# data[].attributes.headline
ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

# data[].attributes.subject
ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

# data[].attributes.body
Μικρές αφηγήσεις φτιαγμένες για να περιγράψουν μια κατάσταση ή ένα κοινωνικό γεγονός.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ειδική αγωγή-Κοινωνικές Ιστορίες "Πως χαιρετώ"

# data[].attributes.headline
ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΗΡΩΕΣ

# data[].attributes.subject
ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΗΡΩΕΣ

# data[].attributes.body
Ένα βίντεο βασισμένο σε πραγματικούς ήρωες που μιλούν για τα βιώματα τους.

# data[].attributes.attachment_link.title
Άτομα με αναπηρία συγκλονίζουν στους Ήρωες

# data[].attributes.headline
ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΚΑΙ ΑΟΡΑΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

# data[].attributes.subject
ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΚΑΙ ΑΟΡΑΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

# data[].attributes.body
Μία έρευνα της ActionAid για την κατάσταση της εκπαίδευσης των παιδιών με αναπηρία στην Ελλάδα.

# data[].attributes.attachment_link.title
Παιδιά με αναπηρία , αόρατα στα σχολεία - εκπληκτικό video - ΑμεΑ Care

# data[].attributes.attachment_link.description
iSpeech Η ActionAid ξεκινάει την νέα της εκστρατεία, με στόχο την εκπαίδευση των παιδιών με αναπηρία στην Ελλάδα και βασικό αίτημα την άμεση ένταξη τους σε σχολεία που λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες και η διαφορετικότητα όλων των μαθητών. Από την πρώτη στιγμή, η εκπαίδευση αποτέλεσε μια από τις βασικές προτεραιότητες της ActionAid.

# data[].attributes.headline
ΑΝΑΠΗΡΙΑ, ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ, ΠΟΛΙΤΕΙΑ

# data[].attributes.subject
ΑΝΑΠΗΡΙΑ, ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ, ΠΟΛΙΤΕΙΑ

# data[].attributes.body
Ένα άρθρο βασισμένο στον ορισμό της αναπηρίας, στα δικαιώματα που έχουν τα άτομα με ειδικές ανάγκες και το χρέος που έχει η πολιτεία απέναντι τους.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Από τότε που υπάρχει ο άνθρωπος υπάρχουν και τα άτομα με αναπηρία (ΑμεΑ). Γιατί; Γιατί πάντα υπήρχαν, υπάρχουν και θα υπάρχουν τα ατυχήματα, τα αρρωστημένα γονίδια, οι ασθένειες και όλοι οι άλλοι παράγοντες, οι οποίοι προκαλούν την αναπηρία. Εκείνο που διαφέρει από εποχή σε εποχή και από κοινωνία σε κοινωνία είναι ο τρόπος με την οποίο καθένας μας αντιλαμβάνεται την αναπηρία. Κι αυτό είναι σημαντικό, γιατί οι αντιλήψεις επηρεάζουν τον τρόπο που προσεγγίζουμε τα άτομα αυτά, τη στάση μας και τη συμπεριφορά μας απέναντί τους, καθώς και τις πολιτικές που εφαρμόζονται για την αντιμετώπιση των προβλημάτων τους. Για παράδειγμα, στην αρχαία Σπάρτη, όπου το ιδεώδες ήταν η σωματική ρώμη, τα άτομα με σωματική αναπηρία δεν είχαν καμιά θέση στην κοινωνία και κατέληγαν στον Καιάδα ¹.

Σύντομη ιστορική ανασκόπηση

Ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζονται τα άτομα με αναπηρία είναι συνάρτηση α) της έννοιας που δίδεται στην αναπηρία και β) των αντιλήψεων που επικρατούν, οι οποίες διαφέρουν από εποχή σε εποχή και από κοινωνία σε κοινωνία. Από την αρχαία εποχή μέχρι και πρόσφατα (1980 περίπου) αυτά ποικίλουν, ενώ σε μερικές περιπτώσεις είναι αντιφατικά. Στην Οδύσσεια, για παράδειγμα, αναφέρει ο Όμηρος την περίπτωση τυφλού ποιητή, ο οποίος είχε την εύνοια του βασιλιά και σύχναζε στο παλάτι, ενώ στην Ιλιάδα αναφέρεται η περίπτωση του Ηφαίστου τον οποίο, λόγω της αναπηρίας του, κορόιδευαν οι Θεοί και εκδιώχθηκε από τον Όλυμπο. Αργότερα, στην Σπάρτη τα ΑμεΑ κατέληγαν στον Καιάδα, ενώ την ίδια εποχή η δημοκρατική Αθήνα ψήφιζε νόμους για την προστασία και την οικονομική στήριξή τους.

Οι πρώτες αναφορές για την αναπηρία είχαν θρησκευτική βάση και ερμηνεύονταν με προλήψεις και δεισιδαιμονίες (θεία τιμωρία, κατάρα, δοκιμασία κ.τ.ό.). Γι' αυτό τα ΑμεΑ αντιμετωπίζονταν με οίκτο, ελεημοσύνη ή απόρριψη και αποπομπή από την κοινωνία.

Η πρώτη επιστημονική προσέγγιση της αναπηρίας έγινε από τον Ιπποκράτη γύρω στο 400 π.χ., ο οποίος είπε ότι η αναπηρία προέρχεται από εγκεφαλικές ασθένειες. Η θέση του Ιπποκράτη, πρωτοποριακή για την εποχή αυτή, ευνόησε την αποδοχή των ΑμεΑ και έδωσε το έναυσμα για την αναζήτηση θεραπευτικών μεθόδων.

Σήμερα, η αντίληψη για τα ΑμεΑ έχει βελτιωθεί. Γίνονται αποδεκτά και διαγράφεται πλέον ένα καλύτερο μέλλον γι' αυτά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η στρατηγική της "Ευρώπη 2020" στηρίζει τις πολιτικές των κρατών μελών για κοινωνική ένταξη και κοινωνική προστασία των ΑμεΑ ( http://ec.europa.ec) και ο ΟΗΕ έχει υπογράψει σύμβαση για τα δικαιώματά τους, της οποίας η εφαρμογή είναι υποχρεωτική για όλες τις χώρες του κόσμου. Όμως χρειάζεται ακόμη δουλειά για περισσότερη αποδοχή.

Έννοια και ορισμός της αναπηρίας

Κατά καιρούς έχουν ακουστεί διάφοροι όροι και έχουν διατυπωθεί διάφοροι ορισμοί. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (Π.Ο.Υ.), άτομα με αναπηρία είναι τα άτομα που, λόγω φυσικής βλάβης ή νοητικής ανεπάρκειας, ή ψυχολογικής επιβάρυνσης κ.λπ. δυσκολεύονται ή αδυνατούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της κοινωνίας και της ζωής, στο βαθμό που θεωρείται κανονικός για κάθε άνθρωπο χωρίς αναπηρία.

Ένας ορισμός απλός και περιεκτικός είναι ο εξής: "άτομο με αναπηρία είναι κάθε άτομο με κινητικό ή αισθητηριακό ή νοητικό ή ψυχικό πρόβλημα ή χρόνιο πρόβλημα υγείας (π.χ. μεσογειακή αναιμία)". Με την έννοια αυτή όλοι είμαστε εν δυνάμει ανάπηρα άτομα.

Σε ό,τι αφορά την έννοια της αναπηρίας έχουν διατυπωθεί τα εξής δύο μοντέλα:

α. Το ιατρικό μοντέλο.

