# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Deze week verscheen met editie 20 het nieuwste nummer van Fons. Voor dit bijzondere nummer kozen we een thema dat ons na aan het hart ligt: fris nieuwkomersonderwijs. Het onderwijs aan nieuwkomers lijkt zich immers nog te vaak in een achterhoekje van het onderwijslandschap te bevinden (vaak is dat zelfs letterlijk zo op de schoolcampus), terwijl het dé plek bij uitstek is waar sterke taaldidactiek, onderwijsvernieuwing en krachtige teamwerking samenkomen. Fons 20 is daar hét toonbeeld van, want na een kleine oproep via onze socialemediakanalen kwam er zoveel moois binnen in onze mailbox dat we niet eens alle bijdragen konden opnemen. Je kan dus 48 pagina's vol inspirerende tips en ideeën verwachten: van een goedgevulde OKAN-boekenkast tot tips voor spontane taalstimulering, van een boeiend gesprek over OKAN en vervolgonderwijs tot samenwerken met ouders, van inzetten op erfgoedverhalen in de OKAN- en Ligo-klas tot werken met woordplaten om woordenschat te verwerven... je krijgt een goed zicht op het nieuwkomersonderwijs zoals het anno 2023 is.

En uiteraard is er opnieuw ook veel ander moois te ontdekken: nu de Voorleesweek officieel is begonnen, krijg je van Iedereen Leest gewoontegetrouw weer tal van boekentips, je komt te weten wat Remco Evenepoel met effectief leesonderwijs te maken heeft, je ontdekt hoe je van het VTM-programma Bestemming X een mooie les(senreeks) Nederlands maakt en hoe het Woordenboek van de Nederlandse Taal een welkome aanvulling is in je taalles. Meer dan ooit kruidt Fons dus je lessen Nederlands. Smakelijk!
Ontdek Fons 20 hier.

Terwijl er de laatste weken opnieuw veel aandacht ging naar (begrijpend) lezen en leesvaardigheid, in de nasleep van de PIRLS-resultaten, zetten wij in het gloednieuwe nummer van Fons de spots op een vaardigheid die daar sterk mee verbonden is: schrijfvaardigheid. Ook daar was immers de laatste maanden veel om te doen, vooral door de opkomst van artificiële intelligentie (AI) en met name de chatbot ChatGPT.

In de krant werd ChatGPT vooral weggezet als een bedreiging voor het schrijfonderwijs zoals we het nu kennen, maar met Fons willen we vooral focussen op de kansen en mogelijkheden die AI biedt op school en in de klas. Maar wat kun je nu allemaal met ChatGPT? Daar lees je alles over in de bijdragen van Kathleen Leemans en Kaat Rykaert, die enerzijds de troeven van ChatGPT in de verf zetten om aan taalcompetentie te werken, en anderzijds met een mooi uitgewerkt pratijkvoorbeeld laten zien hoe je de chatbot kunt inzetten bij het uitwerken van de geïntegreerde proef (gip). Mogelijkheden troef dus! Verderop in het nummer lees je ook nog meer over het pizzaboekverslag en andere creatieve schrijfopdrachten die leerkracht Katrien Verstappen heeft uitgeprobeerd, en neemt Kaat De Strooper je mee in hoe haar leerlingen in creatieve dialoog gingen met een kortverhaal.

Fien De Smedt (Universiteit Gent) geeft in haar artikel dan weer tien praktische tips om je schrijfinstructie te versterken, gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. Denk aan brainstormactiviteiten vóór het schrijven, duidelijke doelen formuleren en inzetten op sterke feedback én strategieën. Samen met haar collega's Yana Landrieu, Hilde Van Keer en Bram De Wever schreef ze bovendien nog een bijdrage over argumentatief schrijven, met aandacht voor samenwerkend schrijven en expliciete schrijfinstructie.

Zoals steeds vind je in Fons echter ook tal van bijdragen die breder gaan dan het centrale thema:

Auteursresidenties op school: twee schrijvers vertellen vol vuur over de kracht van verhalen, en hoe ze leerlingen uit het technisch en beroepsonderwijs mee op sleeptouw hebben genomen.

De winnaars van de Leesjury 2023: welke boeken waren de winnaars van deze leesclub voor kinderen en jongeren tussen 4 en 18 jaar? Iedereen Leest vertelt het je graag in ons nieuwe nummer.

Voorlezen werkt altijd: in twee boeiende bijdragen vertellen Sarah Wielandts en Martijn Dentant over waarom voorlezen zo ongelofelijk belangrijk is - niet alleen voor jonge kinderen, maar ook voor jongeren in het secundair onderwijs!

De kracht van groepswerk: wat maakt dat groepswerk écht werkt? Hoe maak je er een krachtige tool van om tot echt leren te komen? Daarover vertelt Gino Bombeke je graag in z'n bijdrage.

We wensen je veel leesplezier, en zien je graag na een welverdiende zomer terug in het najaar! Fons 20 verschijnt in november, en zet sterk nieuwkomersonderwijs centraal. Zin om een bijdrage te leveren? Mail ons dan zeker op redactie@tijdschriftfons.be!

Altijd leuk om in de bus te krijgen, zo net voor een welverdiende zomervakantie: de nieuwe Fons! Het thema van Fons 17 is 'Meer dan lezen!', en daar hebben we niet toevallig voor gekozen. Als het over taalonderwijs gaat, heeft iedereen tegenwoordig de mond vol van lezen en leesonderwijs. Zonder meer terecht, en dat vertaalt zich ook in de ruime aandacht die we in elk Fons-nummer geven aan leesonderwijs. Ook nu weer, met onder meer artikelen over een reeks leuke uitdagingen om je leerlingen aan het lezen te krijgen, begeleid vrij lezen in het secundair onderwijs, de Leesjury en didactische werkvormen om het lees- en schrijfplezier te verhogen.

