczności publicznej, na drzwiach lub tuż obok nich umieszcza się oznaczenia dotykowe nt. funkcji poszczególnych pomieszczeń. Można w ten sposób przekazać informację o numerze pokoju, ewentualnie także nazwie działu czy nazwiskach i funkcjach osób pracujących w pomieszczeniu.

Informacje dotykowe powinny być zamieszczone w alfabecie Braille'a. Ponieważ nie wszystkie osoby z niepełnosprawnością wzroku go znają, można dodatkowo przygotować wypukłe litery lub wypukłe piktogramy. Całość informacji o funkcjach pomieszczeń powinna znajdować się na wysokości ok. 140-160 cm - na skrzydle drzwi lub na ścianie obok nich. Najważniejsze, by wszędzie były w tym samym miejscu. Towarzyszyć powinna im oczywiście informacja wizualna. Pojawiają się też rozwiązania informacyjne, oparte na nowoczesnych technologiach, np. systemy dźwiękowe, łączące się z aplikacją w telefonie.

Inne przydatne informacje

Stosując samozamykacze należy pamiętać, by nie stawiały zbyt dużego oporu osobom otwierającym drzwi.

W drzwiach automatycznych czujniki muszą być ustawione tak, by reagowały na osoby o różnym wzroście lub poruszające się na wózku. Drzwi powinny też mieć system, który w przypadku kontaktu z przeszkodą (w tym ich użytkownikiem) albo jeszcze lepiej: przed tym kontaktem, powstrzyma ruch drzwi i ponownie je otworzy.

Ewentualne czytniki kart dostępu lub przyciski otwierania drzwi powinny znajdować się na wysokości 80-110 cm. Podobnie jest w przypadku domofonu lub wideofonu (decydujące powinno być położenie przycisków), a mikrofon i kamerka muszą obejmować zasięgiem także osobę poruszającą się na wózku lub niskiego wzrostu. Przy okazji, panele dotykowe nie przydadzą się osobom z niepełnosprawnością wzroku.

Warto też zajrzeć do publikacji „Włącznik. Projektowanie bez barier", autorstwa Kamila Kowalskiego, w której podane są m.in. szczegóły dotyczące prawidłowej przestrzeni manewrowej przy drzwiach, zgodnie z normą ISO 21542:2011.

Jakich błędów nie popełniać przy projektowaniu i montowaniu drzwi?

Błędem jest często brak możliwości otwarcia od zewnątrz drzwi do budynku, które są alternatywą dla drzwi obrotowych. Zapewnienie takiego wejścia to wymóg prawny, zdarza się jednak, że w praktyce osoba poruszająca się na wózku musi czekać, aż ktoś ze środka zauważy ją i wpuści. Litera prawa jest więc wypełniona, ale jego duch - niekoniecznie.

Warto zwracać uwagę na to, gdzie drzwi są montowane. W jednej z nadmorskich galerii handlowych po skargach klientów musiano po pewnym czasie zastosować inne drzwi, ponieważ silny wiatr od morza uniemożliwiał części osób ich otwarcie.

Jeśli drzwi są szklane, powinny zawierać na odpowiedniej wysokości jakiś element, który łatwo zauważyć. Może to być naklejka, może być logo firmy. Może to być naprawdę estetyczne, a przy tym skuteczne. To bardzo ważne zwłaszcza dla osób słabowidzących, jednak nie tylko dla nich. Trudno pewnie znaleźć kogoś, kto nigdy nie wpakował się w szklane drzwi...

Dostępne drzwi w praktyce

Drzwi wejściowe do budynku Urzędu Dzielnicy Ursynów w Warszawie dostępne są dla wszystkich użytkowników. Zastosowano parę drzwi otwieranych ręcznie oraz drzwi automatyczne przesuwne. Wejście umieszczono na poziomie terenu. Strefa wejściowa pozbawiona jest wystających ponad powierzchnię wycieraczek i kratek, które mogłyby utrudniać poruszanie się. Szklane drzwi oznaczono poziomym pasem w kolorze czerwonym. Wejście obramowano czerwonymi kolumnami i daszkiem, co znacznie ułatwia jego znalezienie.

Przeszklone drzwi wejściowe w budynku Skanska Generation Park X, oznakowane pasami na dwóch wysokościach. Obok drzwi obrotowych zapewniono drzwi rozwierane ręcznie, z klamkami po stronie zewnętrznej i wewnętrznej. Przy drzwiach obrotowych zastosowano dwa przyciski:

górny - służacy do awaryjnego zatrzymania drzwi,

dolny - do spowolnienia ruchu drzwi, np. przez osobę starszą lub poruszającą się na wózku.

Drzwi - ekspert radzi

Kamil Kowalski, projektant dostępności, dyrektor Integracja LAB

Przy projektowaniu budynku powinniśmy dążyć do tego, by każdy był w stanie samodzielnie z niego korzystać, a nie być skazanym na czyjąś pomoc. Dotyczy to oczywiście także i drzwi.

Problemem bywa choćby siła, jakiej trzeba użyć do otwarcia drzwi, ponieważ skrzydło jest zbyt ciężkie lub ma nieprawidłowo dobrane zawiasy. Skrajny przypadek widziałem w jednym z biurowców, w którym drzwi do wszystkich toalet dla osób z niepełnosprawnością zostały obłożone płytami kamiennymi. Ważyły strasznie dużo, ciężko je było ruszyć. Na pewno nie jest to dobra praktyka.

Pamiętajmy też, że są osoby, dla których trudność może stanowić złapanie klamki. Dlatego np. gałka, zwłaszcza taka, którą trzeba przekręcić, jest niekorzystna z punktu widzenia osób z niepełnosprawnością manualną. Są osoby, które nie są w stanie jej w ogóle złapać, nie są w stanie wykonać chwytu. Dotyczy to nie tylko osób z niepełnosprawnością, ale i starszych. Z wiekiem chwytanie staje się coraz trudniejsze. Sprawność maleje i coraz trudniej jest nam wykonywać pewne czynności precyzyjnie, więc też i klamki muszą być do tego przystosowane. Taki tradycyjny kształt klamki jest najlepszy, bo jej nie trzeba chwycić, żeby ją otworzyć, wystarczy zahaczyć ją dłonią. Jeśli drzwi nie mają tradycyjnej klamki, to zamiast gałki można zastosować większy pochwyt.

Jeszcze jednym problemem jest określenie, w jaki sposób drzwi się otwierają. To nie zawsze jest oczywiste. Podchodzimy do drzwi i nie wiemy, czy się otwierają na zewnątrz, czy do środka. Czasem nie wiemy nawet, czy otwierają się z lewej, czy z prawej strony. Stoimy i szarpiemy się z nimi. Same drzwi swoją formą, np. widocznymi zawiasami, umieszczeniem w otworze drzwiowym, powinny dawać podpowiedź, w jaki sposób je otworzyć. Umieszczenie klamki jest już taką podpowiedzią. Trochę trudniej jest w przypadku klamek antypanicznych, bo one są na całej szerokości drzwi. Dlatego robi się klamki antypaniczne, które od strony zawiasów są nieco krótsze i dają sygnał, jak drzwi się otwierają. Nie uważam natomiast, że skutecznym rozwiązaniem są napisy: „pchać" i „ciągnąć". Jeżeli w ogóle trzeba je nakleić, to już oznacza, że z drzwiami jest coś nie tak.

O niektórych ludziach mawia się, że widzą drzewa, ale nie widzą lasu. Z dostępnością architektoniczną jest podobnie.

Inwestorom, zarządcom budynków, architektom wydaje się czasem, że wystarczy do budynku dodać pochylnię i potrzeby osób z niepełnosprawnością są zaspokojone. Nie jest to prawda. Różne są przecież potrzeby osób poruszających się na wózkach, niewidomych, głuchych czy z niepełnosprawnością intelektualną, ale i rodziców z małymi dziećmi, podróżnych z bagażami, kurierów z paczkami. Dlatego dostępność budynków i przestrzeni należy traktować kompleksowo, aby każdy czuł się bezpiecznie i komfortowo, korzystając z nich samodzielnie.

Z drugiej jednak strony, różne składowe dostępności służą osobom o różnych potrzebach, a dla reszty są często niezauważalne. Każda z tych składowych ma swoje zasady. Dlatego w ramach cyklu „ABC Dostępności" chcemy je rozłożyć na czynniki pierwsze. Wspólnie m.in. z ekspertami Integracja LAB tłumaczymy, komu konkretne rozwiązanie służy, gdzie powinno się je stosować, jak działa, jak powinno wyglądać oraz ile kosztuje. Opowiadamy też, jakich błędów nie popełniać przy projektowaniu i budowie lub montażu, a na przykładach prezentujemy prawidłowe jego zastosowanie.

W ramach cyklu „ABC Dostępności" pokazujemy więc drzewa, nie zapominając przy tym, że dopiero wspólnie tworzą las.

Artykuł powstał we współpracy z Bankiem Gospodarstwa Krajowego

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
drzwi; wejście; dostępne; dostosowane; osoby niepełnosprawne; dla osób z niepełnosprawnością; starszych; seniorzy

# data[].attributes.attachment_link.description
Stałymi elementami artykułów z cyklu ABC Dostępności są pytania: „dla kogo jest dany przedmiot?", „gdzie powinno się go stosować?", „ile kosztuje?". W przypadku drzwi odpowiedzi wydają się oczywiste. Jaki ma sens jakikolwiek budynek bez wejścia, które zazwyczaj zabezpieczone jest drzwiami? Najważniejsze jest jednak co innego.

# data[].attributes.body
ABC Dostępności

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zwany powszechnie windą, dla jednych to możliwość, dla innych konieczność. Wyrównuje szanse, pozwala samodzielnie funkcjonować i po prostu... normalnie żyć. To niemal synonim dostępności, ponieważ jednak swoje kosztuje i musi wypełniać rygorystyczne przepisy, warto wiedzieć, jak powinien być stosowany. Tłumaczymy w kolejnym artykule z cyklu ABC Dostępności.

Dla kogo jest przeznaczony dźwig osobowy?

Tak naprawdę dla wszystkich. O ile jednak wielu nawet nie zauważy windy i od razu wskoczy na schody, o tyle dla części osób oznacza to być albo nie być pełnoprawnym klientem, pacjentem czy po prostu obywatelem. To możliwość załatwienia sprawy w urzędzie, wizyty u lekarza, podjęcia pracy, a często nawet... wyjścia z własnego domu.

Osobom poruszającym się na wózku lub o kulach, a także osobom starszym winda umożliwia swobodne, samodzielne funkcjonowanie, czyli pokonywanie różnicy wysokości bez ogromnego wysiłku lub konieczności proszenia kogoś o pomoc. To spore ułatwienie także dla innych, by wymienić jedynie kobiety w ciąży, rodziców z dziećmi w wózkach, ludzi z bagażami, ciężkimi zakupami, kurierów, dostawców czy firmy realizujące przeprowadzki.

Gdzie powinno się stosować dźwig osobowy?

Wszędzie tam, gdzie występują różnice poziomów lub kolejne kondygnacje, a pochylnia lub podjazd musiałyby być za długie lub zbyt strome. Oczywiście, w wielu przypadkach można też rozważać zastosowanie innych rozwiązań technicznych, warto jednak pamiętać, że wymóg stosowania wind w nowych budynkach jest ściśle określony przepisami.

Mowa o paragrafie 54 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (najnowszy jednolity tekst ogłoszono w Dzienniku Ustaw 2019 poz. 1065). Zgodnie z brzmieniem jego ust. 1, w dźwig osobowy należy wyposażyć:

„budynek użyteczności publicznej, budynek mieszkalny wielorodzinny, budynek zamieszkania zbiorowego, z wyłączeniem budynków zamieszkania zbiorowego na terenach zamkniętych, oraz każdy inny budynek mający najwyższą kondygnację z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt więcej niż 50 osób, w których różnica poziomów posadzek pomiędzy pierwszą a najwyższą kondygnacją nadziemną, niestanowiącą drugiego poziomu w mieszkaniu dwupoziomowym, przekracza 9,5 m, a także mający dwie lub więcej kondygnacji nadziemnych budynek opieki zdrowotnej i budynek opieki społecznej".

Jak działa dźwig osobowy?

Definicja windy ze „Słownika języka polskiego" PWN brzmi: „urządzenie z zawieszoną na linach platformą, klatką towarową lub kabiną osobową, służące do przewożenia towarów lub osób z jednego poziomu na drugi". Prosto i klarownie, choć w praktyce windy różnią się od siebie wieloma elementami, zaczynając od napędu (elektryczny lub hydrauliczny), a na wyglądzie i wyposażeniu kończąc.

Warto jednak odróżnić dźwig osobowy od innych urządzeń, które mogą go z zewnątrz przypominać. To różnego rodzaju podnośniki pionowe - z szybem lub bez. Dźwig osobowy, potocznie: winda, jest wygodniejsza, bo zazwyczaj bardziej przestronna, i szybsza, bo pasażer w kabinie nie ma styczności z szybem, co ma duży wpływ na bezpieczeństwo.

Nieco inaczej działają, instalowane zazwyczaj w biurowcach, windy z DCS (ang. Destination Control System), czyli systemem, który sprawia, że korzystanie z wind jest szybsze, bo to system decyduje, którą windę przydzielić (numer piętra wybiera się przed wejściem do kabiny). To jednak temat na zupełnie inny artykuł.

Jak powinien wyglądać dźwig osobowy?

W paragrafie 193 ww. Rozporządzenia Ministra Infrastruktury czytamy: „kabina dźwigu osobowego dostępna dla osób niepełnosprawnych powinna mieć szerokość co najmniej 1,1 m i długość 1,4 m, poręcze na wysokości 0,9 m oraz tablicę przyzywową na wysokości od 0,8 m do 1,2 m w odległości nie mniejszej niż 0,5 m od naroża kabiny z dodatkowym oznakowaniem dla osób niewidomych i informacją głosową".

Tyle przepisy, natomiast ostateczna wielkość kabiny powinna zależeć od wielu czynników, jak np. położenie drzwi na krótszej lub dłuższej jej ścianie, liczba drzwi i ich rozmieszczenie czy odległość drzwi od jej narożnika. Więcej więc miejsca potrzeba np. w kabinach, w których osoba poruszająca się na wózku musi się obrócić, ponieważ zaprojektowano dwie pary drzwi umieszczonych na prostopadłych do siebie ścianach kabiny.

Na pewno jednak drzwi wejściowe do kabiny nie mogą być węższe niż 0,9 m. Natomiast odległość między nimi a przeciwległą ścianą na kondygnacji przystankowej nie może być mniejsza niż 1,6 m. Drzwi muszą być wyposażone w czujniki powstrzymujące ich zamykanie. Czujniki, które zareagują także na dzieci, osoby niskorosłe czy poruszające się na wózku. Jeśli wymiary kabiny nie pozwalają swobodnie manewrować wózkiem, naprzeciwko drzwi należy zamontować lustro, które umożliwi stojącej tyłem do wejścia osobie na wózku sprawdzenie, czy może swobodnie opuścić kabinę. Najlepiej, by dół lustra znajdował się 30 cm nad podłogą. Dobrą praktyką jest też wyposażenie kabiny w rozkładane siedzisko - dla osób, które nie mogą długo stać.

Dźwig osobowy powinien być przyjazny nie tylko osobom z niepełnosprawnością ruchową. W przywołanym rozporządzeniu mowa jest o dodatkowym oznakowaniu dla osób niewidomych i informacji głosowej. To drugie przyda się wszystkim, tak jak wyświetlane informacje przeznaczone są nie tylko dla osób głuchych. Winda powinna więc głosowo informować o numerze kondygnacji (np.: „piętro trzecie" lub „parter; wyjście z budynku").

Natomiast wspomniane „dodatkowe oznakowanie dla osób niewidomych" to przede wszystkim panele sterujące na takiej samej wysokości i w takiej samej lokalizacji na każdym piętrze (np. zawsze po prawej stronie). Ułatwi to osobom z niepełnosprawnością wzroku znalezienie ich. W przypadku paneli zewnętrznych, jeśli przycisków jest więcej niż tylko góra-dół, powinny być opisane alfabetem Braille'a oraz wypukłymi symbolami i cyframi (dla osób, które brajla nie znają). Podobnie należy opisać także przyciski panelu wewnątrz windy. Nie powinno się natomiast stosować paneli dotykowych, nawet jeśli zawierają oznaczenia dotykowe. Każda próba odczytania napisów przez osobę niewidomą spowoduje przecież wciskanie kolejnych przycisków.

Jakich błędów nie popełnić przy montażu dźwigu osobowego?

Błędem jest projektowanie w nowych budynkach podnośników pionowych zamiast dźwigów osobowych. Wiadomo, w obiektach już istniejących na dźwig nie zawsze jest miejsce, są to też urządzenia bardziej kosztowne, co ma znaczenie zwłaszcza wówczas, gdy do zniwelowania jest stosunkowo mała wysokość. Dźwig może więc być w wielu przypadkach zastąpiony przez podnośnik, który jednak nigdy nie zaoferuje takiej samej przepustowości. To ważne zwłaszcza w miejscach o dużym natężeniu ruchu pieszych, jak dworzec, przejście podziemne, centrum handlowe. Jeśli więc jest miejsce i są pieniądze, wybór powinien brzmieć wyłącznie: dźwig osobowy.

Błędem jest także montowanie, zwłaszcza w nowych biurowcach, hotelach czy centrach handlowych, jedynie przeszklonych wind - na zewnątrz lub od strony wewnętrznego dziedzińca czy patio. Lęk wysokości nie jest wprawdzie jednym z rodzajów niepełnosprawności, ale dotyczy całkiem pokaźnej części społeczeństwa - mówi się, że dotyka nawet 5 proc. populacji. Owszem, taka szklana winda wygląda efektownie, jednak nie dla każdego wjazd nią na 40. piętro będzie jednakową atrakcją. To oczywiście nie znaczy, że takich wind nie wolno montować. Powinien być jednak wybór, czyli możliwość skorzystania z dźwigu osobowego, pozbawionego takich „atrakcji", wewnątrz budynku.

Błędami skutkować może także niewystarczająca znajomość alfabetu Braille'a. Zdarzają się niestety panele sterujące opisane dość przypadkowo dobranymi znakami. Bywa, że są zamontowane do góry nogami albo usunięte są puste przestrzenie znaków, choć taka źle pojęta oszczędność miejsca oznacza nieczytelność przekazu. Nie wszyscy też wiedzą, że brajl nie podlega skalowaniu - wielkości punktów i odległości między nimi są stałe, by znak zmieścił się pod opuszkiem palca.

Ile kosztuje dźwig osobowy?

To oczywiście zależy od wielu czynników, w tym głównie liczby kondygnacji do pokonania. Ceny zaczynają się jednak od 100-150 tys. zł. Do tego trzeba dodać cykliczne koszty konserwacji i okresowych przeglądów, które są obowiązkowe.

Zastosowanie dźwigu osobowego w praktyce

Nowoczesne dźwigi osobowe można wpasować w każde wnętrze, fot. Global Lift Polska

Eleganckie i funkcjonalne dźwigi osobowe są stałym elementem centrów handlowych, fot. Global Lift Polska

Klatki schodowe w wielu starszych budynkach mają zaplanowane miejsce na dźwig osobowy, fot. Mateusz Różański

Dźwig osobowy - ekspert radzi

Kamil Kowalski, projektant dostępności, dyrektor Integracja LAB

Dźwigi osobowe i schowane w szybie podnośniki pionowe są ze sobą często mylone. One z zewnątrz wyglądają trochę podobnie, natomiast jest między nimi zasadnicza różnica. Dźwig ma niezależną kabinę, która porusza się w szybie - murowanym lub szklanym. Nie mamy więc kontaktu z samym szybem, dzięki czemu jesteśmy w środku bezpieczni. Wciskamy krótko przycisk i kabina jedzie. Natomiast w podnośniku najczęściej nie ma oddzielenia platformy od szybu, czyli jego ściany są jednocześnie ścianami platformy. W związku z tym, jeśli w trakcie jazdy np. pasek od płaszcza nam się o coś zahaczy, to podnośnik musi się zatrzymać. To dlatego podczas jazdy nim trzeba zazwyczaj cały czas trzymać wciśnięty przycisk. To jest problem dla osób, które mają jakąś niepełnosprawność kończyn górnych czy ograniczoną sprawność ruchową ze względu na wiek. Dlatego, jeżeli decydujemy o wyborze urządzenia, zawsze najlepiej najpierw rozważać zastosowanie dźwigu osobowego, tym bardziej, że w podstawowej wersji różnice w cenie nie będą aż tak duże, a użyteczność samego urządzenia będzie dużo większa.

Warto też czasem myśleć o większych windach. Przepisy mówią, że kabina dźwigu osobowego musi mieć wymiary minimum 110x140 cm, natomiast to nie znaczy, że urządzenie o takich wymiarach sprawdzi się w każdej sytuacji. Jeżeli jesteśmy w budynku użyteczności publicznej, dobrze jeżeli przynajmniej jedna winda ma długość 210 cm, bo wtedy jesteśmy w stanie przewieźć osobę na noszach, co ułatwi życie ratownikom i może je uratować przewożonej przez nich osobie. Takie rozwiązanie poprawi też przepustowość. Jeżeli np. na dworcu kolejowym zamontujemy windę o najmniejszych wymiarach, to szybko może się okazać, że jest niewydolna, że tworzą się do niej kolejki. Oczywiście, jeśli poczekamy jeden przejazd, nic wielkiego się nie stanie, natomiast w momencie, kiedy liczba osób z walizkami rośnie i winda nie jest w stanie rozładować tego ruchu, a już przyjeżdża kolejny pociąg i przychodzą kolejne osoby, zaczyna się robić problem. Warto myśleć szerzej i zastanawiać się nad tym, jaka będzie funkcja montowanego urządzenia.

Cykl: ABC Dostępności

O niektórych ludziach mawia się, że widzą drzewa, ale nie widzą lasu. Z dostępnością architektoniczną jest podobnie.

Inwestorom, zarządcom budynków, architektom wydaje się czasem, że wystarczy do budynku dodać pochylnię i potrzeby osób z niepełnosprawnością są zaspokojone. Nie jest to prawda. Różne są przecież potrzeby osób poruszających się na wózkach, niewidomych, głuchych czy z niepełnosprawnością intelektualną, ale i rodziców z małymi dziećmi, podróżnych z bagażami, kurierów z paczkami. Dlatego dostępność budynków i przestrzeni należy traktować kompleksowo, aby każdy czuł się bezpiecznie i komfortowo, korzystając z nich samodzielnie.

