# data[].attributes.body
-     Geef een persoonsbeschrijving van twee Vijftigers (leven, werk)

-     Zoek van elke van deze twee Vijftigers een gedicht op (niet uit LL of D), beschrijf kort waar het over gaat en waarom het kenmerkend is voor de Vijftigers

- de Beweging van Vijftig is een stroming die zich verzette tegen andere kunstenaars en  hun opvattingen. Ze vonden het erg belangrijk om een persoon in zijn geheel te beschrijven in de literatuur. Hiermee wordt bedoelt dat ze kijken naar het gevoel maar ook het verstand. Deze gebruiken ze  beide in hun literatuur. Ze vonden dat andere kunstenaars en schrijvers het te veel scheidde van elkaar. Dat ze de werkelijkheid verdeelden in verstand en gevoel bijvoorbeeld in plaats van het te combineren.  Ze gebruiken in de literatuur ook vaak zintuigen. Ze gebruiken dus zintuigen om te waarnemen en denken hier over na. Door dit te combineren krijg je de literatuur van de Vijftigers. Verder staan ze er om bekend dat ze spontaan wilden zijn en niet hielden van het 'gemaakte'.
Zij onderscheiden hier dus in dat ze naar 'de hele mens' kijken in plaats van naar een categorie en dat ze spontane verhalen schreven. Ze zijn het tegenovergestelde van de wat zakelijkere stromingen uit de jaren ' 30.

- Cobra was een groep met Deense, Belgische en Nederlandse kunstenaars. Die vonden dat de mens en de literatuur vrij moesten zijn. Dingen die de vrijheid in de weg stonden moesten uit de weg geruimd worden. Hierbij moest men spontaan en direct kunnen zijn. Het moest allemaal vrij zijn en er moesten geen regels aan de kunst zitten. Zij vonden dan bijvoorbeeld de kunst van kinderen uit Afrika mooi omdat het spontaan en vrij was. Dit is vergelijkbaar met de Beweging van de 50 omdat ze het daar ook belangrijk vinden om spontane en vrije kunst te hebben.

- Dit schilderij is gemaakt door Carl-Henning Pedersen. Dit schilderij is niet heel realistisch zoals te zien is maar er is wel te zien dat er veel vrijheid en spontaniteit in zit, juist omdat het niet helemaal realistisch is. De schilder kon zijn eigen waarnemingen, ideeën en gevoelens kwijt in het schilderij op een spontane manier. Als je goed kijkt zie je wel gezichten erin, je ziet de uitdrukkingen van die gezichten en daardoor vertelt het schilderij toch een verhaal, zonder dat het een realistisch beeld is. Dit is waarom het kenmerkend is van Cobra.

- Hugo Claus was een Vlaamse schrijver, dichter, kunstenaar en filmmaker. Hij behoorde tot de Vijftigers. Hij was geboren in Brugge op 5 april 1929 en overleed op 19 maart 2018 op 88- jarige leeftijd.
Hij heeft dus vele werken geschreven waaronder gedichten en films maar ook kunst. Een van zijn beroemdste werken is 'Het verdriet van België' die hij heeft geschreven in 1983. Op 18-jarige leeftijd had hij zijn eerste dichtbundel gemaakt. Dit was een start van een lange geschiedenis met allemaal werken.

Gerrit Kouwenaar was een Nederlandse dichter, vertaler en journalist. Hij behoorde ook tot de Vijftigers. Hij was geboren in Amsterdam op 9 augustus 1923 en overleed op 4 september 2014 op 91-jarige leeftijd.
Hij schreef tijdens de 2e Wereld Oorlog in illegale tijdschriften zoals de Parade der Profeten. Hiervoor moest hij een half jaar de gevangenis in. In latere jaren was hij redacteur van verschillende belangrijke Nederlandse bladen.
Zijn broer, David Kouwenaar,  was ook een belangrijke dichter.
In het begin van zijn leven was Gerrit vooral in de politiek erg belangrijk en later in zijn leven keek hij meer naar het taalgebruik in de literatuur, die moest voor zich spreken.

- Gerrit Kouwenaar:
zo helder is het werkelijk zelden

Zo helder is het werkelijk zelden, men ziet
het riet wit voor de verte staan

iemand klopt aan, vraagt water, het is
een verdwaalde jager

het antwoord is drinkbaar, zijn kromme weg
uitlegbaar in taal

in zijn weitas een bloedplas, het water
verspreekt zich al pratend in wijn

kijk, zegt hij, omstreeks het riet wijzend bij wijze
van afscheid, dit is een rouwmantel

later staat zijn glas daar nog, men ziet
het riet en eet wat -

[Uit: Gerrit Kouwenaar, Helder maar grijzer: gedichten 1978-1996. Amsterdam: Querido, 1998, p. 58.]

Dit gedicht past bij de Vijftigers omdat je dingen leest die iemand waarneemt met zijn zintuigen. Verder is het best simpel en spontaan geschreven lijkt het. Het is niet al te moeilijk en de schrijver heeft vrij kunnen schrijven., het heeft namelijk niet een bepaalde structuur of rijm maar het is juist gewoon wat vrijer geschreven.