Το μοντέλο αυτό κυριάρχησε μέχρι τη δεκαετία του 1980. Η αναπηρία ερμηνεύεται ως μια κατάσταση που οφείλεται σε βιολογικά αίτια και, συνεπώς, το ΑμεΑ έχει ανάγκη από ιατρική φροντίδα και υποστήριξη, προκειμένου να αποκατασταθεί ή να βελτιωθεί η δυσλειτουργία που προκαλεί η βλάβη, ώστε το ανάπηρο άτομο ² να ζήσει μια "κανονική" ζωή. Το ιατρικό μοντέλο αντιμετωπίζει το άτομο με αναπηρία ως μια ειδική κατηγορία ασθενών, οι οποίοι αντιμετωπίζουν δυσκολίες εξαιτίας των δικών τους ατομικών λειτουργικών περιορισμών (Ρέλλας, 2016). Το μόνο που μπορεί να κάμει η κοινωνία είναι: φιλανθρωπία, ελεημοσύνη και οίκτος, παράλληλα με την ιατρική υποστήριξη.

β. Το κοινωνικό μοντέλο.

Το μοντέλο αυτό βλέπει την αναπηρία ως αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης των ΑμεΑ με το περιβάλλον τόσο το φυσικού όσο και κυρίως το κοινωνικού. Σύμφωνα με το μοντέλο αυτό τα άτομα με αναπηρία μπορούν να συμμετέχουν στις πολιτιστικές, πολιτικές, οικονομικές και άλλες δραστηριότητες, αρκεί η κοινωνία να τους παρέχει τις διευκολύνσεις που απαιτούνται (π.χ. προσβασι-μότητα, εργονομικές διευθετήσεις κ.ά). Είναι γνωστή η περίπτωση του αείμνηστου Καθηγητή Stephen Hawking ³ και η συνεισφορά του ως αστροφυσικού στη μελέτη του σύμπαντος, αλλά και η παρουσία στο Ελληνικό Κοινοβούλιο, καθώς και η συμμετοχή στα ψηφοδέλτια των προσεχών Ευρωπαϊκών εκλογών ατόμων με αναπηρία. Το κοινωνικό μοντέλο δεν αρνείται την πραγματικότητα της αναπηρίας αλλά αντίθετα με το ιατρικό (Τομπέα, 2016), η αδυναμία αποδίδεται στη στάση της κοινωνίας, η οποία δεν παίρνει τα μέτρα που χρειάζονται, ώστε το ΑμεΑ να καταστεί ενεργό και χρήσιμο μέλος της.

Στατιστικά δεδομένα

Τα στατιστικά δεδομένα είναι ανησυχητικά. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΠΟΥ, το 10-11% του παγκόσμιου πληθυσμού, δηλαδή περισσότεροι από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι σε όλο τον κόσμο, είναι άτομα με αναπηρία. Το ποσοστό αυτό υπολογίζεται ότι το 2030 θα αυξηθεί σε 17%. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση το ποσοστό των ΑμεΑ κυμαίνεται μεταξύ 10-15% και, δυστυχώς, η τάση είναι αυξητική, λόγω των τροχαίων ατυχημάτων. Στην Ελλάδα δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία, αλλά με βάση τα στοιχεία του ΠΟΥ ο αριθμός των ατόμων με αναπηρία υπολογίζεται γύρω στο 1 εκατομμύριο.

Τα δικαιώματα των ΑμεΑ

Η γενική αρχή που ισχύει σε κάθε δημοκρατική κοινωνία είναι το δικαίωμα κάθε πολίτη για αυτόνομη, ισότιμη και ασφαλή πρόσβαση και συμμετοχή σε όλους τους τομείς δραστηριοτήτων (παραγωγικούς, πολιτικούς, πολιτιστικούς κ.ά.) της κοινωνίας. Στον τόπο μας τα δικαιώματα των ΑμεΑ είναι συνταγματικά κατοχυρωμένα (άρθρο 4, 21 παρ. 2, 3 και 6). Επί πλέον η σύμβαση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) για τα δικαιώματα των ΑμεΑ ⁴ , την οποία έχει υπογράψει και η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ελλάδα, μπορεί να βοηθήσει την καλύτερη εφαρμογή της παραπάνω αρχής. Αλλά η αποτελεσματικότητά τους προϋποθέτει διαμόρφωση κατάλληλων συνθηκών και διευκολύνσεων για την άρση των εμποδίων που δημιουργεί η αναπηρία. Τέτοιες συνθήκες και διευκολύνσεις είναι, για παράδειγμα, οι ράμπες για τα άτομα με κινητικές δυσκολίες, τα ηχητικά σήματα στις διαβάσεις με φωτεινούς σηματοδότες για τα άτομα με προβλήματα όρασης, εργονομικές προσαρμογές για όλες τις κατηγορίες ατόμων με αναπηρία κ.λπ.

Τα τελευταία χρόνια η πολιτεία καταβάλλει προσπάθεια να στηρίξει τα ΑμεΑ, με νομοθετικές παρεμβάσεις και τη λήψη διάφορων μέτρων. Ωστόσο, η κατάσταση στον τομέα αυτό παραμένει ακόμη ανεπαρκής. Οι βασικοί λόγοι στους οποίους οφείλεται η ανεπάρκεια αυτή είναι: το υψηλό κόστος, η ελλιπής ενημέρωση των ΑμεΑ και των προσώπων του περιβάλλοντός τους για τα διαθέσιμα μέσα και τα χρήση τους και η μη πλήρης αποδοχή των ΑμεΑ από το ευρύ κοινό. Ωστόσο, οι προσπάθειες που γίνονται στους τομείς αυτούς, μας επιτρέπει να διατηρούμε σοβαρές προσδοκίες για τη μείωση του αποκλεισμού, την ενίσχυση της ισότιμης αντιμετώπισης, και την κοινωνική ένταξη των ΑμεΑ.

Η ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών αναμένεται να συμβάλει στην ικανοποίηση της αρχής της ισότιμης πρόσβασης και συμμετοχής. Όμως ο ρόλος τους δεν πρέπει να υπερεκτιμάται. Ενώ δημιουργούν ευκαιρίες ταυτόχρονα μπορεί να λειτουργήσουν και ως απειλή για την κοινωνική ένταξη των ΑμεΑ. Ο λόγος είναι ότι οι βασικές αιτίες του κοινωνικού αποκλεισμού είναι βαθύτερες και αναφέρονται κυρίως στις αντιλήψεις και στη συγκρότηση της κοινωνίας. Αν αυτά δεν βελτιωθούν, η επίκληση των νέων τεχνολογιών θα παραμείνει, σε μεγάλο βαθμό, κενή περιεχομένου.

Το χρέος της πολιτείας και των πολιτών

Πέρα από τα νομικά κείμενα και τις συμβάσεις τόσο η πολιτεία όσο και οι πολίτες έχουν χρέος να σέβονται τα δικαιώματα και να προωθούν λύσεις για τα προβλήματα των ΑμεΑ. Από μόνα τους το σύνταγμα, οι νόμοι και οι συμβάσεις δεν αρκούν για να λυθούν τα προβλήματά τους.

Η υποχρέωση της πολιτείας. Η πολιτεία οφείλει να αναπτύξει δράσεις και να εφαρμόσει μέτρα στους ακόλουθους τομείς:

Προσβασιμότητα. Αφορά κυρίως τα άτομα με κινητική αναπηρία.

Ισότιμη Συμμετοχή. Η ισότιμη συμμετοχή των ΑμεΑ στη δημόσια ζωή και στις πολιτικές, πολιτισμικές οικονομικές και άλλες δραστηριότητες, είναι αναφαίρετο δικαίωμά τους. Η πολιτεία οφείλει να διασφαλίσει το δικαίωμά τους αυτό με την εφαρμογή κατάλληλων προγραμμάτων για την καταπολέμηση των διακρίσεων.

Απασχόληση. Να διευκολύνει την ένταξη των ΑμεΑ στην αγορά εργασίας, με την κατάλληλη προετοιμασία τους, την επιδότηση θέσεων εργασίας και άλλα μέτρα (Χρηστάκης, 2006).

Εκπαίδευση και κατάρτιση. Παρά τα θετικά βήματα που έχουν γίνει τελευταία στον τομέα της ειδικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, πρέπει να γίνουν ακόμη περισσότερα

Κοινωνική προστασία. Η πολιτεία οφείλει να παίρνει μέτρα με τα οποία θα εξασφαλίζει συνθήκες αξιοπρεπούς διαβίωσης και ασφάλειας, θα καταπολεμά τη φτώχεια και θα επιλύει τα υπαρξιακά και άλλα προβλήματα τους.

Η υποχρέωση των πολιτών. Παράλληλα με τα μέτρα της πολιτείας που ενδεικτικά αναφέρονται παραπάνω, εξίσου σημαντικό είναι και όλοι εμείς οι πολίτες να αλλάξουμε αντίληψη και στάση, να αποκτήσουμε συνείδηση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν καθημερινά τα άτομα με αναπηρία και να δείχνουμε έμπρακτα αποδοχή και αλληλεγγύη. Έτσι θα συμβάλουμε στην μείωση των ανισοτήτων και του αποκλεισμού και στην κοινωνική ένταξή τους. Η μειωμένη ικανότητα των ΑμεΑ είναι μόνο στο μυαλό μας και στη στάση της κοινωνίας. Αν υπερβούμε αυτά θα αλλάξει και η θέση των ΑμεΑ στην κοινωνία.

Επίλογος

Αν κοιτάξουμε γύρω μας θα δούμε πολλά άτομα με αναπηρία που έχουν υπερβεί τις δυσκολίες τους, έχουν ενσωματωθεί στην κοινωνία και είναι ενεργά, παραγωγικά και χρήσιμα μέλη της. Με μια παρατήρηση. Η υπέρβαση, κατά το μεγαλύτερο μέρος της, είναι προϊόν δικής τους υπερπροσπάθειας και λιγότερο υποστήριξης ημών των σε εισαγωγικά "υγειών ατόμων" και της κοινωνίας. Τελευταία, με την ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών και την αλλαγή αντιλήψεων τείνει να δημιουργηθεί μια νέα εποχή για τα ΑμεΑ. Είναι καιρός όλοι, πολίτες και πολιτεία, να συνειδητοποιήσουμε το χρέος μας προς τα άτομα αυτά και να τα διευκολύνουμε στην προσπάθειά τους να ρίξουν τα εμπόδια που περιορίζουν την έκφραση της ταυτότητάς τους και την ισότιμη συμμετοχή και πρόσβαση σε όλους τους τομείς της κοινωνικής και της προσωπικής ζωής του ανθρώπου.

1. Ο Καιάδας ήταν μια απότομη βαθιά χαράδρα έξω από την Σπάρτη, σαν ένα είδος χωματερής

2. Διευκρινίζεται ότι ο σωστός όρος είναι "άτομο με αναπηρία" και όχι "ανάπηρο άτομο". Η ερμηνεία είναι απλή. Ανάμεσα στα άτομα με και χωρίς αναπηρία οι ομοιότητες είναι περισσότερες από τις διαφορές. Με την έννοια αυτή το ανάπηρο άτομο είναι ένα άτομο σαν τα άλλα, μόνο που έχει μια αναπηρία. Σύμφωνα με τον όρο αυτό έμφαση δίδεται στο άτομο και όχι στην αναπηρία. Η προσέγγιση αυτή διευκολύνει την αποδοχή και την κοινωνική του ενσωμάτωση.

3. O Stephen Hawking, ήταν Καθηγητής Αστροφυσικής και κατείχε την έδρα του Νεύτωνα στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ της Αγγλίας. Με πλήρη παράλυση και χωρίς φωνή, ήταν καθηλωμένος σε ειδικά κατασκευασμένο αναπηρικό αμαξίδιο, στο οποίο ήταν προσαρμοσμένο ειδικό λογισμικό, που ένας Αμερικάνος κατασκεύασε ειδικά γι' αυτόν. Όμως η αναπηρία του δεν τον εμπόδισε να δίδει διαλέξεις σε όλο τον κόσμο και να εκτελεί τα καθήκοντά του ως πανεπιστημιακός δάσκαλος. Με τη γνωστή θεωρία του της "μαύρης τρύπας" άνοιξε νέους ορίζοντες στην μελέτη του διαστήματος.

4. Η σύμβαση του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των ΑμεΑ υπεγράφη στις 13 Δεκεμβρίου 2006, τέθηκε σε εφαρμογή στις 3 Μαΐου 2008 και είναι το πρώτο νομικά δεσμευτικό κείμενο για τα δικαιώματα των ΑμεΑ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση την υπέγραψε στις 23 Δεκεμβρίου 2010 και ολοκληρώθηκε τυπικά τον Ιανουάριο του 2011. Η Ελλάδα κύρωσε τη σύμβαση αυτή με νόμο στις 10 Απριλίου 2012.
Κατευθυντήριες αρχές της σύμβασης είναι: ο σεβασμός της αξιοπρέπειας, της αυτονομίας, των επιλογών και της ανεξαρτησίας των προσώπων, η απαγόρευση των διακρίσεων, η πλήρης συμμετοχή στην κοινωνία, ο σεβασμός της διαφορετικότητας, η ισότητα των ευκαιριών κ.λπ.
Σε σχέση με παλιότερα κείμενα του ΟΗΕ η σύμβαση αυτή χαρακτηρίζεται ως ρηξικέλευθη και καινοτόμος για τους εξής λόγους:
* Αποτελεί δεσμευτικό κείμενο για τις χώρες που την υπογράφουν και την κυρώνουν.
* Εισάγει την κοινωνική προσέγγιση της αναπηρίας αντί της ιατρικής που είναι ξεπερασμένη.
* Εισάγει την δικαιωματική προσέγγιση της αναπηρίας αντί της ευκαιριακής και φιλανθρω-πικού τύπου προσέγγισης.

Διαβάστε επίσης:
Το μοντέλο ζωής του σύγχρονου ανθρώπου: Σωστό ή λάθος ;

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Κώστας Χρηστάκης

# data[].attributes.attachment_link.title
Τα άτομα με αναπηρία στη νέα εποχή

# data[].attributes.attachment_link.description
Από τότε που υπάρχει ο άνθρωπος υπάρχουν και τα άτομα με αναπηρία (ΑμεΑ). Γιατί; Γιατί πάντα υπήρχαν, υπάρχουν και θα υπάρχουν τα ατυχήματα, τα αρρωστημένα γονίδια, οι ασθένειες και όλοι οι άλλοι παράγοντες, οι οποίοι προκαλούν την αναπηρία. Εκείνο που διαφέρει από εποχή σε εποχή και από κοινωνία σε κοινωνία είναι ο τρόπος με την οποίο καθένας μας αντιλαμβάνεται την αναπηρία.

# data[].attributes.headline
3 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 

# data[].attributes.subject
3 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 

# data[].attributes.body
Ένα κείμενο για την 3η Δεκεμβρίου που ο ΟΗΕ ανακύρηξε την ημέρα αυτή ως Παγκόσμια Ημέρα της Αναπηρίας.

# data[].attributes.headline
ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ

# data[].attributes.subject
ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ

# data[].attributes.body
Ένα άρθρο για την εργασία και των επαγγελματική αποκατάσταση και ανέλιξη των ατόμων με αναπηρία.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
https://www.ispeech.org
Ένα από τα πολλά θέματα-ταμπού που υπάρχουν στην κοινωνία μας και με τα οποία ερχόμαστε σε καθημερινή βάση αντιμέτωποι είναι η αναπηρία. Όλα ξεκινούν από το κλίμα που καλλιεργείται και την κουλτούρα που έχουμε αποκτήσει ως σύνολο.

Η άνιση μεταχείριση των αναπήρων, οι διακρίσεις και οι προκαταλήψεις τις οποίες βιώνουν στην καθημερινή ζωή τους, καθώς και η ευρύτερη καταπιεστική στάση που συχνά υιοθετεί απέναντι τους το υπόλοιπο κοινωνικό σύνολο συνθέτουν μια κατάσταση πίεσης και ανισότητας, που διαμορφώνει ένα ιδιαίτερα επιβαρυντικό περιβάλλον για τις ευαίσθητες αυτές πληθυσμιακές ομάδες. Αυτή η στάση της κοινωνίας δρα ανασταλτικά στην προσπάθεια που καταβάλλουν τα άτομα με αναπηρία εναντίον του κοινωνικού αποκλεισμού που καθημερινά βιώνουν.

Το ερώτημα που υφίσταται είναι το εξής: Από τη στιγμή που αποδεχόμαστε στο εργασιακό περιβάλλον μας ανθρώπους με ιδιαίτερη ή ακόμα και έντονη προσωπικότητα, γιατί να μην μπορούμε να δεχτούμε και ανθρώπους με διαφορετικά σωματικά χαρακτηριστικά; Γιατί υπάρχει μια "ατυχής" αλήθεια περί χαμηλών προσδοκιών από αυτούς τους ανθρώπους; Οι θέσεις εργασίας είναι εκεί, και υπάρχουν άνθρωποι με αναπηρία που μπορούν να καλύψουν αυτούς τους ρόλους. Το θέμα είναι να ανοιχτούν αυτές οι πόρτες και να προωθηθεί ένα περιβάλλον που θα στηρίζει και θα αποδέχεται τη διαφορετικότητα.

Η εργασία, η δημιουργικότητα και η παραγωγικότητα είναι δικαίωμα κάθε ανθρώπου, όλοι έχουμε ανάγκη να νιώθουμε χρήσιμοι και να συνεισφέρουμε μέσω της εργασίας. Ειδικά τα νέα παιδιά πρέπει να ενθαρρυνθούν να μπουν στην αγορά εργασίας. Το οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον και η κοινωνία οφείλουν να δώσουν αυτή την κατεύθυνση. Αντίστοιχη κατεύθυνση πρέπει να δοθεί και από τις εταιρίες, οι οποίες παρουσιάζουν αρκετά σημάδια εσωστρέφειας και αμηχανίας και δεν είναι διατεθειμένες να προχωρήσουν σε προσλήψεις ΑΜΕΑ κυρίως λόγω φοβικών συνδρόμων.

Οι άνθρωποι με αναπηρία δεν είναι κάτι διαφορετικό από όλους τους υπόλοιπους ούτε έχουν διαφορετικά δικαιώματα και υποχρεώσεις. Είναι πολίτες με ίσα δικαιώματα, είναι εργαζόμενοι, είναι φορολογούμενοι, είναι πολίτες, συγγενείς και φίλοι, είναι καταναλωτές, όμως δεν αντιμετωπίζονται ανάλογα.

Ευρωπαϊκή δημοσκόπηση έχει δείξει ότι υπάρχει σημαντική έλλειψη κατανόησης της αναπηρίας. Τα άτομα με αναπηρία πρέπει να αντιμετωπίζονται ως πολίτες με ίσα δικαιώματα και όχι ως αντικείμενο λύπησης ή φιλανθρωπίας. Συχνά οι πολίτες με αναπηρία είναι αποκλεισμένοι από την κοινωνία λόγω της ελλιπούς εκπαίδευσης και της ανεργίας, που οδηγούν στη φτώχεια. Σχεδόν το 50% των ατόμων με αναπηρία δεν ολοκληρώνει τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και λιγότερο από το 10% των ατόμων με υψηλή αναπηρία έχει πρόσβαση στην ανώτερη εκπαίδευση, η οποία αποτελεί τον κρισιμότερο παράγοντα για την απομάκρυνση των φραγμών στις θέσεις εργασίας.

Είναι ενθαρρυντικό το γεγονός ότι γίνονται προβλέψεις και βελτιωτικές ρυθμίσεις στα παραπάνω με σκοπό την ευκολότερη πρόσβαση και τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των αναπήρων, όμως απέχουμε πολύ από τα επιθυμητά αποτελέσματα.
Προς αναζήτηση ίσων ευκαιριών
Η ισότητα είναι το κλειδί στην προσέγγιση του ζητήματος. Είναι ελάχιστες οι πιθανότητες να επιλεγεί ένας υποψήφιος εργαζόμενος με αναπηρία και να ενταχθεί σε μια μικρομεσαία ελληνική επιχείρηση. Οι εργοδότες, που αντικειμενικά τα βγάζουν πέρα με μεγάλη δυσκολία και έχουν να επιλέξουν από μια πολύ μεγάλη δεξαμενή ανθρώπων που έχουν υψηλή εξειδίκευση, από τους οποίους στέλνονται εκατοντάδες βιογραφικά, οφείλουν να ξεπεράσουν τον σκόπελο της ανησυχίας, της προκατάληψης ίσως ή τα διάφορα στερεότυπα της λογικής "τι να πάω να μπλέξω με έναν άνθρωπο με αναπηρία" και τη σκέψη ότι "μπορεί να έχει ένα πολύ καλό βιογραφικό, αλλά ποιος ξέρει τι δυσκολίες θα έχει, τι κόμπλεξ μπορεί να κουβαλά ή να βγάλει στην πορεία, όταν έχω δεκάδες κατάλληλους υποψηφίους για τη θέση χωρίς πρόβλημα".

Η πρόσληψη δεν είναι μια χάρη προς τα άτομα με αναπηρία. Στον χώρο εργασίας ένας υπάλληλος είναι κατά πρώτον και κυρίως μέλος του προσωπικού και δευτερευόντως ένα άτομο με αναπηρία. Σίγουρα πρέπει να προσμετρούνται οι ιδιαιτερότητες όταν του ανατίθεται ένα project ή μια καθημερινή εργασία, όμως η αντιμετώπισή του ως ατόμου με διαφορετικό υπόβαθρο διαιωνίζει τη σημερινή άσχημη κατάσταση. Αφήνω εκτός δημόσιους οργανισμούς και μεγάλες εταιρίες, γιατί στους μεν προβλέπεται υποχρεωτική κάλυψη θέσεων μέσα από ποσοστώσεις -πρακτική απαραίτητη για τη διασφάλιση της ισότητας- και στους δε προέχει η αποδοτικότητα και η υπεραξία που παράγει ένας εργαζόμενος παρά αν έχει κάποιο ποσοστό αναπηρίας.

Αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς και ρεαλιστές, σε μια αγορά εργασίας ρημαγμένη και απορρυθμισμένη και με αρνητικές προβλέψεις για την τάση ανάπτυξης, οι ίσες ευκαιρίες, ακόμα και για την πρώτη συνέντευξη για απασχόληση εργαζομένων με αναπηρία είναι μάλλον εκτός πραγματικότητας. Όμως σίγουρα υπάρχουν τρόποι να βελτιωθεί η κατάσταση και να αλλάξει η εργασιακή κουλτούρα. Σήμερα δίνονται κίνητρα σε επιχειρηματίες μέσω προγραμμάτων ώστε να προχωρήσουν σε ανάλογες προσλήψεις και σε πολλές περιπτώσεις να φτάσουν έως και 100% στην κάλυψη της ασφαλιστικής συνεισφοράς του εργαζομένου. Η αξιοποίηση ευρωπαϊκών και εθνικών κονδυλίων (ασφαλιστικές εισφορές επιδοτήσεις μισθολογικού κόστους διαμόρφωση ανάλογων υποδομών) δίνεται σε εργοδότες που προσφέρουν ευκαιρίες. Επίσης η τεχνολογία πλέον παρέχει όλες τις δυνατότητες για να απασχοληθεί κάποιος από το σπίτι.
Σεβασμός της διαφορετικότητας, ίσες ευκαιρίες και όχι φιλανθρωπία
Τα στοιχεία που ήρθαν στο φως φέτος από την έκθεση του Παρατηρητηρίου θεμάτων Αναπηρίας της ΕΣΑΜΕΑ (Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία) ανέδειξαν το τεράστιο χάσμα που υπάρχει στο επίπεδο της απασχόλησης μεταξύ των ατόμων με αναπηρία και του γενικού πληθυσμού. "Πεδίο απροσπέλαστο, πεδίο σημαντικών φραγμών και διακρίσεων, οι οποίες παρεμποδίζουν την άσκηση του θεμελιώδους δικαιώματος στην εργασία σε ίση βάση με τους άλλους", χαρακτηρίζει το Παρατηρητήριο τον τομέα της εργασίας σε σχέση με τα άτομα με αναπηρίες.

⇒ Διαβάζουμε στην έκθεση: "Σύμφωνα με τον δείκτη GALI, τα άτομα με σοβαρούς ή μέτριους περιορισμούς δραστηριότητας/αναπηρία στην Ελλάδα αποτελούν το 24,7% του πληθυσμού, εκ των οποίων 1.014.177 άτομα αντιμετωπίζουν σοβαρή αναπηρία/ περιορισμό δραστηριότητας (11,2% του πληθυσμού), ενώ πλήθος 1.217.020 ατόμων (13,5%) εκτιμάται ότι έχει περιορίσει σε μέτριο βαθμό τη δραστηριότητά του λόγω μακροχρόνιου προβλήματος υγείας. Στις παραγωγικές ηλικίες 20-64 ετών 889.389 άτομα, το 14% του πληθυσμού, εκτιμάται ότι αντιμετωπίζουν κάποιου βαθμού αναπηρία, εκ των οποίων οι 359.244 έχουν σοβαρής μορφής περιορισμό. Ο δείκτης απασχόλησης των ατόμων με σοβαρή αναπηρία στις ηλικίες 20-64 ετών υπολογίστηκε ότι είναι στο εξαιρετικά χαμηλό επίπεδο του 24,2%, υπολειπόμενος δηλαδή κατά 33,4 μονάδες σε σχέση με την τιμή που λαμβάνει στον πληθυσμό χωρίς αναπηρία (57,6%), ενώ σε σύγκριση με τον εθνικό στόχο της στρατηγικής "Ευρώπη 2020" για την απασχόληση υστερεί κατά 46 μονάδες.

"Αξίζει δε να σημειωθεί ότι, αν αφαιρεθούν από το σύνολο των ατόμων με σοβαρούς περιορισμούς ηλικίας 20-64 ετών όσοι δηλώνουν "ακατάλληλοι για εργασία λόγω αναπηρίας", το ποσοστό απασχόλησης της κατηγορίας φτάνει μόλις στο 31,8%. Από την ανάλυση των δεδομένων εξάγεται το ανησυχητικό συμπέρασμα ότι το χάσμα της απασχόλησης, ο δείκτης που αποτυπώνει τη διαφορά του ποσοστού των απασχολούμενων ατόμων με σοβαρή αναπηρία και του ποσοστού απασχόλησης του πληθυσμού χωρίς αναπηρία, είναι εξαιρετικά υψηλό στις κατεξοχήν παραγωγικές ηλικίες, από 25 έως 54 ετών, σημειώνοντας τη μέγιστη τιμή του στην ηλικία των 35-39 ετών (43,8%)".

Ακόμα όμως κι όταν τα ΑΜΕΑ καταφέρουν να ενταχθούν στον κόσμο της εργασίας, αντιμετωπίζουν ακατάλληλο έως και εχθρικό εργασιακό περιβάλλον και ανάλογες συνθήκες εργασίας, ενώ η συντριπτική πλειονότητά τους αναφέρει ότι δεν παρέχονται οι αναγκαίες για την αναπηρία προσαρμογές. Τα εξαιρετικά ανησυχητικά συμπεράσματα του δεύτερου κατά σειρά δελτίου στατιστικής πληροφόρησης του Παρατηρητηρίου θεμάτων Αναπηρίας της ΕΣΑΜΕΑ αποδεικνύουν ότι είναι επιτακτική ανάγκη να εφαρμοστεί μια ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική για την απασχόληση και την εργασία των ΑΜΕΑ.

"Η λήψη θετικών μέτρων ενίσχυσης της απασχόλησης των ατόμων με αναπηρία επιβάλλεται, όπως και η προώθηση της προσβασιμότητας στην εργασία, καθώς και η εφαρμογή εναλλακτικών μορφών εργασίας, π.χ. υποστηριζόμενη απασχόληση, που θα επιτρέψουν στα άτομα με σοβαρές αναπηρίες, τα οποία χρήζουν πρόσθετης υποστήριξης, να ασκήσουν το θεμελιώδες δικαίωμά τους στην εργασία", τονίζει η ΕΣΑΜΕΑ ως συμπέρασμα στην έκθεσή της, καθώς και ότι η οποιαδήποτε εθνική στρατηγική για την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία δεν θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ξέχωρα από μια νέα επιδοματική πολιτική που θα καλύπτει το πρόσθετο κόστος διαβίωσης που δημιουργεί η αναπηρία.
Είναι δύσκολο να είσαι ΑΜΕΑ στην Ελλάδα
Τα άτομα με αναπηρίες υπολογίζεται ότι αποτελούν περίπου το 10% του γενικού πληθυσμού της χώρας και ζουν στο πετσί τους κυριολεκτικά την απουσία οποιοσδήποτε κρατικής μέριμνας, που θα ξεκινά από την πρόληψη της αναπηρίας μέχρι την αποκλειστικά δημόσια και δωρεάν έγκαιρη θεραπεία και αποκατάσταση με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Η Ελλάδα είναι μια χώρα που αντιδρά τουλάχιστον με υποκρισία -αν όχι οπισθοδρομικά- στην πλήρη και σωστή αντιμετώπιση του θέματος.

Σε περυσινή έρευνα της εταιρίας Κάπα Research Α.Ε. βρέθηκε πως η ραγδαία επιδείνωση της ποιότητας ζωής των ατόμων με αναπηρία αφορά στους πόρους διαβίωσης και κυρίως στο εισόδημα, μεταξύ των οποίων και των επιδομάτων και των αναπηρικών συντάξεων (εκτιμά το 74,1% των ερωτώμενων), στην πρόσβαση στην απασχόληση (59,1%), στην υποστήριξη που προσέφερε η Πρόνοια στις οικογένειες των ατόμων με αναπηρία (53,7%), καθώς και στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και πρόνοιας (50,8%). Με άλλα λόγια, η πρόοδος που σημειώθηκε τα προηγούμενα χρόνια ως προς την κοινωνική ένταξη των ατόμων με αναπηρία κινδυνεύει να ανασταλεί εξαιτίας της οικονομικής κρίσης, που χειροτέρεψε τη ζωή τους τα τελευταία χρόνια (58,8%), δημιουργώντας ανυπέρβλητες οικονομικές δυσκολίες στις οικογένειες (96,5%).

Η ένταξη στον κόσμο της εργασίας σημαίνει ένταξη στην κοινωνία την ίδια, στις σχέσεις που εκεί αναπτύσσονται, και ανάπτυξη και ολοκλήρωση της προσωπικότητας. Η ένταξη των ΑΜΕΑ στην αγορά εργασίας αποτελεί βασικό στοιχείο της οικονομικής ανεξαρτησίας, της προσωπικής ολοκλήρωσης, αλλά και της κοινωνικής καταξίωσής τους. Τα άτομα με αναπηρία δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως σύγχρονοι παρίες. Πρέπει ολοκληρωμένα και σχεδιασμένα να συμμετέχουν στο σύνολο των κοινωνικών εξελίξεων και να απολαμβάνουν όλα τα οφέλη της κοινωνίας και πρωτίστως της εργασίας.
Απόστολος Ζαβιτσάνος, Δημοσιογράφος-"Στέντορας" Instagram! Facebook! Twitter!

# data[].attributes.attachment_link.title
Εργασία για όλους, εργασία με ίσες ευκαιρίες - ΑμεΑ Care

# data[].attributes.attachment_link.description
https://www.ispeech.org Ένα από τα πολλά θέματα-ταμπού που υπάρχουν στην κοινωνία μας και με τα οποία ερχόμαστε σε καθημερινή βάση αντιμέτωποι είναι η αναπηρία. Όλα ξεκινούν από το κλίμα που καλλιεργείται και την κουλτούρα που έχουμε αποκτήσει ως σύνολο.

# data[].attributes.body
Ένα power point για τον ορισμό της αναπηρίας από την Αρχαία Ελλάδα μέχρι σήμερα.

# data[].attributes.headline
"ΟΛΟΙ  ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ, ΟΛΟΙ ΙΣΟΙ"

# data[].attributes.subject
"ΟΛΟΙ  ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ, ΟΛΟΙ ΙΣΟΙ"

# data[].attributes.body
Μια ταινία μικρού μήκους με στόχο την ευαισθητοποίηση των παιδιών και των δασκάλων απέναντι στην διαφορετικότητα.

# data[].attributes.attachment_link.title
''ΟΛΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ - ΟΛΟΙ ΙΣΟΙ''

# data[].attributes.headline
ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΗΡΙΑ

# data[].attributes.subject
ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΗΡΙΑ

# data[].attributes.body
Μια φωτογραφία βασισμένη στην στάση της κοινωνίας απέναντι στην αναπηρία.

# data[].attributes.headline
ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ

# data[].attributes.subject
ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ

# data[].attributes.body
Μερικές πληροφορίες για τις κατηγορίες της αναπηρίας.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Η προσέγγιση του ζητήματος της αναπηρίας ήταν τις τελευταίες δεκαετίες υπό διαρκή εξέλιξη.

Ο ορισμός, ο διαχωρισμός βασικών εννοιών και η αξιοποίηση στατιστικών στοιχείων για την αναπηρία απαιτούνται τόσο για την καταγραφή της σημερινής κατάστασης όσο και για το σχεδιασμό νέων πολιτικών για την αναπηρία.

Ο σκοπός της οριοθέτησης είναι κρίσιμος διότι θεωρητικές προσεγγίσεις και διαφορετικοί ορισμοί οδηγούν σε διαφορετικά συμπεράσματα τόσο για την πολιτική όσο και για την καθημερινή ζωή των ατόμων με αναπηρία.

...οι αναπηρίες χωρίζονται στις παρακάτω κατηγορίες:

Κινητική Αναπηρία (π.χ. εγκεφαλική παράλυση, τετραπληγία, παραπληγία κ.λπ.)

Αισθητηριακή Αναπηρία (Κώφωση, τύφλωση κ.λπ.)

Ψυχική Αναπηρία (π.χ. μανιοκατάθλιψη, σχιζοφρένεια κ.λπ.)

Νοητική Αναπηρία (π.χ. αυτισμός, σύνδρομο Down, νοητική αναπηρία κ.λπ.)

Άλλες αναπηρίες (π.χ. βαριές και πολλαπλές αναπηρίες κ.λπ.)

Σε έρευνες και δημοσιεύματα αναφέρεται ότι:

το ποσοστό των ατόμων με αναπηρία στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε σύγκριση με το ποσοστό του γενικού πληθυσμού ανέρχεται στο 12%, με διαφορές μεταξύ των κρατών - μελών από 9,3% στην Ελλάδα μέχρι 15,3 στην Ισπανία (Eurostat 1995 Statistics in Focus 1995/10 Disabled Persons Statistical Data).

ενώ ένα άτομο παραγωγικής ηλικίας (16 - 64 ετών) που ανήκει στο γενικό πληθυσμό έχει πιθανότητα 66% να βρει δουλειά ή να δημιουργήσει δική του επιχείρηση, για ένα άτομο με μια ελαφριά αναπηρία η πιθανότητα αυτή μειώνεται στο 47% και για ένα άτομο με βαριά αναπηρία στο 25% (δημοσιεύματα της Eurostat).

από το σύνολο του εργατικού δυναμικού με αναπηρία μόνο το 30,5% απασχολείται. Τα υπόλοιπα άτομα με αναπηρία είτε είναι άνεργα (20,8%) είτε άεργα (42%). Επιπλέον, σε αυτήν τη μελέτη αναφέρεται ότι το 57% των ατόμων με αναπηρία που εργάζονται κατατάσσονται στο χαμηλόμισθο προσωπικό, ενώ το 42% των ατόμων με αναπηρία εξαρτάται από τα επιδόματα αναπηρίας (Μελέτη "Αναπηρία και Κοινωνικός Αποκλεισμός στην Ευρωπαϊκή Ένωση: ώρα για αλλαγή, εργαλεία για την αλλαγή").

σε δείγμα 77.451 άτομα, τα οποία ήταν μέλη των 30.057 νοικοκυριών της έρευνας διαπιστώθηκε ότι (Έρευνα της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας για τα άτομα με προβλήματα υγείας ή αναπηρία στο πλαίσιο της συνεχούς έρευνας εργατικού δυναμικού - Β΄ Τρίμηνο του έτους 2002):

το 18,2 % του πληθυσμού της χώρας αντιμετωπίζει κάποιο πρόβλημα υγείας ή κάποια αναπηρία και περισσότερα από τα μισά άτομα βρίσκονται σε ηλικίες άνω των 65 ετών.

το 8,9% των ατόμων με αναπηρίες και προβλήματα υγείας παραμένει άνεργο, ποσοστό χαμηλότερο από αυτό του γενικού πληθυσμού (9,6%).

το 84% των ατόμων με αναπηρία και προβλήματα υγείας είναι οικονομικά ανενεργά, ποσοστό κατά πολύ υψηλότερο από αυτό του γενικού πληθυσμού της χώρας (58%).

...δε λέμε...

People with special needs - handicapped - disabledperson = άτομα με ειδικές ανάγκες - ανίκανος, ανήμπορος - ανάπηρος

A spastic = σπαστικό άτομο

Wheelchair bound = καθηλωμένος/η σε αναπηρική καρέκλα

Person with a mental handicap, mentally retarded = άτομο με νοητική καθυστέρηση, διανοητικά καθυστερημένος/η

Deaf and dump /troubles with hearing = κωφάλαλος / προβλήματα ακοής

Handicapped psychiatrically = ψυχιατρικά ανάπηρος/ασθενής

Handicapped visually = οπτικά ανάπηρος

...αλλά λέμε...

People with disabilities / person with disability = άτομα με αναπηρία / άτομο με αναπηρία

Peoplewithcerebralpalsy = άτομα με εγκεφαλική παράλυση

Wheelchair user= χρήστης αναπηρικού αμαξιδίου

People with learning difficulties = άτομα με μαθησιακές δυσκολίες

Person/s with mental disability = άτομο/α με νοητική αναπηρία

Deaf and hard of hearing persons = κωφά και βαρήκοα άτομα

People with mental health problems, a person with a psycho-social disability = άτομα με ψυχική αναπηρία

A blind person or a person with a visual impairment = τυφλός ή άτομο με προβλήματα όρασης

People with sever disabilities and/or and complex dependency needs = άτομα με βαριές αναπηρίες και πολλαπλές ανάγκες εξάρτησης

Οι παρακάτω όροι μεταφράζονται ως εξής:

Access = πρόσβαση. Με τον όρο αυτό νοείται το δικαίωμα στη συμμετοχή όλων των πολιτών - συμπεριλαμβανομένης και της ισότιμης συμμετοχής των ατόμων με αναπηρία - σε όλους τους τομείς των κοινωνικών δραστηριοτήτων (π.χ. στην παραγωγική διαδικασία στο σύνολό της, στην εκπαίδευση, στις πολιτιστικές δραστηριότητες, στον αθλητισμό κ.λπ.) και ως εκ τούτου στη χρήση των υποδομών, υπηρεσιών, διαδικασιών και αγαθών που σχετίζονται με αυτούς.

Accessibility = προσβασιμότητα. Με τον όρο αυτό νοείται εκείνο το χαρακτηριστικό του περιβάλλοντος (φυσικού, δομημένου ή ηλεκτρονικού), μιας υπηρεσίας ή ενός αγαθού που διασφαλίζει την αυτόνομη, ασφαλή και άνετη προσέγγιση και χρήση αυτών από όλους τους χρήστες χωρίς διακρίσεις φύλου, ηλικίας, αναπηρίας και λοιπών χαρακτηριστικών (σωματική διάπλαση, δύναμη, αντίληψη κλπ).

Assistive Technology = υποστηρικτική τεχνολογία. Οποιοδήποτε επιμέρους στοιχείο, τμήμα εξοπλισμού, προϊόν, σύστημα ή λογισμικό, ανεξάρτητα από το αν έχει αγοραστεί έτοιμο προς χρήση, τροποποιημένο ή προσαρμοσμένο, το οποίο χρησιμοποιείται για την επαύξηση, τη διατήρηση ή τη βελτίωση των λειτουργικών δυνατοτήτων των ατόμων με αναπηρία.

Biopsychosocial Model = βιοψυχοκοινωνικό μοντέλο της αναπηρίας. Σ' αυτό το μοντέλο η αναπηρία μπορεί να κατανοηθεί μόνο μέσω της αλληλεπίδρασης βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων. Δεν αποτελεί μόνο μια ιατρική ή βιολογική "δυσλειτουργία" του οργανισμού, αλλά έχει και σημαντικές κοινωνικές προεκτάσεις, εφόσον επηρεάζει τη συμμετοχή του ατόμου στις καθημερινές δραστηριότητες και εν γένει στην κοινωνική του ζωή. Για αυτό το λόγο και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δημιούργησε τη Διεθνή Ταξινόμηση για τη Λειτουργικότητα και την Υγεία (International Classification of Fucntionig, Disability and Health - ICF). Η Διεθνής Ταξινόμηση για τη Λειτουργικότητα και την Υγεία εγκρίθηκε το έτος 2001 στη 54η Γενική Συνέλευση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Πρόκειται για ένα σύστημα που λαμβάνει υπόψη του αφενός τα προβλήματα που προκαλεί η αναπηρία στη λειτουργικότητα του ατόμου στο πραγματικό περιβάλλον που ζει και κινείται καθημερινά, αφετέρου τους παράγοντες του περιβάλλοντος (π.χ. κτιριακές υποδομές, βοηθήματα, υποστηρικτική τεχνολογία, στάσεις του κοινωνικού περιβάλλοντος απέναντι στην αναπηρία, συμπεριφορές κ.λπ.), οι οποίοι επηρεάζουν με θετική ή αρνητικό τρόπο τη συμμετοχή του στις καθημερινές δραστηριότητες, μεταξύ των οποίων είναι και η εργασία.

Civil Dialogue = Δημόσιος διάλογος (διαβούλευση) με την Κοινωνία των Πολιτών.

Civil Society = Κοινωνία των Πολιτών. Αυτή αποτελείται από τις Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις και τους Κοινωνικούς Εταίρους.

Customized Employment = προσαρμοσμένη απασχόληση. Πρόκειται για τη πιο σύγχρονη μέθοδο εργασιακής ένταξης των ατόμων με αναπηρία, η οποία αποτελεί τη φυσική εξέλιξη της "υποστηριζόμενης απασχόλησης". Στόχος της είναι η ατομική τοποθέτηση ατόμων με αναπηρία στην ελεύθερη αγορά.

Disability = αναπηρία. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας "...είναι ένα σύνθετο και μεταβαλλόμενο φαινόμενο, που οφείλεται στην αλληλεπίδραση των προσωπικών χαρακτηριστικών ενός ατόμου και των χαρακτηριστικών του περιβάλλοντος, μέσα στο οποίο το άτομο αυτό ζει."

Disability Comprehensive Legislation = ευρεία νομοθεσία για την αναπηρία, ήτοι νομοθεσία που να προστατεύει τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία σε όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής.

Disability Intergroup of European Parliament = Διακομματική Ομάδα για την Αναπηρία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Πρόκειται για μια άτυπη ομάδα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που δημιουργήθηκε το 1980. Σ' αυτήν συμμετέχουν οι ευρωβουλευτές όλων των εθνοτήτων και των κύριων πολιτικών ομάδων που σχετίζονται με κάποιο τρόπο με τα ζητήματα αναπηρίας.

Disability Mainstreaming = Ένταξη της διάστασης της αναπηρίας στις πολιτικές που σχεδιάζει και εφαρμόζει η ελληνική Πολιτεία.

Discrimination = διάκριση που οφείλεται σε κάποια αιτία. Αιτία διάκρισης μπορεί να αποτελεί η αναπηρία. Με τον όρο αυτό νοείται η διαφορετική αντιμετώπιση ανθρώπων που βρίσκονται σε παρόμοια θέση και η όμοια αντιμετώπιση ανθρώπων που βρίσκονται σε διαφορετική θέση. Η διάκριση μπορεί να είναι άμεση ("direct") ή έμμεση ("indirect").

eAccessibility / Electronic Accessibility = ηλεκτρονική προσβασιμότητα

European Commission High Level Groupon Disability - HLG = Ομάδα Υψηλού Επιπέδου για την Αναπηρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Σ' αυτήν συμμετέχουν οι εκπρόσωποι των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ένας ανά κράτος - μέλος).

European Day of Disabled People - EDDP = Ευρωπαϊκή Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία. Ως τέτοια θεωρείται η 3η Δεκέμβρη κάθε έτους.

European Disability Strategy 2010 - 2020 = Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Αναπηρία 2010 - 2022. Εργαλείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Employment Quota System = σύστημα ποσόστωσης στην απασχόληση. Πρόκειται για θεσμικό μέτρο μέσω του οποίου πραγματοποιούνται, σε συγκεκριμένο ποσοστό που το μέτρο ορίζει, υποχρεωτικές τοποθετήσεις ατόμων με αναπηρία σε θέσεις εργασίας του δημόσιου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα, καθώς και σε προστατευμένες θέσεις του ιδιωτικού τομέα (βλέπε Ν.2643/1998).

Forms of Live Assistance and Intermediaries = μορφές ζωντανής βοήθειας και ενδιαμέσων. Είναι οι οδηγοί/συνοδοί, οι αναγνώστες, οι επαγγελματίες διερμηνείς της νοηματικής γλώσσας και εν γένει όλα τα άτομα που διευκολύνουν την πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στις υπηρεσίες, στα κτίρια, στις εγκαταστάσεις που είναι ανοιχτές στο κοινό (Άρθρο 9 "Προσβασιμότητα" της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία του Ο.Η.Ε.).

Informationand Communication Technologies - ICT = Τεχνολογίες Πληροφοριών και Επικοινωνιών-ΤΠΕ. Είναι ένας γενικός όρος που περιλαμβάνει οποιαδήποτε συσκευή ή εφαρμογή όπως ραδιόφωνο, τηλεόραση, κινητά τηλέφωνα, υπολογιστή (υλικό και λογισμικό), δορυφορικά συστήματα κ.λπ., καθώς και τις διάφορες υπηρεσίες και εφαρμογές που συνδέονται με αυτά, όπως η τηλεδιάσκεψη και η εξ αποστάσεως εκπαίδευση.

Medical Model = το ιατρικό μοντέλο της αναπηρίας. Στο ιατρικό μοντέλο της αναπηρίας, η αναπηρία ορίζεται ως η σωματική, νοητική, αισθητηριακή ή ψυχολογική "απόκλιση" από αυτό που θεωρείται "φυσιολογικό". Πρόκειται για "δυσλειτουργία" που οφείλεται σε ασθένεια, ατύχημα ή άλλους ιατρικούς λόγους. Η προσέγγιση αυτή τοποθετεί τα προβλήματα που συνοδεύουν την αναπηρία στο ίδιο το άτομο, εφόσον υποστηρίζει ότι οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία στην καθημερινή τους ζωή είναι φυσικό επακόλουθο των δικών τους λειτουργικών περιορισμών, αγνοώντας παντελώς την αλληλεπίδραση που υπάρχει ανάμεσα στο άτομο και το περιβάλλον.

Positive measures = θετικά μέτρα δράσης. Νοούνται τα θεσμικά (π.χ. σύστημα ποσόστωσης), διοικητικά και άλλα μέτρα που εφαρμόζονται σε συγκεκριμένους τομείς, τα οποία έχουν στόχο να διευκολύνουν την πρόσβαση συγκεκριμένων ομάδων του πληθυσμού σε κατοχυρωμένα δικαιώματα, στον ίδιο βαθμό κατοχύρωσης που είναι για όλους τους υπόλοιπους πολίτες.

Reasonable Accommodations = εύλογες προσαρμογές. Πρόκειται για "...τις απαραίτητες και κατάλληλες τροποποιήσεις και ρυθμίσεις, οι οποίες δεν επιβάλλουν ένα δυσανάλογο ή αδικαιολόγητο βάρος, όπου απαιτείται σε μια συγκεκριμένη περίπτωση, προκειμένου να διασφαλιστούν, για τα άτομα με αναπηρίες, η απόλαυση ή η άσκηση, σε ίση βάση με τους άλλους, όλων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεμελιωδών ελευθεριών". (Άρθρο 2 "Ορισμοί" της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία του Ο.Η.Ε.).

Sheltered Employment = προστατευμένη απασχόληση. Πρόκειται για μέθοδο εργασιακής ένταξης των ατόμων με αναπηρία, μέσω της οποίας άτομα με αναπηρία, όπως για π.χ. άτομα με νοητική αναπηρία, με σύνδρομο Down, με αυτισμό κ.λ.π., τοποθετούνται σε ένα εργασιακό περιβάλλον - μαζί με άλλα άτομα με αναπηρία - το οποίο προστατεύεται από τις συνθήκες που επικρατούν στην ελεύθερη αγορά, όπως είναι ο ανταγωνισμός, οι απαιτήσεις σε συγκεκριμένα τυπικά και άτυπα προσόντα, η επίτευξη συγκεκριμένων στόχων, τα εντατικά ωράρια εργασίας κ.λ.π.

Social Construction of Disability = η κοινωνική κατασκευή της αναπηρίας. Η θεώρηση της αναπηρίας ως προϊόν της κοινωνίας δεν σημαίνει ότι δεν υφίσταται ως πραγματική κατάσταση. Σημαίνει απλά πως η στάση της κοινωνίας απέναντι στην αναπηρία και τα άτομα με αναπηρία δεν είναι πάντοτε η ίδια.

Social Dialogue = Κοινωνικός διάλογος (διαβούλευση) με τους κοινωνικούς εταίρους.

Social Exclusion = Κοινωνικός αποκλεισμός. Πρόκειται για ένα πολυδιάστατο και δυναμικό φαινόμενο που απορρέει από την περιορισμένη πρόσβαση σε κοινωνικά και δημόσια αγαθά (π.χ. εκπαίδευση, υγειονομική περίθαλψη, κοινωνική ασφάλιση κ.ά.), η έλλειψη των οποίων οδηγεί συνήθως στην οικονομική ανέχεια και περιθωριοποίηση.

Social Model = το κοινωνικό μοντέλο της αναπηρίας. Στο κοινωνικό μοντέλο της αναπηρίας η αναπηρία δεν αντιμετωπίζεται ως ένα ιατρικό πρόβλημα, αλλά ως πρόβλημα που δημιουργεί η ίδια η κοινωνία. Η προσέγγιση αυτή υποστηρίζει ότι τα προβλήματα που συνοδεύουν την αναπηρία είναι συνέπεια της αδυναμίας της κοινωνίας να λάβει υπόψη της τις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία και όχι των λειτουργικών περιορισμών που αυτή δημιουργεί, δίνοντας παράλληλα έμφαση στη "διαφορά", στις "εύλογες προσαρμογές", στον "καθολικό σχεδιασμό" ("Design for All"), "στα δικαιώματα".

Supported Employment = υποστηριζόμενη απασχόληση. Πρόκειται για μέθοδο εργασιακής ένταξης των ατόμων με αναπηρία, μέσω της οποίας ένα άτομο με αναπηρία που αδυνατεί από μόνο του, λόγω της αναπηρίας του, να διαχειριστεί τους μηχανισμούς της ελεύθερης αγοράς και να αποκτήσει, αλλά και να διατηρήσει, μια θέση εργασίας που να ταιριάζει στις δυνατότητές του, με την υποστήριξη και τη συστηματική καθοδήγηση ενός Συμβούλου Εργασίας εκπαιδεύεται στα καθήκοντα μιας συγκεκριμένης θέσης εργασίας στην ελεύθερη αγορά και κατόπιν τοποθετείται σ' αυτήν.

Teleworking = τηλεργασία.

United Nations Conventionon the Rights of Persons with Disabilities - UNCRPD = Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία του Ο.Η.Ε.

Universal Design / Universal Access / Design for all = καθολικός σχεδιασμός / καθολική πρόσβαση / σχεδιασμός για όλους. "Σημαίνει το σχεδιασμό προϊόντων, περιβαλλόντων, προγραμμάτων και υπηρεσιών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν από όλους τους ανθρώπους, στη μεγαλύτερη δυνατή έκταση, χωρίς ανάγκη προσαρμογής ή εξειδικευμένου σχεδιασμού. Ο όρος "καθολικός σχεδιασμός" δεν .....αποκλείει τις υποβοηθητικές συσκευές για συγκεκριμένες ομάδες ατόμων με αναπηρίες, όπου αυτό απαιτείται." (Άρθρο 2 "Ορισμοί" της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία του Ο.Η.Ε.).

Web accessibility = προσβασιμότητα στον Ιστό. Με τον όρο αυτό νοείται η δυνατότητα χρήσης του Ιστού από άτομα με αναπηρία. Πιο συγκεκριμένα, προσβασιμότητα στον Ιστό σημαίνει ότι τα άτομα με αναπηρία μπορούν να αντιλαμβάνονται, να κατανοούν, να περιηγούνται και να αλληλεπιδρούν με τον Ιστό, καθώς και ότι μπορούν να συνεισφέρουν στον Ιστό.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ε.Σ.Α.μεΑ. - Ξέρεις ότι...

# data[].attributes.attachment_link.description
Η προσέγγιση του ζητήματος της αναπηρίας ήταν τις τελευταίες δεκαετίες υπό διαρκή εξέλιξη. Ο ορισμός, ο διαχωρισμός βασικών εννοιών και η αξιοποίηση στατιστικών στοιχείων για την αναπηρία απαιτούνται τόσο για την καταγραφή της σημερινής κατάστασης όσο και για το σχεδιασμό νέων πολιτικών για την αναπηρία.