# data[].attributes.body
RAMY CZASOWE

1. Pozytywizm w Europie (występuje jako realizm i naturalizm)

• początek - lata 1848 - 1849 - Wiosna Ludów

• koniec - lata 90 XIX wieku

2. Pozytywizm w Polsce

• początek - lata 1863 - 1864 - klęska powstania styczniowego

• koniec - lata 90 XIX wieku (1890r.)

3. Pochodzenie nazwy

• termin pozytywizm powstał powstał na fali optymizmu i wiary w postęp dominujących w 2 połowie XIX wieku.

• nazwa pozytywizm pochodzi od tytułu dzieła Auguste’a Comte’a „Kurs filozofii pozytywnej”.

4. Pojęcia pozytywizmu

• praca organiczna - społeczeństwo działa jako organizm, wszystkie części muszą współpracować.

• ewolucjonizm - społeczeństwo rozwija się jak organizm, najlepiej dostosowani nadają kierunek postępowi.

• utylitaryzm (John Stuart Mill) - najważniejsza jest użyteczność działań dla dobra społeczeństwa.

• scjentyzm (August Comte) - jedynym źródłem wiedzy jest nauka i doświadczenie.

• praca u podstaw - walka o prawa mieszkańców wsi, chłopi i ich zacofanie.

• asymilacja Żydów - włączenie Żydów do społeczeństwa polskiego przy zachowaniu kultury.

• emancypacja kobiet - walka o prawa kobiet (równe uprawnienia).

5. Literatura

• jednostka na tle społecznym, obyczajowym, historycznym

• prawdopodobieństwo wydarzeń i postaci

• zwykłe życie

• dominacja prozy nad poezją

• nowy bohater zbiorowy - mieszczaństwo

• omijanie cenzury

6. Literatura polska

• Bolesław Prus

• Eliza Orzeszkowa

• Henryk Sienkiewicz

• Maria Konopnicka

• Adam Asnyk

7. Malarstwo

• realizm

~ przedstawienie codzienności prostych ludzi

~ przedstawienie brzydoty

# data[].attributes.body
7. Lektury

• Bolesław Prus „Lalka”

• Fiodor Dostojewski „Zbrodnia i kara”

• Henryk Sienkiewicz „Potop”

• Eliza Orzeszkowa „Gloria victis”, „Nad Niemnem”

8. Motywy

• miłość do ojczyzny np. „Gloria victis” - autorka składa hołd powstańcom styczniowych

• miasto - akcja wielu powieści pozytywistycznych rozgrywa się w mieście, które dotychczas rzadko bywało tłem wydarzeń w literaturze polskiej np. „Lalka” - Prus ukazał różnice w wyglądzie poszczególnych dzielnic, stylu życia ich mieszkańców, przedstawił architekturę i warstwy społeczne XIX wieku Warszawy

• nauka - związana z programem ideowym pozytywistów, wyraża optymistyczną wiarę nieograniczone możliwości człowieka np. „Lalka” - Wokulskiego fascynuje poszukiwanie metalu lżejszego od powietrza, a Ochocki marzy o wynalezieniu maszyny latającej, aby przypiąć ludzkości skrzydła

• asymilacja żydów - drogą prowadzącą do rozwiązania problemów według pozytywistów była asymilacja mniejszości narodowych np. „Lalka” - przykładem jest doktor Szuman, przyjaciel Wokulskiego

• emancypacja kobiet - kobieta łamiąca stereotypy obyczajowe i walcząca o równe prawa z mężczyznami to jeden z głównych motywów np. „Lalka” - Helena Stawska pozbawiona oparcia mężczyzny sama musi zapewnić sobie i dziecku utrzymanie

• społeczeństwo - portret społeczeństwa polskiego XIX wieku, jego strukturę, problemy i stopniową przemianę np. „Lalka” - szerokie ukazanie panoramy społecznej, od arystokracji, przez mieszczan i inteligencję, po robotników i biedotę z warszawskiego Powiśla

9. Pytania jawne

• praca jako pasja człowieka - „Lalka”