Hugo Claus:
De moeder

Ik ben niet, ik ben niet dan in uw aarde.
Toen gij schreeuwde en uw vel beefde
Vatten mijn beenderen vuur.

(Mijn moeder, gevangen in haar vel,
Verandert naar de maat der jaren.

Haar oog is licht, ontsnapt aan de drift
Der jaren door mij aan te zien en mij
Haar blijde zoon te noemen.

Zij was geen stenen bed, geen dierenkoorts,
Haar gewrichten waren jonge katten,

Maar onvergeeflijk blijft mijn huid voor haar
En onbeweeglijk zijn de krekels in mijn stem.

'Je bent mij ontgroeid,' zegt zij traag mijn
Vaders voeten wassend, en zij zwijgt
als een vrouw zonder mond.)

Toen uw vel schreeuwde vatten mijn beenderen vuur.
Gij legde mij neder, nooit kan ik dit beeld herdragen,
Ik was de genode maar de dodende gast.

En nu, later, mannelijk word ik u vreemd.
Gij ziet mij naar u komen, gij denkt: 'Hij is
De zomer, hij maakt mijn vlees en houdt
De honden in mij wakker.'

Terwijl gij elke dag te sterven staat, niet met mij
Samen, ben ik niet, ben ik niet dan in uw aarde.
In mij vergaat uw leven wentelend, gij keert
Niet naar mij terug. van u herstel ik niet.

Hugo Claus (1929-2008)
Uit: De Oostakkerse gedichten
Uitgever: De Bezige Bij, Amsterdam, 1955

Dit gaat over een man en zijn moeder. Hij vervreemd steeds meer van zijn moeder, die stervende is.
Dit gedicht past bij de Vijftigers omdat de schrijver zijn eigen draai geeft aan de werkelijkheid. Hij beschrijft het verhaal gewoon op zijn eigen manier, zoals hij het verhaal beleeft. Hij schrijft dit verhaal vanuit zijn gevoel en zijn verstand.

# data[].attributes.body
-  Arnon Grunberg is een Nederlandse schrijver en hij kwam van Joodse afkomst, hij heeft ongeveer 8 jaar dagelijks een column geschreven, 'voetnoot', op de voorpagina van de Volkskrant.

Hij heeft vele boeken geschreven maar voordat hij schrijver werd wilde hij eerst acteur worden.
Zijn ouders hebben beide de tweede wereld oorlog overleefd maar hebben er wel een trauma aan overgehouden. Hij heeft een zus en die is verhuisd naar Israël om een orthodox en streng leven te hebben. Arnon zelf besloot hierop om niet gelovig te zijn en geen religie te hebben.

- Arnon Grunberg heeft in 1989 in een paar films gespeeld maar kwam er toen achter dat dit toch niet zo leuk was als hij dacht.
Hierna begon hij een kleine uitgeverij en in 1994 brak hij door als schrijver en begon zijn schrijverscarrière. In dat jaar schreef hij het boek Blauwe Maandagen. In dit boek kwamen de oorlogservaringen van  zijn ouders terug.
Verder heeft hij vele andere proza, gedichten en romans geschreven. Zijn roman 'Tirza' kreeg drie verschillende prijzen en is ook verfilmd.
Rond 2007/2008 zei hij zich terug te trekken uit de Nederlandse literatuur maar hij kwam al vrij snel met een nieuw boek.
in 2010 schreef hij 'huid en haar' en won hier ook meerdere prijzen mee.
In 2013 werd het boek 'de man zonder ziekte' uitgeroepen tot het meest overschatte boek en hiermee wonnen ze de zwarte bladzijde. Dit was geen positieve prijs.

- Tirza beoordeling
zette me aan het denken
spannend/verrassend
realistisch
soms moeilijk te begrijpen
interessant

Deze film vond ik erg interessant, het was soms moeilijk te begrijpen wat er precies aan de hand was en wat de relatie was met de vader en Tirza bijvoorbeeld. Maar juist daarom zette de film me aan het denken en was het interessant. Ook vond ik het een verrassende film omdat het einde anders is dan je denkt.
Verder was het een realistische film, ik had het gevoel dat het zo echt gebeurd had kunnen zijn en dat dit gezin echt bestaat en alle levende leden nog ergens op deze wereld rondlopen op dit moment in plaats van dat het gewoon acteurs zijn. Ze hebben hun rol dus goed gespeeld. Hierdoor leefde ik ook erg mee met de acteurs ook al snapte ik dus niet alles even goed en was het dus soms moeilijk te begrijpen wat de relaties nou precies inhielden.

# data[].attributes.body
- De Generatie Nix waren jonge schrijvers in de jaren 90. Hun werken hadden een nihilisische thematiek wat inhoudt dat ze vaak schreven over de ontkenning van het bestaan of een betekenis.  Ook schreven ze erg realistisch en eerlijk over het leven. Onderwerpen waar ze vaak over schreven waren de popcultuur en de seksualiteit. