# data[].attributes.attachment_link.title
Medicatieveiligheid: waar moet je op letten?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wanneer moet ik een melding doen?
Hoe doe ik een melding?
Hoe wordt de melding verwerkt?
Hoe wordt de melding teruggekoppeld?

Wat is verplicht?

Een incident meld je altijd intern. Wanneer je kunt leren van een incident, omdat in de zorgverlening iets niet goed is gegaan, meld je het incident in het Veilig Incidenten Melden (VIM) of het Melding Incidenten Cliënten (MIC)-systeem. Bij een incident dat nadelige gevolgen heeft voor de cliënt, of dat in de toekomst kan hebben, maak je altijd een melding in het zorgdossier.

1. Een calamiteit

2. Geweld in de zorgrelatie

3. Ontslag bij disfunctioneren

Wat is het verschil tussen een incident en een calamiteit en wat is een complicatie?

Wat hoeft niet?

Bij geaccepteerde risico's is een melding alleen zinvol als je ervan kunt leren. De vraag is dan: is hier sprake van een vermijdbare situatie die de kwaliteit van de zorg raakt? Is het antwoord nee, dan hoef je ook geen melding te doen. Wanneer een cliënt met een geaccepteerd valrisico bijvoorbeeld over het snoer van de stofzuiger valt, is er sprake van een vermijdbare situatie en maak je wel een melding.

Waarom moet ik melden?

Het belangrijkste doel van het melden van incidenten en calamiteiten is om ervan te leren. Wat er is gebeurd en wat kun je doen om de kans dat het weer gebeurt, te verkleinen of te voorkomen. Voor de organisatie is het belangrijk om trends te kunnen volgen en hier beleid op te maken. Uiteindelijk is het doel om de kwaliteit van zorg te verbeteren

Er zijn verschillende manieren om te leren van ongewenste uitkomsten, zoals:

Leren van incidenten binnen de VIM.

Leren van complicaties door complicatiebesprekingen.

Leren van calamiteiten door calamiteitenonderzoek.

Leren door intervisie met je team of in een multidisciplinair zorgteam.

Het melden van calamiteiten bij de IGJ is een verplichte externe toetsing. De IGJ verwacht van de zorgaanbieder dat deze het incident en de calamiteit zelf zorgvuldig onderzoekt en de IGJ beoordeelt het calamiteitenonderzoek en de uitkomsten hiervan. Bij incidenten kijkt de IGJ onder andere naar hoe de incidenten worden besproken in de teamoverleggen.

Tip!

Bij intervisie deel je met elkaar wat er minder goed is gegaan, wat je moeilijk vond, wat een uitdaging was of een probleem. Met als doel om er met elkaar van te leren. Wat kun je als zorgverlener bijvoorbeeld leren van de cliënt en de situatie? Denk ook aan het delen de briljante mislukkingen; dingen die je al hebt geprobeerd, die niet zijn gelukt, maar wel weer nieuwe inzichten opleverden. Dit draagt bij aan een leercultuur in de organisatie en kan de angst doorbreken om iets fout te doen.

Wil je leren van incidenten?
Terug naar boven
In de Wkkgz staat dat je elk incident opneemt in het systeem van Veilig Incident Melden, met als doel het incident met elkaar te bespreken en daarvan te leren. Hoe dit systeem eruit ziet bepaalt een zorgorganisatie zelf. De organisatie kan gebruik maken van bestaande systemen, maar kan ook op een eigen manier registreren (zolang persoonsgegevens niet onnodig worden vastgelegd en goed worden beschermd). Dit ligt allemaal vast in de interne procedure.

Als een incident merkbare gevolgen heeft voor de cliënt (nu of in de toekomst) maakt de zorgverlener ook een aantekening in het cliëntdossier. Daarbij schrijft hij de aard, de toedracht en het tijdstip van een incident. De namen van de direct betrokken moeten daarbij voluit opgeschreven worden. De cliënt krijgt op verzoek een afschrift van deze aantekening in het dossier.

Wie doet de melding?

Bij een incident doet de betrokken zorgverlener een melding bij de zorgaanbieder. De interne procedure van de organisatie beschrijft bij wie de melding terecht moet komen en wie de verantwoordelijkheid heeft om het incident te registreren. Bij calamiteiten is de zorgaanbieder of de zelfstandig werkende zorgverlener verplicht een melding te doen bij de IGJ. Vind je dat een gebeurtenis bij de inspectie gemeld moet worden, maar doet de bestuurder dat niet? Ga hierover dan in gesprek. Als dat niet helpt, kun je een ' andere melding ' doen bij het Landelijk Meldpunt Zorg. Anoniem melden kan ook.

Wie doet er iets met de melding?

Wie er verantwoordelijk is voor het verwerken van de melding, kan per organisatie verschillen. Dat kan de kwaliteitsmedewerker zijn, maar ook een andere functionaris. Dit staat beschreven in de interne procedure. De verantwoordelijke functionaris beoordeelt de melding en adviseert de teamleider en zorgprofessionals over het vervolg.

Deze medewerker heeft ook een rol in het analyseren van alle meldingen, op individueel niveau en op team- en organisatieniveau. Dit kan per maand, kwartaal of jaar gerapporteerd worden. Uit deze rapportages kunnen trends gehaald worden. Zo kan de organisatie hierop bijsturen of een beleid maken. De verantwoordelijke functionaris deelt de rapporten ook met de teamleiders. Zij kunnen dit bespreken in hun teamoverleggen.

Wie doet de terugkoppeling?

Als de verantwoordelijke functionaris een interne melding heeft geanalyseerd en verwerkt, geeft hij hierover een terugkoppeling aan de melder. Tijdens de terugkoppeling wordt besproken wat er met de melding is gedaan en wat er is geleerd van het incident. Deze terugkoppeling kan zowel schriftelijk als mondeling plaatsvinden of via het digitale meldsysteem zelf. Hoe binnen de organisatie de terugkoppeling wordt georganiseerd, staat beschreven in de interne procedure voor (veilig) incidenten melden.

Tip voor organisaties

Belang van de terugkoppeling

Zonder terugkoppeling van een interne melding, kan de melder denken dat er niets met zijn melding is gedaan. Hierdoor ervaart hij de melding als administratieve last. Daarom is het belangrijk dat de terugkoppeling bij de melder (en betrokken collega's) terechtkomt.

Tip voor de zorgverleners

Periodiek bespreken

Zoals gezegd is het doel van melden om ervan te leren. Daarom is het belangrijk de genoteerde incidenten op vaste momenten te bespreken. Het gaat daarbij niet om het aanwijzen van een schuldige of het benadrukken van fouten, maar om wat je kunt leren van het incident. Aan het einde van de bijeenkomst leg je vast wat de conclusies waren en wat jullie gaan doen ter verbetering. Die acties voer je vervolgens uit. Ook het effect daarvan leg je weer vast.
Terug naar boven

# data[].attributes.attachment_link.description
Wanneer moet ik een melding doen? Hoe doe ik een melding? Hoe wordt de melding verwerkt? Hoe wordt de melding teruggekoppeld? Een incident meld je altijd intern. Wanneer je kunt leren van een incident, omdat in de zorgverlening iets niet goed is gegaan, meld je het incident in het Veilig Incidenten Melden (VIM) of het Melding Incidenten Cliënten (MIC)-systeem.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De overheid wil dat iedereen goede zorg krijgt. Daarom heeft de overheid wettelijk vastgelegd wat goede zorg precies inhoudt. En wat er moet gebeuren als mensen een klacht hebben over de zorg. Dit staat in de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz).

Bescherming persoonsgegevens in Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg

Waarom een Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz)?

Uit onderzoek blijkt dat mensen niet altijd tevreden zijn over de manier waarop zorgverleners hun klacht afhandelen. De afhandeling van een klacht duurt lang en gebeurt op een onpersoonlijke manier. Mensen willen zich gehoord voelen. En zij willen dat anderen in de toekomst niet hetzelfde overkomt.

Zorgverleners leren van klachten en ongewenste gebeurtenissen in de zorg. Doel van de Wkkgz is dan ook: openheid over klachten en ongewenste gebeurtenissen en ervan leren. Om zo gezamenlijk de zorg te verbeteren.

De wet vervangt de wetten Kwaliteitswet Zorginstellingen en de Wet klachtrecht cliënten zorgsector.

Wat regelt de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg?

De wet regelt het volgende:

Een betere en snelle aanpak van klachten Mensen kunnen sinds 1 januari 2017 gratis terecht bij de klachtenfunctionaris van de zorgaanbieder. Uit de praktijk blijkt dat een goed gesprek tussen de cliënt en de zorgverlener het beste werkt. De klachtenfunctionaris kan zo'n gesprek eerder op gang brengen. Lost een gesprek het probleem niet op? Dan kan de cliënt een rechtszaak aanspannen. Maar de wet biedt ook een laagdrempelig alternatief: de onafhankelijke geschilleninstantie. Die doet een uitspraak waar beide partijen zich aan moeten houden. De geschilleninstantie kan ook een schadevergoeding toekennen.

Zorgmedewerkers kunnen veilig incidenten melden
Medewerkers moeten voorvallen in de zorg kunnen melden. Zorgaanbieders moeten een interne werkwijze hebben die dit regelt. Doel is dat collega's het voorval met elkaar bespreken. Dat zij ervan leren. En op deze manier samen de zorg verbeteren. Zorgaanbieders mogen zelf bepalen op welke manier ze dit organiseren.

Cliënt krijgt sterkere positie De cliënt heeft het recht op goede informatie als er in de zorgverlening iets niet goed is gegaan. Bijvoorbeeld een fout tijdens een operatie. De zorgaanbieder moet zo'n fout met de cliënt bespreken en in het cliëntendossier opnemen. De cliënt heeft recht op informatie over de kwaliteit van de zorg wanneer hij daarom vraagt.

Uitbreiding meldplicht zorgaanbieders
Voortaan moeten zorgaanbieders alle vormen van geweld in de zorgrelatie melden aan de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). Net als ontslag van een zorgverlener wegens ernstig disfunctioneren.

Zorgaanbieders krijgen de ruimte om klachtenregelingen en kwaliteitssystemen te maken die passen binnen hun organisatie. Wel gelden er regels waaraan zij zich moeten houden. Wat u als zorgaanbieder moet regelen leest u in onze vragen en antwoorden.

Voor welke zorgaanbieders geldt de Wkkgz?

De Wkkgz geldt voor alle zorgaanbieders. Zowel voor zorginstellingen als zelfstandige beroepsbeoefenaren, zoals zzp'ers. Denk aan verpleeghuizen, ziekenhuizen, huisartsen en fysiotherapeuten. Ook bedrijfsartsen en verzekeringsartsen die de gezondheidstoestand van cliënten beoordelen of cliënten medisch begeleiden, vallen onder de wet.

De wet geldt ook voor aanbieders van cosmetische behandelingen. Maar de wet geldt niet voor handelingen van schoonheidsspecialisten en visagisten als zij:

de huid reinigen en huidverzorgende crèmes of (niet-permanente) make-up aanbrengen;

middelen gebruiken die de gezondheid van de cliënt niet schaden.

Daarnaast geldt de wet ook voor aanbieders van alternatieve geneeswijzen. Hierdoor kan de IGJ er beter op toezien dat er geen misstanden in deze sectoren voorkomen.

De wet geldt niet voor ondersteuning uit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en jeugdhulp (Jeugdwet).

Wat is de ingangsdatum van de Wkkgz?

Op 1 januari 2016 is de Wkkgz ingegaan.

Voor een aantal onderdelen gold een overgangstermijn omdat zorgaanbieders een aantal dingen moesten regelen volgens de nieuwe wet. Bijvoorbeeld:

Zorgaanbieders moesten regelen dat hun medewerkers onzorgvuldigheden en ongewenste gebeurtenissen in de zorgverlening kunnen melden. Dit moest uiterlijk op 1 juli 2016 gebeuren.

Klachtenregelingen moesten per 1 januari 2017 voldoet aan de nieuwe wet.

Zorgaanbieders moeten aangesloten zijn bij een erkende geschilleninstantie;

De overige onderdelen van de wet zijn per 1 januari 2016 ingegaan. Op deze datum moesten zorgaanbieders alle maatregelen om te voldoen aan de Wggkz genomen hebben.

Wetteksten Wkkgz

Brochures Wkkgz

# data[].attributes.attachment_link.title
Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz)

# data[].attributes.attachment_link.description
De overheid wil dat iedereen goede zorg krijgt. Daarom heeft de overheid wettelijk vastgelegd wat goede zorg precies inhoudt. En wat er moet gebeuren als mensen een klacht hebben over de zorg. Dit staat in de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz).

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
WGBO in de langdurige zorg

De Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) ligt aan de basis van alle zorgverlening. In de WGBO staan de rechten en plichten van cliënten die zorg krijgen, en van zorgverleners die zorg geven.

Waar gaat de WGBO over?

De WGBO regelt de rechten en plichten van patiënten/cliënten die een geneeskundige behandeling krijgen en van zorgverleners. Algemene informatie hierover staat op Rijksoverheid.nl.

Op grond van de WGBO heeft u als cliënt met iedere zorgverlener die u behandelt een overeenkomst. Hiervoor hoeft u geen handtekening te zetten. In die WGBO staan alle rechten en plichten die bij de behandeling horen. De wet geldt zowel voor de zorgverlener als voor de patiënt.

Geldt de WGBO ook voor langdurige zorg en voor jeugdhulp?

De WGBO geldt niet alleen voor medische onderzoeken en behandelingen, maar ook voor alle zorg die daarmee samenhangt: verpleging, verzorging en nazorg. Bijvoorbeeld zorg vanuit de thuiszorg en zorg in een verpleeghuis.

De regels van de WGBO gelden vaak ook voor jeugdhulp, namelijk als de hulp een geneeskundige behandeling is. Bijvoorbeeld jeugd-GGZ en behandeling van jongeren met een lichte verstandelijke beperking. Opvoedingsondersteuning en gesloten jeugdhulp vallen niet onder de WGBO.

Voor de vormen van jeugdhulp die niet onder de WGBO vallen, zijn in de Jeugdwet vergelijkbare bepalingen opgenomen (paragraaf 7.3). Hiervoor gelden dus feitelijk dezelfde regels over toestemming, dossier en privacy.

De WGBO gaat over de relatie tussen cliënt en zorgverlener

In de WGBO is geregeld dat de zorgverlener alleen mag handelen met toestemming van de cliënt.

De cliënt moet begrijpen waarvoor hij toestemming geeft: hij moet goed geïnformeerd zijn. De behandelaar moet niet alleen vertellen wat een behandeling inhoudt, maar ook informatie geven over niet behandelen en over mogelijkheden bij een andere behandelaar.

De nadruk ligt op 'samen beslissen': de zorgverlener overlegt met de cliënt en nodigt de cliënt uit om vragen te stellen.

Vanaf welk moment geldt de WGBO?

De WGBO geldt zodra er een behandelingsovereenkomst is tussen een zorgverlener en een cliënt.

In de langdurige zorg (bijvoorbeeld GGZ-instellingen, verpleeghuizen en instellingen voor gehandicaptenzorg) is dat moment niet altijd heel duidelijk. Een vuistregel is dat de behandelingsovereenkomst tot stand komt zodra er een intake is geweest. Ook als de cliënt op een wachtlijst komt te staan.

Welke rechten heeft de cliënt volgens de WGBO?

Volgens de WGBO hebben cliënten recht op:

Welke plichten heeft u als cliënt?