• walka człowieka ze swoimi słabościami - „ Zbrodnia i kara”

• postawy odwagi i tchórzostwa - „Potop”

# data[].attributes.body
Pytania jawne:

„Lalka” -

• miłość siła destrukcyjna czy motywująca do działania,

• praca jako pasja człowieka,

• jaką rolę w relacjach międzyludzkich odgrywają majątek i pochodzenie,

• konfrontacja marzeń z rzeczywistością,

• miasto przestrzeń przyjazna czy wroga człowiekowi,

• czym dla człowieka mogą być wspomnienia,

„Potop” -

• postawy odwagi i tchórzostwa,

„Zbrodnia i kara” -

• walka człowieka ze swoimi słabościami,

• motyw winy i kary,

• ile człowiek jest gotów poświęcić dla innych,

• co może determinować ludzkie postępowanie,

• motyw przemiany bohatera

# data[].attributes.body
Natutalizm

# data[].attributes.body
Realizm

# data[].attributes.body
Stanisław Wyspiański, Wesele

42. Co utrudnia porozumienie między przedstawicielami różnych grup społecznych? Omów

zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi

uwzględnij również wybrany kontekst.

43. Rola chłopów i inteligencji w sprawie niepodległościowej. Omów zagadnienie na

podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij

również wybrany kontekst.

44. Sen o Polsce czy sąd nad Polską? Omów zagadnienie na podstawie Wesela

Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

45. Symboliczne znaczenie widm i zjaw. Omów zagadnienie na podstawie Wesela

Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

46. Motyw tańca. Omów zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego.

W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Władysław Stanisław Reymont, Chłopi (fragmenty)

47. Obyczaj i tradycja w życiu społeczeństwa. Omów zagadnienie na podstawie znanych

Ci fragmentów Chłopów Władysława Stanisława Reymonta. W swojej odpowiedzi

uwzględnij również wybrany kontekst.

# data[].attributes.body
Ramy czasowe: koniec XVII w. do schyłku XVIII w.

Filozofia:

Racjonalizm - Kartezjusz - ogólna nazwa różnych stanowisk określających znaczenie rozumu lub ewentualnie racjonalności

Empiryzm - F. Bacon - to prąd filozoficzny, który w doświadczeniu widział źródło poznania. Stanowiło ono także kryterium prawdy. Szczytowym osiągnięciem empiryzmu jest tzw. Wielka Linia Empiryzmu Brytyjskiej, czyli John Locke, George Berkeley, David Hume. W ich rozumowaniu dokonał się postęp w świadomości wiedzy opartej na doświadczeniu.

Naturalizm - E. Zola - Postawa zaktadajaca, że cywilizacja powoduje zepsucie natury ludzkiej, a jej odnowienie warunkowane jest powrotem do przyrody oraz zawierzeniem instynktom (gdyz one prowadza do dobra).

Charakterystyka:

W tej epoce ludzki rozum uznano za najwyższą wartość orzekającą o prawdzie,czyli „naturalne światło oświecające drogi ludzkiego poznania”.Nazwa oświecenie jest więc odwołaniem do wartości rozumu i wiedzy.

Sytuacja polityczna:

dominacja Francji w Europie. Władza absolutna Ludwików, przepych dworu, bogactwo arystokracji -> bardzo trudna sytuacja finansowa kraju, bunt mieszczaństwa francuskiego przeciw narastającej biedzie -> Rewolucja Francuska– Polska - poczucie, że trzeba ratować kraj przed upadkiem, gorączkowe reformy

Utwory:

Francois-Marie Arouet (Voltaire), "Kandyd"

Powiastka filozoficzna Woltera ukazał się w 1759 roku we Francji. Pisarz skrytykował w niej powszechny optymizm panujący w wielu ówczesnych filozofiach. Imię głównego bohatera oznacza poczciwość, uczciwość. Jest on wraz ze swoim nauczycielem Panglosem wyznawcami życia, pojętego jako pasmo nieprzerwanych przyjemności i szczęścia.

Ignacy Krasicki, "Bajki"

Drobne utwory, będące dla Krasickiego tym, czym fraszki dla Jana Kochanowskiego ukazały się za jego życie w tomie zatytułowanym "Bajki i przypowieści", przeważają w nim te o charakterze epigramatycznym, natomiast bajki narracyjne pomieszczone zostały w pośmiertnym zbiorku noszącym tytuł "Bajki nowe".

Franciszek Zabłocki, "Fircyk w zalotach"

Premiera jego najbardziej znanej komedii, "Fircyka w zalotach" przypadła na szesnastego czerwca roku 1781. uczestniczył w niej prawdopodobnie król Stanisław August Poniatowski i jego dwór. Potężny sukces tego dziełka, mianował Zabłockiego na prawdziwego pisarza komedii, których w późniejszych latach stworzył ponad pięćdziesiąt.

Utwór to niezwykle lekka i wesoła komedia salonowa, skrząca się dowcipem i żywymi rozmowami. Dobrze jest w niej zarysowane obyczajowe tło stanisławowskiej Polski.

Stanisław Staszic, "Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego"

się Utwór ten stał się jednym z ważnych katalizatorów zmasowanego ruchu reformatorskiego w Polsce, który doprowadził do zawiązania Sejmu Wielkiego. Staszic występuje w nim przeciwko wolnej elekcji, w jej zniesieniu widzi bowiem wzmocnienie słabej władzy królewskiej.

Popularne motywy literatury oswiecenia:

Arkadia

Obraz krainy szczesliwosci, bez zadnych trosk i zmartwien, z dala od cywilizacji.

Przedstawiano wyidealizowana wies.

Sentymentalna mitosc

Przedstawiano mitosé ludzi, namietnosé, czutosc.

Rozum

Rozum jako najlepsze ¿ródto wiedzy.

Gtoszono potrzebe umystowego wyzwolenia ludzi. Dokonano postepu cywilizacyjnego. Literatura edukowata czytelników.

Utopia

Wykorzystywano motyw podrózy do utopii, gozie cztowiek moze dojrzec lub dokonaé przemiany. Utopia to kraina szczesliwosci, utozsamiajace marzenia filozofów o idealnym swiecie.

Ojczyzna

Twórcy zaangazowali sie w dziatalnosé obozu reformatorskiego, który miat na celu uratowaé Rzeczpospolita przed upadkiem. Promowano nowe idee, postawy patriotyczne i reformy.

Malarstwo:

# data[].attributes.body
Malarstwo:

Klasycystyczne malarstwo to sceny zaczerpnięte z mitologii, o prostej kompozycji i nieskomplikowanych scenach zbiorowych. Do przedstawicieli francuskiego malarstwa zaliczamy: N. Poussina, C. Lorraina, J. L. Davida, J. A. D. Ingresa. W Polsce włoski malarz Marcello Bacciarelli ozdobił wnętrza Zamku Królewskiego i Pałacu w Łazienkach malowidłami o treści alegoryczno-mitologicznej i historycznej, stworzył także wiele portretów. Bernardo Bellotto, zwany Canalletto, także Włoch, pozostawił cykl widoków Warszawy, na których z niezwykłą dokładnością ukazał szczegóły architektoniczne miasta.

Za panowania Ludwika XV w sztuce zaczyna dominować styl rokoko. Jest to styl dekoracyjny, ozdobny, subtelny. Nazwa rokoko pochodzi od ornamenty roślinnego w kształcie muszli, tzw. rocaille. Rokoko w architekturze to głównie niewielkie budowle, ogrodowe altanki, lekkie i dekoracyjne wykończenia wnętrz.

Przykłady stylu rokoko to w Niemczech – pałac Sanssouci w Poczdamie, w Polsce – pałac Potockich w Radzyniu Podlaskim. Rokokowe malarstwo to głównie sceny rodzajowe, erotyczne i dekoracyjne obrazy. W takim stylu tworzyli m.in. Antoine Wateau oraz Francois Boucher, a w Polsce Jan Norblin i Marcello Bacciarelli.

Pytania Jawne: