# data[].attributes.body
link do kahoota
https://create.kahoot.it/share/poezja-mp/4a516b9f-0fbb-43bb-bf24-7f5922f8f932

# data[].attributes.attachment_caption
Jan Kasprowicz, Hymny, Dies Irae :: Wolne Lektury.                                               

# data[].attributes.headline
1. Jan Kasprowicz (Dies irae, Krzak dzikiej róży..., etapy twórczości, itp.)

# data[].attributes.subject
1. Jan Kasprowicz (Dies irae, Krzak dzikiej róży..., etapy twórczości, itp.)

# data[].attributes.body
Hymn „Dies irae” - 1902 rok, tomik „Ginącemu światu”. Tytuł oznacza z łaciny „Dzień gniewu” i pochodzi od średniowiecznego hymnu mszalnego przypisywanego Tomaszowi z Celano, Hymn ten śpiewany był podczas mszy w Dzień Zaduszny, mszy pogrzebowej i żałobnej. W utworze Adam – pierwszy człowiek, został ukazany jako reprezentant całej ludzkości. Oskarża on Boga o to, że zbytnio brutalnie potraktował ludzi, bo  daje im wolną wolę, a następnie kusi na każdym kroku do popełnienia większych lub mniejszych grzechowe. Adam mówi, że to „nadludzkie brzemię”. W pierwszej zwrotce utworu znaleźć możemy aluzje do różnych wizji apokalipsy. Dwie z nich pochodzą z Biblii: granie anielskich trąb oraz słynne „Z prochu powstałeś i w proch się obrócisz” z księgi Rodzaju. Wers „ogień skrzepnie, blask ściemnieje” to aluzja do kolędy „Bóg się rodzi” autorstwa XVIII-wiecznego polskiego poety, Franciszka Karpińskiego. Pojawia się tez refren, zaczerpnięty z liturgii Mszy świętej, powtarzający się później często w utworze: „Kyrie eleison” (z greckiego „Panie zmiłuj się”).

Jan Kasprowicz polski poeta, dramaturg, krytyk literacki i tłumacz. Urodził się 12 grudnia 1860r. , a zmarł 1 sierpnia 1926r. Był przedstawicielem Młodej Polski. Rok 1898 uważa się za przełomowy w jego twórczości, właśnie wtedy powstał tomik jego utworów zatytułowany "Krzak dzikiej róży". Twórczość Kasprowicza ulegała kilkakrotnie istotnym przełomom światopoglądowym i estetycznym. We wczesnej twórczości artysta skłania się ku problemom społecznym. Przy kolejnych dziełach zwracałam większą uwagę na modernizm, odchodzi od zagadnień społecznych i zajmuje się problemami moralnymi i metafizycznymi. A ostatni okres jego twórczości charakteryzuje postawa franciszkańska, afirmacja codzienności i akceptacja rzeczywistości.

https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/z-wichrow-i-hal-z-tatr-krzak-dzikiej-rozy-w-ciemnych-smreczy.html&ved=2ahUKEwiQwNO8o4H2AhWBz4sKHXMGDeYQFnoECAQQAQ&usg=AOvVaw0h9yvdcZVb2pP9G8z4HzoH

# data[].attributes.headline
4. "Wesele" Wyspiańskiego - geneza, budowa, bohaterowie, itp.

# data[].attributes.subject
4. "Wesele" Wyspiańskiego - geneza, budowa, bohaterowie, itp.

# data[].attributes.body
Rok wydania: 1901r.

# data[].attributes.headline
4. "Wesele" Wyspiańskiego - geneza, budowa, bohaterowie, itp.

# data[].attributes.subject
4. "Wesele" Wyspiańskiego - geneza, budowa, bohaterowie, itp.

# data[].attributes.headline
2. Leopold Staff (Kowal, Deszcz jesienny, Sonet szalony lub O miłości wroga)

# data[].attributes.subject
2. Leopold Staff (Kowal, Deszcz jesienny, Sonet szalony lub O miłości wroga)

# data[].attributes.body
Leopold Staff „Deszcz jesienny”

- Jesień - ulubiona pora roku dekadentów (mrok, pesymizm, gubiące liście drzewa, szarość)

- Po tytule jesteśmy w stanie stwierdzić, że nie będzie to wiersz wesoły. Liryk wprowadza nas w nastrój ponury, smutny

- Liryka pośrednia, opisowa

- 7 zwrotek o zróżnicowanej ilości 12-sylabicznych wersów, występuje też refren

- Staff zamieścił w wierszu bardzo wiele emocji, między innymi znużenie, apatię, przygnębienie, melancholię, czy brak nadziei. Wpływają one na podmiot liryczny, który obserwuje jesienny deszcz zza okna. Klimat jesienny go pochłania, a sam staje się senny, bez sił, smutny, zmęczony.

- Wiersz dzieli się na trzy części, a każda z nich po kolei opisuje manewry młodości w zdegenerowanym świecie, odchodzenie ludzi i smutek z tym związany oraz obraz szatana idącego przez ogród zza okna, który niszczy za sobą świat.
,,O miłości do wroga" Leopold Staff

Składa się z 6 dwuwersowych strof (dwu wers - dystych)

Anafory (pierwsze wersy strofy zaczynające się ,,tyś”)

Podmiot liryczny zwraca się bezpośrednio do wroga ,,bracie” mimo, że tamten wyrządził mu krzywdy.

Drugie wersy strofy mówią nam o wpływu działań wroga na życie podmiotu lirycznego

Występują również apostrofy („Tyś mnie spotwarzył, bracie”, „Tyś mnie zasmucił,), metafory(„twa dusza marznie w grozie”, „mogiła się otwarła”) , personifikacje ( „módlmy się za twą duszę, co nieszczęśliwie zmarła”).

Podmiot liryczny z każdym wersem wymienia kolejne krzywdy, które wyrządził mu wróg, jednak nie mści się. Z każdej krzywdy jakiej doznał wyciąga lekcje. Nieprzyjaciel robiąc krzywdę tak naprawdę daje podmiotowi przysługę i uczy go docenić i pokazuje nowe możliwości jednak sam wróg wpada w nieprzyjemności ponieważ oddala się od Boga.  W końcu z złość, wściekłość i nienawiści umiera w nim dusza. Można powiedzieć ze traci swoje człowieczeństwo. Jednak podmiot liryczny zaprasza go do modlitwy aby pomoc mu mimo wyrządzonych krzywd. Osoba mówiąca reprezentuje filozofię św. Franciszka ( postawa franciszkańska) . Akceptuje rzeczywistość ze wszystkimi jej wadami, w życiu kieruje się pokorą i miłością do drugiego człowieka, bez względu na jego czyny oraz wyzbywa się nienawiści.

"Kowal"
Wiersz z debiutanckiego tomiku Staffa z roku 1901, o tytule "Sny o Potędze". Obraz przedstawiony w wierszu jest inspirowany mitologią grecką, na co wskazuje wiele różnych odniesień do chociażby cyklopów. Tytułowy kowal kształtuje charakter i hartuje ducha, aby stworzyć coś doskonałego nie do zniszczenia. Najlepiej ten wiersz opisuje sentencja "być kowalem własnego losu". Adresatem wiersza jest samo serce kształtowane przez tytułowego kowala. Sam wiersz jest sonetem na co wskazuje jego budowa. W wierszu znajduje się zaskakująco wiele epitetów.

# data[].attributes.headline
5. "Wesele" Wyspiańskiego - konwencja symboliczna

# data[].attributes.subject
5. "Wesele" Wyspiańskiego - konwencja symboliczna

# data[].attributes.body
Wesele Stanisława Wyspiańskiego jest bez wątpienia dramatem symbolicznym. W tekście dramatu jest na to wiele dowodów. Znajdziemy tu symbole: symboliczne przedmioty, symboliczne miejsca, symboliczne sceny oraz wiele cech dramatu symbolicznego.
Mam doczynienia z symbolicznymi osobami dramatu, które odzwierciedlają słabości głownych bohaterów:

Stańczyk - symbol troski o sprawy narodu

Rycerz - symbol odwagi, męstwa

Hetman - symbol zdrady narodowej

Upiór - symbol konfliktów klasowych

Wernyhora - symbol solidaryzmu społecznego

chochoł - wiązka słomy lub słomę która okrywa różę, która na wiosnę zakwitnie; oznacza uśpienie, bierność, obojętność polskiego społeczeństwa na sprawy niewoli; jednocześnie jest nadzieja, że kiedyś, w przyszłości naród polski odzyska niepodległość.

Symbole również pojawiają się w przedmiotach:

złota podkowa - tradycyjnie alegoria szczęścia; postawił ją na odjezdnym Werynhora; miała przynieść szczęście w walce o wolność, a gospodyni ukryła ją - znaczenie: prywata

złoty róg - symbol idei (hasła), w imię której w zgodzie poszli, by walczyć o wolność tak panowie, jak i chłopi

czapka z pawimi piórami - nosi ją Jasiek, który ciągle marzy by być wielkim panem i wybudować sobie dwór, Jasiek gubi złoty róg, kiedy schyla się po czapkę, bo ważniejszy jest dla niego awans społeczny niż wyzwolenie kraju - znaczenie: symbolizuje brak uświadomienia, symbol marzeń o wzbogaceniu się i awansie społecznym
kaduceusz - symbol posłannictwa, misji do spełnienia
kosa – symbol chłopskiej odwagi, patriotyzmu
dzwon Zygmunta – symbol wielkości i chwały

Chocholi taniec – letargiczny, oniryczny taniec będący symbolem marazmu i uśpienia narodowego

# data[].attributes.headline
7. "Chłopi" - kompozycja, określenia gatunkowe, bohaterowie, narracja, wątki, itp.

# data[].attributes.subject
7. "Chłopi" - kompozycja, określenia gatunkowe, bohaterowie, narracja, wątki, itp.

# data[].attributes.headline
9. "Moralność pani Dulskiej", Gabriela Zapolska 

# data[].attributes.subject
9. "Moralność pani Dulskiej", Gabriela Zapolska 

# data[].attributes.body
- gorzka rzeczywistość, autentyzm
- kierowanie się popędami

Pani Dulska kieruje się prywatną i publiczną moralnością
DULSZCZYZNA - to zespół cech i postaw charakteryzujących się podwójną moralnością, z których jedna odkrywana jest tylko wobec siebie i najbliższych a druga, ukazywana wobec reszty ludzi i całego świata

PANI DULSKA
- wie lepiej
- jest skąpa
- egoistka
- wymaga
- roszczeniowa
- cyniczna
- obawia się złej opinii

TRAGIFARSA KOŁTUŃSKA
farsa- typ komedii podejmującej błahą tematykę, komizm sytuacyjny, przejaskrawienia, karykatura, błazenada
tragifarsa- komedia łącząca elementy farsy z poważną problematyką społeczno-obyczajową danego okresu

Kołtuneria, kołtun
- jest wrodzona
- Zbyszko uważa, ze nie da się z tego wyzwolić
- spełnianie norm i oczekiwań społecznych
- dwulicowość
- skrywanie swoich pragnień, rodzaj konformizmu
- zakłamanie

# data[].attributes.headline
10. Manifesty epoki ("Confiteor" i jego autor)

# data[].attributes.subject
10. Manifesty epoki ("Confiteor" i jego autor)

# data[].attributes.body
- confiteor -> łac. wyznać
- Stanisław Przybyszewski (1868-1927) był członkiem cyganerii krakowskiej, skandalistą i jednym z prekursorów polskiego dekadentyzmu. Jego życie osobiste było nieuporządkowane i pełne tragicznych zdarzeń, większość życia zmagał się z nałogiem alkoholowym. Przez długi czas nie mógł znaleźć stabilizacji, w 1898 roku objął stanowisko redaktora w krakowskim czasopiśmie "Życie"
- esej Stanisława Przybyszewskiego, ukazał się w dwutygodniku "Życie"
- sztuka jest odzwierciedleniem absolutu - duszy we wszystkich jej przejawach(dobro, zło, piękno, brzydota)
- sztuka jest celem samym w sobie
- artysta to kapłan, prorok, Pan Panów, święty, nie pragnie poklasku, nie chce umoralniać
- nitscheanizm
- artysta jest ponad prawami społecznymi, etycznymi, nazwami i formułkami

# data[].attributes.headline
8. "Chłopi" - obraz natury i impresjonizm (+ wieś w malarstwie)

# data[].attributes.subject
8. "Chłopi" - obraz natury i impresjonizm (+ wieś w malarstwie)

# data[].attributes.body
Natura pełni w lekturze kilka funkcji. Wyznacza codzienny rytm mieszkańcom, którzy zgodnie z nią wykonują swoje obowiązki,  pracują w określonym czasie np. widząc zachód słońca wiedzą, że czas ich pracy dobiega końca. Determinuje życie społeczności - od danej pogody oraz pory roku zależy jaką pracę będą wykonywać.
Przyroda w lekturze wpływa również na samopoczucie bohaterów, oddziałuje ich nastrój.

Impresjonizm w "Chłopach" Władysława Reymonta widoczny jest głównie w opisach przyrody: "A pod nimi, jak okiem ogarnąć, leżały szare pola niby olbrzymia misa o modrych wrębach lasów". Przejawiał się również w opisach uczuć bohaterów.