Fons 17... meer dan lezen!

Maar in dit nummer willen we vooral de spots eens richten op al die andere mooie facetten van het schoolvak Nederlands - want ons vak is meer dan lezen alleen. Daarom in Fons 17 ook boeiende en hopelijk inspirerende bijdragen over taalondersteuning, theater, journalistiek schrijven en multicultureel onderwijs via literatuur. En helemaal aan het begin een stevig interview met twee TaCo's - voor je begint te watertanden: dat staat voor taalbeleidscoördinatoren. Smakelijk, een fijne zomer toegewenst, en graag tot dit najaar voor een nieuwe Fons! Op de voorlaatste pagina verklappen we je trouwens al het thema van dat nummer... wie weet krijg je daarmee meteen zin om deze zomer al in je pen te kruipen.

Nog even doorbijten, en dan staat er een welverdiende week vakantie voor de deur, vol wilde of minder wilde plannen. Of je je nu in je skibroek hijst, vooral lang wil uitslapen of toch al wat lessen begint voor te bereiden voor de weken nadien: we hopen dat je er met volle teugen van geniet. Mocht je daarbij nog wat extra leesvoer kunnen gebruiken, dan zijn we er voor je: het nieuwe nummer van Fons valt ergens in de loop van deze week bij jou in de bus!

In het vorige nummer stonden we uitgebreid stil bij schrijven en lezen, in Fons 16 gaat de aandacht volop naar luisteren en spreken. Van werken met podcasts over leren presenteren tot het opzetten van een heus hoorspel: in het nieuwe Fons-nummer krijg je weer allerlei ideeën om ook bij jou op school en in de klas volop aan het experimenteren te gaan. Wil je graag delen hoe jij aan de slag gaat met spreek- of luistervaardigheid? Laat het ons dan zeker weten, bijvoorbeeld via onze rubriek De mailbox van Fons, waarin we dit keer enkele geëngageerde leerkrachten aan het woord horen over wat zij allemaal doen rond lezen.

Daarnaast vind je in het 16de nummer ook nog veel meer, zoals steeds: we hebben het over de Jeugdboekenmaand die volgende week start, over feedback geven via Google Classroom, over hoe jeugdliteratuur je kan helpen om volop op identiteit en diversiteit in te zetten,... voor elk wat wils! Ontdek snel het nieuwe nummer, op onze website of bij jou in de brievenbus of op school. Nog geen abonnee? Abonneer je dan gratis via http://www.fons.diekeure.be. Is Fons tegen eind deze week nog niet bij je in de bus gevallen? Contacteer dan de uitgeverij via fons@diekeure.be, met je naam en adres. Dan bekijken de collega's van Die Keure samen met jou wat er daar mogelijk fout is gelopen. Veel leesplezier!

Eerder deze maand viel het nieuwste nummer van Fons in je brievenbus: Fons 14! Een bijzonder nummer, want het is de eerste keer dat er in één schooljaar tijd maar liefst vier nummers verschijnen. Dat had alles te maken met de coronacrisis, die ons vorig jaar noodgedwongen een nummer deed schrappen. Met dit extra nummer halen we die achterstand in, en het kreeg daarom als centrale thema Extra veel Fons mee. Zo zetten we je op weg voor een zomer vol inspirerende leesvoer, leuke lestips en boeiende bijdragen.

In Fons 14 is er bijvoorbeeld opnieuw veel aandacht voor leesvaardigheid en leesbevordering, met een bezoek aan twee basisscholen die effectief leesonderwijs in de praktijk brengen, een artikel over hoe je een klas- of schoolbib kunt uitbouwen op school en 10 tips om je leerlingen aan het lezen te krijgen. Je krijgt ook een inkijkje in hoe het Leonardo College van Denderleeuw een boeiende leesvoormiddag op touw zette, en maakt kennis met Overhaald, een boeiend leesboek voor leerlingen die nog volop het Nederlands aan het verwerven zijn.

Maar zoals steeds is er uiteraard ook veel meer. Hoe stel je bijvoorbeeld goede vragen bij teksten? Hoe zet je muzische expressie in om meertaligheid tot leven te brengen? En welke rol kan Nederlandstalige muziek spelen in jouw taalles? Ook op die vragen vind je in Fons 14 een antwoord. Tot slot ontdek je in dit nieuwste nummer ook de nieuwste Vlaamse jeugddocumentaires, het vernieuwde literatuurgeschiedenis.org en de poëziewedstrijd Taaltovenaar. Veel leesvoer dus voor de zomer, maar mocht je opeens toch zonder vallen, dan vind je in onze boekenkast zoals steeds bergen leestips. We wensen je een zonnige zomer, en zien je graag dit najaar terug voor Fons 15! Kun je ons zo lang niet missen? Kom dan zeker in september even terug, want dan lanceren we onze gloednieuwe website. Als je ons volgt op Facebook, Instagram of Twitter, dan kom je het als eerste te weten zodra die nieuwe site online staat. Tot snel!

Dat weekje krokusvakantie was wel heel snel voorbij, nee? Maar voor wie moeite heeft om zich weer op gang te trekken, is er een gloednieuw nummer van Fons, opnieuw vol tips en inspiratie - zoals je dat van ons gewoon bent. In dit dertiende nummer zetten we bovendien een wel zeer actueel thema centraal: online onderwijs Nederlands. Je krijgt in 'De 10' een reeks tips om jouw onlinelessen vlot te laten verlopen, maar ook een inkijkje in hoe Nederlands online gegeven wordt in een nieuwkomersklas en in het hoger onderwijs.