U moet uw zorgverlener goed, eerlijk en volledig vertellen wat uw situatie is. Met de juiste informatie kan de zorgverlener sneller en beter een diagnose stellen en kan hij betere zorg verlenen.

# data[].attributes.attachment_link.description
De Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) ligt aan de basis van alle zorgverlening. In de WGBO staan de rechten en plichten van cliënten die zorg krijgen, en van zorgverleners die zorg geven. De WGBO regelt de rechten en plichten van patiënten/cliënten die een geneeskundige behandeling krijgen en van zorgverleners.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Beschrijvingen van geneesmiddelen per werkzame stof.

# data[].attributes.attachment_link.description
Het doel van het FK is een kompas te verstrekken waarop men kan varen bij beslissingen die moeten leiden tot gepast gebruik van geneesmiddelen en farmacotherapie die in medisch opzicht optimaal en vervolgens het meest economisch is. Middelen zonder therapeutische waarde, al zijn deze nog zo goedkoop, dienen niet te worden voorgeschreven. Het duurste middel moet, indien medisch noodzakelijk, kunnen worden toegepast. In het FK staan alle in Nederland verkrijgbare geneesmiddelen (voorzien van adviezen en of zij dienen te worden voorgeschreven of niet), met uitzondering van informatie over homeopathie en sommige intramurale middelen. Ook dienen zij opgenomen te zijn in het taxebestand van Z-Index. De apotheek kan alle producten die in het taxebestand staan, afleveren. Het FK bevat daarnaast wetenschappelijke achtergrondinformatie en een link naar kosteninformatie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1. FK: Farmacotherapeutisch Kompas

Alle in Nederland geregistreerde geneesmiddelen en hun eigenschappen staan in de FK app. Dat maakt het een praktische app voor iedere zorgprofessional. FK is simpel van opzet. De hoeveelheid informatie in de app is enorm. Daarom is de goede zoekfunctie heel prettig, je kunt:

Zoeken op stofnaam.

Zoeken op merknaam.

De alfabetische lijst gebruiken.

De geneesmiddelteksten zijn ook offline te gebruiken, handig voor huisartsen en in ziekenhuizen. FK is ontwikkeld in opdracht van het Zorginstituut Nederland.

2. Apotheek.nl

Ook op Apotheek.nl is veel informatie te vinden over medicijnen. Dit is de publiekswebsite van KNMP, de beroepsorganisatie van apothekers. Je kunt zoeken op medicijnen, en op klachten en ziektes. Daarnaast is er algemene informatie te vinden over medicatie, bijvoorbeeld video's over diverse onderwerpen, ook met een gebarentolk.

3. MedicatieControle App voor dubbele controle

Voor risicovolle medicatie gelden extra voorzorgsmaatregelen. Deze medicatie moet voor het toedienen door twee personen worden gecontroleerd (lees meer: dubbele controle). In de praktijk is het vaak lastig om deze dubbele controle correct uit te voeren. Met de MedicatieControle app kan de zorgverlener die op locatie bij een cliënt medicatie toedient de tweede controle digitaal voorleggen aan een bevoegde collega die zich ergens anders bevindt.
Deze app van Boomerweb is speciaal voor organisaties. Via smartphone, tablet of een vaste PC kan de collega die de controle uitvoert toestemming geven, afkeuren of advies geven. Het maakt de dubbele controle makkelijker en zorgt tevens voor het bewijs dat er een dubbele controle is uitgevoerd. De app levert ook statistieken van een instelling of regio.

Video over dubbele controle app

https://vimeo.com/145845668

Bij het gebruik van apps is het belangrijk dat er een beveiligde verbinding is als het gaat om privacy-gevoelige informatie.

4. MediCheck App voor dubbele controle

Ook de MediCheck App is een app voor de zorg (en de apotheek) die zich richt op dubbele controle (lees meer: dubbele controle). De app is speciaal ontwikkeld om alles rondom het toedienen van medicatie digitaal vast te leggen voor alle zorgpartners in de medicatieketen.

De app biedt een actueel medicatieoverzicht met foto's en bijsluiters van de medicatie en zorgt voor de communicatie tussen apotheek, zorgorganisaties en zorgprofessionals. Cliëntinformatie wordt beveiligd opgeslagen (privacy gewaarborgd). De app is onafhankelijk van een groothandel of apotheekketen en is te koppelen met ECDs, GDS (baxter)bedrijven, Trombosedienst, EVS, ZIS, etc. De app biedt een verbinding met de apotheekinformatiesystemen PharmaCom en CGM Apotheek (voorheen MIRA).

De app is geschikt voor gebruik op alle soorten devices: iPad, laptop, Chromebook, mobiel, etc. Ook deze app is speciaal voor organisaties, die daarvoor licentiekosten per cliënt per dag betalen. De prijs is afhankelijk van de grootte van de organisatie.

Video over de MediCheck App

https://www.youtube.com/watch?v=90ad54ylA_g

Bij het gebruik van apps is het belangrijk dat er een beveiligde verbinding is als het gaat om privacy-gevoelige informatie.

5. Ons Medicatiecontrole

Bij 'Ons Medicatiecontrole' van Nedap healthcare is de toedienregistratie in het ECD ingebouwd. Zo hebben de verpleegkundigen en verzorgenden in de wijk direct inzicht in de medicatie toedienlijst vanuit het zorgplan en medicatie informatie vanuit het apotheeksysteem (AIS). Vanuit de toedienlijst kan je ook een controle aanvragen op de risicovolle medicatie. Deze wordt dan gekeurd door je teamgenoten of een andere collega en de resultaten (inclusief de foto's) landen direct in het dossier van de cliënt. Ook deze app is speciaal voor organisaties, die daarvoor licentiekosten betalen.

Zorgorganisaties kunnen de informatie koppelen tussen de bronsystemen, waardoor medewerkers niet in hoeven te loggen in verschillende apps. De medewerker registreert vanuit het dossier van de cliënt.
Het systeem is voor zorgorganisaties in de VVT, GHZ en GGZ. De applicatie is te gebruiken op zowel Android, Windows als iOS. Nedap healthcare heeft deze applicatie geïntegreerd met de bestaande oplossing voor het uitvoeren van de controles op afstand. Lees meer over Ons medicatiecontrole op de website van Nedap.

6. MedApp (voor cliënten)

Deze app is speciaal bedoeld voor cliënten. De app herinnert je eraan wanneer je welke pil moet innemen. Ook kun je bijsluiters van medicijnen raadplegen in de app.

Daarnaast kun je de MedApp koppelen aan je eigen apotheek. Bij iedere registratie van een medicijninname telt je voorraad af. Als je nog maar een week voorraad hebt, krijg je een melding. Vervolgens stuur je herhaalverzoeken naar je eigen apotheek en hoef je de medicijnen alleen nog maar op te halen.

7. CareXS Meddy

Met de app CareXS Meddy heb je zicht op welke medicatie is toegediend, klaargezet, en welke medicatie bij de cliënt in eigen beheer is. Bij het toedienen van risicomedicatie vindt dubbele controle op afstand plaats. Ook de apotheker, arts en mantelzorger van de cliënt hebben inzicht in het medicijngebruik. Zo beschik je altijd over een actueel overzicht van het medicijngebruik, inclusief mededelingen van andere zorgverleners.

Gebruik jij nog andere apps? Laat het ons weten! Plaats hieronder een reactie!

# data[].attributes.attachment_link.description
Alle in Nederland geregistreerde geneesmiddelen en hun eigenschappen staan in de FK app. Dat maakt het een praktische app voor iedere zorgprofessional. FK is simpel van opzet. De hoeveelheid informatie in de app is enorm. Daarom is de goede zoekfunctie heel prettig, je kunt: Zoeken op stofnaam. Zoeken op merknaam.

# data[].attributes.attachment_link.title
Top 10 meest gebruikte medische apps - Meest Gebruikte

# data[].attributes.attachment_link.description
De meest gebruikte website van Nederland