Z drugiej jednak strony, różne składowe dostępności służą osobom o różnych potrzebach, a dla reszty są często niezauważalne. Każda z tych składowych ma swoje zasady. Dlatego w ramach cyklu „ABC Dostępności" chcemy je rozłożyć na czynniki pierwsze. Wspólnie m.in. z ekspertami Integracja LAB tłumaczymy, komu konkretne rozwiązanie służy, gdzie powinno się je stosować, jak działa, jak powinno wyglądać oraz ile kosztuje. Opowiadamy też, jakich błędów nie popełniać przy projektowaniu i budowie lub montażu, a na przykładach prezentujemy prawidłowe jego zastosowanie.

W ramach cyklu „ABC Dostępności" pokazujemy więc drzewa, nie zapominając przy tym, że dopiero wspólnie tworzą las.

Artykuł powstał we współpracy z Bankiem Gospodarstwa Krajowego

# data[].attributes.attachment_link.description
Zwany powszechnie windą, dla jednych to możliwość, dla innych konieczność. Wyrównuje szanse, pozwala samodzielnie funkcjonować i po prostu... normalnie żyć. To niemal synonim dostępności, ponieważ jednak swoje kosztuje i musi wypełniać rygorystyczne przepisy, warto wiedzieć, jak powinien być stosowany. Tłumaczymy w kolejnym artykule z cyklu ABC Dostępności.

# data[].attributes.body
ABC Dostępności

# data[].attributes.attachment_link.title
ABC Dostępności. F jak Flexstep, czyli schodoplatforma - niepelnosprawni.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
To urządzenie dość niezwykłe. Schody, które po naciśnięciu jednego przycisku zamieniają się w windę. Ta innowacyjność wyrównuje szanse. Znika podział na korzystających z dwóch różnych wejść lub osobnych korytarzy. Jak działa Flexstep i gdzie można go używać? Opowiadamy w kolejnym artykule z cyklu „A…

# data[].attributes.body
ABC Dostępności

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ławka to dość powszechny element przestrzeni publicznej. Wygodna ławka - to już zjawisko rzadsze. O co warto zadbać, by była przyjazna osobom z niepełnosprawnością, starszym i wszystkim tym, którzy chcieliby z niej skorzystać bez ryzyka bólu pleców i potencjalnych problemów ze wstaniem? Tłumaczymy w kolejnym artykule z cyklu ABC Dostępności.

Dla kogo jest ławka?

Tak naprawdę dla każdego, kto ma ochotę lub potrzebę odpocząć, czyli np. dla osób, które z różnych przyczyn bardziej się męczą. Także dla tych, którzy chcą po prostu posiedzieć w jakimś ciekawym dla nich miejscu albo położyć się na chwilę lub na dłużej. Zastosowań ławek jest jednak bez liku. Okupują je podróżni czekający na pociąg czy autobus, korzystają z nich ci, którzy muszą na chwilę odstawić ciężkie zakupy lub zawiązać but. Wydaje się, że ławki nie są dla osób poruszających się na wózku, ale i one czasem ich potrzebują. Ławka pełni więc wiele różnych funkcji i nie zawsze jest to jedynie odpoczynek.

Ławki są także dla tych, których społeczeństwo wolałoby na nich nie widzieć. Do tej grupy należą osoby w kryzysie bezdomności, ludzie spożywający alkohol, hałasująca w nocy młodzież. Zdarza się więc... likwidacja tak wykorzystywanych ławek. Innym pomysłem jest takie ich projektowanie, które skutecznie zniechęca do zbyt długiego przesiadywania lub leżenia na nich. Takie ławki są np. celowo niewygodne lub gęsto poprzedzielane podłokietnikami. Ten - na chłopski rozum - bardzo sprytny zabieg jest jednak krytykowany. Nazywany jest wrogim designem (ang. hostile design), projektowaniem antyspołecznym, które ma spowodować, że pewne osoby „znikną nam z oczu". Nic bardziej mylnego. To nie pojedyncza ławka jest bowiem problemem, lecz przestrzeń wokół niej - np. zacieniona, zarośnięta, położona na uboczu - która zachęca do zachowań nieakceptowanych przez społeczeństwo. Po likwidacji ławki osoby sprawiające problemy przesiądą się na inną, być może zaraz obok, albo na murek lub trzepak. Z kolei postawiony niewygodny mebel będzie tak samo niekomfortowy i bezużyteczny dla okolicznych mieszkańców.

Gdzie powinno się stosować ławki?

Czego ludzie najbardziej potrzebują w przestrzeni publicznej? Na czele wyników badań i sondaży są zazwyczaj właśnie ławki. Na pytanie „gdzie powinno się stosować ławki" najprościej byłoby więc odpowiedzieć: wszędzie. Różne są jednak ich funkcje.

W parkach, na skwerach, promenadach itp. służą więc głównie wypoczynkowi. W takich miejscach warto też podkreślić funkcję towarzyską ławek, czemu sprzyja ich ustawienie inne niż jedynie wzdłuż chodnika.

Z kolei te zlokalizowane przy ulicach (dokładniej: chodnikach) służyć mogą krótkiemu odpoczynkowi, ale też dłuższym „posiedzeniom". Zwłaszcza że ulice stają się nie tylko miejscami, którymi wyłącznie chodzimy, ale też takimi, w których chcemy przebywać. Dotyczy to nie tylko zabytkowych części miast, punktów widokowych lub reprezentacyjnych placów.

Odpoczynkowi służą też ławki przed urzędami, przychodniami, muzeami itd. Czasem dotarcie do tych miejsc wymaga złapaniu oddechu przed wejściem do środka.

Funkcję daleką od wypoczynku mają z kolei ławki na dworcach, peronach, lotniskach, przystankach komunikacji miejskiej, w holach budynków użyteczności publicznej. Wszędzie tam umożliwiają komfortowe oczekiwanie.

Ławki w szatniach pomagają się rozebrać lub ubrać, a te w salach muzeów i galerii pozwalają bez pośpiechu i zmęczenia kontemplować sztukę.

Jak powinna wyglądać ławka?

Odpowiedź brzmi: to zależy od jej funkcji. Inaczej więc będzie wyglądać ławka przeznaczona do wielogodzinnego odpoczynku w parku, inaczej zaś taka na przystanku autobusowym w centrum miasta. Są jednak pewne uniwersalne zasady, które pozwalają tworzyć ławki przyjazne osobom z niepełnosprawnością, starszym i wszystkim innym potrzebującym.

Przede wszystkim: jeśli ławka stoi „samotnie", powinna mieć oparcie i podłokietniki. Jeśli ławek na danym obszarze jest więcej, oparcie i podłokietniki powinna mieć co najmniej 1/3 z nich. Poniżej wyjaśniamy dokładnie, dlaczego.

Siedzisko

Bardzo ważna jest jego wysokość. Powinna być przyjazna niższym członkom społeczeństwa. Wyższy użytkownik może wyprostować nogi lub je podwinąć. Jeśli zaś osoba niższa usiądzie na zbyt wysokiej ławce, to nogi będą jej niekomfortowo wisiały lub będzie się musiała zsunąć na krawędź siedziska i nie skorzysta z oparcia. Siedzisko powinno więc być na wysokości 40-43 cm. W normach można znaleźć wymiar 40-45 cm, ale ta druga wartość może być już za wysoka dla części populacji. Z kolei wysokość poniżej 40 cm spowoduje, że trudno będzie z takiej ławki wstać.

Drugi czynnik to głębokość siedziska. Tu także trzeba uwzględnić osoby niższe. Za głęboka ławka spowoduje, że przy zgiętych nogach plecy na odcinku lędźwiowym nie znajdą oparcia. Najlepsza głębokość to 40-45 cm. Istotne jest zaokrąglenie krawędzi siedziska, by nie uciskało nóg pod kolanami.

Ławka wyposażona w oparcie powinna być pochylona, czyli przód siedziska ma być wyżej, a tył niżej. To wynika z tego, że gdy użytkownik korzysta z oparcia, w naturalny sposób „wypycha się" do przodu i zjeżdża z siedziska. Nachylenie przeciwdziała temu zjawisku. Nie może być oczywiście zbyt duże, bo będzie to niewygodne, zwłaszcza przy wstawaniu. Gdy ławka nie ma oparcia, siedzisko musi być z kolei poziome, ponieważ użytkownicy wykorzystują różne jego części.

Oparcie

To bardzo ważny element miejsca siedzącego. Bez oparcia trudno jest dłużej siedzieć, zwłaszcza z wyprostowanymi plecami. U osób ze schorzeniami kręgosłupa może to dość szybko wywołać ból.

Oparcie nie może być pionowe, jest to po prostu niewygodne. Trzeba je zamontować pod odpowiednim kątem. W normach znaleźć można informację o zalecanym nachyleniu względem siedziska na poziomie 100-105 stopni. Podkreśla się czasem, że siedzisko powinno być wówczas nachylone maksymalnie do 5 stopni. Ławka przeznaczona do wypoczynku może mieć oparcie o nachyleniu do 120 stopni, ale wtedy także i nachylenie siedziska musi być większe - do 25 stopni. Siedzieć będzie wtedy wygodniej, za to wstać trudniej.

Od kąta oparcia zależy z kolei jego wysokość. Jeśli użytkownik jest w pozycji półleżącej (oparcie odchylone o więcej niż 30 stopni od pionu), musi mieć możliwość podparcia głowy. Z kolei w bardziej standardowej ławce oparcie nie powinno być za wysokie. Dzięki temu można usiąść trochę pod kątem i oprzeć o górę oparcia ramię.

Dobrze, jeśli oparcie ma kształt odpowiadający anatomii kręgosłupa, a co najmniej podpiera jego odcinek lędźwiowy - naturalnie wygięty do przodu. Idealnie, jeśli na dole, między oparciem a siedziskiem, jest przerwa. Dzięki temu pośladki nie są wypychane do przodu. Przerwa nie może być jednak zbyt duża - chodzi o bezpieczeństwo np. dziecka, które może w taką dziurę wpaść.

Czy oparcie jest obowiązkowe? Odpowiedź na to pytanie nie jest oczywista. Jak zwykle: wszystko zależy od funkcji. Jeśli ławka jest głównie po to, by coś na niej na chwilę odstawić albo służy młodzieży do siadania po turecku, oparcie się nie przyda. Nie jest to jednak ławka, która nadaje się do dłuższego siedzenia. Ławki z oparciem na pewno są wygodniejsze dla wszystkich i bardziej przyjazne osobom z niepełnosprawnością oraz seniorom.

Podłokietniki

Znacząco ułatwiają siadanie, a zwłaszcza wstawanie, szczególnie osobom o ograniczonej mobilności. Z punktu widzenia dostępności są więc niezbędne, najlepiej po obu stronach - z myślą o osobach ze sprawną jedną ręką. Dodatkowo, o podłokietniki można oprzeć kule. Z kolei osobie na wózku, jeśli ma taką potrzebę, mogą ułatwić przesiadanie się na ławkę. Pozwalają też usiąść na ławce nieco inaczej i się o podłokietnik oprzeć. Ważna jest ich wysokość. Powinny znajdować się 22-30 cm nad siedziskiem.

Przestrzeń pod siedziskiem

Powinno się ją zostawić pustą. Nie są dobrym pomysłem ławki zabudowane pod siedziskiem, np. kamienne prostopadłościany. Z takiej ławki trudniej wstać, ponieważ nie można podczas tej czynności w naturalny sposób cofnąć nóg pod siedzisko.

Materiał

Nie ma wielkiego znaczenia, z czego zrobiona jest podstawa ławki. Ważniejsze, z czego jest siedzisko. Najbardziej przyjazne w dotyku jest drewno, może być jednak mniej trwałe i trudniej je konserwować. Dobrze jednak zachowuje się w różnych temperaturach, w odróżnieniu od ławek kamiennych lub metalowych, które postawione na słońcu potrafią mocno się nagrzać i przez to być niezdatne do użytku. Podobnie źle będzie z nimi podczas mroźnej zimy. Wbrew pozorom jednak, drewno nie jest bardziej wygodne od innych materiałów. Kluczowe jest prawidłowe zaprojektowanie ławki.

Przestrzeń obok ławki

Dobrze jest zapewnić obok ławki utwardzone miejsce dla osoby na wózku, służące też np. do odstawienia roweru.

Jakich błędów nie popełnić przy projektowaniu ławki?

Coraz częstszym błędem jest projektowanie ławek ze zbyt wysokim siedziskiem, np. na poziomie 50 cm. Zapisy sugerujące taki rozmiar pojawiają się nawet w standardach dostępności niektórych miast. Tymczasem parametry antropometryczne wskazują, że to jest za wysoko nawet dla osoby o wzroście niemal 190 cm.

Kolejnym błędem jest brak oparć i w konsekwencji poziome siedziska. Wynika to po części z dominującego obecnie poczucia estetyki, zgodnie z którym wszystko musi być prostopadłościenne, bez zważania na przeznaczenie. Konsekwencją tego trendu są także prostopadłe oparcia. Czasem po prostu estetyka dominuje nad użytecznością.

Brak oparcia wynika też czasem ze źle pojętej oszczędności - zawsze to trochę taniej. Są też ławki składane z modułów - do samego siedziska można dołożyć oparcie. W konsekwencji to siedzisko zawsze będzie poziome, by mogło działać z oparciem i bez niego, a więc nie zawsze wygodne.

Błędem jest wreszcie instalowanie ławki bez oparcia w miejscu, w którym przewiduje się, że użytkownicy mają siedzieć dłużej. Zwłaszcza jako jedynego miejsca siedzącego. Taka ławka w parku nie pozwoli na dłuższy zachwyt nad przyrodą.

Zastosowanie ławki w praktyce

Park przy Bażantarni w Warszawie - ławki z podłokietnikami, zlokalizowane w pobliżu ciągu pieszego, jednak poza strefą wolną od przeszkód. Obok ławki zapewniono utwardzoną przestrzeń, umożliwiającą odstawienie np. wózka lub roweru.

Ławki znajdują się poza strefą wolną od przeszkód. Wskazane byłoby pozostawienie utwardzonej przestrzeni przy ławkach, umożliwiające np. odstawienie wózka lub roweru.

Bulwar George'a Smitha Pattona w Warszawie - ławki z podłokietnikami, zlokalizowane w pobliżu ciągu pieszego, jednak poza strefą wolną od przeszkód. Obok ławki zapewniono utwardzoną przestrzeń, umożliwiającą odstawienie np. wózka lub roweru.

Ławka - ekspert radzi

Kamil Kowalski, projektant dostępności, dyrektor Integracja LAB

Wydaje się zazwyczaj, że ławka służy do tego, by na niej usiąść i sobie siedzieć. W zasadzie to prawda, ale my na ławce robimy całą masę innych rzeczy albo siedzimy w inny sposób niż normalnie. Ktoś może chcieć się na niej położyć, choćby na chwilę. Świeci słońce, ptaszki śpiewają. Jeśli ma ochotę, dlaczego ma tego nie zrobić? Jakaś para może się na tej ławce spotkać i przytulić. Ktoś może chcieć coś zjeść w parku i potrzebuje miejsca, by się z tym rozłożyć. Ławka pełni więc o wiele więcej funkcji, niż się nam wydaje.

Natomiast funkcja wpływa na to, jaka ta ławka być powinna, na ile ważne są jej parametry ergonomiczne. Z funkcji wynika np. jak długo na niej siedzimy albo kto z niej korzysta i w jaki sposób. Jeśli się okaże, że w danym miejscu większość ludzi stawia po prostu na ławce ciężkie zakupy, to być może wcale nie jest potrzebna ławka, tylko coś innego, co lepiej by spełniało taką funkcję. Więc określenie tej funkcji jest tak naprawdę istotne, żeby podjąć właściwą decyzję.

Zdarzają się głosy, by robić wyższe ławki, bo na nich się łatwiej siada i łatwiej się z nich wstaje. Tylko że ławka nie jest do siadania i wstawania, tylko do siedzenia, czyli wysokość powinna wynikać z wygody siedzenia, a nie z wygody siadania lub wstawania. Inne parametry mogą wpływać na to, że wygodnie wstajemy lub siadamy - to m.in. obecność oparcia i podłokietników czy wolna przestrzeń pod ławką.

Warto dodać, że istnieją też tzw. przysiadaki, czyli umieszczone pod kątem miejsca, z których korzystamy w pozycji półsiedzącej. Przeznaczone są do krótkiego odpoczynku, odciążenia nóg, to nie jest mebel do długiego siedzenia. Nie nadaje się więc np. do parku. Sprawdzi się za to przy przejściu dla pieszych, na przystanku czy w autobusie - choć w tych dwóch ostatnich miejscach alternatywą powinny być miejsca siedzące. W teorii te przysiadaki są wygodniejsze dla osób starszych, bo nie ma kłopotliwej czynności siadania i wstawania. Bywa to argumentem przemawiającym za montowaniem tego rodzaju urządzeń. Z obserwacji wynika jednak, że nawet w miejscach zatłoczonych, np. na peronach dworców kolejowych, gdy wszystkie ławki są zajęte, a część osób, w tym seniorzy, stoi, wciąż niewiele osób korzysta z przysiadaków. A jeśli już, to raczej młodsi niż starsi. Może to wynikać z przyzwyczajeń, niewiedzy, do czego to służy, lub bariery kulturowej, myślenia, że może nie wypada z tego korzystać. Nie zawsze więc rozwiązanie teoretycznie lepsze naprawdę takie jest.

Cykl: ABC Dostępności

O niektórych ludziach mawia się, że widzą drzewa, ale nie widzą lasu. Z dostępnością architektoniczną jest podobnie.

Inwestorom, zarządcom budynków, architektom wydaje się czasem, że wystarczy do budynku dodać pochylnię i potrzeby osób z niepełnosprawnością są zaspokojone. Nie jest to prawda. Różne są przecież potrzeby osób poruszających się na wózkach, niewidomych, głuchych czy z niepełnosprawnością intelektualną, ale i rodziców z małymi dziećmi, podróżnych z bagażami, kurierów z paczkami. Dlatego dostępność budynków i przestrzeni należy traktować kompleksowo, aby każdy czuł się bezpiecznie i komfortowo, korzystając z nich samodzielnie.

Z drugiej jednak strony, różne składowe dostępności służą osobom o różnych potrzebach, a dla reszty są często niezauważalne. Każda z tych składowych ma swoje zasady. Dlatego w ramach cyklu „ABC Dostępności" chcemy je rozłożyć na czynniki pierwsze. Wspólnie m.in. z ekspertami Integracja LAB tłumaczymy, komu konkretne rozwiązanie służy, gdzie powinno się je stosować, jak działa, jak powinno wyglądać oraz ile kosztuje. Opowiadamy też, jakich błędów nie popełniać przy projektowaniu i budowie lub montażu, a na przykładach prezentujemy prawidłowe jego zastosowanie.

W ramach cyklu „ABC Dostępności" pokazujemy więc drzewa, nie zapominając przy tym, że dopiero wspólnie tworzą las.

Polecamy także:

Artykuł powstał we współpracy z Bankiem Gospodarstwa Krajowego

# data[].attributes.attachment_link.description
Ławka to dość powszechny element przestrzeni publicznej. Wygodna ławka - to już zjawisko rzadsze. O co warto zadbać, by była przyjazna osobom z niepełnosprawnością, starszym i wszystkim tym, którzy chcieliby z niej skorzystać bez ryzyka bólu pleców i potencjalnych problemów ze wstaniem? Tłumaczymy w kolejnym artykule z cyklu ABC Dostępności.

# data[].attributes.body
ABC Dostępności

# data[].attributes.attachment_link.title
ABC Dostępności. M jak Muszla ustępowa - niepelnosprawni.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Jest to urządzenie, o którym rozmowa jest dla wielu krępująca, ale nikt nie zakwestionuje jego przydatności na co dzień. Każdy wie, jak wygląda muszla ustępowa, zwana też muszlą klozetową, sedesem, miską WC czy kompaktem WC. Jak powinna wyglądać ta dostosowana do potrzeb osób z niepełnosprawnością –…

# data[].attributes.body
ABC Dostępności

# data[].attributes.attachment_link.title
ABC Dostępności: N jak Nawierzchnia - niepelnosprawni.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Grażyna Wolszczak walczy, by nie zaklinować się w szpilkach na nawierzchni z kostki brukowej. Naprzeciwko niej Tomasz Wasielewski na wózku też usiłuje przejechać po nierównej kostce. Minęło kilka lat od kampanii Integracji „Więcej nas łączy, niż dzieli”. Źle dobrana nawierzchnia przeszkadza bowiem n…

# data[].attributes.body
ABC Dostępności

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zwana też platformą schodową, ukośną albo podnośnikiem schodowym, choć wydaje się stworzona dla osób z niepełnosprawnością, nie jest przez potencjalnych użytkowników lubiana. Tak naprawdę powinno się ją stosować jedynie w ostateczności, gdy inne rozwiązania z różnych przyczyn nie wchodzą w grę. Dlaczego? Piszemy o tym w kolejnym artykule z cyklu ABC Dostępności.

Dla kogo jest platforma przyschodowa?

Głównie dla osób poruszających się na wózkach - ręcznych lub elektrycznych. Teoretycznie z platformy przyschodowej korzystać też mogą np. rodzice z dziećmi w wózkach, ale obsługa tych urządzeń jest tak skomplikowana i trwa tak długo, że na ich używanie rzadko kiedy decyduje się ktoś, kto naprawdę nie musi.

Rodzic prędzej złapie wózek sam lub z przypadkowym przechodniem i wniesie lub zniesie po schodach. Bywa, że i osoba poruszająca się lekkim wózkiem raczej poprosi kogoś o zniesienie lub wniesienie, zwłaszcza gdy do pokonania jest kilka schodków.

Platforma przyschodowa nie jest więc urządzeniem spełniającym zasady projektowania uniwersalnego, ponieważ w praktyce nie jest przeznaczona dla wszystkich.

Gdzie powinno się stosować platformę przyschodową?

Tak naprawdę w ostateczności, czyli tam, gdzie do pokonania jest różnica wysokości, lecz nie ma możliwości zastosowania takich urządzeń, jak: pochylnia, dźwig osobowy, podnośnik pionowy czy tzw. flexstep, czyli schody, które zamieniają się w platformę.

Na pewno takie urządzenie nie sprawdzi się w miejscach charakteryzujących się dużym ruchem pieszych. Jego przepustowość jest po prostu bardzo ograniczona, głównie ze względu na prędkość oraz możliwość transportu jednocześnie jednej osoby poruszającej się na wózku.

Jak działa platforma przyschodowa i jak powinna wyglądać?

Szyna z zębatką, czyli tor, po którym porusza się platforma, zamocowana jest do solidnej ściany lub na słupkach do stopni schodów. Urządzenie jest zasilane elektrycznie, a wiele platform ma akumulatory, dzięki czemu nie zatrzymają się nagle przy zaniku napięcia. Ich minusem jest to, że mogą nie wytrzymać obsługi większej grupy osób, ponieważ nie ładują się podczas jazdy.

Platformy można podzielić na tzw. prostoliniowe (wiodące wzdłuż np. jednego biegu schodów) oraz tzw. krzywoliniowe (wiodące np. zgodnie z biegiem klatki schodowej). Po złożeniu zajmują niewiele miejsca, a niektóre modele można wyposażyć w dodatkowy zakręt, by nieużywane zaparkowane były obok schodów, nie zmniejszając ich szerokości - co jest ważne dla innych użytkowników.

Platforma przemieszcza się dość powoli - prędkość to ok. 0,1 m/s i spada na ew. zakrętach - ze względów bezpieczeństwa. Z tego samego powodu urządzenia te wyposażone są w składane poręcze (ramiona), sama platforma ma ograniczniki, by podczas transportu nie zjechać z niej wózkiem, a jej powierzchnia jest antypoślizgowa.

Można je montować zarówno wewnątrz budynku, jak i na zewnątrz. Wykonane są ze stali (w tym nierdzewnej) oraz aluminium. Niektórzy producenci proponują wykonanie ich w jakimkolwiek wybranym kolorze.

Platforma powinna udźwignąć ciężar do 250-300 kg. Są na rynku urządzenia o mniejszym udźwigu, przeznaczone jednak do użytku prywatnego, gdy wiadomo, jaka jest waga użytkownika i jego sprzętu. Platformę obsługuje się zestawem przycisków, umieszczonych na niej lub w pilocie. Wymaga to czasem udziału osoby trzeciej, przeszkolonej z zakresu obsługi urządzenia.

Jakich błędów nie popełnić przy montażu platformy przyschodowej?

Błędem jest samo zaprojektowanie jej w nowym budynku, ponieważ dostępnych jest wiele innych rozwiązań służących pokonaniu wysokości. Rozwiązań, które posłużą wielu użytkownikom. Platformy przyschodowe przeznaczone są więc raczej do budynków już istniejących, ale również w ostateczności.

Błędem będzie też zaprojektowanie platformy na zbyt wąskich schodach. Stoi to w sprzeczności z przepisami przeciwpożarowymi, a dokładniej wymaganą minimalną szerokością dróg ewakuacyjnych, a także awaryjnego dostępu do budynku.

Co bardzo ważne, źle dobrana platforma uniemożliwi przewóz np. osób poruszających się na większych i cięższych wózkach elektrycznych.

Błędem jest też... niedbanie o raz zamontowane urządzenie w budynkach użyteczności publicznej lub mieszkalnych. Platforma przykryta brudnym pokrowcem nie zachęca do jej używania. Trzeba też pamiętać o szkoleniu z jej obsługi, zwłaszcza w przypadku zmian w zespole obsługującym obiekt.

Ile kosztuje platforma przyschodowa?

Cena platformy przyschodowej zależy od wielu czynników, jako że wykonywana jest na indywidualne zamówienie. Oczywiście zależy więc od długości, miejsca montażu (w środku czy na zewnątrz), ale duży wpływ na koszt ma to, czy poruszać się będzie w linii prostej, czy przewidziany jest zakręt. Dlatego cena może się zaczynać od kilkudziesięciu tysięcy złotych, a przy złożonym projekcie przekroczy 100 tys. zł.

Zastosowanie platformy przyschodowej w praktyce

Platforma przyschodowa może być jedynym rozwiązaniem w już istniejącym budynku, powinna być jednak stosowana w ostateczności, fot. Global Lift Polska

Tak czasem wygląda długo nieużywana platforma przyschodowa. Nie ma mowy o samodzielnym skorzystaniu z niej, ponieważ ktoś musiałby najpierw odsunąć zalegające krzesła, fot. archiwum Integracji

Stan platformy przyschodowej nie zawsze zachęca do jej użycia, fot. Marta Kuśmierz

Platforma przyschodowa potrafi znacząco zmniejszyć szerokość schodów, nie pozwala też w pełni używać poręczy po obu ich stronach, fot. Marta Kuśmierz

Platforma przyschodowa - ekspert radzi

Kamil Kowalski, projektant dostępności, dyrektor Integracja LAB

To rozwiązanie jest najgorsze w konfrontacji z pochylnią, dźwigiem osobowym czy podnośnikiem pionowym. Jest najmniej użyteczne. Do tego najbardziej niekomfortowe. Przewożona osoba lub ktoś inny musi cały czas trzymać przycisk w trakcie jazdy. Prędkość jest dość mała, ze względu na bezpieczeństwo. Sam tor ruchu jest większy niż w przypadku windy lub podnośnika pionowego, bo pokonuje się nie tylko różnicę w pionie, ale i długość schodów.

Do tego taki podnośnik schodowy w momencie, gdy jest rozłożony, ogranicza szerokość schodów dostępną innym użytkownikom. W przypadku wąskiej klatki schodowej może się okazać, że w ogóle nie da się przejść podczas korzystania przez kogoś z platformy. Część osób z niepełnosprawnością nie lubi tego urządzenia, bo bardzo zwraca uwagę. Nie jest to więc rozwiązanie, które moglibyśmy nazwać uniwersalnym, czyli nie tylko użytecznym, ale też atrakcyjnym dla użytkownika i takim, które go nie stygmatyzuje.

Uważam, że w nowym budynku, który projektujemy od podstaw i w którym możemy zrobić wszystko, wybór podnośnika schodowego jest decyzją absolutnie złą. W procesie projektowym możemy wymyślić sto innych rozwiązań. Zdarzają się też rozwiązania nieracjonalne, także z perspektywy kosztów. Zdarzają się bloki, w których jest osiem klatek schodowych, do których można wejść z zewnątrz. Platformy są tam zamontowane przy każdej z nich... Ile by nie kosztowały, łącznie powstaje słuszna kwota, za którą o dostępności budynku można byłoby pomyśleć zupełnie inaczej, tworząc np. równoległy ciąg pieszy przed budynkiem oraz pochylnię, którą można się do niego dostać.

Cykl: ABC Dostępności

O niektórych ludziach mawia się, że widzą drzewa, ale nie widzą lasu. Z dostępnością architektoniczną jest podobnie.

Inwestorom, zarządcom budynków, architektom wydaje się czasem, że wystarczy do budynku dodać pochylnię i potrzeby osób z niepełnosprawnością są zaspokojone. Nie jest to prawda. Różne są przecież potrzeby osób poruszających się na wózkach, niewidomych, głuchych czy z niepełnosprawnością intelektualną, ale i rodziców z małymi dziećmi, podróżnych z bagażami, kurierów z paczkami. Dlatego dostępność budynków i przestrzeni należy traktować kompleksowo, aby każdy czuł się bezpiecznie i komfortowo, korzystając z nich samodzielnie.

Z drugiej jednak strony, różne składowe dostępności służą osobom o różnych potrzebach, a dla reszty są często niezauważalne. Każda z tych składowych ma swoje zasady. Dlatego w ramach cyklu „ABC Dostępności" chcemy je rozłożyć na czynniki pierwsze. Wspólnie m.in. z ekspertami Integracja LAB tłumaczymy, komu konkretne rozwiązanie służy, gdzie powinno się je stosować, jak działa, jak powinno wyglądać oraz ile kosztuje. Opowiadamy też, jakich błędów nie popełniać przy projektowaniu i budowie lub montażu, a na przykładach prezentujemy prawidłowe jego zastosowanie.

W ramach cyklu „ABC Dostępności" pokazujemy więc drzewa, nie zapominając przy tym, że dopiero wspólnie tworzą las.

Artykuł powstał we współpracy z Bankiem Gospodarstwa Krajowego

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
abc dostępności; platforma przyschodowa; platforma schodowa; podnośnik schodowy; platforma dla niepełnosprawnych; platforma ukośna

# data[].attributes.attachment_link.title
ABC Dostępności: P jak Platforma przyschodowa

# data[].attributes.attachment_link.description
Zwana też platformą schodową, ukośną albo podnośnikiem schodowym, choć wydaje się stworzona dla osób z niepełnosprawnością, nie jest przez potencjalnych użytkowników lubiana. Tak naprawdę powinno się ją stosować jedynie w ostateczności, gdy inne rozwiązania z różnych przyczyn nie wchodzą w grę. Dlaczego? Piszemy o tym w kolejnym artykule z cyklu ABC Dostępności.

# data[].attributes.body
ABC Dostępności

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
To jedno z podstawowych urządzeń służących do pokonywania różnicy wysokości przez osoby z niepełnosprawnością ruchową. Żeby jednak było użyteczne, przy jego tworzeniu trzeba się kierować określonymi normami, a żeby było sensowne - także zdrowym rozsądkiem. Jak i kiedy stosować pochylnię? Opowiadamy w kolejnym artykule z cyklu „ABC Dostępności".

Dla kogo jest pochylnia?

Tylko pozornie jedynie dla osób poruszających się na wózku - samodzielnie lub z czyjąś pomocą. Z pochylni korzystają wszyscy, którzy w danej chwili nie mogą użyć schodów, a muszą pokonać różnicę wysokości. Jej użytkownikami są więc także osoby chodzące, które mają problem ze stopniami - z różnych przyczyn. To mogą być schorzenia stawów, kontuzje czy choćby problemy z zachowaniem równowagi. Choć pochylnia oznacza dłuższą drogę, często jest dla nich bardziej bezpieczna.

Z tej drogi korzystają też rodzice z dziećmi w wózkach, rowerzyści, a pokaźną część użytkowników stanowią dostawcy, kurierzy oraz pracownicy firm przeprowadzkowych, którzy korzystają z różnego rodzaju wózków. Ostatecznie więc, choć pochylnie powstają z myślą o osobach poruszających się na wózku, często osoby te nie stanowią większości użytkowników.

Gdzie powinno się stosować pochylnię?

W zasadzie wypadałoby wszędzie tam, gdzie są schody. Obecnie jednak arsenał środków służących do pokonania różnicy wysokości jest niezwykle szeroki. To m.in. dźwigi osobowe, podnośniki pionowe, platformy przyschodowe czy różnego rodzaju rozwiązania typu Flexstep, czyli schody, które zamieniają się w pochylnię. Gdy różnica poziomów nie jest duża, czasem wystarczy odpowiedni spadek lub wyniesienie chodnika.

Wybór właściwego urządzenia uwarunkowany jest wieloma czynnikami, jak np. ilość dostępnego miejsca, wysokość do pokonania, natężenie ruchu pieszych itd. Przewagą pochylni nad innymi urządzeniami jest bezawaryjność i fakt, że skorzysta z niej więcej osób niż np. z platform i podnośników. Minusem jest za to wysiłek konieczny do jej pokonania - dla części osób będzie to bardzo trudne, zwłaszcza gdy pochylnia jest dość długa ( patrz niżej: jakich błędów nie popełniać).

Jak działa pochylnia?

To dość proste, dzięki łagodnemu nachyleniu można po niej swobodnie wjechać lub zjechać. Musi być jednak prawidłowo zaprojektowana i zbudowana, by umożliwić samodzielne pokonanie różnicy wysokości zarówno np. osobie samodzielnie poruszającej się na wózku, jak i korzystającej z czyjejś pomocy. Pomagają w tym poręcze na całej długości, a także poziome spoczniki.

Jak powinna wyglądać pochylnia?

Przede wszystkim powinna być zbudowana z odpowiednich materiałów - wytrzymałych i trwałych. Poręcze ze stali nierdzewnej będą więc lepsze od takich, które z czasem zaczną korodować. Z kolei na nawierzchni nie sprawdzi się nierówna kostka brukowa czy śliski (zwłaszcza po deszczu) gładki kamień. Pozostałe parametry opisane są w kilku rozporządzeniach.

Budynki i ich otoczenie

Mało który element dostępności dla osób z niepełnosprawnością nie jest w krajowych przepisach opisany tak precyzyjnie, jak właśnie pochylnia. Wymiary, maksymalne nachylenie i inne szczegóły znajdziemy więc w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2002 nr 75 poz. 690 z późn. zm.).

Zgodnie z jego zapisami, pochylnia przeznaczona do ruchu pieszego i dla osób poruszających się na wózku nie może mieć więcej niż:

15 proc. nachylenia przy wysokości pochylni do 15 cm,

8 proc. nachylenia przy wysokości do 50 cm (10 proc., gdy pochylnia jest wewnątrz budynku lub pod dachem),

6 proc. nachylenia przy wysokości przekraczającej 50 cm (8 proc. wewnątrz budynku lub pod dachem).

Dodatkowo, jeśli pochylnia ma ponad 9 metrów długości trzeba ją podzielić na krótsze odcinki ze spocznikami o długości co najmniej 1,4 m (specjaliści zalecają 1,5 m).

Pochylnie dla osób z niepełnosprawnością powinny mieć również:

szerokość płaszczyzny ruchu 1,2 m,

krawężniki o wysokości min. 7 cm,

obustronne poręcze na wysokościach 75 cm i 90 cm od płaszczyzny ruchu - z odstępem między nimi w granicach od 1 do 1,1 m, zainstalowane w odległości min. 5 cm od ściany lub innej przeszkody,

poziomą płaszczyznę (pole manewrowe) na początku i na końcu o długości min. 1,5 m,

antypoślizgową nawierzchnię.

Pochylnie przy drogach publicznych

Co istotne, powyższe dane dotyczą pochylni w budynkach i ich otoczeniu. Nieco inne wartości dotyczą dróg publicznych, a właściwie chodników przy nich czy np. kładek nad nimi. Opisane są w rozporządzeniach dotyczących dróg oraz obiektów inżynierskich.

Zgodnie z nimi, jeśli nachylenie chodników przekracza 6 proc., należy stosować pochylnie lub schody i pochylnie. Pochylnie muszą mieć poręcze na wysokościach 75 cm i 90 cm. Nachylenie samej pochylni nie powinno być większe niż 8 proc. Wyjątkowo może mieć 10 proc., jeśli długość pochylni nie przekracza 10 m lub gdy jest ona zadaszona.

Gdy długość przekracza 10 m, trzeba ją podzielić spocznikami na odcinki spełniające następujące warunki:

różnica poziomów między sąsiednimi spocznikami nie jest większa niż 80 cm,

długość odcinka pochylni nie jest większa niż 8 m,

długość spoczników nie jest mniejsza niż 1,5 m,

każdy odcinek powinien rozpoczynać się i kończyć spocznikiem.

Z kolei rampa między chodnikiem i jezdnią nie może mieć nachylenia większego niż 15 proc.

Przepisy a rzeczywistość

Wydaje się, że różnica między nachyleniem 6- a 8-procentowym jest niewielka. To jednak tylko pozory. Podane w przepisach wartości są maksymalne, a w praktyce im większe nachylenie, tym mniejsza grupa osób poruszających się na wózkach będzie w stanie z pochylni skorzystać.

Kamil Kowalski w bezpłatnej publikacji Integracji „WŁĄCZNIK. Projektowanie bez barier" przywołuje normę ISO 21542:2011, której twórcy zalecają mniejsze nachylenia. Według tej normy, przy różnicy wysokości powyżej 50 cm nachylenie powinno mieć mniej niż 5 proc., za to można wówczas zrezygnować z poręczy i ze spoczników. W publikacji znaleźć też można o wiele więcej przydatnych porad dotyczących budowy pochylni.

Przepisy nie zabraniają budowy zbyt długiej pochylni, trzeba jednak mieć świadomość, że nie każda osoba na wózku to mistrz paraolimpijski, który pokona kilkudziesięcio- lub nawet kilkusetmetrowej długości nachylenie. Jeśli więc różnica poziomów jest duża, warto zastosować dźwig osobowy, a najlepiej jednocześnie dźwig i pochylnię (na wypadek awarii). To dodakowy koszt, ale dzięki temu więcej osób skorzysta z takiego rozwiązania.

Błędem jest zastosowanie nieodpowiedniej nawierzchni. Gładki kamień może być po deszczu śliski, a kostka brukowa nierówna. W obu przypadkach może więc być niebezpiecznie. Także przerwy między kolejnymi rzędami kostki betonowej sprawiają, że używanie wyłożonej nią pochylni może być co najmniej niekomfortowe.

Kłopotliwe będą też zbyt duże odległości między poręczami. W praktyce uniemożliwią wielu osobom bezpieczne korzystanie z pochylni.

Zdarzają się też wzdłuż dolnej krawędzi elementy zagrażające bezpieczeństwu korzystającego z pochylni, który zjeżdżając może rozpędzić się do dość znacznej prędkości. Pas kostki granitowej lub rowek odprowadzający wodę na końcu pochylni może zablokować małe przednie kółka wózka aktywnego. To bardzo niebezpieczna sytuacja.

Wciąż spotykanym błędem jest zbyt duże nachylenie oraz brak spoczników. Przy okazji warto pamiętać, że pochodzące z dawnych czasów betonowe pochylnie o nachyleniu takim jak schody nie są rozwiązaniem dla osób z niepełnosprawnością.

Ile kosztuje pochylnia?

To oczywiście zależy od warunków terenowych, użytych materiałów czy innych wymogów, np. zaleceń konserwatora zabytków. Pochylnia nie musi być bowiem wizualnie „ciałem obcym", można ją estetycznie wpasować w budynek i otoczenie.

W dużym uproszczeniu można jednak przyjąć, że wraz z robocizną koszt zaczyna się od 1 tys. zł za metr długości pochylni.

Zastosowanie pochylni w praktyce

Na stacji metra Centrum Nauki Kopernik pochylnia ma poręcze o przekroju okrągłym, prawidłowo znajdujące się na dwóch wysokościach. Ponieważ prognozowany jest tam zwiększony ruch, obok znajduje się szersza pochyłość dla osób, które nie muszą korzystać z poręczy

Pochylnie nad drogami wyglądają czasem nieco inaczej niż te przy budynkach. Przepisy umożliwiają m.in. nieco większe ich nachylenie

Warto pamiętać, że pochylnia nie służy tylko osobom poruszającym się na wózku

Pochylnia - ekspert radzi

Kamil Kowalski, projektant dostępności, dyrektor Integracja LAB

Pochylnie trzeba robić z głową. Przede wszystkim pamiętać o tym, że określone w przepisach nachylenia to są wartości maksymalne. Jeśli to możliwe, warto robić nachylenia mniejsze. Oczywiście też bez przesady, bo w efekcie okaże się, że trzeba będzie pokonać znacznie dłuższą drogę. Sprawa wymaga więc przemyślenia i wyważenia, co w danej sytuacji będzie lepsze. Nie ma tu jednej recepty. Jednak duża część projektantów idzie na łatwiznę. Projektuje takie nachylenie, jakie w przepisach jest opisane jako maksymalne, nawet jeśli jest miejsce na dłuższą pochylnię.

Warto pamiętać o pewnej granicy, powyżej której pochylnie tracą swój sens dla wielu użytkowników. Ta wartość graniczna jest płynna, mówi się jednak o przedziale 1,5-2,5 m różnicy poziomów do pokonania. Dłuższe pochylnie najczęściej zdarzają się przy kładkach nad jezdniami. Drogowcy motywują to problemami związanymi z serwisowaniem alternatywnych dźwigów osobowych, ich utrzymaniem i kwestią bezpieczeństwa. To na pewno istotne argumenty, jednak nie z punktu widzenia użytkownika. Taki projekt raczej nie uwzględnia jego potrzeb, tego, co lubi, co mu przeszkadza, jak będzie korzystał z takiego udogodnienia. W tego typu miejscach najlepiej byłoby zrobić i pochylnię, i windę. Wtedy to użytkownik może decydować, z czego chce skorzystać, natomiast w przypadku awarii pochylnia staje się rozwiązaniem zapasowym.

Trzeba też zastanowić się nad przepustowością danego miejsca, czy pojedyncza pochylnia np. w centrum dużego miasta na pewno wystarczy. Jeśli zaprojektuje się tam jedną pochylnię o rozstawie poręczy 100-110 cm, to może się okazać, że będzie problem z mijaniem się osób, które spotkają się na środku. W takich sytuacjach trzeba myśleć o szerszych pochylniach i tylko wydzielać na nich pas z poręczami w przepisowym rozstawie.

Cykl: ABC Dostępności

O niektórych ludziach mawia się, że widzą drzewa, ale nie widzą lasu. Z dostępnością architektoniczną jest podobnie.

Inwestorom, zarządcom budynków, architektom wydaje się czasem, że wystarczy do budynku dodać pochylnię i potrzeby osób z niepełnosprawnością są zaspokojone. Nie jest to prawda. Różne są przecież potrzeby osób poruszających się na wózkach, niewidomych, głuchych czy z niepełnosprawnością intelektualną, ale i rodziców z małymi dziećmi, podróżnych z bagażami, kurierów z paczkami. Dlatego dostępność budynków i przestrzeni należy traktować kompleksowo, aby każdy czuł się bezpiecznie i komfortowo, korzystając z nich samodzielnie.

Z drugiej jednak strony, różne składowe dostępności służą osobom o różnych potrzebach, a dla reszty są często niezauważalne. Każda z tych składowych ma swoje zasady. Dlatego w ramach cyklu „ABC Dostępności" chcemy je rozłożyć na czynniki pierwsze. Wspólnie m.in. z ekspertami Integracja LAB tłumaczymy, komu konkretne rozwiązanie służy, gdzie powinno się je stosować, jak działa, jak powinno wyglądać oraz ile kosztuje. Opowiadamy też, jakich błędów nie popełniać przy projektowaniu i budowie lub montażu, a na przykładach prezentujemy prawidłowe jego zastosowanie.

W ramach cyklu „ABC Dostępności" pokazujemy więc drzewa, nie zapominając przy tym, że dopiero wspólnie tworzą las.

Polecamy także:

Artykuł powstał we współpracy z Bankiem Gospodarstwa Krajowego

# data[].attributes.attachment_link.title
ABC Dostępności. P jak Pochylnia (zwana też Podjazdem)

# data[].attributes.attachment_link.description
To jedno z podstawowych urządzeń służących do pokonywania różnicy wysokości przez osoby z niepełnosprawnością ruchową. Żeby jednak było użyteczne, przy jego tworzeniu trzeba się kierować określonymi normami, a żeby było sensowne - także zdrowym rozsądkiem. Jak i kiedy stosować pochylnię? Opowiadamy w kolejnym artykule z cyklu „ABC Dostępności".

# data[].attributes.body
ABC Dostępności

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Umożliwia osobom z niepełnosprawnością, seniorom i innym użytkownikom pokonanie wysokości od kilkudziesięciu centymetrów do kilkunastu metrów. Podnośnik pionowy bywa też nazywany platformą podnoszącą, windą dla osób na wózku, platformą dla osób niepełnosprawnych. Ma swoje zalety, ale też i wady. Jakie? Tłumaczymy w kolejnym artykule z cyklu ABC Dostępności.

Dla kogo jest przeznaczony podnośnik pionowy?

Ogólnie - dla wszystkich, dla których schody są barierą nie do pokonania lub stanowią poważny problem. Przede wszystkim więc dla osób z niepełnosprawnością ruchową, osób starszych czy rodziców z dziećmi w wózkach. Są urządzenia przeznaczone specjalnie dla osób z niepełnosprawnością, zwłaszcza te najprostsze platformy, do użytku indywidualnego.

Są jednak także stosowane w przestrzeniach publicznych, jak podziemne i nadziemne (tzw. kładki) przejścia dla pieszych. W praktyce jednak nie wszyscy lubią korzystać z podnośników, ponieważ są powolne i dla wielu nieintuicyjne. Do tego bywają mylone z dźwigami osobowymi, które najczęściej działają nieco inaczej - drzwi otwierają się same i wystarczy krótko wcisnąć przycisk, by pojechać.

Gdzie powinno się stosować podnośnik pionowy?

W dużym skrócie - tam, gdzie do pokonania jest mniejsza lub większa różnica wysokości, a nie ma miejsca na pochylnię lub dźwig osobowy. Zaletą pochylni jest bezawaryjność, a dźwigu osobowego - szybkość. Swoje zalety ma jednak także i podnośnik pionowy.

Jednym z nich jest cena, a to często poważny argument. Zastosowanie podnośnika pionowego może oznaczać oszczędność rzędu kilkudziesięciu tysięcy złotych w porównaniu do dźwigu osobowego. Zwłaszcza w miejscach, gdzie do pokonania jest stosunkowo nieduża wysokość.

Po drugie, dzięki stosowanym mechanizmom podnośniki pionowe zajmują zazwyczaj mniej miejsca niż dźwigi osobowe. Możliwe jest więc zastosowanie, właściwego dźwigom osobowym, minimalnego wymiaru platformy - 110x140 cm - nawet w wąskich przestrzeniach.

Podnośnik pionowy będzie też lepszy niż platforma przyschodowa, ponieważ posłuży szerszemu gronu użytkowników. Kolejność wyboru urządzenia powinna więc wyglądać następująco (od najlepszego z rozwiązań): dźwig osobowy - podnośnik pionowy - platforma przyschodowa.

Jak działa podnośnik pionowy?

Różnego rodzaju elektryczne i hydrauliczne podnośniki pionowe są przeznaczone do pokonywania różnych wysokości na zewnątrz i wewnątrz obiektów. Może to być kwestia kilku schodów przy wejściu do budynku, może też być kilka pięter (podnośniki niskiego lub wysokiego podnoszenia). Podnośniki mogą być odsłonięte (stosowane do 3 m wysokości) lub schowane w szybie. Wiele z nich można dopasować do wymiarów dostępnej przestrzeni.

Zaletą wielu podnośników jest oszczędność energetyczna, a także zasilanie akumulatorowe, które pozwala korzystać z nich przez jakiś czas także po wyłączeniu prądu. Nie ma też konieczności zapewnienia miejsca na maszynownię. Dawniej stosowano także podnośniki obsługiwane ręcznie, za pomocą pokaźnych rozmiarów korby, ale to rozwiązanie dla osób z niepełnosprawnością nigdy nie było komfortowe.

Podnośniki poruszają się stosunkowo wolno. Obsługiwane są najczęściej przyciskami umiejscowionymi na panelu. Przyciski zazwyczaj trzeba trzymać wciśnięte, by urządzenie się przemieszczało. Ponieważ taki stały nacisk jest problemem dla części użytkowników, przyciski bywają umieszczane na pochylonym panelu, na którym można oprzeć dłoń. Przycisku nie trzeba trzymać w czasie jazdy jedynie w modelach wyposażonych w kabinę z osobnymi drzwiami (niezależnymi od tych na kondygnacji), ponieważ użytkownik nie ma kontaktu z ruszającymi się elementami.

Jak powinien wyglądać podnośnik pionowy?

Może to być zarówno dość prosta metalowa, odsłonięta platforma, jak i wyglądająca bardzo nowocześnie i elegancko znajdująca się w szybie przeszklona kabina. Niezależnie od rodzaju, nie powinny mieć nośności mniejszej niż ok. 300 kg.

Podnośnik pionowy z szybem

W przypadku podnośników z szybem dobrze jest, by wielkość platformy była co najmniej taka, jak minimalna powierzchnia dźwigu osobowego, czyli podane wyżej 110x140 cm. Ułatwi to korzystanie z podnośnika osobom poruszającym się na wózku. Gdy zamontowanie pełnowymiarowego urządzenia nie jest możliwe, można ograniczyć wielkość platformy do rozmiaru 90x125 cm, ale może to być zbyt mało dla osób poruszających się na większych wózkach lub korzystających ze wsparcia asystenta.

Szerokość drzwi wejściowych nie może być mniejsza niż 90 cm w świetle przejścia. W przypadku podnośników z szybem dobrze, jeśli drzwi otwierają się automatycznie lub półautomatycznie i wyposażone są w czujniki powstrzymujące zamykanie. Przed wejściem do podnośnika musi być przestrzeń manewrowa o wymiarach co najmniej 150x150 cm. Nie można jej ograniczać polem otwierania drzwi.

Podnośnik pionowy bez szybu

Jego platforma nie może być mniejsza niż 90x125 cm w przypadku umieszczenia drzwi na krótszym boku oraz 150x150 lub 140x160 cm w przypadku umieszczenia drzwi na dłuższym boku albo na krótszym i dłuższym.

Drzwi mogą być otwierane ręcznie, półautomatycznie lub automatycznie. Ich szerokość nie może być mniejsza niż 80 cm, ale najlepiej, by miały minimum 90 cm. W przypadku tego rodzaju podnośnika również należy zapewnić przed drzwiami przestrzeń manewrową o wymiarach 150x150 cm, której nie ograniczy pole otwarcia drzwi.

Z podnośnikiem bez szybu związane jest ryzyko, że ktoś wejdzie pod niego, gdy ten będzie podniesiony na górny przystanek. Dlatego tego typu urządzenie musi być wyposażone w systemy zatrzymujące działanie w przypadku kontaktu z przeszkodą oraz „kołnierz" wypełniający przestrzeń pod nim.

Jakich błędów nie popełnić przy montażu podnośnika pionowego?

Na pewno nie jest dobrym pomysłem montowanie podnośników pionowych zamiast dźwigów osobowych w przestrzeni publicznej. To szczególnie istotne w miejscach o dużym natężeniu ruchu pieszych, jak podziemne i nadziemne (tzw. kładki) przejścia dla pieszych, dworce, ważne urzędy. Przekonać się o tym można między innymi w przejściu podziemnym pod rondem Dmowskiego w samym centrum Warszawy, gdzie podnośniki od lat uprzykrzają życie wielu użytkownikom. O ile akurat działają.

Problemem może być źle dobrany podnośnik. Taki znajdujący się w przestrzeni publicznej nie powinien wymagać obsługi przez osobę trzecią. Warto też pomyśleć o rozmiarze i nośności. Ewentualne oszczędności mogą się kiedyś odbić na osobie poruszającej się na nieco większym lub cięższym wózku. Warto też dobrać podnośnik do poziomu nasłonecznienia w danym miejscu. W przeszklonym podnośniku w gorące lato może być jak w piekarniku. Strach pomyśleć, co się może stać z pasażerem w przypadku awarii...

Zdarzają się niestety błędy w opisie brajlowskim przycisków. Znaki bywają przeskalowane, a więc zbyt duże - podczas gdy mają jeden rozmiar. Czasem nie są sześciopunktami, ponieważ ktoś na etapie produkcji stwierdza, że można je zagęścić, usuwając „puste" miejsca. Nie wszyscy wiedzą też, że liczbę w brajlu trzeba odpowiednio oznaczyć.

Ile kosztuje podnośnik pionowy?

Cena jest oczywiście zależna od rodzaju podnośnika, pokonywanej przez niego wysokości i jego wyposażenia. Bardzo ogólnie można powiedzieć, że ceny zaczynają się od ok. 25-30 tys. zł za konstrukcje bez szybu, które służą do pokonania małej wysokości.

Zastosowanie podnośnika pionowego w praktyce

Podnośnik pionowy bez szybu może być kolorystycznie wkomponowany w otoczenie, fot. Global Lift Polska

Podnośnik pionowy to często dobre rozwiązanie także wewnątrz budynku, fot.Global Lift Polska

Panel podnośnika pionowego powinien być opisany w brajlu, fot. Global Lift Polska

Podnośnik pionowy z szybem to rozwiązanie droższe, ale dające więcej możliwości, związanych m.in. z możliwą do osiągnięcia wysokością, fot.Global Lift Polska

Podnośnik pionowy - ekspert radzi

Kamil Kowalski, projektant dostępności, dyrektor Integracja LAB

W podnośniku pionowym nie jesteśmy zazwyczaj oddzieleni od szybu, w odróżnieniu od dźwigu osobowego, który ma osobną kabinę. Z uwagi na bezpieczeństwo podnośnik porusza się stosunkowo wolno i dlatego podczas jazdy nim trzeba zazwyczaj cały czas trzymać wciśnięty przycisk. Czasem dość długo. Nawet jeśli nie wymaga to dużo siły, to jest coś takiego, jak wysiłek statyczny, gdy takie użycie mięśni męczy. Do tego takie rozwiązanie nie jest intuicyjne. Jesteśmy przyzwyczajeni do tego, że naciskamy guzik i winda przyjeżdża. Podczas audytów architektonicznych wielokrotnie byłem świadkiem sytuacji, kiedy np. rodzic z dzieckiem w wózku próbował skorzystać z takiego podnośnika, naciskał przycisk, puszczał i okazywało się, że winda nie przyjeżdża. Myślał, że jest popsuta, więc łapał wózek i wchodził z nim po schodach. Paradoksalnie, mniej problemów mają osoby z niepełnosprawnością, bo po prostu wiedzą, że takie urządzenia istnieją i na jakich zasadach działają.

Uważam, że instalacja podnośnika pionowego zamiast dźwigu osobowego w budynku mieszkalnym nie ma większego sensu. I nie chodzi tylko o to, że osoba starsza czy z niepełnosprawnością może mieć problem z obsługą podnośnika. Rzecz w ogólnej użyteczności dla wszystkich mieszkańców. Nawet jeśli na co dzień korzystają ze schodów, bo np. dbają o aktywność fizyczną, to są sytuacje, gdy chcą skorzystać z windy. Muszą wnieść ciężkie meble, wjechać z dzieckiem w wózku, zrobili duże zakupy itd. Podnośnik porusza się dość wolno, co wpływa na jego przepustowość. Trzeba dużo dłużej czekać na jego przyjazd, co oznacza, że część osób zdecyduje się jednak na schody, bo straci cierpliwość. To też może dotyczyć osób z niepełnosprawnością ruchu, dla których chodzenie po schodach jest problemem, ale jeszcze większym staje się zniecierpliwienie. Podejmują więc ten wysiłek, nawet jeśli finalnie tym podnośnikiem byłoby szybciej. Wiadomo, gdy się denerwujemy, podejmujemy czasem nieracjonalne decyzje.

Cykl: ABC Dostępności

O niektórych ludziach mawia się, że widzą drzewa, ale nie widzą lasu. Z dostępnością architektoniczną jest podobnie.

Inwestorom, zarządcom budynków, architektom wydaje się czasem, że wystarczy do budynku dodać pochylnię i potrzeby osób z niepełnosprawnością są zaspokojone. Nie jest to prawda. Różne są przecież potrzeby osób poruszających się na wózkach, niewidomych, głuchych czy z niepełnosprawnością intelektualną, ale i rodziców z małymi dziećmi, podróżnych z bagażami, kurierów z paczkami. Dlatego dostępność budynków i przestrzeni należy traktować kompleksowo, aby każdy czuł się bezpiecznie i komfortowo, korzystając z nich samodzielnie.

Z drugiej jednak strony, różne składowe dostępności służą osobom o różnych potrzebach, a dla reszty są często niezauważalne. Każda z tych składowych ma swoje zasady. Dlatego w ramach cyklu „ABC Dostępności" chcemy je rozłożyć na czynniki pierwsze. Wspólnie m.in. z ekspertami Integracja LAB tłumaczymy, komu konkretne rozwiązanie służy, gdzie powinno się je stosować, jak działa, jak powinno wyglądać oraz ile kosztuje. Opowiadamy też, jakich błędów nie popełniać przy projektowaniu i budowie lub montażu, a na przykładach prezentujemy prawidłowe jego zastosowanie.

W ramach cyklu „ABC Dostępności" pokazujemy więc drzewa, nie zapominając przy tym, że dopiero wspólnie tworzą las.

Artykuł powstał we współpracy z Bankiem Gospodarstwa Krajowego

# data[].attributes.attachment_link.title
ABC Dostępności: P jak Podnośnik pionowy

# data[].attributes.attachment_link.description
Umożliwia osobom z niepełnosprawnością, seniorom i innym użytkownikom pokonanie wysokości od kilkudziesięciu centymetrów do kilkunastu metrów. Podnośnik pionowy bywa też nazywany platformą podnoszącą, windą dla osób na wózku, platformą dla osób niepełnosprawnych. Ma swoje zalety, ale też i wady. Jakie? Tłumaczymy w kolejnym artykule z cyklu ABC Dostępności.

# data[].attributes.body
ABC Dostępności

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Otwarcie drzwi, skorzystanie z dostosowanej toalety, pokonanie przedsionka. Odpowiednie pole manewrowe to klucz do swobodnego funkcjonowania wielu osób z niepełnosprawnością. Jak prawidłowo tę przestrzeń zaprojektować? Tłumaczymy w kolejnym artykule z cyklu „ABC Dostępności".

Dla kogo jest pole manewrowe?

Nikt nie lubi, gdy brakuje miejsca przy otwieraniu drzwi, w przedsionku czy w toalecie. Odpowiednia przestrzeń jest jednak niezwykle istotna dla osób poruszających się o kulach, z balkonikiem, z psem asystującym, ale przede wszystkim - na wózku.

W przypadku wózków ręcznych potrzebna jest przestrzeń umożliwiająca nie tylko swobodny obrót o 360 stopni, ale i uwzględniająca łokcie wystające poza obrys wózka. W przypadku wózków elektrycznych niezbędna przestrzeń manewrowa jest większa.

Jeszcze szerszy promień skrętu mają niektóre skutery elektryczne. Warto o tym myśleć zwłaszcza projektując przestrzeń przed drzwiami wejściowymi do budynku.

Gdzie powinno się stosować pole manewrowe?

Pole manewrowe jest niezbędne wszędzie tam, gdzie trzeba się swobodnie obrócić. W Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2002 nr 75 poz. 690 z późn. zm.) wymienionych jest kilka miejsc, gdzie należy zapewnić pole manewrowe lub spocznik:

drzwi wejściowe do budynku oraz pomieszczenia wejściowe (par. 61),

między biegami schodów (par. 68),

między biegami pochylni dla osób z niepełnosprawnością (par. 70),

przy pochylni dla osób z niepełnosprawnością - należy to rozumieć jako spoczniki zarówno na górze, jak i na dole (par. 71 ust. 3),

w toalecie dla osób z niepełnosprawnością (par. 86 ust. 1).

Dodać do tego można przedsionki, a także miejsca przed wejściem do dźwigów osobowych i podnośników.

Jak działa pole manewrowe?

To po prostu pusta, pozioma, równa przestrzeń o takich rozmiarach, by swobodnie móc się obrócić. Optymalne rozmiary podajemy w kolejnym punkcie.

Jak powinno wyglądać pole manewrowe?

Jego wymiary w różnych sytuacjach są opisane w ww. rozporządzeniu. Zazwyczaj jest to minimum 150 na 150 cm poziomej powierzchni. Co jednak bardzo ważne, pole manewrowe ma być mierzone jako kwadrat, a nie okrąg. Czyli te 1,5 m to bok kwadratu, a nie średnica okręgu. Przestrzeń ta nie może być ograniczana przez cokolwiek, w tym obrys otwieranych drzwi.

Takiej wielkości (150 na 150 cm) powinno być np. pole manewrowe po obu stronach pochylni dla osób z niepełnosprawnością.

Co najmniej tyle musi też mierzyć powierzchnia wolnej przestrzeni manewrowej w dostosowanej toalecie. Nie może być ograniczona wystającą umywalką, poręczami, koszem na śmieci i czymkolwiek innym. Co ważne, pole manewrowe nie może być umieszone w przypadkowym miejscu. Musi być do niego swobodny dostęp bezpośrednio od wejścia. Pole manewrowe w głębi toalety, gdy przez drzwi wchodzi się bezpośrednio na np. umywalkę, niewiele da.

Kwestia przestrzeni manewrowej przy drzwiach jest o wiele bardziej złożona. Zależy to od ich umiejscowienia, konstrukcji i sposobu otwierania, a także kierunku poruszania się użytkownika. Generalną zasadą jest zapewnienie przestrzeni manewrowej, która umożliwi osobie poruszającej się na wózku samodzielne (to bardzo ważne!) otwarcie drzwi. W publikacji Integracji „Włącznik. Projektowanie bez barier" Kamil Kowalski, w oparciu o normę ISO 21542:2011, prezentuje (także na rysunkach) różne sposoby zapewnienia odpowiedniego pola manewrowego przy drzwiach.

Specyficzna sytuacja występuje w przedsionkach (także tych przed toaletą), gdzie drzwi występują w parze. Nie mogą one swoim obrysem „zawadzać" o użytkownika poruszającego się na wózku. Zaleca się, by przedsionek miał wspomniane wyżej wymiary 150 x 150 cm. Jeśli jednak drzwi otwierają się do środka, długość przedsionka należy powiększyć o tyle, ile wynosi szerokość skrzydła (lub skrzydeł) i dodać tę wartość do minimum 120 cm (a najlepiej dodać do 150 cm). Różne rozwiązania pól manewrowych w przedsionkach także zaprezentowane zostały w publikacji „Włącznik. Projektowanie bez barier".

Jakich błędów nie popełnić przy projektowaniu pola manewrowego?

Błędem, wynikającym ze złej interpretacji przepisów, jest projektowanie - np. w toalecie - pola manewrowego wpisanego w okrąg o średnicy 150 cm. Powinien to być zdecydowanie kwadrat o takim boku. Tylko wtedy można zapewnić swobodę poruszania się.

Błędem jest projektowanie przedsionka o wielkości 150 na 150 cm, gdy którekolwiek drzwi otwierają się do wewnątrz. W praktyce oznacza to, że od tej przestrzeni trzeba odjąć pole otwierania się drzwi, czyli np. 90 cm. Nie wystarczy wówczas miejsca, by w takim przedsionku zmieściła się osoba na wózku.

Zgodnie z przepisami, pochylnia powinna zaczynać się i kończyć polem manewrowym 150 x 150 cm. Niestety, zdarza się, że gdy taka pochylnia prowadzi do drzwi wejściowych, projektanci „zapominają" o otwierających się na zewnątrz skrzydłach. Osoba poruszająca się na wózku musi więc cofnąć się, by dać radę otworzyć drzwi. To może być niebezpieczne, gdy zaraz za nią znajdują się schody.

Na pewno też trzeba pamiętać o tym, by nie zastawiać pola manewrowego. Wolna przestrzeń, zwłaszcza w toalecie, kusi, by wstawić tam „na chwilkę" wiadro z mopem, worki z papierem toaletowym, szafki, krzesła, stoły... To zdecydowanie zły pomysł.

Zastosowanie pola manewrowego w praktyce

Przestronna toaleta w Centrum Handlowym Westfield Arkadia w Warszawie. Miska ustępowa zapewnia transfer jednostronny. Zainstalowano syfon podtynkowy, dzięki któremu zapewniono więcej przestrzeni pod umywalką

Dostępne dla wszystkich użytkowników drzwi wejściowe do budynku Urzędu Dzielnicy Ursynów. Zapewniono odpowiednią przestrzeń manewrową po obu ich stronach. Zastosowano parę drzwi otwieranych ręcznie oraz drzwi automatyczne przesuwne. Wejście umieszczono na poziomie terenu. Strefa wejściowa pozbawiona jest wystających ponad powierzchnię wycieraczek i kratek, które mogłyby utrudniać poruszanie się. Szklane drzwi oznaczono poziomym pasem w kolorze czerwonym. Wejście obramowano czerwonymi kolumnami i daszkiem, co znacznie ułatwia jego znalezienie

Pole manewrowe - ekspert radzi

Kamil Kowalski, projektant dostępności, dyrektor Integracja LAB

Możemy zaryzykować twierdzenie, że 150 na 150 cm pola manewrowego zazwyczaj będzie odpowiednie dla zdecydowanej większości użytkowników. Jest jednak problem z interpretacją przepisów, nawet jeśli podają dokładnie ten wymiar. Tak bywa w przypadku toalety dla osób z niepełnosprawnością. W rozporządzeniu jest mowa o tym, że trzeba robić pole manewrowe 150 na 150 cm. To oznacza, że mamy do czynienia z kwadratem, bo w ten sposób zapisuje się wymiar figury prostokątnej. Natomiast w wielu przypadkach jest to błędnie interpretowane jako koło. Pewnie jeszcze sama ta interpretacja nie rodziłaby jakichś bardzo dużych problemów, gdyby nie to, że najczęściej osoby, które to w ten sposób interpretują, próbują jednocześnie maksymalnie „wyżyłować" tę przestrzeń, czyli w zasadzie w każdy róg, który nie jest kołem, tylko narożnikami kwadratu, wciskają umywalkę, muszlę, ościeżnicę drzwi. W efekcie okazuje się, że z tych 150 cm zostaje dużo mniej, a w takiej sytuacji manewrowanie wózkiem nie jest wcale takie łatwe.

Pewnie istnieją sytuacje, gdy umieszczenie jakiegoś sprzętu w niewielkim fragmencie pola manewrowego nie będzie wielkim problemem. Jeśli więc w istniejącym, starszym budynku mała część tej przestrzeni, np. 10 cm, będzie się znajdowała pod umywalką, i wciąż będą się tam mieścić kolana, to pewnie nie będzie to gigantyczny problem, ale to oczywiście wymaga oceny większej liczby elementów w takim pomieszczeniu. Jeżeli jednak mamy wątpliwości, czy naprawdę wiemy, jak porusza się osoba na wózku, jakie są parametry jej ciała, a także wózka, to lepiej unikać projektowania czegokolwiek w obrębie pola manewrowego.

Jeśli chodzi o wejście do budynku, to nasze przepisy mówią tylko, że „położenie drzwi wejściowych do budynku oraz kształt i wymiary pomieszczeń wejściowych powinny umożliwiać dogodne warunki ruchu, w tym również osobom niepełnosprawnym". Nie ma konkretnego parametru, co powoduje, że każdy może to sobie interpretować inaczej. Natomiast to, jak tę przestrzeń zaprojektować, zależy od tego, w którą stronę drzwi się otwierają - ciągniemy je czy pchamy. A także w jaki sposób docieramy do tych drzwi - na wprost, a może z boku. Jeśli z boku, to czy od strony klamki - wtedy musimy je otworzyć, odepchnąć od nas i wjechać do pomieszczenia - czy może od strony zawiasów - wtedy w ogóle musimy te drzwi minąć, zawrócić i dopiero otworzyć. Do tego jeszcze dochodzą różne szerokości drzwi, więc de facto to pole manewrowe jest wypadkową wielu czynników, które mają wpływ na to, co osoba poruszająca się na wózku czy o kulach musi przy takich drzwiach zrobić, żeby je otworzyć.

Cykl: ABC Dostępności

O niektórych ludziach mawia się, że widzą drzewa, ale nie widzą lasu. Z dostępnością architektoniczną jest podobnie.

Inwestorom, zarządcom budynków, architektom wydaje się czasem, że wystarczy do budynku dodać pochylnię i potrzeby osób z niepełnosprawnością są zaspokojone. Nie jest to prawda. Różne są przecież potrzeby osób poruszających się na wózkach, niewidomych, głuchych czy z niepełnosprawnością intelektualną, ale i rodziców z małymi dziećmi, podróżnych z bagażami, kurierów z paczkami. Dlatego dostępność budynków i przestrzeni należy traktować kompleksowo, aby każdy czuł się bezpiecznie i komfortowo, korzystając z nich samodzielnie.

Z drugiej jednak strony, różne składowe dostępności służą osobom o różnych potrzebach, a dla reszty są często niezauważalne. Każda z tych składowych ma swoje zasady. Dlatego w ramach cyklu „ABC Dostępności" chcemy je rozłożyć na czynniki pierwsze. Wspólnie m.in. z ekspertami Integracja LAB tłumaczymy, komu konkretne rozwiązanie służy, gdzie powinno się je stosować, jak działa, jak powinno wyglądać oraz ile kosztuje. Opowiadamy też, jakich błędów nie popełniać przy projektowaniu i budowie lub montażu, a na przykładach prezentujemy prawidłowe jego zastosowanie.

W ramach cyklu „ABC Dostępności" pokazujemy więc drzewa, nie zapominając przy tym, że dopiero wspólnie tworzą las.

Polecamy także:

Artykuł powstał we współpracy z Bankiem Gospodarstwa Krajowego

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
abc dostępności; pole manewrowe; przestrzeń manewrowa; dostosowana toaleta; dostępna toaleta; drzwi wejściowe; przedsionek; wymiary; przepisy

# data[].attributes.attachment_link.description
Otwarcie drzwi, skorzystanie z dostosowanej toalety, pokonanie przedsionka. Odpowiednie pole manewrowe to klucz do swobodnego funkcjonowania wielu osób z niepełnosprawnością. Jak prawidłowo tę przestrzeń zaprojektować? Tłumaczymy w kolejnym artykule z cyklu „ABC Dostępności". Nikt nie lubi, gdy brakuje miejsca przy otwieraniu drzwi, w przedsionku czy w toalecie.

# data[].attributes.body
ABC Dostępności

# data[].attributes.attachment_link.title
ABC Dostępności: P jak Poręcz - niepelnosprawni.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Czasem w poruszaniu się trzeba sobie pomóc rękami. Czasem zaś trzeba mieć się czego złapać, gdy straci się równowagę. Poręcze to dla jednych konieczność, dla innych – ratunek. Jak powinny wyglądać, by zapewniać bezpieczeństwo? Tłumaczymy w kolejnej części cyklu „ABC Dostępności”.

# data[].attributes.headline
P jak Poręcze łazienkowe (zwane też Uchwytami)

# data[].attributes.subject
P jak Poręcze łazienkowe (zwane też Uchwytami)

# data[].attributes.body
ABC Dostępności

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nie ma dostosowanej toalety lub łazienki bez poręczy. Te muszą być jednak odpowiednio dobrane i zamocowane. Błędów można przy tym popełnić mnóstwo, a każdy oznacza, że część osób z niepełnosprawnością będzie mieć duże kłopoty ze skorzystaniem z przeznaczonych dla nich pomieszczeń. Jak tych błędów nie zrobić? Piszemy o tym w kolejnej części cyklu ABC Dostępności.

W minicyklu poświęconym dostosowanej toalecie przeczytaj też:

Dla kogo są poręcze łazienkowe?

Dla osób z niepełnosprawnością ruchową, zwłaszcza poruszających się na wózkach, o kulach, laskach, chodzikach, ale także dla osób z zaburzeniami równowagi, starszych i wszystkich innych, którzy z różnych przyczyn potrzebują przytrzymać się czegoś przy korzystaniu z toalety lub łazienki.

Gdzie powinno się stosować poręcze łazienkowe?

W toaletach i łazienkach dla osób z niepełnosprawnością. Na poziomie ogólnym regulują to przepisy. W par. 86 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2002 nr 75 poz. 690 z późn. zm.) jest zapis: „W budynku, na kondygnacjach dostępnych dla osób niepełnosprawnych, co najmniej jedno z ogólnodostępnych pomieszczeń higienicznosanitarnych powinno być przystosowane dla tych osób przez: (...) 4) zainstalowanie uchwytów ułatwiających korzystanie z urządzeń higienicznosanitarnych". Tyle przepisy, natomiast po szczegóły warto sięgnąć do standardów i norm, w tym głównie ISO 21542.

Jak działają poręcze łazienkowe?

Można powiedzieć, że na dwa sposoby. Część użytkowników może się ich przytrzymać podczas korzystania z urządzeń łazienkowych, natomiast osobom poruszającym się na wózku pozwalają przesiąść się na toaletę lub pod prysznic.

To dlatego poręcze muszą być zamontowane bardzo solidnie. Mają przecież wytrzymać nacisk całego ciała, a także obciążenia dynamiczne, generowane przez korzystającego z nich użytkownika.

Jak powinny wyglądać poręcze łazienkowe?

Przede wszystkim warto podkreślić, że najwygodniejsze są te o przekroju okrągłym lub owalnym. Przekrój kwadratowy jest niekorzystny, ponieważ zaciśnięta dłoń styka się przede wszystkim z krawędziami takiej poręczy, co zmniejsza pewność chwytu, a dodatkowo może być bolesne, jeśli krawędzie nie są zaokrąglone.

Poręcze nie mogą mieć ostrych krawędzi i wystających niebezpiecznie elementów. Najbardziej komfortowa dla użytkownika średnica to 3,5-4,5 cm.

Lepsze są poręcze montowane do ściany - nie zabierają powierzchni manewrowej. Jeśli jednak nie ma takiej możliwości (np. ściany są za słabe), istnieją też poręcze montowane do podłogi.

Przy muszli ustępowej

Poręcze muszą znajdować się z po obu stronach muszli, każda w odległości 32-40 cm (mierząc od osi muszli do osi poręczy).

Poręcze powinny wystawać na 10 do nawet 25 cm przed muszlę, by swobodnie przytrzymać się mogły osoby stojące. Z kolei wysokość montażu tych uchwytów to 20-30 cm nad muszlą.

Co ważne, część osób poruszających się na wózku przesiada się na muszlę ustawiając wózek równolegle do niej, tyłem do ściany. Dlatego poręcz od strony, od której następuje transfer z wózka, musi być uchylna, czyli musi być możliwość podniesienia jej. Jeśli przesiadanie się jest możliwe z obu stron - uchylne muszą być obie poręcze.

Gdy jedna z poręczy nieuchylnych ma być zamontowana do ściany z boku muszli, Kamil Kowalski w publikacji „Włącznik. Projektowanie bez barier" sugeruje sięgnięcie po standardy zagraniczne. Różne standardy wskazują różne rozwiązania.

Zgodnie z ADA. Standards for Accessible Design, a także European Concept for Accessibility, zamontowana do ściany pozioma poręcz powinna mieć co najmniej 105 cm długości i może być odsunięta od tylnej ściany o maksymalnie 30 cm. Uchwyt powinien być 75-85 cm nad podłogą (licząc od jej górnej krawędzi).

Z kolei norma ISO 21542 podpowiada w takim przypadku wykorzystanie stałej poręczy w kształcie litery L (tzw. uchwytu kątowego), której pionowa część ma być od strony pomieszczenia. Pozioma część powinna być zamontowana 20-30 cm od góry muszli i mieć minimum 60 cm długości. Z kolei pionowy fragment powinien być takiej długości, by od podłogi do górnego końca było co najmniej 170 cm.

Przy umywalce

Poręczy przy umywalce potrzebują użytkownicy stojący, poruszający się o kulach, laskach i za pomocą innych przedmiotów ortopedycznych. Uchwyty potrzebne są po obu stronach.

Powinny być zamontowane w odległości do 40 cm od osi umywalki do osi poręczy, nie bliżej jednak niż 5 cm między umywalką a poręczą, by zmieściła się dłoń. Górna krawędź poręczy i umywalki powinny być na jednej wysokości. Poręcz powinna być co najmniej równo z przodem umywalki, a najlepiej, gdyby wystawała na 10-25 cm.

Pod prysznicem

Najlepsza pod prysznicem będzie poręcz w kształcie litery L. Posłuży zarówno osobom korzystającym z siedziska, jak i tym, którzy biorą prysznic stojąc. Ta poręcz powinna się znajdować na ścianie prostopadłej w stosunku do tej, na której jest siedzisko, na wysokości 90-100 cm od posadzki. Można też zrobić dodatkową, pionową poręcz po drugiej stronie siedziska - ta nie musi już być w kształcie litery L.

Jakich błędów nie popełnić przy projektowaniu i montażu poręczy łazienkowych?

Najpoważniejszym błędem są zbyt słabo zamontowane poręcze. Może to być skutek złego doboru kołków i wkrętów. Warto też pamiętać, że jeśli ściany są wykonane z płyt gipsowo-kartonowych, niezbędne jest zamontowanie stelaży. Trzeba to więc przewidzieć już na etapie projektowania łazienki lub toalety przeznaczonej dla osób z niepełnosprawnością. Dobrze jest także po montażu... samemu sprawdzić wytrzymałość poręczy.

Błędem jest też zamontowanie poręczy niskiej jakości. To pozorna oszczędność. Po krótkim czasie może się okazać, że poręcz do niczego się nie nadaje, bo nie wytrzyma zawias albo całość zacznie rdzewieć. Nie warto decydować się na najtańsze rozwiązania.

Zastosowanie poręczy łazienkowych w praktyce

Muzeum Łazienki Królewskie, Stara Oranżeria - toaleta w zaadaptowanej przestrzeni zabytkowej. Miska ustępowa umożliwia transfer jednostronny. Zastosowana przestrzeń pod umywalką zapewnia wygodę osobom poruszającym się na wózku. Do umieszczenia umywalki wykorzystano istniejącą wnękę okienną, dzięki czemu możliwe było zachowanie większej przestrzeni manewrowej. Ze względu na usytuowanie umywalki przy oknie, lustra umieszczono na ścianach. Poręcze zastosowano zarówno przy misce ustępowej, jak i umywalce.

Ośrodek Nowolipie w Warszawie - kabina prysznicowa bezprogowa, zapewniająca przestrzeń manewrową dla osób poruszających się na wózkach, wyposażona w siedzisko. W estetyczny sposób wykorzystano żółte elementy, ułatwiające jednocześnie osobom z niepełnosprawnością wzroku orientację w układzie pomieszczenia. Poręcze zamontowano po obu stronach muszli ustępowej, natomiast dobrym rozwiązaniem byłoby zainstalowanie obustronnych poręczy przy krzesełku prysznicowym.

Poręcze łazienkowe - ekspert radzi

Kamil Kowalski, projektant dostępności, dyrektor Integracja LAB

Badania pokazują, że najpewniejszy chwyt jest wtedy, gdy średnica poręczy mieści się między 3,5 a 4,5 cm. Standardowe poręcze są bliżej tej niższej wartości. Zdarzają się jeszcze cieńsze, ale to nie jest dobry pomysł, bo nie da się ich dobrze złapać. Istotny jest też przekrój. Na rynku jest trochę poręczy, które mają przekrój prostokątny. To dobrze wygląda, ale jest niewygodne w użytkowaniu.

Trzeba pamiętać, że użytkownik dosyć duże siły przenosi przesiadając się, więc jeśli poręcz jest o przekroju prostokątnym, to cały ciężar opiera tylko na tych krawędziach. Może to być wręcz bolesne, a do tego nie ma pełnego chwytu, może się łatwiej poślizgnąć dłoń. Kwadratowe poręcze mogą mieć zastosowanie, gdy wiemy, że toaleta jest dla osoby chodzącej. Ona inaczej się na uchwycie opiera, raczej od góry, podnosząc się i opuszczając, nie ma potrzeby zaciśnięcia dłoni na poręczy. W takiej sytuacji można byłoby je uznać za dopuszczalne.

Warto podkreślić, że poręcze montowane do podłogi to nie jest dobry pomysł. One zabierają miejsce, mogą więc utrudniać np. dostęp do muszli. Ale mogą być kołem ratunkowym, jeśli mamy łazienkę, która jest cała z płyt gipsowo-kartonowych, bo nikt nie pomyślał wcześniej o poręczach, lub ściany są tak słabe, że nie nadają się do ich zamontowania.

Cykl: ABC Dostępności

O niektórych ludziach mawia się, że widzą drzewa, ale nie widzą lasu. Z dostępnością architektoniczną jest podobnie.

Inwestorom, zarządcom budynków, architektom wydaje się czasem, że wystarczy do budynku dodać pochylnię i potrzeby osób z niepełnosprawnością są zaspokojone. Nie jest to prawda. Różne są przecież potrzeby osób poruszających się na wózkach, niewidomych, głuchych czy z niepełnosprawnością intelektualną, ale i rodziców z małymi dziećmi, podróżnych z bagażami, kurierów z paczkami. Dlatego dostępność budynków i przestrzeni należy traktować kompleksowo, aby każdy czuł się bezpiecznie i komfortowo, korzystając z nich samodzielnie.

Z drugiej jednak strony, różne składowe dostępności służą osobom o różnych potrzebach, a dla reszty są często niezauważalne. Każda z tych składowych ma swoje zasady. Dlatego w ramach cyklu „ABC Dostępności" chcemy je rozłożyć na czynniki pierwsze. Wspólnie m.in. z ekspertami Integracja LAB tłumaczymy, komu konkretne rozwiązanie służy, gdzie powinno się je stosować, jak działa, jak powinno wyglądać oraz ile kosztuje. Opowiadamy też, jakich błędów nie popełniać przy projektowaniu i budowie lub montażu, a na przykładach prezentujemy prawidłowe jego zastosowanie.

W ramach cyklu „ABC Dostępności" pokazujemy więc drzewa, nie zapominając przy tym, że dopiero wspólnie tworzą las.

Polecamy także:

Artykuł powstał we współpracy z Bankiem Gospodarstwa Krajowego

# data[].attributes.attachment_link.title
ABC Dostępności: P jak Poręcze łazienkowe (zwane też Uchwytami)

# data[].attributes.attachment_link.description
Nie ma dostosowanej toalety lub łazienki bez poręczy. Te muszą być jednak odpowiednio dobrane i zamocowane. Błędów można przy tym popełnić mnóstwo, a każdy oznacza, że część osób z niepełnosprawnością będzie mieć duże kłopoty ze skorzystaniem z przeznaczonych dla nich pomieszczeń. Jak tych błędów nie zrobić?

# data[].attributes.body
ABC Dostępności

# data[].attributes.attachment_link.title
ABC Dostępności. P jak Prysznic (zwany też Natryskiem) - niepelnosprawni.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
„Wziął prysznic i tyż nic” – pisał Jan Sztaudynger, autor tysięcy fraszek. Na efekt brania prysznica nic nie poradzimy, możemy za to doradzić, jak umożliwić osobom z niepełnosprawnością pierwszą część wierszyka, czyli możliwość umycia się. W kolejnym artykule z cyklu ABC Dostępności opisujemy, jak p…

# data[].attributes.body
ABC Dostępności

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bywa nazywana wizytówką. Rzeczywiście, to często pierwsze miejsce, z którym stykamy się po wejściu do budynku lub salonu sprzedaży. To łącznik gościa z firmą lub obiektem. Jednak reprezentacyjny wygląd nie może dominować nad użytecznością, w tym potrzebami osób z niepełnosprawnością. W kolejnym artykule z cyklu „ABC Dostępności" tłumaczymy, jak powinna wyglądać recepcja, by była naprawdę przyjazna klientom, ale i... obsługującym ją pracownikom.

Dla kogo jest recepcja?

Trudne pytanie, ponieważ odpowiedź zależy od punktu widzenia. Gościom dobrze zorganizowana recepcja ułatwi wizytę. Ważna jest też dla pracowników, którzy z niej korzystają, by np. dostać klucz do pokoju. Także, rzecz jasna, dla zarządcy obiektu lub prowadzącego firmę, który dzięki niej ma kontrolę nad przepływem osób w budynku. Jest to wreszcie istotne miejsce dla obsługujących je osób, które spędzają w nim wiele godzin dziennie. Dobrze zaprojektowana recepcja powinna więc łączyć potrzeby wszystkich wymienionych wyżej użytkowników.

Gdzie powinno się stosować recepcję?

Oczywiście: w hotelach, pensjonatach, biurowcach, ale też m.in. w większych urzędach, szpitalach, przychodniach, bankach, salonach sprzedaży oraz usługowych (np. fryzjerskich czy kosmetycznych). Warto jednak pamiętać, że recepcja w różnych miejscach może pełnić różne funkcje. Od czysto reprezentacyjnej lub informacyjnej, przez obsługę ruchu, w tym wydawanie przepustek, po zbliżoną do sekretariatu, a np. w placówkach służby zdrowia może to być miejsce umawiania wizyt lub wypełniania dokumentów (zwane rejestracją). Od funkcji zależy więc wygląd recepcji - inna będzie w hotelu, gdzie jej zadaniem jest kompleksowa obsługa klientów, a inna w banku, gdzie często jest to jedynie miejsce, które służy podstawowej informacji i skierowaniu do odpowiedniego stanowiska.

Pytanie o to, gdzie powinno się stosować recepcję, można też jednak rozumieć bardziej dosłownie. Stanowisko powinno więc być tak ulokowane, by było proste do znalezienia. Łatwo to osiągnąć w małych przestrzeniach - wystarczy zaprojektować recepcję od razu przy wejściu lub wręcz na wprost drzwi. Trudniejsze jest to w obszernym holu, który dodatkowo jest pełen ludzi, gwarny, w którym nie ma co liczyć na to, że to recepcjonista dostrzeże wchodzącą osobę.

Jak powinna wyglądać recepcja?

Niezależnie od funkcji, jaką pełni recepcja, oraz przepisów dotyczących poszczególnych branż (np. rozporządzenia w sprawie obiektów hotelarskich), są pewne uniwersalne zasady umożliwiające lub ułatwiające korzystanie z niej osobom z niepełnosprawnością.

Przede wszystkim, powinna być blisko wejścia, by nie trzeba było jej szukać. Ta widoczność jest też ważna w drugą stronę - to pracownik recepcji musi dobrze widzieć wejście lub hol wejściowy, by móc reagować na różne sytuacje, w tym oczywiście potrzeby odwiedzających. Jeśli ruch w holu lub samej recepcji jest duży i pracownik nie ma szansy w porę dostrzec gościa, dobrym rozwiązaniem z myślą o osobach z niepełnosprawnością wzroku jest zastosowanie ścieżki dotykowej czy systemu nawigacyjnego (np. znacznika dźwiękowego).

Recepcja służy zazwyczaj do krótkiego kontaktu. Dlatego można założyć, że goście załatwiają sprawy na stojąco. Dla osób chodzących wygodny więc będzie wysoki blat recepcji - zwłaszcza gdy muszą przez te parę minut wypełnić jakiś dokument. Nie trzeba się wtedy schylać. Taki blat powinien mieć więc 100-110 cm wysokości.

Trzeba jednak przy tym pamiętać o osobach poruszających się na wózku lub osobach niskorosłych. Przy takiej wysokości blatu będzie problem z nawiązaniem kontaktu wzrokowego, a w skrajnych przypadkach recepcjonista może nawet nie zauważyć, że ktoś jest po drugiej stronie. Należy więc fragment blatu obniżyć do wysokości maks. 90 cm - z odpowiednim miejscem na nogi osoby siedzącej na wózku, jeśli w recepcji trzeba wypełnić jakiś dokument.

Recepcja powinna być wyposażona w pętlę indukcyjną dla osób słabosłyszących (zwłaszcza w miejscach, w których jest głośno), a także urządzenie służące do połączenia wideo z tłumaczem języka migowego online (o ile oczywiście pracownik recepcji nie zna biegle tego języka). O możliwości skorzystania z tych udogodnień należy poinformować, stosując odpowiednie oznakowanie.

Jakich błędów nie popełnić przy projektowaniu recepcji?

Najczęstszym błędem jest wysokość blatów, która nie przewiduje obsługi osób niskorosłych lub poruszających się na wózku. Recepcja ma wtedy stałą wysokość, np. 110 cm, co znacząco utrudnia kontakt. Z drugiej strony, niekiedy błędem jest zamontowanie całego blatu recepcji nisko, jeśli obsługa odbywa się na stojąco i nie ma krzeseł dla klientów.

Niestety, obniżony blat recepcji kusi, by postawić tam np. kwiatek w doniczce. Wynika to po części z faktu, że osób potrzebujących niższego blatu przychodzi zdecydowanie mniej, a po części z potrzeby „schowania się" przez pracownika recepcji lub nieudolnej próby aranżacji wejścia do firmy. Na szczęście zdarza się to coraz rzadziej.

Problemem bywa też światło. Recepcja jest miejscem, w którym bardzo ważny jest kontakt z drugą osobą. Nie może więc być tak, że pracownik stoi na tle bardzo jasnego okna lub silnie świecącego loga firmy. Także mocne światło z góry sprawi, że na twarzy pojawią się cienie i trudno będzie rozpoznać mimikę lub czytać z ruchu ust. Dobrze więc, gdy światło jest rozproszone, najlepiej naturalne, i oświetla twarz rozmówcy z przodu.

Pewnego rodzaju błędem jest także podniesienie w recepcji podłogi od strony pracownika. W założeniu robi się tak po to, by siedzący recepcjonista miał oczy mniej więcej na poziomie oczu stojącego klienta, jednak w ten sposób często eliminuje się możliwość zatrudnienia w recepcji osoby na wózku.

To brzmi paradoksalnie, ale błędem jest też nauka przez pracowników recepcji języka migowego. Po pierwsze, trudno na krótkim kursie nauczyć się go na tyle, by go swobodnie używać. Po drugie, są grafiki dyżurów, urlopów i nie zawsze akurat przeszkolona osoba będzie w pracy. Po trzecie, gdy język nie będzie stale używany, szybko się go zapomni. Lepszą praktyką jest zapewnienie wideotłumaczenia oraz nauka jedynie podstawowych zwrotów, choćby po to, by do tego urządzenia gościa zaprosić.

Zastosowanie recepcji w praktyce

Urząd Dzielnicy Wilanów - stanowisko recepcyjne z obniżonym blatem oraz z informacją o możliwości skorzystania z tłumacza języka migowego on-line

Centrum Badań i Rozwoju Technik Bezpieczeństwa procesów pracy i środowiska (TECH-SAFE-BIO), Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy - dwupoziomowy blat recepcji i szatni, dostosowany do potrzeb różnych grup osób. Niższy fragment blatu wysunięto, dzięki czemu osoba poruszająca się na wózku ma do niego wygodniejszy dostęp

Ośrodek Nowolipie - dwupoziomowy blat recepcji, dostosowany do potrzeb różnych grup użytkowników. Pod niższą częścią zachowano wolną przestrzeń ułatwiającą dostęp do stanowiska osobie poruszającej się na wózku

Recepcja - ekspert radzi

Kamil Kowalski, projektant dostępności, dyrektor Integracja LAB

Projektując recepcję, rzadko myśli się o komforcie pracownika. To są zazwyczaj meble projektowane indywidualnie przez architektów, jako element całej przestrzeni wejściowej budynku. One często nie spełniają norm właściwych stanowisku pracy, czyli zdarza się, że blat jest za mały, na złej wysokości lub jest pod nim za mało przestrzeni na nogi. Dla projektantów często liczy się efekt, czyli to, jak recepcja będzie wyglądała, a nie myślą o tym, że po drugiej stronie przez 8 godzin będzie siedział człowiek i powinien mieć to miejsce dostosowane tak, jakby to było stanowisko pracy biurowej. Czyli nie laptop, ale zwykły monitor, żeby siedzieć prosto. Odpowiedniej wielkości blat, a nie tak mały, że ledwo zmieści się na nim klawiaturę. Powinny zostać spełnione wszystkie zasady ergonomii. O recepcji trzeba więc myśleć jak o stanowisku pracy biurowej.

Warto też wiedzieć, że recepcja - jako mebel - oprócz tego, że ma funkcję przeznaczoną dla ludzi, którzy wchodzą do budynku, jest też obiektem, który w pewien sposób chroni pracownika od tego, co się dzieje na zewnątrz, a także od ludzi, którzy wchodzą do budynku. Nie chodzi o to, że recepcjoniście coś z ich strony grozi, chodzi o pewien komfort pracy. Większość ludzi nie lubi być na widoku, nie lubi być stale pod obserwacją, więc recepcja jest też takim meblem, który pozwala się „schronić" i zachować pewną intymność stanowiska pracy, które ze względu na swoją funkcję jest stanowiskiem bardzo eksponowanym w przestrzeni, w której wszyscy przebywają. Jest to pewna sprzeczność, bo z jednej strony recepcja ma być otwarta na wszystkich, wręcz ich zapraszać, a z drugiej powinna pozwolić pracownikowi choć trochę się „ukryć".

W niektórych nowoczesnych biurowcach nie ma typowej recepcji. Jest natomiast pracownik, który porusza się po holu, a nie jest „przywiązany" do mebla. Ma zadanie podchodzenia do gości, przyjęcia ich i zarejestrowania w systemie, np. na tablecie, który ma w ręku, a nie przy stanowisku.

Skoro jesteśmy przy obsłudze, recepcjonista nie może służyć do rozwiązywania problemów związanych z budynkiem. Czyli jeśli mamy zbyt ciężko otwierające się drzwi wejściowe, z którymi co chwilę ktoś ma problem, to raczej powinniśmy coś zrobić z tymi drzwiami, a nie zakładać, że „przecież recepcjonista może pomóc je otworzyć". Podobnie gdy do budynku prowadzą drzwi obrotowe, a obok są drzwi rozwierane dla osób z niepełnosprawnością, to nie powinniśmy zakładać, że recepcjonista ma je tej osobie otworzyć. Ona powinna mieć możliwość dostać się do tego budynku samodzielnie, tak jak każdy inny.

Cykl: ABC Dostępności

O niektórych ludziach mawia się, że widzą drzewa, ale nie widzą lasu. Z dostępnością architektoniczną jest podobnie.

Inwestorom, zarządcom budynków, architektom wydaje się czasem, że wystarczy do budynku dodać pochylnię i potrzeby osób z niepełnosprawnością są zaspokojone. Nie jest to prawda. Różne są przecież potrzeby osób poruszających się na wózkach, niewidomych, głuchych czy z niepełnosprawnością intelektualną, ale i rodziców z małymi dziećmi, podróżnych z bagażami, kurierów z paczkami. Dlatego dostępność budynków i przestrzeni należy traktować kompleksowo, aby każdy czuł się bezpiecznie i komfortowo, korzystając z nich samodzielnie.

Z drugiej jednak strony, różne składowe dostępności służą osobom o różnych potrzebach, a dla reszty są często niezauważalne. Każda z tych składowych ma swoje zasady. Dlatego w ramach cyklu „ABC Dostępności" chcemy je rozłożyć na czynniki pierwsze. Wspólnie m.in. z ekspertami Integracja LAB tłumaczymy, komu konkretne rozwiązanie służy, gdzie powinno się je stosować, jak działa, jak powinno wyglądać oraz ile kosztuje. Opowiadamy też, jakich błędów nie popełniać przy projektowaniu i budowie lub montażu, a na przykładach prezentujemy prawidłowe jego zastosowanie.

W ramach cyklu „ABC Dostępności" pokazujemy więc drzewa, nie zapominając przy tym, że dopiero wspólnie tworzą las.

Polecamy także:

Artykuł powstał we współpracy z Bankiem Gospodarstwa Krajowego

# data[].attributes.attachment_link.description
Bywa nazywana wizytówką. Rzeczywiście, to często pierwsze miejsce, z którym stykamy się po wejściu do budynku lub salonu sprzedaży. To łącznik gościa z firmą lub obiektem. Jednak reprezentacyjny wygląd nie może dominować nad użytecznością, w tym potrzebami osób z niepełnosprawnością. W kolejnym artykule z cyklu „ABC Dostępności" tłumaczymy, jak powinna wyglądać recepcja, by była naprawdę przyjazna klientom, ale i...

# data[].attributes.body
ABC Dostępności

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
„Jego kupno to taki listek figowy. Coś zrobiono dla dostępności, ale tak naprawdę nic z tego nie wynika - podkreśla Kamil Kowalski, dyrektor Integracja LAB. - Twierdzę, że schodołaz to nie jest robienie dostępności, lecz jedynie alibi". Skąd tak druzgocąca opinia? Tłumaczymy w kolejnym artykule z cyklu ABC Dostępności.

Dla kogo jest przeznaczony schodołaz?

Dla bardzo niewielkiej grupy osób z niepełnosprawnością ruchową, które nie są w stanie pokonać schodów. W praktyce jednak mało kto lubi to urządzenie, zwyczajnie bojąc się go lub twierdząc, że zmuszanie do jego używania zaprzecza samodzielności i nie ma wiele wspólnego z godnością. Dlatego część osób poruszających się na wózkach prędzej zrezygnuje z dostania się do miejsca docelowego, niż skorzysta ze schodołazu.

Schodołaz to więc czasem bardziej część problemu niż częścią rozwiązania. Nie zapewnia samodzielności, ponieważ w przeważającej większości przypadków ktoś inny musi to urządzenie obsługiwać. Jego obsługa przez osobę nieprzeszkoloną i niewyćwiczoną może być niebezpieczna dla niej, a zwłaszcza dla przewożonego. Różne modele nie pasują do wszystkich rodzajów wózków, więc często istnieje konieczność przesiadania się w tę i z powrotem. Praktycznie zapomnieć też można o transportowaniu w ten sposób osób na wózkach elektrycznych, a w wielu przypadkach także osób, które ważą trochę więcej.

Gdzie powinno się stosować schodołaz?

Tak naprawdę wypadałoby napisać: nigdzie. A już na pewno nie w budynkach użyteczności publicznej.

Jest to urządzenie przeznaczone bardziej do użytku prywatnego, gdy z różnych przyczyn nie ma możliwości zapewnienia dostępu do domu i na zewnątrz w inny sposób, a osoba przewożona ma pełne zaufanie do obsługującego schodołaz opiekuna.

Szczególnym miejscem, gdzie schodołazy bywają wykorzystywane są lotniska, a dokładniej wejścia do samolotów, zwłaszcza tych mniejszych. Lotniskowe schodołazy to dość wąskie urządzenia, przeznaczone do manewrowania na ciasnych schodkach i pokładach.

Jak wygląda i jak działa schodołaz?

Schodołazy można podzielić na gąsienicowe i kroczące. Te pierwsze pełzają po schodach (ale raczej prostych, nie sprawdzą się na krętych), drugie zaś mają kółka lub inne elementy, które wspinają się po schodach (tu kształt schodów ma mniejsze znaczenie).

Część schodołazów jest wyposażona w krzesełko, do innych doczepia się wózek. Przewożenie polega więc na wpięciu wózka z siedzącą osobą z niepełnosprawnością w urządzenie lub przesadzeniu tej osoby na siedzisko schodołazu. Urządzenia te wyposażone są w pasy bezpieczeństwa oraz zabezpieczenia umożliwiające np. awaryjne zatrzymanie.

Samodzielna obsługa schodołazu przez osobę poruszającą się na wózku zazwyczaj nie jest możliwa. Musi go obsługiwać ktoś inny, trzymając kolumnę sterowniczą z odpowiednimi przyciskami. Jedynie pojedyncze dostępne na rynku modele umożliwiają ich używanie bez osób trzecich, a i to jest operacja dla osób o sprawnych rękach.

Schodołazy są zasilane akumulatorowo, dzięki czemu ich obsługa nie wymaga wysiłku. Samo to urządzenie waży bowiem zazwyczaj dobrze powyżej 30-40 kg, natomiast przewozić może osobę ważącą wraz z wózkiem do ok. 120-160 kg.

Jest to urządzenie poruszające się bardzo wolno (co bywa problemem dla innych, ponieważ w tym czasie blokuje schody). Łatwiejsze w obsłudze są schodołazy gąsienicowe, których nie trzeba samemu stabilizować na schodach (jak w przypadku kroczących).

Jakich błędów nie popełnić przy używaniu schodołazu?

Błędem jest w ogóle myślenie o nich w kontekście dostępności. Jakiekolwiek inne rozwiązanie - od dźwigu osobowego, przez podnośnik pionowy, aż po platformę przyschodową - będzie bardziej użyteczne dla szerszej grupy osób.

Jeśli już schodołaz jest na stanie, to błędem jest brak regularnych szkoleń obsługi budynku z zakresu jego używania. Użytkownik musi mieć pewność, że korzystanie ze schodołazu będzie bezpieczne. Trzeba też utrzymywać w odpowiednim stanie sam sprzęt. Musi być naładowany, a ew. koła - napompowane.

Warto też pamiętać, że sama obecność w budynku schodołazu nie oznacza, że przewieziemy nim osobę poruszającą się na każdym wózku. O elektrycznych możemy zapomnieć (tylko pojedyncze egzemplarze to potrafią), a i nie każdy wózek ręczny będzie pasował do wszystkich rodzajów urządzeń.

Ile kosztuje schodołaz?

To właściwie jedyna jego zaleta, ponieważ ceny zaczynają się od kwot poniżej 10 tys. zł. Takie myślenie o oszczędnościach może się jednak okazać dość krótkowzroczne, gdy okaże się, że kupiony schodołaz (z przyczyn wymienionych wyżej) nie jest używany i w rzeczywistości w żaden sposób nie zwiększa dostępności budynku.

Zastosowanie schodołazu w praktyce

Schodołaz gąsienicowy

Schodołaz kroczący

Schodołaz - ekspert radzi

Kamil Kowalski, projektant dostępności, dyrektor Integracja LAB

Zdecydowanie odradzam traktowanie schodołazu jako drogi do zapewnienia dostępności. Moje doświadczenie i rozmowy z właścicielami obiektów, gdzie są schodołazy, a także rozmowy z osobami z niepełnosprawnością oraz wiedza o różnych sytuacjach niebezpiecznych, do których dochodzi przy użytkowaniu tych urządzeń, każą mi myśleć, że jest to rozwiązanie, które nie zapewnia dostępności w żaden sposób. Często okazuje się, że schodołaz nigdy nie był użytkowany. Jego kupno to taki listek figowy. Coś zrobiono dla dostępności, ale tak naprawdę nic z tego nie wynika. Gdy stopni schodów jest niewiele, osoba poruszająca się na wózku często woli być wniesiona do środka, niż wsadzana na schodołaz.

Większym problemem od samej obsługi jest bezpieczne wpięcie w schodołaz osoby poruszającej się na wózku. Warto zdawać sobie sprawę z faktu, że nie każdy wózek pasuje do danego schodołazu. Często jest tak, że dane urządzenie ma swój wózek, na który trzeba się przesiąść. Naruszamy więc sferę prywatności osoby z niepełnosprawnością, każąc jej przesiąść się z jej wózka na jakiś inny, a potem z powrotem na swój. Jest to więc absurdalne. W jednej z instytucji o mało nie doszło do wypadku. Zarządzająca nią osoba chciała pokazać pracownikom, którzy twierdzili, że schodołaz jest fatalnym rozwiązaniem, że nie mają racji. Podpuścili ją, sama usiadła na wózek, wpięty w to urządzenie. Skończyło się tak, że wózek się wypiął i ta osoba prawie spadła ze schodów.

Dlatego ja twierdzę, że schodołaz to nie jest robienie dostępności, lecz jedynie alibi. Owszem, zapłacimy za niego stosunkowo niewiele i mamy spokój, bo z punktu widzenia przepisów nikt się do nas nie przyczepi. Ale nic to nie zmieni w życiu osób z niepełnosprawnością, które chcą do nas przyjść. Często przez to, że schodołaz jest nieużywany i stoi sobie w jakimś magazynku, sytuacja jeszcze bardziej się komplikuje. Ktoś go zastawi czymś innym i nie można go wyciągnąć. Ma rozładowany akumulator, a jeśli ma opony, to brakuje w nich powietrza. Albo pracownik, którzy przeszedł szkolenie z jego używania, już dawno nie pracuje.

Takich urządzeń używa się niestety najczęściej tam, gdzie osoba z niepełnosprawnością nie ma wyboru. Spotkałem się z dwiema takimi sytuacjami. Jedna to urząd, do którego trzeba wejść, bo trzeba coś załatwić. Nie pójdzie się do innego urzędu, bo jest się przypisanym do tego konkretnego, a nie wszystkie sprawy można załatwić przez internet. Musisz wejść i tyle. Druga sytuacja to szkoły. Dziecko nie zawsze powie, że to jest nie w porządku. Chociaż spotkałem się z takimi sytuacjami, że nauczyciele woleli wnieść dziecko z wózkiem na piętro, bo uważali, że tak będzie szybciej i... bezpieczniej. Jest też użytek prywatny, domowy, choć też najczęściej wynikający z tego, że nie ma innego wyboru. Dlatego w dalszym ciągu nie uważam, że jest to dobre rozwiązanie. W takim przypadku jest ono w pewien sposób wymuszone. Przeważają tu jednak inne argumenty. Jeśli sąsiedzi nie chcą się zgodzić na inne rozwiązanie, to jest to czasem jedyna możliwość, by nie być uwięzionym w czterech ścianach.

Cykl: ABC Dostępności

O niektórych ludziach mawia się, że widzą drzewa, ale nie widzą lasu. Z dostępnością architektoniczną jest podobnie.

Inwestorom, zarządcom budynków, architektom wydaje się czasem, że wystarczy do budynku dodać pochylnię i potrzeby osób z niepełnosprawnością są zaspokojone. Nie jest to prawda. Różne są przecież potrzeby osób poruszających się na wózkach, niewidomych, głuchych czy z niepełnosprawnością intelektualną, ale i rodziców z małymi dziećmi, podróżnych z bagażami, kurierów z paczkami. Dlatego dostępność budynków i przestrzeni należy traktować kompleksowo, aby każdy czuł się bezpiecznie i komfortowo, korzystając z nich samodzielnie.

Z drugiej jednak strony, różne składowe dostępności służą osobom o różnych potrzebach, a dla reszty są często niezauważalne. Każda z tych składowych ma swoje zasady. Dlatego w ramach cyklu „ABC Dostępności" chcemy je rozłożyć na czynniki pierwsze. Wspólnie m.in. z ekspertami Integracja LAB tłumaczymy, komu konkretne rozwiązanie służy, gdzie powinno się je stosować, jak działa, jak powinno wyglądać oraz ile kosztuje. Opowiadamy też, jakich błędów nie popełniać przy projektowaniu i budowie lub montażu, a na przykładach prezentujemy prawidłowe jego zastosowanie.

W ramach cyklu „ABC Dostępności" pokazujemy więc drzewa, nie zapominając przy tym, że dopiero wspólnie tworzą las.

Artykuł powstał we współpracy z Bankiem Gospodarstwa Krajowego

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
schodołaz; czy warto kupić schodołaz; dostępność; dostępność plus; abc dostępności; kamil kowalski

# data[].attributes.attachment_link.description
„Jego kupno to taki listek figowy. Coś zrobiono dla dostępności, ale tak naprawdę nic z tego nie wynika - podkreśla Kamil Kowalski, dyrektor Integracja LAB. - Twierdzę, że schodołaz to nie jest robienie dostępności, lecz jedynie alibi". Skąd tak druzgocąca opinia? Tłumaczymy w kolejnym artykule z cyklu ABC Dostępności.

# data[].attributes.body
ABC Dostępności

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Co schody mają wspólnego z dostępnością architektoniczną? Przecież to wręcz synonim barier! To tylko częściowo prawda. Wbrew dawnemu hasłu, schody pewnie nigdy do końca nie wyjdą z mody. Nie każdy przecież potrzebuje windy lub pochylni. Żeby jednak schody nie stanowiły zagrożenia dla użytkowników, muszą spełniać konkretne wytyczne i zalecenia. Jakie? Opisujemy je w kolejnym artykule z cyklu ABC Dostępności.

Dla kogo są schody?

Najprostsza odpowiedź brzmi: dla wszystkich, którzy są w stanie ich używać. Łatwiej jest więc pewnie wymienić osoby, dla których mogą być przeszkodą nie do pokonania.

Nie sprawdzą się więc w przypadku osób poruszających się na wózku. Warto przy tym pamiętać, że noszenie po schodach osoby na wózku może być niebezpieczne zarówno dla noszonego, jak i niosących. Nie mówiąc już o samodzielności - od której trzeba wyjść, myśląc o potrzebach osób z niepełnosprawnością.

To m.in. także dlatego dobrym rozwiązaniem nie jest schodołaz, ponieważ wymaga obsługiwania przez osobę asystującą, i to odpowiednio przeszkoloną, by było to bezpieczne. Najlepiej więc w ogóle porzucić myśl o jego stosowaniu, zwłaszcza w budynkach użyteczności publicznej.

Z podobnych przyczyn nie jest też dobrym pomysłem inne urządzenie - podnośnik schodowy, montowany przy poręczy. Nawet jeśli można go użyć samodzielnie, to jest powolny i blokuje fragment schodów innym użytkownikom. Stosować go więc można tylko w ostateczności, a już na pewno nie w nowych budynkach.

Schody mogą też być trudne do pokonania przez inne osoby o ograniczonej możliwości poruszania się. Przyczyny mogą być różnorodne, np. problemy z kolanami, niedowład kończyn, choroby układu krążenia lub oddechowego. Nie służą też jednak rodzicom z wózkami czy dostawcom ciężkich paczek i sprzętów.

Gdzie powinno się stosować schody?

Właściwie... w każdym budynku i w zasadzie wszędzie tam, gdzie do pokonania jest większa różnica wysokości. W paragrafie 66 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (najnowszy jednolity tekst ogłoszono w Dzienniku Ustaw 2019 poz. 1065) podkreślono, że „w celu zapewnienia dostępu do pomieszczeń położonych na różnych poziomach należy stosować schody stałe (...)".

Z kolei na zewnątrz niewielką różnicę poziomów można zniwelować łagodnie nachylonym chodnikiem. Jeśli jednak do pokonania jest duża różnica wysokości, schody wewnątrz lub na zewnątrz będą niezbędne - a obok nich podjazd lub winda.

Jak powinny wyglądać schody?

Ich parametry są dość ściśle opisane we wspomnianym wyżej Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przy ich projektowaniu warto też jednak brać pod uwagę zapisy normy ISO 21542:2011, poświęconej dostępności.

Stopnie

Wymienione wyżej rozporządzenie dokładnie opisuje graniczne wymiary schodów w różnego rodzaju budynkach - od mieszkalnych, przez garaże i pomieszczenia techniczne, po przedszkola i żłobki.

Jednym z parametrów jest wysokość stopnia. Schody nie mogą być zarówno zbyt strome, jak i zbyt „płaskie". Rozporządzenie zakłada 17,5 cm maksymalnej wysokości stopnia w wielorodzinnych budynkach mieszkalnych, jednak ww. norma ISO wskazuje, że powinno to być maks. 15 cm w przypadku schodów o szczególnie dużym znaczeniu komunikacyjnym oraz tych położonych na drogach ewakuacyjnych.

Rozporządzenie podaje też wzór do wyliczenia szerokości stopni (czyli w zasadzie: głębokości, rozumianej jako odległość od krawędzi do kolejnego stopnia). Szerokość ta jest uzależniona od wysokości. Wzór ten bywa dziś krytykowany, jako tworzony wiele lat temu dla populacji o przeciętnie niższym wzroście. Na razie jednak ten przepis wciąż obowiązuje.

Ważny jest też kształt stopni. W ust. 8 paragrafu 69 rozporządzenia czytamy: „W budynkach opieki zdrowotnej, a także budynkach zamieszkania zbiorowego przeznaczonych dla osób starszych oraz niepełnosprawnych zabrania się stosowania stopni schodów z noskami i podcięciami". Generalnie jednak, jak pisze Kamil Kowalski w publikacji „Włącznik. Projektowanie bez barier": „Najkorzystniejsze jest projektowanie schodów z lekko nachyloną podstopnicą - dolna krawędź podstopnicy cofnięta maksymalnie o 25 mm względem górnej krawędzi". Taki kształt zapewnia maksimum komfortu - przede wszystkim przy schodzeniu nie zahacza się tyłem buta o podstopnicę, poza tym wydłuża się możliwa do wykorzystania długość stopnia.

Biegi i spoczniki

Szerokość użytkowa biegu schodów zewnętrznych i wewnętrznych (liczona między poręczami) nie powinna wynosić mniej niż 1,2 m. W przypadku schodów prowadzących do garaży może to być 0,9 m. Warto jednak pamiętać, że z warunków dotyczących ewakuacji może wynikać, że w określonych sytuacjach minimalna szerokość powinna być większa - zależy to m.in. od liczby osób przebywających na danej kondygnacji.

W jednym biegu wewnątrz budynku nie może być więcej niż 17 schodów (poza m.in. domami jednorodzinnymi), a w budynku opieki zdrowotnej - nie więcej niż 14. Na schodach zewnętrznych nie może to być więcej niż 10 schodów. Warto jednak pamiętać, że w przypadku wielu osób im biegi są krótsze, tym jest im wygodniej. Z drugiej jednak strony zbyt krótkie biegi też nie mają większego sensu. Mogą być niebezpieczne, bo... łatwo je przegapić. Bieg powinien więc mieć nie mniej niż trzy stopnie.

Szerokość spoczników dla różnych rodzajów budynków także jest dokładnie opisana w przywoływanym tu rozporządzeniu. Dla przykładu, w budynkach wielorodzinnych czy budynkach użyteczności publicznej nie powinny mieć mniej niż 1,5 m. Głównym celem jest umożliwienie swobodnego znoszenia osoby na noszach.

Poręcze

To niezbędny element prawidłowo zaprojektowanych schodów. Ich właściwe zastosowanie opiszemy w jednym z kolejnych artykułów z cyklu ABC Dostępności, pod hasłem: P jak Poręcz.

Oznakowanie schodów

Niezwykle istotne są kontrastowe oznaczenia schodów, służące nie tylko osobom słabowidzącym. Zasady ich stosowania opisaliśmy dokładnie w jednym z poprzednich artykułów z cyklu ABC Dostępności: K jak Kontrastowe oznaczenia schodów.

Dodatkowo przed schodami, które znajdują się w szczególności poza zamkniętymi klatkami schodowymi, powinny być zamontowane dotykowe znaki ostrzegawcze (tzw. guzki). Powinny się one znajdować zwłaszcza w miejscach o dużym natężeniu ruchu pieszych. Według przywołanej wyżej normy ISO, należy zastosować pas dotykowy o szerokości 60-90 cm w odległości 30-50 cm od krawędzi stopnia. Taka odległość da czas na zorientowanie się przez osobę niewidomą w położeniu przeszkody.

Dbać trzeba nie tylko o użytkowników schodów, ale także osób, które znajdują się w ich pobliżu. Ogólnie dostępna przestrzeń pod biegiem schodów jest niebezpieczna głównie dla osób niewidomych i słabowidzących. Taki skos jest nie do wykrycia białą laską, istnieje więc realne niebezpieczeństwo uderzenia głową w spód konstrukcji schodów. Przywołana wyżej norma ISO podpowiada, by uniemożliwić wejście pod schody w miejscach, w których wysokość od posadzki jest mniejsza niż 2,1 m. Można tę przestrzeń zabezpieczyć na różne sposoby - zabudowując ją, montując pod schodami barierkę czy choćby stawiając donice z kwiatami.

Inne ważne informacje

Poręcze to dobre miejsce do umieszczania informacji dotykowych, przede wszystkim w alfabecie Braille'a, dla osób niewidomych i słabowidzących, ponieważ i tak zazwyczaj chwytają się poręczy korzystając ze schodów. Nie muszą więc dodatkowo szukać informacji o np. numerze kondygnacji czy kierunku, w którym prowadzą schody.

Specyficznym rodzajem schodów są schody ruchome. Dla osoby słabowidzącej ważne są kontrastowe pasy przed wejściem na stopnie (na górze i na dole schodów) oraz kontrastowe pasy wzdłuż krawędzi każdego stopnia. Nie jest natomiast niezbędne stosowanie oznaczeń dotykowych - ich rolę może pełnić metalowa płyta poprzedzająca bieg schodów.

Jakich błędów nie popełnić przy budowie schodów?

Na pewno warto montować poręcze po obu stronach schodów - także wówczas, gdy przepisy wprost tego nie wymagają. Dla przykładu, osoby z porażoną połową ciała lub bez jednej ręki muszą mieć możliwość chwycenia poręczy zarówno przy wchodzeniu, jak i schodzeniu. Poręcze z obu stron umożliwią też każdemu „uratowanie się" przed spadnięciem ze schodów, gdy liczą się ułamki sekund.

Schody nie powinny być zbyt śliskie. Tymczasem wiele jest niestety takich, nawet w nowych budynkach, wyłożonych płytkami, które nie są antypoślizgowe, lub innym materiałem, który staje się niebezpieczny zwłaszcza w niekorzystnych warunkach atmosferycznych. Problemem jest też zbyt duża różnica antypośligowości materiałów między biegiem schodów a posadzką kondygnacji, na którą prowadzą. Gdy człowiek się tego nie spodziewa, stopa może „odjechać" lub odwrotnie - wyhamować, co wytrąca z równowagi i jest niebezpieczne.

Co ciekawe, do takiej sytuacji prowadzić mogą... pasy antypoślizgowe, montowane czasem na schodach. Może być tak, że zamiast przeciwdziałać niebezpiecznym sytuacjom, w praktyce je prowokują. Dlatego pasy antypoślizgowe powinno się stosować w ostateczności lub tymczasowo. Na pewno nie jest to rozwiązanie docelowe.

Prawidłowe zastosowanie schodów w praktyce

Zejście na stację metra Stadion Narodowy. Zapewniono kontrastowe oznaczenia pierwszego i ostatniego stopnia każdego biegu schodów.

Warszawa, ul. Wybrzeże Gdańskie. Widoczne kontrastowe oznaczenie pierwszego i ostatniego stopnia biegu schodów - zarówno na powierzchni poziomej, jak i pionowej.

Schody ruchome z kontrastowym oznaczeniem stopni na II linii warszawskiego metra. Trzy pierwsze stopnie tworzą płaszczyznę poziomą.

Schody - ekspert radzi

Kamil Kowalski, projektant dostępności, dyrektor Integracja LAB

To nie jest tak, że schody są bezużyteczne dla wszystkich, jako zaprzeczenie dostępności. Wprawdzie w budynkach, w których jest winda, służą głównie celom ewakuacyjnym, warto jednak zwrócić uwagę na ich rolę w profilaktyce zdrowotnej. Przecież korzystanie ze schodów jest elementem ruchu - oczywiście dla tych, którzy mogą się po nich poruszać. W biurowcach przez lata zachęcano ludzi do korzystania z wind, a klatki schodowe służyły tylko do ewakuacji. Teraz ten trend się odwraca i pojawia się coraz więcej inicjatyw zachęcających pracowników do wybierania schodów.. To z jednej strony ma przynosić oszczędności w wykorzystaniu energii w budynku, ale z drugiej strony ma też aspekt prozdrowotny, bo zachęcamy ludzi do tego, by się trochę ruszali i spalali kalorie. W tym sensie schody można traktować jako element wręcz prodostępnościowy, bo wpływa na dłuższe utrzymanie ludzi w zdrowiu i w starszym wieku być może pozwoli na dłuższe zachowanie sprawności.

Nie jest też tak, że każdy z nas, mając do wyboru schody i windę, wybierze to drugie rozwiązanie. Większość być może tak, ale niektórzy wolą chodzić po schodach, by utrzymać kondycję, schodami może też być szybciej, gdy ma się do pokonania jedno piętro lub dwa. Nie każdy lubi czekać na windę. Może być do niej kolejka. Może wreszcie ulec awarii. Schody mają więc czasem nad windą przewagę.

Z drugiej strony statystyki pokazują, że na schodach zdarza się stosunkowo dużo wypadków. Najgorsze są te, które mają miejsce przy schodzeniu. Jeśli ktoś się potknie przy wchodzeniu, to najczęściej poleci do przodu i najwyżej się trochę poobija. Natomiast utrata równowagi przy schodzeniu często kończy się upadkiem. To są czasem sytuacje bardzo niebezpieczne, które mogą prowadzić do przykrych konsekwencji.

O niektórych ludziach mawia się, że widzą drzewa, ale nie widzą lasu. Z dostępnością architektoniczną jest podobnie.

Inwestorom, zarządcom budynków, architektom wydaje się czasem, że wystarczy do budynku dodać pochylnię i potrzeby osób z niepełnosprawnością są zaspokojone. Nie jest to prawda. Różne są przecież potrzeby osób poruszających się na wózkach, niewidomych, głuchych czy z niepełnosprawnością intelektualną, ale i rodziców z małymi dziećmi, podróżnych z bagażami, kurierów z paczkami. Dlatego dostępność budynków i przestrzeni należy traktować kompleksowo, aby każdy czuł się bezpiecznie i komfortowo, korzystając z nich samodzielnie.

Z drugiej jednak strony, różne składowe dostępności służą osobom o różnych potrzebach, a dla reszty są często niezauważalne. Każda z tych składowych ma swoje zasady. Dlatego w ramach cyklu „ABC Dostępności" chcemy je rozłożyć na czynniki pierwsze. Wspólnie m.in. z ekspertami Integracja LAB tłumaczymy, komu konkretne rozwiązanie służy, gdzie powinno się je stosować, jak działa, jak powinno wyglądać oraz ile kosztuje. Opowiadamy też, jakich błędów nie popełniać przy projektowaniu i budowie lub montażu, a na przykładach prezentujemy prawidłowe jego zastosowanie.

W ramach cyklu „ABC Dostępności" pokazujemy więc drzewa, nie zapominając przy tym, że dopiero wspólnie tworzą las.

Artykuł powstał we współpracy z Bankiem Gospodarstwa Krajowego

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
schody; dostępność; dostępne schody; schodki; niepełnosprawni; schodołaz

# data[].attributes.attachment_link.description
Co schody mają wspólnego z dostępnością architektoniczną? Przecież to wręcz synonim barier! To tylko częściowo prawda. Wbrew dawnemu hasłu, schody pewnie nigdy do końca nie wyjdą z mody. Nie każdy przecież potrzebuje windy lub pochylni. Żeby jednak schody nie stanowiły zagrożenia dla użytkowników, muszą spełniać konkretne wytyczne i zalecenia. Jakie?

# data[].attributes.body
ABC Dostępności

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
To nieodzowny element toalet i łazienek dostosowanych do potrzeb osób z niepełnosprawnością. Funkcjonuje też pod nazwami: instalacja przyzywowa, system przyzywowy, system przywoławczy, sygnalizacja alarmowo-przyzywowa itd. Zapewnia jednak to samo: poczucie bezpieczeństwa użytkowników. Wszelkie oszczędności w tym zakresie mogą się naprawdę źle skończyć. Jak to urządzenie zaprojektować i zamontować poprawnie? Tłumaczymy w kolejnej części cyklu ABC Dostępności.

W minicyklu poświęconym dostosowanej toalecie przeczytaj też:

Dla kogo jest system wzywania pomocy?

Dla każdego, kto korzysta z toalety lub łazienki dla osób z niepełnosprawnością i potrzebuje wezwać pomoc. Dlaczego ktoś ma ją wzywać? Choćby dlatego, że podczas przesiadania się z wózka na muszlę ustępową można upaść na podłogę. Albo dlatego, że chodząc o kulach można się poślizgnąć na mokrej podłodze i potem nie móc z niej wstać.

Jak działa system wzywania pomocy?

Zasada działania jest bardzo prosta. W samej toalecie lub łazience są linka lub przycisk. Oczywiście może być ich więcej w jednym pomieszczeniu (a nawet powinno - więcej: poniżej). Pociągnięcie za linkę lub wciśnięcie przycisku włącza alarm.

Ten jest odbierany u osoby odpowiedzialnej za udzielenie pomocy (np. w dyżurce ochrony, w recepcji) lub na zewnątrz pomieszczenia, np. nad drzwiami (zazwyczaj są to jednocześnie sygnalizacja dźwiękowa i wizualna). To drugie rozwiązanie jest o tyle niedobre, że taki alarm bywa ignorowany przez użytkowników budynku, którzy mogą nie wiedzieć, dlaczego coś piszczy i świeci. Potrzebujący zostanie więc bez pomocy.

Często montowane są też przyciski odwołania alarmu - potrzebne np. gdy ktoś uruchomi go przypadkiem.

Gdzie powinno się stosować system wzywania pomocy?

Tak naprawdę w każdej toalecie i łazience dostosowanej do potrzeb osób z niepełnosprawnością. Polskie przepisy nakazują ich montaż w szczególnych typach budynków (np. domy pomocy społecznej), ale brak systemu przywoławczego w jakiejkolwiek ogólnodostępnej dostosowanej toalecie jest co najmniej lekkomyślny.

Pytanie o to, gdzie powinno się stosować system wzywania pomocy, można też rozumieć bardziej dosłownie: gdzie dokładnie w pomieszczeniu powinno się zamontować przycisk alarmowy lub linkę? Trzeba tu rozważyć kilka scenariuszy:

Pierwsza z sytuacji może wyglądać tak, że pomocy potrzebuje ktoś, kto siedzi na wózku. Włącznik alarmu nie może więc zostać umieszczony w miejscu niedostępnym dla takiej osoby, czyli np. w rogu pomieszczenia za muszlą ustępową.

Druga sytuacja polega na tym, że ktoś nie jest w stanie samodzielnie wrócić na wózek lub wstać z toalety albo spod prysznica. Przycisk alarmowy lub linka muszą więc być w zasięgu ręki osoby korzystającej z toalety oraz prysznica - na pewno jednak nie z tyłu za taką osobą. Raczej blisko frontu muszli lub siedziska pod prysznicem.

Trzecia sytuacja to upadek - najczęściej przy przesiadaniu się na muszlę lub siedzisko prysznicowe albo przy transferze z powrotem na wózek. Na mokrej podłodze „odjechać" mogą też kule czy chodzik. Przycisk lub linka powinny więc być dostępne w tych dwóch newralgicznych miejscach - obok muszli ustępowej i prysznica. Muszą być jednak odpowiednio nisko, by osoba leżąca na podłodze mogła ich dosięgnąć.

Po czwarte, są też osoby stojące, które z różnych powodów będą potrzebowały uruchomić alarm. Wisząca z sufitu lub wysokiego punktu ściany linka będzie dostępna na każdej wysokości, natomiast przyciski powinny być na dwóch poziomach.

Jak powinien wyglądać system wzywania pomocy?

Jego instalację trzeba odpowiednio zaprojektować. Inaczej może nie działać poprawnie. Stosuje się przyciski lub linki - osobno dla muszli ustępowej i prysznica.

Przyciski powinny być przynajmniej w dwóch miejscach - na wysokości do 40 cm nad posadzką oraz od 80 do 110 cm nad podłogą. Jeśli jest też przycisk odwołania alarmu, powinien być umieszczony na tej drugiej wysokości, ale tak, by nie był mylony z przyciskiem alarmu.

Jeśli zaś stosujemy linkę, powinna się kończyć na wysokości nie większej niż 10 cm nad podłogą i sięgać do wysokości co najmniej 180 cm.

Przycisk lub linka muszą być dobrze widoczne. Potrzebujący pomocy nie może ich szukać po całej toalecie. Zazwyczaj stosuje się więc czerwony kolor linek i przycisków. Zwraca to uwagę i jest bardziej jednoznaczne, jeśli chodzi funkcję - by użytkownicy nie mylili ich np. z włącznikiem światła lub ze spłuczką.

Dobrze jeśli system informuje potrzebującego pomocy, że ta jest w drodze. Warto też wiedzieć, że nieprzypadkowo drzwi do toalet otwierają się na zewnątrz. Gdyby otwierały się do środka, osoba leżąca na posadzce mogłaby je blokować, utrudniając pomoc.

Jakich błędów nie popełnić przy projektowaniu i utrzymaniu systemu wzywania pomocy?

Najczęściej popełniany błąd to umieszczenie włącznika na jednej wysokości, zazwyczaj tej wyższej, niedostępnej dla osoby leżącej na podłodze.

Błędem nie tyle projektowym, co wynikającym z działań późniejszych, jest podwiązywanie linki przez ekipy sprzątające lub zasłanianie przycisków koszami na śmieci lub innymi dostawianymi przedmiotami.

Trzeba też pamiętać o tym, by dbać o stan techniczny urządzeń alarmowych, czyli cyklicznie testować ich działanie. Należy także szkolić pracowników odpowiedzialnych za obsługę systemu, zwłaszcza nowo zatrudnionych.

Ile kosztuje system wzywania pomocy?

Kompletne zestawy kosztują od ok. 500 zł w górę, więc nie jest to wydatek rujnujący budżet. Jednak sama lampka i dźwięk na zewnątrz toalety mogą być nieskuteczne. Warto zainwestować w system, który powiadomi konkretną osobę w budynku. To droższe rozwiązanie, bo wymaga wykonania instalacji i połączenia np. z centralą ochrony lub recepcją.

Zastosowanie systemu wzywania pomocy w praktyce

Linka uruchamiająca alarm sięga niemal do podłogi, umożliwiając skorzystanie także osobie, które upadła i nie może wstać. Lepszym rozwiązaniem byłoby jednak przeniesienie linki na drugą stronę muszli ustępowej - tę, z której użytkownik przesiada się z wózka, po której jest większe ryzyko upadku.

Przyciski systemu alarmowego zostały umieszczone na z grubsza prawidłowych wysokościach. Jak wyżej, lepiej jednak byłoby, gdyby przyciski obok muszli znajdowały się z jej drugiej strony.

System wzywania pomocy - ekspert radzi

Kamil Kowalski, projektant dostępności, dyrektor Integracja LAB

Przede wszystkim trzeba pamiętać o skuteczności systemu. Z naszych doświadczeń wynika, że system powiadamiający zlokalizowany jedynie na zewnątrz pomieszczenia, czyli lampka i sygnał dźwiękowy, nie wystarcza. W trakcie audytów architektonicznych różnych budynków przeprowadzaliśmy próby i okazywało się, że ludzie często nie reagują na tego typu sygnały. Pewnie też nie do końca wiedzą, o co chodzi - pali się jakaś lampka, coś wyje, ale nie łączą tego z potrzebą pomocy. Nikt się więc nie czuje odpowiedzialny za udzielenie wsparcia.

Żeby ten system był skuteczny, musi przekazywać sygnał do kogoś, kogo obowiązkiem jest udzielenie pomocy. To może być ochrona budynku, ale na pewno nikt przypadkowy. System, który nie przekazuje skutecznie informacji, może się wręcz okazać bardziej niebezpieczny niż brak systemu, bo osoba, która jest w środku, może mieć przeświadczenie, że uruchomiła alarm i że ktoś przyjdzie z pomocą. System tego rodzaju jest oczywiście bardziej kosztowny, bo wymaga położenia całej instalacji. Są też urządzenia bezprzewodowe, ale one bywają mniej pewne.

Zdarzają się pytania, co wybrać - linki czy przyciski? Linka to dobre rozwiązanie, pewne i wygodne, ale ma kilka „wad użytkowych". Z jakiegoś powodu niektórzy lubią je przypalać, przez co te linki „znikają". Z kolei pracownicy firm dbających o czystość podwiązują je wokół poręczy, bo im przeszkadzają przy sprzątaniu. Z takiej perspektywy lepsze są przyciski. Przyciski, a nie przycisk, bo potrzebne są co najmniej dwa - jeden nad posadzką, a drugi wyżej. Osobno przy muszli ustępowej i osobno przy prysznicu.

Cykl: ABC Dostępności

O niektórych ludziach mawia się, że widzą drzewa, ale nie widzą lasu. Z dostępnością architektoniczną jest podobnie.

Inwestorom, zarządcom budynków, architektom wydaje się czasem, że wystarczy do budynku dodać pochylnię i potrzeby osób z niepełnosprawnością są zaspokojone. Nie jest to prawda. Różne są przecież potrzeby osób poruszających się na wózkach, niewidomych, głuchych czy z niepełnosprawnością intelektualną, ale i rodziców z małymi dziećmi, podróżnych z bagażami, kurierów z paczkami. Dlatego dostępność budynków i przestrzeni należy traktować kompleksowo, aby każdy czuł się bezpiecznie i komfortowo, korzystając z nich samodzielnie.

Z drugiej jednak strony, różne składowe dostępności służą osobom o różnych potrzebach, a dla reszty są często niezauważalne. Każda z tych składowych ma swoje zasady. Dlatego w ramach cyklu „ABC Dostępności" chcemy je rozłożyć na czynniki pierwsze. Wspólnie m.in. z ekspertami Integracja LAB tłumaczymy, komu konkretne rozwiązanie służy, gdzie powinno się je stosować, jak działa, jak powinno wyglądać oraz ile kosztuje. Opowiadamy też, jakich błędów nie popełniać przy projektowaniu i budowie lub montażu, a na przykładach prezentujemy prawidłowe jego zastosowanie.

W ramach cyklu „ABC Dostępności" pokazujemy więc drzewa, nie zapominając przy tym, że dopiero wspólnie tworzą las.

Polecamy także:

Artykuł powstał we współpracy z Bankiem Gospodarstwa Krajowego

# data[].attributes.attachment_link.title
ABC Dostępności: S jak System wzywania pomocy do toalety

# data[].attributes.attachment_link.description
To nieodzowny element toalet i łazienek dostosowanych do potrzeb osób z niepełnosprawnością. Funkcjonuje też pod nazwami: instalacja przyzywowa, system przyzywowy, system przywoławczy, sygnalizacja alarmowo-przyzywowa itd. Zapewnia jednak to samo: poczucie bezpieczeństwa użytkowników. Wszelkie oszczędności w tym zakresie mogą się naprawdę źle skończyć. Jak to urządzenie zaprojektować i zamontować poprawnie?

# data[].attributes.body
ABC Dostępności

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wydaje się, że to nic szczególnego. Ot, ceramiczna misa z odpływem i baterią. Jednak to proste łazienkowe urządzenie można zaprojektować tak, że dla wielu osób będzie praktycznie... nieużyteczne. Jak powinna wyglądać umywalka wraz z urządzeniami wokół niej w toalecie dla osób z niepełnosprawnością? Opowiadamy w kolejnej części cyklu ABC Dostępności.

W minicyklu poświęconym dostosowanej toalecie przeczytaj też:

Dla kogo jest umywalka i gdzie powinno się ją stosować?

Wiadomo: umywalki są w łazienkach i toaletach, a używają ich (a przynajmniej powinni!) wszyscy, którzy korzystają z WC. Osoby z niepełnosprawnością nie są tu oczywiście wyjątkiem. By umycie rąk było możliwe, muszą być jednak stworzone odpowiednie warunki dla osób o różnych potrzebach - także tych o mniejszym zasięgu rąk czy tych, które nie są w stanie się pochylić.

Jak powinna wyglądać umywalka?

Polskie przepisy nie są w tym względzie wylewne, dlatego trzeba się posiłkować standardami lub normami, np. ISO 21542. Na początek warto podkreślić, że wolna przestrzeń przed umywalką nie może być mniejsza niż 80 x 130 cm.

Umywalka

Ta przeznaczona dla osób z niepełnosprawnością powinna być umieszczona tak, by jej górna krawędź była na wysokości 75-85 cm. To wysokość uniwersalna, stosowana w przestrzeni publicznej, więc w domach czy choćby przedszkolach może być inna. Podana niższa wartość będzie bardziej przydatna osobom niskorosłym lub używającym wózka z nisko zamontowanym siedziskiem. Z kolei ta wyższa będzie lepsza dla wysokich osób poruszających się na wózkach lub gdy sam wózek jest wyższy - więcej będzie pod umywalką miejsca na kolana.

To miejsce pod umywalką jest bardzo ważne - w toalecie dla osób z niepełnosprawnością nie montuje się tam żadnych szafek, półek czy przepływowych podgrzewaczy wody. Nie stosuje się też postumentów. Jest to miejsce na kolana osoby siedzącej na wózku, która jeśli nie podjedzie odpowiednio blisko, może nie móc dosięgnąć kranu, mydła i mycie rąk stanie się bardzo trudne. Ta przestrzeń pod umywalką powinna mieć wysokość co najmniej 65-70 cm. Warto rozważyć zastosowanie syfonu podtynkowego, który nie zajmuje tyle miejsca, co zwykły.

Także ze względu na kolana, a dokładniej możliwość ich schowania pod umywalką, jej głębokość musi mieć od 35 (a najlepiej od 40) do 60 cm. Dobrze, gdy umywalka jest szeroka, by osoba ze słabszymi rękami mogła je oprzeć. Po bokach umywalki powinny się znajdować poręcze, które opiszemy w kolejnym artykule z cyklu ABC Dostępności. Uchwyty mogą też być wbudowane w umywalkę.

Bateria

Nie może być wyposażona w zwykłe kurki. Osobom z nie do końca sprawnymi dłońmi zdecydowanie łatwiej będzie skorzystać z baterii obsługiwanej dźwignią (najlepiej przedłużoną; to tzw. bateria łokciowa lub lekarska) lub uruchamianej fotokomórką. Łatwiej im też w tym przypadku ustawić temperaturę wody. Bateria na fotokomórkę może jednak sprawiać kłopoty osobom starszym lub nieprzyzwyczajonym do takich rozwiązań.

Niezależnie od tego, jaki rodzaj baterii zostanie zastosowany, warto pamiętać o tym, że odległość dźwigni lub czujnika od przedniej krawędzi umywalki nie powinna przekraczać 30 cm. Natomiast odległość od tej krawędzi samej wylewki nie może być większa niż 20 cm. Trzeba tu pamiętać o zasięgu ramion osoby siedzącej na wózku.

Dozownik mydła

Musi znajdować się w zasięgu osoby myjącej ręce. Dolna krawędź dozownika nie może być wyżej niż 110 cm od podłogi. Powinien być obsługiwany bezdotykowo lub mieć na dole odpowiednio duży przycisk lub dźwignię, co umożliwi obsługiwanie go jedną ręką. Nie są więc dobrym rozwiązaniem dozowniki, w których mydło wypływa przez rurkę na górze. Wówczas jedną ręką trzeba go nacisnąć, a drugą pod niego podłożyć. Wyklucza to osoby, które mają sprawną jedną kończynę.

Pojemnik na ręczniki lub suszarka

Także i te urządzenia nie mogą być zamontowane wyżej niż 110 cm od podłogi (licząc od dolnej krawędzi). Dobrze, jeśli nie są umieszczone zbyt daleko od umywalki, inaczej trzeba będzie chwycić mokrymi rękami kule lub ciągi wózka, by się do nich dostać.

Lustro

Przy jego montażu warto pamiętać, na jakiej wysokości znajduje się twarz osoby siedzącej na wózku. Dlatego jeśli decydujemy się na lustro przymocowane do ściany na stałe, jego dolna krawędź nie powinna być wyżej niż 90 cm, a górna - nie niżej niż 190 cm.

Są też mniejsze lustra uchylne, których taflę można skierować w górę lub w dół za pomocą rączki. Sama rączka nie powinna być wyżej niż 100 cm od podłogi. Z takiego lustra skorzysta zarówno osoba stojąca, jak i siedząca na wózku. Pod jednym wszakże warunkiem: że lustro takie będzie zamontowane na odpowiedniej wysokości. Niektóre modele z pozycji pionowej przechylają się bowiem tylko w dół.

Haczyki, półeczki, gniazdka...

Jeśli toaleta dla osób z niepełnosprawnością jest w nie wyposażona, dobrze, jeśli co najmniej jedno z każdego typu urządzeń znajduje się na wysokości 80-110 cm od podłogi, czyli w zasięgu osoby poruszającej się na wózku.

Jakich błędów nie popełnić przy projektowaniu i montażu umywalki?

Zdarzają się niestety zbyt wysoko zamontowane dozowniki mydła, suszarki i pojemniki na ręczniki - dostosowane do możliwości osób stojących. Bywa też tak, że dozownik mydła jest za nisko, czyli tak blisko samej umywalki, że trudno z niego skorzystać.

Częstym błędem było kiedyś za wysoko montowane lustro. Obecnie z kolei zdarza się, że wieszający je skupia się jedynie na potrzebach osób poruszających się na wózku, nie przewidując obecności w dostosowanej toalecie osób chodzących.

Ile kosztuje umywalka?

Wybór na rynku jest ogromny, tak jak i rozpiętość cen. Koszt samej umywalki, przeznaczonej dla osób z niepełnosprawnością, zaczyna się od kilkuset złotych. Do tego trzeba doliczyć nieco inną niż standardowa baterię, a także być może trochę większe lustro, czasem również stelaż pod umywalkę, jeśli ściana jest z płyty gipsowo-kartonowej.

Zastosowanie umywalki w praktyce

Toaleta dla osób z niepełnosprawnością w Muzeum Warszawy. Bardzo duża przestrzeń manewrowa zapewnia wygodny dostęp do poszczególnych elementów wyposażenia. Zainstalowano syfon podtynkowy, dzięki któremu zapewniono więcej przestrzeni pod umywalką. Korzystną zmianą byłoby zainstalowanie z lewej strony muszli poręczy uchylnej (w ten sposób osoba z niepełnosprawnością miałaby wybór, z której strony się przesiąść), a także zainstalowanie podajnika papieru w bliskiej odległości od toalety.

Muzeum Łazienki Królewskie, Stara Oranżeria - toaleta w zaadaptowanej przestrzeni zabytkowej. Miska ustępowa zapewnia transfer jednostronny. Zastosowana przestrzeń pod umywalką zapewnia wygodę osobom poruszającym się na wózku. Do umieszczenia umywalki wykorzystano istniejącą wnękę okienną, dzięki czemu możliwe było zachowanie większej przestrzeni manewrowej. Ze względu na usytuowanie umywalki przy oknie, lustra umieszczono na ścianach. Toaleta wyposażona jest w system alarmowy.

Umywalka - ekspert radzi

Kamil Kowalski, projektant dostępności, dyrektor Integracja LAB

Są na rynku umywalki, które są przeznaczone dla osób z niepełnosprawnością. Mają dwie cechy, które je wyróżniają. Po pierwsze, niedużą wysokość, co powoduje, że da się je zainstalować odpowiednio nisko i jednocześnie zapewnić w miarę dużo przestrzeni pod nimi. Po drugie, są dosyć duże, często to są wymiary 60 x 55 albo 60 x 60 cm, czasem jeszcze większe. Nie trzeba koniecznie montować takiego modelu, natomiast taka duża umywalka pozwala dosyć głęboko podjechać pod nią osobom poruszającym się wózkach o różnej wielkości, dzięki czemu jej krawędź jest bliżej użytkownika.

Z drugiej strony, niektóre osoby poruszające się na wózkach aktywnych narzekają, że przy takim rozmiarze umywalki trudniej jest im dosięgnąć do baterii. Trzeba więc pamiętać, by dobrać baterię o odpowiedniej długości. Jeżeli więc mamy na to miejsce, można zamontować dużą umywalkę. Oczywiście, im głębsza umywalka, tym niżej musi być umieszczony np. dozownik mydła, ponieważ zasięg rąk użytkownika będzie mniejszy. Jeżeli natomiast jesteśmy w budynku już istniejącym i przy jego dostosowywaniu brakuje miejsca, to lepiej zapewnić więcej pola manewrowego i mniejszą umywalkę, niż większą umywalkę, którą zajmiemy pole manewrowe.

Warto powiedzieć o dozowniku mydła. Z punktu widzenia osoby, która dba o czystość, powinien być nad umywalką - wtedy mydło nie kapie na posadzkę. Jednak z punktu widzenia osoby poruszającej się na wózku, dozownik powinien być umieszczony tak, by był w jej zasięgu. Dobra będzie ściana z boku, bo może być łatwiej do niej sięgnąć. Ale nawet głębokość umywalki 55-60 cm powoduje, że mydło umieszczone na tylnej ścianie jest w zasięgu większości osób. Powinno być tylko na niewielkiej wysokości ponad umywalkę, może to być 10-15 cm.

Generalnie jednak trzeba pamiętać, że dostosowana toaleta nie jest tylko dla osób poruszających się na wózkach, w efekcie czego wszystkie wysokości muszą być tak dobrane, żeby z tych sprzętów mogła skorzystać także osoba stojąca. Jest to szczególnie ważne właśnie przy umywalce.

Cykl: ABC Dostępności

O niektórych ludziach mawia się, że widzą drzewa, ale nie widzą lasu. Z dostępnością architektoniczną jest podobnie.

Inwestorom, zarządcom budynków, architektom wydaje się czasem, że wystarczy do budynku dodać pochylnię i potrzeby osób z niepełnosprawnością są zaspokojone. Nie jest to prawda. Różne są przecież potrzeby osób poruszających się na wózkach, niewidomych, głuchych czy z niepełnosprawnością intelektualną, ale i rodziców z małymi dziećmi, podróżnych z bagażami, kurierów z paczkami. Dlatego dostępność budynków i przestrzeni należy traktować kompleksowo, aby każdy czuł się bezpiecznie i komfortowo, korzystając z nich samodzielnie.

Z drugiej jednak strony, różne składowe dostępności służą osobom o różnych potrzebach, a dla reszty są często niezauważalne. Każda z tych składowych ma swoje zasady. Dlatego w ramach cyklu „ABC Dostępności" chcemy je rozłożyć na czynniki pierwsze. Wspólnie m.in. z ekspertami Integracja LAB tłumaczymy, komu konkretne rozwiązanie służy, gdzie powinno się je stosować, jak działa, jak powinno wyglądać oraz ile kosztuje. Opowiadamy też, jakich błędów nie popełniać przy projektowaniu i budowie lub montażu, a na przykładach prezentujemy prawidłowe jego zastosowanie.

W ramach cyklu „ABC Dostępności" pokazujemy więc drzewa, nie zapominając przy tym, że dopiero wspólnie tworzą las.

Polecamy także:

Artykuł powstał we współpracy z Bankiem Gospodarstwa Krajowego

# data[].attributes.attachment_link.description
Wydaje się, że to nic szczególnego. Ot, ceramiczna misa z odpływem i baterią. Jednak to proste łazienkowe urządzenie można zaprojektować tak, że dla wielu osób będzie praktycznie... nieużyteczne. Jak powinna wyglądać umywalka wraz z urządzeniami wokół niej w toalecie dla osób z niepełnosprawnością? Opowiadamy w kolejnej części cyklu ABC Dostępności.

# data[].attributes.body
Scenariusz zajęć

# data[].attributes.body
Scenariusz zajęć

# data[].attributes.body
Dostęp do bezpłatnych zasobów merytorycznych

# data[].attributes.headline
Pomoce, sprzęt specjalistyczny i oprogramowanie dla osób z niepełnosprawnością ruchową

# data[].attributes.subject
Pomoce, sprzęt specjalistyczny i oprogramowanie dla osób z niepełnosprawnością ruchową

# data[].attributes.body
Opisy i informacje

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pomoce, sprzęt specjalistyczny i oprogramowanie dla osób niepełnosprawnych zmagających się z innymi dolegliwościami niż dysfunkcja wzroku.

Klawiatury specjalistyczne dla niepełnosprawnych ruchowo są doskonałą pomocą dla osób mających problemy manualne. Większość tego typu klawiatur ma powiększone i lekko działające klawisze. Do wielu modeli tego typu klawiatur dostępne są również specjalne nakładki zapobiegające przypadkowemu naciśnieciu innego klawisza podczas pisania. Dostępne są też specjalne klawiatury dla osób mających problemy w komunikowaniu się.

Z myślą o osobach niepełnosprawnych ruchowo, sparaliżowanych lub po prostu mającyh problemy manualne, powstało wiele urządzeń, które mają na celu zastąpić klasyczną mysz komputerową i dzięki temu umożliwić korzystanie z komputera.

Urządzenia do sterowania wzrokiem mogą zastąpić zarówno mysz jak i klawiaturę komputerową. Są doskonałym rozwiązaniem dla osób, które mają problem ze sterowaniem komputerem za pomocą ruchów głowy, czy innymi urządzeniami zastępującymi mysz.

Atrakcyjnie i innowacyjnie zaprojektowana klawiatura dla dzieci w wieku przedszkolnym, wczesnoszkolnym, a zwłaszcza osób niepełnosprawnych. Doskonale wykorzystywana w nauce pisania i obsługi komputera.

Klawiatura dostępna w dwóch wersjach kolorystycznych:
- białe klawisze z czarnymi oznaczeniami,
- żółte klawisze z czarnymi oznaczeniami.

Steruj komputerem z systemem Windows, używając tylko wzroku, nawet na zewnątrz !!!

Nowy PCEye to fantastyczne urządzenie do sterowania komputerem przy użyciu Waszych oczu.

KidTrac to mysz komputerowa typu trackball, zawierająca blokadę.

Trackball służy do pracy i zabawy. Dostosowuje się do osób leworęcznych i praworęcznych. Posiada blokadę, która pozwala na stosowanie techniki „przeciągnij i upuść" bez przytrzymywania przycisku.

Dodaj link do:

# data[].attributes.attachment_link.description
Pomoce, sprzęt specjalistyczny i oprogramowanie dla osób niepełnosprawnych zmagających się z innymi dolegliwościami niż dysfunkcja wzroku. Klawiatury specjalistyczne dla niepełnosprawnych ruchowo są doskonałą pomocą dla osób mających problemy manualne. Większość tego typu klawiatur ma powiększone i lekko działające klawisze. Do wielu modeli tego typu klawiatur dostępne są również specjalne nakładki zapobiegające przypadkowemu naciśnieciu innego klawisza podczas pisania.

# data[].attributes.headline
Wykorzystanie TIK w nauczaniu i uczeniu się uczniów ze SPE

# data[].attributes.subject
Wykorzystanie TIK w nauczaniu i uczeniu się uczniów ze SPE

# data[].attributes.body
na przykładzie rządowego programu rozwijania kompetencji uczniów i nauczycieli w zakresie stosowania technologii informacyjno-komunikacyjnych „Cyfrowa szkoła”

# data[].attributes.headline
WOPFU i IPET – praktyczne porady, studium przypadku

# data[].attributes.subject
WOPFU i IPET – praktyczne porady, studium przypadku

# data[].attributes.body
Anna Gawryluk, Białystok

# data[].attributes.attachment_link.title
WOPFU i IPET – praktyczne porady, studium przypadku - Anna Gawryluk

# data[].attributes.body
Poradnik

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Przygotowaliśmy podręcznik zawierający wszystkie istotne zagadnienia związane z ewakuacją OzN. Aspekty prawne i praktyczne oraz informacje o tym kogo i w jaki sposób ewakuować w sytuacji zagrożenia.

...Dzień w biurze. Wybucha pożar. Panika. Ludzie biegają, potykają się. Ewakuacja. Tym razem nie taka na niby. Komuś przypomina się, że trzeba pomóc, ale człowiek na wózku waży zbyt wiele...

W czasie pożaru (albo awarii prądu, katastrofy budowlanej, itp.) windy przestają działać. Osoby poruszające się na wózkach, seniorzy i seniorki oraz wszyscy ci, którzy mogą mieć problem z szybkim poruszaniem się po schodach, mają kłopot.

Warto opracować standardy postępowania w takich sytuacjach i regularnie je ćwiczyć. Naprawdę warto! Ufamy, że zgadzamy się ze śmiałą tezą, iż ludzie nie powinni się palić w czasie pożaru - nawet gdy są osobami z niepełnosprawnością. Można zrobić coś więcej, niż tylko oczekiwanie na straż pożarną. Bardzo Was do tego zachęcamy.

Akcja: ewakuacja

Oddajemy do dyspozycji również ulotkę i plakat, które powstały w ramach projektu „Akcja: ewakuacja". Materiały zawierają organizacyjne aspekty ewakuacji OzN i praktyczne wskazówki, w tym metody wykorzystania sprzętu do bezpiecznej ewakuacji.

Zadanie publiczne pn.: „Akcja: ewakuacja" sfinansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych otrzymanych za pośrednictwem Województwa Mazowieckiego.

Jak w Twojej organizacji wygląda obowiązująca procedura ewakuacji osób z niepełnosprawnościami?

Czy macie krzesła / wózki ewakuacyjne?

Czy wasz system alarmowy tylko hałasuje, czy może też mruga?

Czy macie możliwość zaoferowania pracownikom / gościom systemów wibracyjnych podłączonych do alarmu?

Czy każdy pracownik wie, komu powinien pomóc i w jaki sposób robi się to bezpiecznie i profesjonalnie?

#niezostawiamynikogo także podczas
ewakuacji z wydarzeń.

Oferujemy wsparcie w zapewnieniu ewakuacji osób z niepełnosprawnościami podczas wydarzeń: konferencji, spotkań, warsztatów itp.

wypożyczanie i obsługę wózków/krzeseł/materacy ewakuacyjnych wraz z doradztwem odnośnie miejsc ich umieszczenia, przeszkoleniem personelu z zakresu bezpiecznej obsługi sprzętu oraz różnych technik transferów różnych osób na sprzęt ewakuacyjny - to może być bardzo ważne dla osób, które z jakiś przyczyn nie mogą wystarczająco sprawnie opuścić ewakuowanej przestrzeni (np. osoby poruszające się na wózkach)

wypożyczanie i obsługę sprzętu informującego o konieczności ewakuacji za pomocą silnych wibracji - to może być bardzo ważne dla osób, które nie usłyszą sygnałów alarmowych i komunikatów werbalnych

szkolenia z zakresu dostępności wydarzeń w zakresie bezpieczeństwa i ewakuacji osób z różnymi niepełnosprawnościami, różnymi wrażliwościami sensorycznymi, osób G/głuchych - szkolenia dla organizatorów, organizatorek, wolontariuszy, wolontariuszek, pracowników, pracownic ochrony itp.

Oferujemy system wspomagania procedur związanych z ewakuacją osób z niepełnosprawnością - zgodnie z wymogami Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r.w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków,innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719.)

Szkolimy pracowników obiektów w zakresie rozwiązań ewakuacji osób z niepełnosprawnością

Wraz z naszym SuperPartnerem ESCAPE Mobility Company prowadzimy sprzedaż wysokiej klasy, atestowanych krzeseł / wózków i materaców do ewakuacji osób z niepełnosprawnością

Wykonujemy okresowe kontrole sprzętu do ewakuacji osób z niepełnosprawnością

Przeznaczone dla osób, które nie mogą być ewakuowane za pomocą krzesła / wózka lub w miejscach, gdzie krzesło / wózek może być niewygodny w użyciu.

Idealne dla ośrodków medycznych, domów pomocy i szpitali - do przenoszenia pacjentów nieprzytomnych i obłożnie chorych.

Przeznaczone do ewakuacji po schodach w dół lub w górę i w dół. Wyposażone w ergonomiczne pojedyncze oparcie i system pasów ślizgowych w bezpiecznej zamkniętej kasecie oraz zagłówek wraz z pasem unieruchamiającym.

Prosty i intuicyjny system rozkładania. Gwarancja producenta 6 lat.

Przeznaczone do ewakuacji osób obłożnie chorych bezpośrednio z łóżka.

Mata umieszczona jest na stałe pod materacem na łóżku: w razie konieczności ewakuacji mata i materac unieruchamiają pacjenta za pomocą pasów bezpieczeństwa, dając możliwość bezpiecznej ewakuacji poziomej i pionowej (po schodach).

Najwyższa jakość od ESCAPE Mobility
‍Wszystkie rozwiązania przeznaczone do ewakuacji osób z niepełnosprawnością naszego Partnera są produkowane w Europie (z głównymi dostawami z Niemiec i Holandii), a cały sprzęt spełnia wymagania normy ISO 9001 i jest testowany zgodnie z certyfikatem TÜV.

Co to?
Krzesło / Wózek ewakuacyjny służy do tego, aby w sytuacji zagrożenia bezpiecznie sprowadzić wózkowicza / wózkowiczkę (i nie tylko!) po schodach.

Kiedy jest potrzebny?
* Pożar lub zadymienie
* Atak terrorystyczny
* Powódź
* Trzęsienie ziemi
* Brak dostawy prądu
* Strukturalne uszkodzenia budynków

Jakie?
Krzesła / Wózki ewakuacyjne należą do grupy urządzeń zakwalifikowanych przez Dyrektywę Rady 93/42/EWG z dnia 14 czerwca 1993 r. do kategorii wyrobów medycznych, dlatego muszą spełniać wymagania dyrektywy dotyczącej wyrobów medycznych 93/42/EWG (2002) i być opatrzone znakiem CE.

Dla kogo?
* Ludzi poruszających się na wózkach
* Kobiet w ciąży
* Osób stale przyjmujących leki
* Osób z tymczasową niepełnosprawnością ruchu
* Seniorów

1 krzesło/wózek ewakuacyjny dla 1 osoby na każdym piętrze budynku.

Gdzie?
W pobliżu miejsc przebywania osób wymagających pomocy lub w pobliżu: toalet dla osób z niepełnosprawnościami, restauracji, sal konferencyjnych, wyjść ewakuacyjnych.

# data[].attributes.attachment_link.title
Fundacja Polska Bez Barier - Ewakuacja osób niepełnosprawnościami

# data[].attributes.attachment_link.description
Wraz z naszym SuperPartnerem ESCAPE Mobility Company prowadzimy sprzedaż wysokiej klasy, atestowanych krzeseł, wózków i materaców do ewakuacji osób z niepełnosprawnością. Pamiętaj zgodnie z prawem: 1 krzesło / wózek ewakuacyjny dla 1 osoby na każdym piętrze budynku