Daarnaast ontbreken ook de andere vaste ingrediënten van Fons niet! Zo kun je aan de slag met de thrillers van Camilla Läckberg, lees je alles over Jeugdboekenmaand 2021 en zet Peter Van Damme zijn felgesmaakte reeks rond 'Wijze lessen rond het vak Nederlands' verder met een aflevering rond literatuuronderwijs. Ook veel aandacht voor meertaligheid in dit nieuwe nummer, met een artikel over eNSPIRED en een bijdrage over meertalig voorlezen in de kleuterklas. Wie in het kleuteronderwijs staat, zal ook zeker het artikel rond XPO 2.5 met plezier lezen: dat is een nieuwe tool van hogeschool PXL in Limburg, die je helpt om talentgericht naar kleuters te kijken.

Je merkt het: er zit opnieuw voor iedereen iets in - maar hou je zeker niet in om ook de artikels te lezen die niet specifiek voor 'jouw' doelgroep bestemd zijn. Het kan je net inspireren om eens iets compleet anders uit te proberen in je les! En dat mag je ons dan ook steeds laten weten, bijvoorbeeld voor in onze gloednieuwe rubriek 'De mailbox van Fons'. Ook die ontdek je voor het eerst in Fons 13. Veel leesplezier, op papier of online op deze website!

Misschien vond je 'm vandaag al bij jou in de brievenbus: Fons 12, ons nieuwste nummer. Dit keer is het een extra feestelijk exemplaar, met gouden kaft, want Fons bestaat vijf jaar! Dat vieren we met een paar bijzondere artikels: het verhaal van hoe Fons is gestart, een blik op de toekomst, en een lijstje met de tien meest gelezen artikels uit onze vijfjarige geschiedenis.

Maar uiteraard is er meer, zoals je dat al sinds 2015 van ons gewoon bent: zo steken we Vanden Vos Reynaerde in een socialemediajasje, krijg je met de boekenbabbel een nieuwe boeiende werkvorm in handen om met je leerlingen over literatuur te praten, vertelt Wablieft je alles over duidelijke taal, en geeft een leerkracht inzicht in 10 leuke toemaatjes om jouw literatuurlessen nog interactiever te maken.

Daarnaast lees je ook bijdragen over nieuwkomers, mooi toetsmateriaal, leesstrategieën, de Voorleesweek en nog veel meer. Je hoort het al: genoeg om je weer even mee bezig te houden. Tot Fons 13 er is bijvoorbeeld, ergens in februari 2021. Misschien met jouw bijdrage, via redactie@tijdschriftfons.be? We kunnen alleen maar hopen van wel. Veel leesplezier!

Het was lang wachten op het nieuwe Fons-nummer, maar nu is het eindelijk zo ver: Fons 11 is er! Door de coronacrisis pas in september, maar dat zorgt er wel voor dat we je meteen aan het begin van dit nieuwe schooljaar kunnen inspireren met leuke lestips, boeiende interviews en frisse lesideeën - helemaal zoals je van ons gewoon bent.

We maakten er ook meteen het nieuwe thema van voor dit elfde nummer: Inspiratie voor je lessen Nederlands! Zo maken we onder meer werk van meer vrouw op straat, komt de leerkracht uit de kast, zetten we in op filmonderwijs en op vakoverschrijdend werken, en krijg je leuke ideeën om in te zetten op luistervaardigheid. Ook blijvende hot topics in ons taalonderwijs Nederlands krijgen opnieuw een plekje in dit nummer: van binnenklasdifferentiatie over taalscreenings tot een krachtig leesbeleid op school.

In Heverlee gaan we bovendien op verkenning in een heuse boekenschool, en de drie studenten achter NEMI zetten je op weg om met migrantenliteratuur aan de slag te gaan bij jou in de klas. Opnieuw voor elk wat wils dus, zoals je van ons intussen gewoon bent. En intussen zit Fons 12 al in de pijplijn... dat nieuwe nummer belandt binnen amper twee maanden bij jou op de mat of in de leraarskamer. Iets om naar uit te kijken!
Laat ons zeker weten wat jij van het nieuwe nummer vindt! Dat kan via Facebook, Twitter of Instagram, of ook gewoon per mail: redactie@tijdschriftfons.be. Meteen ook dé plek voor al je ideeën voor artikels, suggesties en eigen bijdragen. Laat maar komen! Ontvang je Fons nog niet en wil je daar graag verandering in brengen? Abonneer je dan via fons.diekeure.be. Wie Fons graag digitaal wil lezen, vindt het nieuwste nummer hier terug.

Hoera, hoera: het 10de nummer van Fons is er! Een nummer met een gouden randje, maar vooral een nummer met weer een heleboel boeiende en inspirerende bijdragen - of dat hopen we toch. We zetten de spots op begrijpend lezen, met artikels vol praktische tips en tricks voor zowel het basis- als het secundair onderwijs. Daarnaast hebben we ook ruime aandacht voor de Jeugdboekenmaand, die net van start is gegaan en dit jaar kunst heeft als centrale thema.

Maar zoals steeds is er veel meer. Ken je bijvoorbeeld FlipGrid al? Met die app, waarbij leerlingen filmpjes kunnen maken en uploaden, kun je bijvoorbeeld perfect aan de slag rond spreekvaardigheid. Hoe precies? Dat testte Fons voor je uit. We gingen ook op verkenning in De vliegtuigklas, het boek van Carolien Frijns rond sterk(er) taalonderwijs op school, en selecteerden onze favoriete passages. Op zoek naar meer boekentips? Dan vind je in onze nieuwe rubriek De boekenplank inspirerende ideeën. Genoeg om je weer een tijdje zoet te houden... en goed nieuws: Fons 11 komt er dit schooljaar ook nog aan. Veel leesplezier!
Ontvang je Fons nog niet en wil je daar graag verandering in brengen? Abonneer je dan via fons.diekeure.be. Wie Fons graag digitaal wil lezen, vindt het nieuwste nummer hier terug.

