# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jednota braci czeskich

To ugrupowanie religijne wyrosłe z nauki Jana Husa. Za datę powstania Kościoła uważa się rok 1457. W wyniku prześladowań Jednoty po 1548 r. wielu członków Kościoła udało się na emigrację. W drodze na wygnanie do Prus Królewskich nieliczni osiedlali się w Wielkopolsce. W l. 1557-1558 utworzono polską prowincję Jednoty z siedzibą w Ostrorogu. W niewielkich grupach niemieccy członkowie tego wyznania osiedlali się także w Lesznie w drugiej połowie XVI w. W 1550 r. Rafał Leszczyński (ok. 1526-1592), ówczesny właściciel Leszna, przystąpił do Kościoła braci czeskich, a około 1580 r. oddał swym współwyznawcom leszczyńską farę. Po klęsce na Białej Górze pod Pragą w 1620 r. nastąpił wielki exodus Jednoty. Jej efektem było osiedlenie się w Lesznie w 1628 r. około 1500 uchodźców z Czech i Moraw. Nowym osadnikom przewodził Jan Amos Komeński.

Pojawienie się uchodźców w Lesznie przyczyniło się również do rozwoju przestrzennego, gospodarczego i kulturalnego miasta, które stało się głównym ośrodkiem emigracji. Sprowadzono do Leszna archiwum i bibliotekę Jednoty oraz drukarnię z Kralic na Morawach. Leszno stało się siedzibą senioratu, a tym samym „stolicą" Jednoty. Jednota braci czeskich w Polsce, w wyniku długotrwałego procesu, połączyła się w l. 1633-1634 z bliskim jej doktrynalnie Kościołem kalwińskim.

Jan Amos Komeński (1592-1670) pedagog - teolog - filozof

Urodził się 28 III 1592 r. w Nivnicach na Morawach (obecna Republika Czeska) w rodzinie młynarza, członka Jednoty.

Studiował w Herbornie i Heidelbergu (obecne Niemcy).

W 1614 r. Komeński objął posadę nauczyciela w szkole w Prerovie, a dwa lata później został ordynowany na księdza w Fulneku.

W 1628 r. wraz z grupą wiernych osiadł w Lesznie, gdzie przebywał do roku 1656, z przerwami na dłuższe wyjazdy do Anglii, Siedmiogrodu i Elbląga. W tym czasie wypełniał obowiązki duszpasterskie oraz zajmował się działalnością naukową. Podczas pobytu w Lesznie napisał swe najważniejsze dzieła pedagogiczne i stworzył teoretyczne podstawy koncepcji systemu szkolnictwa. Współuczestniczył w tworzeniu programów nauczania dla szkół w Szwecji, Siedmiogrodzie i Anglii - wszędzie tam stosowano podręczniki jego autorstwa.

W 1629 r. został konseniorem, zaś trzy lata później seniorem Jednoty.

W l. 1635-1642 pełnił obowiązki rektora leszczyńskiego gimnazjum: zreformował szkołę, wprowadził do nauczania nowoczesne, dostosowane do wieku ucznia, podręczniki oraz zorganizował teatr szkolny.

W 1645 r. uczestniczył w obradach Colloquium charitativum jako delegat Jednoty braci czeskich i kalwinistów. Utrzymywał kontakty naukowe i wyznaniowe z wybitnymi osobistościami w Polsce i Europie.

Po pożarze Leszna w 1656 r., w którym utracił swe cenne zbiory i rękopisy, wyjechał do Holandii, gdzie w zmarł 15 XI 1670 r.

Dokonania naukowe:

Teoria pansofii - uniwersalnej mądrości, wszechwiedzy. Miała ona obejmować wszelką wiedzę na temat otaczającego świata, być podana w sposób przystępny i zrozumiały dla każdego człowieka. W zamyśle Komeńskiego pansofia miała być wielką syntezą wiedzy, dzięki której wszyscy mogliby wiedzieć wszystko o wszystkim.

Krytyka pamięciowego nauczania przeładowanego treściami nie mającymi zastosowania w dorosłym życiu i propagowanie metody poglądowej, zawarta w Didactica magna(Amsterdam 1657). Komeński postulował kształcenie ustawiczne i powszechne (dostępne także dla dziewcząt), powiązane z życiem codziennym iotaczającą rzeczywistością.

Największą popularność i sławę przyniosły Komeńskiemu podręczniki do nauki języka łacińskiego, dostarczające również bogaty zasób wiedzy o otaczającej rzeczywistości. Janua linquarum reserata(Leszno 1631) - podręcznik do nauki języka łacińskiego, będący jednocześnie kompendium podstawowej wiedzy o świecie i pojęciach abstrakcyjnych. Na podbudowie tego podręcznika powstały:Vestibulum - adresowany dla początkujących,bazujący na wykorzystaniu znajomości 1000 słów i ilustrowany podręcznik Orbis sensusalium pictus.

Miejsca związane z Komeńskim w Lesznie:

Kościół św. Jana Chrzciciela - zbudowany w l. 1652-1654 przez Jednotę braci czeskich. Służył trzem parafiom: polskiej, czeskiej i niemieckiej; Komeński był kaznodzieją parafii czeskiej.

DAWNE GIMNAZJUM - budynek powstał wg projektu Catenazziego ok. 1714 r. w miejscu wcześniejszej siedziby słynnego w pierwszej poł. XVII w. gimnazjum braci czeskich. Szkoła zajmowała go do 1845 r. Po przeciwnej stronie placu kościelnego - tzw. dom dzwonnika z XVIII w

Pl. Komeńskiego - pomnik z 1898 r., przedstawiający popiersie Comeniusa, ufundowany w 1898 r. dla upamiętnienia rocznicy przybycia do Leszna Komeńskiego.

Park Jonstona - do l. 50. XX w. znajdował się tu cmentarz kalwiński

Okolice dawnej, dziś nie istniejącej Bramy Rydzyńskiej - miejsce domu zakupionego przez J.A. Komeńskiego

Lapidarium przy kościele św. Krzyża mieści nieliczne nagrobki przeniesione ze likwidowanych cmentarzy ewangelickich, m.in. znajdują się tu obeliski szlacheckich patronów zboru braci czeskich oraz płyty mieszczan - parafian kościoła św. Jana.

Muzeum Okręgowe w Lesznie - w zbiorach znajdują się pamiątki po braciach czeskich (m.in. naczynia liturgiczne z kościoła św. Jana), portrety Komeńskiego i rektorów leszczyńskiego gimnazjum oraz edycje dzieł „nauczyciela narodów" z XVIII-XX w., w tym bogaty księgozbiór komeniologiczny

Kościół św. Mikołaja - od ok. 1580 do 1654 r. użytkowany przez braci czeskich; w obecnej formie powstał na przełomie XVII i XVIII w., z prezbiterium z pocz. XX w.

Ratusz - ufundowany przez leszczyńskich mieszczan Ratusz, który stał na Rynku za czasów Comesiusa. w pierwszej połowie XVII w., spłonął w pożarze. Oglądany w obecnym kostiumie architektonicznym to budowla barokowo-klasycystyczna, zaliczana do najpiękniejszych w Polsce. Wielokrotnie przebudowywany, nosi w swych murach relikty pierwszego ratusza z 1639 r. Wśród kolejnych budowniczych i architektów wymienia się Marcina Woidego, Jerzego Catenazziego, Pompeo Ferrariego i prawdopodobnie Dominika Merliniego.

ZESPÓŁ SZKÓŁ EKONOMICZNYCH im. Jana Amosa Komeńskiego - Budynek wzniesiony został w 1910 roku dla katolickiego seminarium nauczycielskiego żeńskiego. Przed II wojną światową mieścił internatowe liceum pedagogiczne. W 1970 roku usytuowano tu Liceum Ekonomiczne. Budynek zachował oryginalny wystrój elewacji. Wewnątrz, na półpiętrze umieszczone jest popiersie J. A. Komeńskiego z 1927 roku, wyrzeźbione w piaskowcu przez Leona Dudka.

PAŃSTWOWA WYŹSZA SZKOŁA ZAWODOWA im. Jana Amosa Komeńskiego. Przy budynku usytuowany jest pomnik Comeniusa, wzniesiony w 2003 roku wg projektu Ireneusza Daczki. Nieopodal- odlany w brązie osiołek, postać z przypowiastki filozoficznej Komeńskiego.

# data[].attributes.attachment_link.description
To ugrupowanie religijne wyrosłe z nauki Jana Husa. Za datę powstania Kościoła uważa się rok 1457. W wyniku prześladowań Jednoty po 1548 r. wielu członków Kościoła udało się na emigrację. W drodze na wygnanie do Prus Królewskich nieliczni osiedlali się w Wielkopolsce. W l. 1557-1558 utworzono polską prowincję Jednoty z siedzibą w Ostrorogu.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jan Amos Komeński, Cytaty Sławnych Ludzi * Mysli.com.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Największa baza: cytaty i aforyzmy, sennik, przysłowia narodów, poezja - wiersze, mądrości życiowe, cytaty sławnych ludzi, największy sennik, slogany, myśli, literatura, złote myśli

# data[].attributes.body
Kiedy urodził się Jan Amos Komeński?
Gdzie urodził się Komeński?
Gdzie studiował?
Jaką religię wyznawał?
W jakich latach przebywał w Lesznie?
Jakie dzieła napisał?
Kiedy i gdzie umarł?