Hoe doe je dat, een boekenclub opstarten op school? Om eerlijk te zijn, geen idee. Ik doe ook maar wat, laat dat duidelijk zijn. Elke bijeenkomst is een leermoment. In dit artikel deel ik alvast enkele tips & tricks, op basis van wat ik tot nu toe heb geleerd.

1. Verzamel leerlingen

Uiteraard moet je je leerlingen warm maken. Zelf enthousiast zijn over boeken is een must. Ik heb een Instagramaccount voor mijn leerlingen, waarop ik reclame heb gemaakt. Daarnaast heb ik ook via Smartschool de boekenbende gepromoot. Een toffe flyer, een wervende boodschap, een leuke foto: het kan allemaal helpen.

2. Laat de leerlingen zich aan elkaar voorstellen a.d.h.v. hun lievelingsboek

De eerste bijeenkomst heb ik de leerlingen zichzelf laten voorstellen aan de hand van hun lievelingsboek. Zo kwam het gesprek meteen goed op gang. We kwamen meer te weten over elkaars leesvoorkeuren.

3. Stel een leeslijst op

Tijdens diezelfde eerste bijeenkomst hebben we al geprobeerd om een leeslijst samen te stellen aan de hand van onze voorkeuren. Dat was een beetje puzzelen en zoeken en stemmen, maar het is toch gelukt. Achteraf bekeken is enige sturing van de leerkracht zeker niet overbodig. Ik zou de volgende keer toch al zelf meer titels durven voor te stellen.

4. Bepaal de agenda

Je leerlingen geven zelf goed aan wat voor hen haalbaar is qua planning. Wij komen één keer per maand samen tijdens een middagpauze. Dat is kort en bondig. In de toekomst plannen we wel een uitstapje of een namiddagactiviteit.

Hoe de bijeenkomsten precies verlopen, hangt in mijn geval een beetje af van het gelezen boek. Het helpt sowieso om een aantal vaste 'boekenvragen' te hebben. Denk aan vragen als: W at betekent de titel? Kon je je identificeren met een personage en waarom? Welk personage ergerde je? Welke hoofdthema's kon je onderscheiden? Hoe worden die uitgewerkt door de auteur? Wat vind je van de schrijfstijl? Daar heb ik gesprekskaartjes van gemaakt.

Ik probeer ook steeds een creatieve manier van bespreken te zoeken, afhankelijk van het boek dat we lezen. We hebben bijvoorbeeld De boekendief van Mark Zusak gelezen, waarin een personage een boekje maakt van oude blaadjes papier die hij wit schildert en betekent. Ik heb dan hetzelfde gedaan voor mijn leerlingen, namelijk pagina's uit een oud kringloopboek gescheurd, ze wit beschilderd en de leerlingen er een tekening of een mooie passage op laten zetten. Dit bundelden we dan zelf tot een boekje. Er zijn ook een paar ideeën die ik tot nu toe nog niet heb kunnen uitwerken: een auteur uitnodigen bijvoorbeeld, of een uitstap maken.

Ik maakte ook een padlet waarop alle data worden gepost, samen met de leeslijst, maar ook allerlei boekenquotes en de foto's die ik van mijn bendeleden maakte. Ik heb hen namelijk allemaal gefotografeerd als in een mugshot, waarop ze een 'boekenmisdaad' bekenden - je vindt op deze pagina enkele voorbeelden. Daarnaast heb ik ook een eigen logo, gemaakt door een bevriende illustratrice. Dat hangt in posterformaat in mijn klas en ik heb er ook buttons van gemaakt om aan mijn leden uit te delen. Op die manier wordt lezen in een positief en hip daglicht gesteld - iets wat ik heel belangrijk vind.

Auteur: LAURA BUELINCKX is leraar Nederlands in het Atheneum Vilvoorde. Ze schrijft over de banale besognes van het leven op Ministerie van Hysterie.

------------------------
Op zoek naar meer inspiratie voor je lessen Nederlands? Abonneer je gratis op het vaktijdschrift Fons en krijg 3 keer per jaar frisse lesideeën thuis in je brievenbus.

Getagd boekenbende, leesclub.

# data[].attributes.attachment_link.description
Fons - Tijdschrift voor Vlaamse leerkrachten Nederlands uit het kleuter-, lager, secundair, hoger en volwassenenonderwijs

# data[].attributes.body
Een stimulerende leesomgeving biedt ruimte voor variatie en nodigt leerlingen uit om te lezen.

# data[].attributes.body
De leerlingen gaan meer, beter en liever lezen

leestechniek en -begrip

leesmotivatie

leesgedrag

De leerkrachten als rolmodel

tonen hun eigen leesgedrag

delen leestips en persoonlijke favorieten

integreren boeken in hun vak (ook niet-taalvakken)

creëren leestijd in de klas

begeleiden leerlingen in hun boekkeuze

...

De ouders erkennen lezen als een gedeelde verantwoordelijkheid van school én thuis

voelen zich competent en betrokken bij het leesproces van hun kind

lezen wordt ook thuis zichtbaar en bespreekbaar

krijgen laagdrempelige toegang tot boeken en leesinspiratie

...

De school start een bibliotheek

per graad of voor heel de school

met vakliteratuur voor leraren

met boeken die in de les gebruikt kunnen worden

waar leerlingen een boek kunnen lezen

...

# data[].attributes.body
Sterk leesonderwijs ontstaat door doordachte keuzes in de leesdidactiek: heldere doelen, gerichte instructie, woordenschatopbouw en veel lees- en interactiekansen.

# data[].attributes.body
Vanuit een doordacht leesbeleid geef je richting aan alle pijlers: je plant, evalueert en stuurt bij waar nodig om duurzaam en doelgericht aan leesbevordering te werken.

# data[].attributes.body
Een divers en rijk leesaanbod is de basis waarop je krachtige leesdidactiek bouwt.

# data[].attributes.headline
Hoe geef je een stimulerende leesomgeving vorm?

# data[].attributes.subject
Hoe geef je een stimulerende leesomgeving vorm?

# data[].attributes.body
Met leesmonitoring breng je in kaart of je aanpak effect heeft en waar bijsturing nodig is.

# data[].attributes.body
Je leesnetwerk – denk aan collega’s, ouders of externe partners – kan bij elk van de pijlers een rol spelen.

# data[].attributes.headline
Hoe zorg je voor een kwaliteitsvol leesaanbod?

# data[].attributes.subject
Hoe zorg je voor een kwaliteitsvol leesaanbod?

# data[].attributes.body
Maak het gezellig

Zorg voor overzicht en structuur

Betrek leerlingen bij de inrichting van de schoolbib

Maak de schoolbibliotheek en het leesaanbod zichtbaar

# data[].attributes.headline
Hoe stel je een doordacht leesbeleid op?

# data[].attributes.subject
Hoe stel je een doordacht leesbeleid op?

# data[].attributes.body
UITBREIDING

🔗 Klik hier voor de fiche 'Naar een duurzaam leesbeleid op school' van Onderwijscentrum Brussel.

# data[].attributes.body
Zet in op samenwerking met anderen om de leesomgeving te verrijken. Denk aan leerlingen, ouders, grootouders, buurtbewoners of gepensioneerde leerkrachten.

Geef hen een rol in bijvoorbeeld:

een stylingteam dat de leesplek sfeervol en aantrekkelijk maakt

een promoteam dat leuke leesactiviteiten op poten zet

een boekenteam dat mee waakt over een gevarieerd en kwalitatief aanbod dat aansluit bij de interesses van de leerlingen

# data[].attributes.body
Spreek praktijkleerkrachten aan om de leerlingen zelf te laten bijdragen aan de inrichting. In lessen zoals houtbewerking kunnen ze bijvoorbeeld meubels of boekenkisten ontwerpen en maken.

Bezoek de plaatselijke bib en

spiegel het systeem in de mate van het mogelijke aan dat van hen. Dit zorgt voor herkenbaarheid tussen school- en bibsysteem.

# data[].attributes.body
De lokale bibliotheek

ondersteunt met nieuwe titels en inspiratie

kan boeken in uitverkoop aanbieden

boekenboxen samenstellen en uitlenen

Zet de expertise van vakleerkrachten laat hen zelf vakliteratuur selecteren of aankopen i.f.v. de lessen

# data[].attributes.body
Gezellige leesplek

In of vlak bij het lokaal is er een knus hoekje waar leerlingen zich kunnen nestelen met een boek.

bv. een zachte zetel of zitzak, kussens en dekens, een hangmat of tapijt, leeskussens op vensterbanken, sfeerverlichting...

Rustige leesruimte

Leerlingen hebben de mogelijkheid om zich even terug te trekken en ongestoord te lezen.

Leesrituelen

Een vast ritueel helpt om tot rust te komen en in de juiste stemming te geraken voor het lezen.

bv. schoenen uitdoen, rustgevende muziek, een digitaal haardvuur of aquarium tonen op het bord, sfeerverlichting aanzetten, in een leeshoek kruipen,

een dekentje nemen...

# data[].attributes.attachment_link.title
Collage schoolbibliotheek GISO Machelen (1)

# data[].attributes.body
Kwaliteit boven kwantiteit

Een gevarieerd aanbod

Thematische verbinding

Inclusief aanbod (spiegels en ramen)

Betrek leerlingen bij de aankoop van nieuwe boeken

# data[].attributes.body
Het boekenaanbod is recent, gevarieerd en zorgvuldig samengesteld.

🔗 Klik hier voor de fiche 'Welke boeken doen we weg - Tips om te wieden in een klas- of schoolbibliotheek' van IedereenLeest

# data[].attributes.body
Bied een mix van informatieve boeken, verhalen, jongerentijdschriften en -kranten aan.

Vraag de lokale bib om themapakketten samen te stellen.

Laat leerlingen ook verhalen beluisteren via QR-codes. Maak een boekenmuur met kaftafbeeldingen en bijhorende codes. Na het scannen komen ze meteen bij het juiste luisterverhaal terecht, dat ze via een tablet en hoofdtelefoon kunnen beluisteren.

# data[].attributes.body
De boeken sluiten regelmatig aan bij het thema of onderwerp dat in de lessen aan bod komt.

# data[].attributes.body
Selecteer boeken waarin

lezers zichzelf herkennen in personages, thema’s of situaties (spiegels);

lezers andere leefwerelden en perspectieven ontdekken (ramen).

# data[].attributes.headline
Betrek leerlingen bij de aankoop van nieuwe boeken

# data[].attributes.subject
Betrek leerlingen bij de aankoop van nieuwe boeken

# data[].attributes.body
Krijg inzicht in wat de leerlingen door een leerlingbevraging af te nemen.

Laat leerlingen gericht een selectie aan boeken kiezen op bv. Boekenzoeker en koop deze boeken aan. Ondersteun het keuzeproces.

# data[].attributes.attachment_caption
Voorbeeld boekteasers thema Halloween (GISO Machelen)

# data[].attributes.body
Hang boekteasers op die prikkelen om te lezen!

inspirerende citaten uit boeken, opvallende boekcovers, verrassende illustraties, vragen die aanzetten tot denken of bespreken van een boek, affiches, prikkelende gedichten, uitspraken van auteurs of illustratoren

Breng boeken letterlijk in beeld

Laat je eigen leesgedrag zien door een boek of tijdschrift zichtbaar op je bureau te leggen.

Maak een creatieve boekenhoek

bv. een “Bookflix”-wand met leestips

Voorzie een vaste plek voor favoriete boeken van jou en van de leerlingen.

Presenteer boeken met de kaft naar voren, zeker op thematafels om sneller de aandacht te trekken.

Leerkracht als rolmodel

laat boeken rondslingeren

vertel over je eigen lievelingsboek

lees in je eigen boek tijdens een toets

...

# data[].attributes.body
Schoolbrede afspraken

Betrek leerlingen

Leeromgeving voor leraren

# data[].attributes.headline
Maak schoolbrede afspraken over het gebruik van de bibliotheek

# data[].attributes.subject
Maak schoolbrede afspraken over het gebruik van de bibliotheek

# data[].attributes.body
Toegang en gebruik van de bibliotheek

Spreek duidelijk af wie wanneer toegang heeft en onder welke voorwaarden de bib gebruikt wordt.

Begeleiding bij elk bezoek

Bepaal hoe leerlingen ondersteund worden bij een bibbezoek, zodat het meer is dan alleen boeken halen.

Hoe je leerlingen boeken laat kiezen

Maak afspraken over hoe je leerlingen begeleidt in hun keuze en hoeveel vrijheid ze krijgen.

Structuur en ordening van de boeken

Kies bewust hoe de boeken geordend worden, zodat leerlingen ze gemakkelijk vinden en zelfstandig kunnen kiezen.

Het uitleensysteem (voor leerkrachten en leerlingen)

Leg vast hoe uitlenen en terugbrengen gebeurt en wie de opvolging doet.

Wanneer er tijd is voor vrij lezen

Plan structurele leestijd in en zorg dat die gedragen wordt door het team.

Wie verantwoordelijk is voor opvolging en organisatie

Duid aan wie de praktische organisatie en coördinatie opneemt en hoe het team samenwerkt rond leesbevordering.

# data[].attributes.body
De boeken zijn logisch geordend en gelabeld zodat leerlingen makkelijk vinden wat ze zoeken.

bv. alfabet, genre, thema, onderwerp...

💡 TIP

Bezoek de plaatselijke bib en spiegel het systeem in de mate van het mogelijke aan dat van hen. Dit zorgt voor herkenbaarheid tussen school- en bibsysteem.

⚠️ Order de boeken niet op leesniveau

Vermijd dat leerlingen zich ‘betere’ of ‘slechtere’ lezers voelen op basis van niveau. Maak een thematafel met boeken van verschillende niveaus, zodat iedereen iets vindt en niemand ontmoedigd raakt.

Denk na over een goed uitleensysteem

Bouw een duidelijke inventaris op en zie welke titels de school in huis heeft. Dat helpt om verouderde of minder relevante boeken tijdig te vervangen.

Orden boeken op thema, genre of type, waardoor leerlingen sneller iets vinden dat bij hun interesses past.

Volg op welke leerlingen welk boek lezen, wat gesprekken over leeservaringen en voorkeuren makkelijker maakt.

Krijg zicht op leesgedrag op schoolniveau: hoeveel boeken worden uitgeleend, welke titels populair zijn en hoeveel leerlingen actief lezen.

# data[].attributes.headline
Betrek leerlingen bij de inrichting van de schoolbib

# data[].attributes.subject
Betrek leerlingen bij de inrichting van de schoolbib

# data[].attributes.body
Ga in gesprek of neem een bevraging af en stel vragen zoals:

Op welke plek voelen jullie je graag thuis?

Hoe ziet voor jullie een ideale leesomgeving eruit?

Wat maakt een ruimte gezellig?

Hoe zouden jullie de leesplek willen inrichten?

Welke materialen kunnen jullie zelf maken of meebrengen?

Laat leerlingen hun ideale leesplek visualiseren met een tekening, maquette...

# data[].attributes.body
Op een personeelsvergadering vertellen

Communiceer over activiteiten, nieuw boekenaanbod... via Smartschool

Masked Book

Laat leerlingen studeren in de bib

Spreek met je leerlingen voor een overleg af in de bib

Geef leerlingen een gerichte zoekopdracht in de bib

Laat als leerkracht je eigen leesgedrag zien door een boek, krant of tijdschrift zichtbaar op je bureau te leggen

# data[].attributes.attachment_caption
Voorbeeld van een uitgebreide leesenquête voor leerlingen (Koensborre)

# data[].attributes.attachment_caption
Voorbeeld van een uitgebreide leesenquête voor leerkrachten (Koensborre)

# data[].attributes.attachment_link.title
Waar kan je subsidies voor leesbevordering aanvragen? | Iedereen Leest

# data[].attributes.attachment_link.description
Er bestaan verschillende subsidielijnen waar je als organisatie of particulier (aanvullend) budget kan aanvragen om een leesbevorderingsproject op te starten. In dit artikel zetten we bestaande projectsubsidies voor jou op een rij.

# data[].attributes.body
Boekenbalie - 🔗 www.boekenbalie.be

De Slegte - 🔗 www.deslegte.com

Vinted - 🔗 www.vinted.be

Samenwerking met de bibliotheek

Maak een afspraak dat ze de school de kans geven om als eerste te komen kijken als ze boeken wegdoen of verkopen.

Schenking van lokale serviceorganisaties

Vraag aan lokale serviceorganisaties een schenking in kader van je leesbeleid/taalstimulering Nederlands.

# data[].attributes.attachment_link.title
Op zoek naar tweedehands boeken? | Boekenbalie

# data[].attributes.attachment_link.description
Ben je op zoek naar tweedehands boeken? Ontdek de collectie van de Boekenbalie.

# data[].attributes.body
Lezenvooriedereen.be is een website waar je boeken in eenvoudig Nederlands vindt, speciaal bedoeld om lezen haalbaar en leuk te maken voor mensen die nog niet zo vlot lezen of de taal aan het leren zijn.

Interessante categorieën

🔗 BoekenBoeien

Een reeks van twintig spannende, vlot leesbare boeken waarin bewust veel schooltaalwoorden verwerkt zitten. Ze zijn geschikt voor jongeren vanaf 12 jaar in de B-stroom en het bso.

🔗 Leeslicht

Een reeks van vereenvoudigde versies van bekende bestsellers, en heel wat titels zijn ook verfilmd. Voor jongeren is er Leeslicht Young Adults.

🔗 Daar kun je op rekenen!

Deze reeks brengt fictieverhalen die dicht bij de leefwereld van jongeren staan. In de verhalen zitten bewust rekentaalwoorden verwerkt die ze nodig hebben in de rekenles. De boeken zijn vooral geschikt voor de b-stroom, maar werken ook goed in OKAN-klassen. De reeks maakt deel uit van BoekenBoeien.

# data[].attributes.attachment_link.description
Schrijf in voor de digitale nieuwsbrief van Lezen voor iedereen. Dan bent u als eerste op de hoogte van de laatste makkelijk te lezen uitgaven! Schrijf in voor de digitale nieuwsbrief

# data[].attributes.body
Een handige zoektool van Iedereen Leest voor jongeren tussen 0 en 18 jaar. Op basis van leeftijd en interesses krijg je leestips op maat. Je kunt er zoeken, fragmenten lezen, thematische lijsten bekijken en boeken bewaren of delen. Ook geschikt voor gebruik in de klas of bibliotheek.

# data[].attributes.attachment_link.description
Een boek dat bij je past? Boekenzoeker helpt je kiezen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Mater Dei-instituut - BoekTok en Voorlezen

# data[].attributes.body
Nederlandstalig uitleenplatform

Boeken en leerlingen krijgen een barcode; ontleningen en herinneringen verlopen automatisch

Leerlingen scannen en lenen boeken via de app en beheren er hun reserveringen

Beschikbaar in browser en app

Betalend

# data[].attributes.attachment_link.title
Bibliotheeksoftware voor scholen en bedrijven • Colibris

# data[].attributes.attachment_link.description
Colibris is bibliotheeksoftware voor het online beheer van een collectie en uitleen. In gebruik bij 200+ scholen en bedrijven. Gratis demo.

# data[].attributes.body
Boeken inventariseren en organiseren

Leerlingen kunnen boeken beoordelen (sterrenrating) en korte reviews of opmerkingen toevoegen.

Overzicht van leesgedrag en populaire boeken (rapporten)

Gratis

# data[].attributes.attachment_link.title
Classroom Library Organization Made Easy | Booksource Classroom

# data[].attributes.attachment_link.description
You can easily add your classroom library books by importing titles from a Booksource invoice, using a barcode scanner or entering ISBNs.

# data[].attributes.attachment_caption
Voorbeeld boekteasers GISO Machelen (Halloween)

# data[].attributes.body
Hang boekteasers op in de klaslokalen, de gangen, het toilet, de refter, de speelplaats... die prikkelen om te lezen!

bv. inspirerende citaten uit boeken, opvallende boekcovers, verrassende illustraties, vragen die aanzetten tot denken of bespreken van een boek, affiches, prikkelende gedichten, uitspraken van auteurs of illustratoren

# data[].attributes.body
Deze pagina bundelt een breed vormingsaanbod rond leesbevordering, waarbij je gericht kunt zoeken op thema, doelgroep en regio. Zo vind je snel een externe partner die een workshop, opleiding of traject op jouw school kan geven.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Veel organisaties en freelancers ontwikkelen vormingstrajecten of workshops rond leesbevordering. Ontdek hieronder de vormingen die Iedereen Leest aanbiedt en het overzicht met het vormingsaanbod van freelancers.

Op deze pagina

Vormingsaanbod Iedereen Leest

Het leeraanbod van Iedereen Leest vind je terug bij de Iedereen Leest Academie, een leerplatform over leesbevordering. De Iedereen Leest Academie biedt een breed en divers leeraanbod over leesbevordering voor professionals en vrijwilligers. Je vindt opleidingen over verschillende thema's of pijlers voor krachtige leesbevordering zoals leesbeleid, leesaanbod, leesomgeving, leesdidactiek, leesnetwerk of leesmonitoring. De opleidingen bestaan ook in verschillende vormen. Er zijn online trajecten maar ook live opleidingen, praktijksessies of webinar.
Naar de Iedereen Leest Academie

Het verhaal achter ...

Bij de Iedereen Leest Academie vind je leertrajecten, praktijksessies, webinars en andere opleidingen. Die komen er niet zomaar vanzelf. Wie maakt ze? Wat gaat eraan vooraf? Waar ontstaan nieuwe ideeën? We nemen je graag mee voor een blik achter de schermen. Lees het verhaal achter ...

Opleidingen voorjaar 2026

In het voorjaar van 2026 staan er verschillende (fysieke) opleidingen gepland bij de Iedereen Leest Academie in Antwerpen. Ontdek ze hiernaast in de slider.
Wil je een opleiding volgen? Schrijf je dan vlug in! De plaatsen zijn immers vaak beperkt.
Wil je op de hoogte blijven van nieuwe opleidingen bij de Iedereen Leest Academie? Schrijf je dan in op onze nieuwsbrief.

Vormingsaanbod freelancers

In onderstaand overzicht vind je het opleidingsaanbod over lezen en leesbevordering van organisaties en freelancers. Iedereen Leest probeert dit overzicht actueel te houden. Raadpleeg zeker de informatie op de website van de organisatie of freelancer in kwestie.

# data[].attributes.attachment_link.description
Veel organisaties en freelancers ontwikkelen vormingstrajecten of workshops rond leesbevordering. Ontdek hieronder de vormingen die Iedereen Leest aanbiedt en het overzicht met het vormingsaanbod van freelancers.

# data[].attributes.headline
Leerlingen begeleiden bij het kiezen van een boek

# data[].attributes.subject
Leerlingen begeleiden bij het kiezen van een boek

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe begeleid je leerlingen bij het kiezen van een boek (ondersteunende fiche leerkracht)

# data[].attributes.body
Via een portfolio krijgen leerlingen zicht op hun eigen ontwikkeling.

Digitale platformen voor een leesportfolio:

Microsoft OneNote

Canva

Padlet

...

# data[].attributes.body
De maandelijkse podcast inspireert en informeert ouders, leerkrachten en andere liefhebbers over kinder- en jeugdliteratuur.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
of

Jaap Friso

Bas Maliepaard

SAVE THE DATE: De Grote Vriendelijke Pakjesavond

Het is pas Pasen, maar wij zijn al volop bezig geweest met de voorbereiding van de De Grote Vriendelijke Pakjesavond 2024. We zijn heel blij dat we dit jaar terechtkunnen in de prachtige Hertz-zaal in TivoliVredenburg in Utrecht, waar maar liefst 537 mensen in kunnen. Op zaterdagavond 23 november presenteren we daar in samenwerking met lezerscommunity Hebban voor de vierde keer De Grote Vriendelijke 100, de lijst met 100 favoriete kinderboeken aller tijden. De stembus voor die verkiezing gaat de laatste dag van de Kinderboekenweek open, kaarten voor de avond komen in september in de verkoop. Vrienden van de Show krijgen de mogelijkheid om als eerste een kaartje te kopen. Vriend worden kan via de knop hieronder! Maar zet nu dus vast in je agenda (en in die van je kinderboekenvrienden): zaterdag 23 november, TivoliVredenburg!

# data[].attributes.attachment_link.title
Podcast voor volwassenen over jeugdliteratuur

# data[].attributes.attachment_link.description
of Jaap Friso Bas Maliepaard Het is pas Pasen, maar wij zijn al volop bezig geweest met de voorbereiding van de De Grote Vriendelijke Pakjesavond 2024. We zijn heel blij dat we dit jaar terechtkunnen in de prachtige Hertz-zaal in TivoliVredenburg in Utrecht, waar maar liefst 537 mensen in kunnen.

# data[].attributes.headline
Begeleid vrij lezen in het secundair onderwijs

# data[].attributes.subject
Begeleid vrij lezen in het secundair onderwijs

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
'Lezen is denken met andermans hoofd', zei Schopenhauer. Maar wat zoeken we in dat andere hoofd? Is het rust, verstrooiing, kennis? Dit is Leeswereld, een interviewreeks van Matthias M.R. Declercq over de rol van lezen, over schoonheid, over taal.

# data[].attributes.attachment_link.description
'Lezen is denken met andermans hoofd', zei Schopenhauer. Maar wat zoeken we in dat andere hoofd? Is het rust, verstrooiing, kennis? Dit is Leeswereld, een interviewreeks van Matthias M.R. Declercq over de rol van lezen, over schoonheid, over taal.

# data[].attributes.attachment_link.description
Deze website gebruikt cookies om je de beste ervaring op deze website te geven.

# data[].attributes.attachment_link.title
Scholierenkoepel | Advies: Scholieren over lezen en leesplezier

# data[].attributes.attachment_link.description
Het leesplezier van scholieren staat onder druk, en dat voelen scholieren zelf ook maar al te goed. Om te begrijpen wat er misloopt, spraken wij met meer dan honderd leerlingen. Hun ervaring vormt het vertrekpunt om samen te bouwen aan een leesaanpak die werkt. Ontdek onze aanbevelingen!

# data[].attributes.attachment_link.title
Meer leesplezier in de klas: organiseer een speeddate met boeken

# data[].attributes.body
Thematisch lezen is een manier om

actie in je leesplek te krijgen. Je kijkt welke leesmaterialen aansluiten bij de thema's en onderwerpen die tijdens de les aan bod komen.

Leerlingen kunnen plezier en motivatie vinden in verschillende teksten over eenzelfde thema lezen, eventueel met een oplopende moeilijkheidsgraad.

Werk met thematafels

Zo maak je leerlingen nieuwsgierig en prikkel je hun verbeelding met boeken, tijdschriften, passende illustraties/foto's, gedichten, fragmenten uit (voor)gelezen verhalen...

Thematafels zorgen bij het binnenkomen voor aandacht op het leesaanbod

# data[].attributes.body
Schiepers, M. e.a. (2022). Voluit taal. Didactiek Nederlands voor de eerste en tweede graad van het secundair onderwijs. Gent, OWL Press.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Van leesscan naar leesplan

Om van lezen een topprioriteit te maken, kan je als schoolteam inzetten op:

een leesbeleid

een krachtige en motiverende leesomgeving

lees(bevorderende) didactiek

leesmonitoring en feedback

Krachtig leesonderwijs wordt gerealiseerd wanneer je als schoolteam werk maakt van ál deze onderdelen. Daarnaast wordt je leesbeleid ook krachtiger als je samenwerkt met een breed leesnetwerk. Om je leesonderwijs te versterken, kun je samenwerken met leerlingen, ouders, pedagogisch ondersteuners, bibliotheekmedewerkers en andere (culturele) partners.

Een duurzaam leesbeleid

Met een duurzaam leesbeleid ondersteun je jouw leerlingen op meerdere aspecten:

de leesvaardigheid van de leerlingen (technisch en begrijpend lezen)

de leesmotivatie van de leerlingen

het leesgedrag van leerlingen

Deze aspecten van lezen spelen voortdurend op elkaar in. Ze hangen ook sterk samen met de kennis van de wereld en de talige achtergrond van de leerlingen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Met de leesscan breng je als schoolteam het leesonderwijs op jouw school in kaart.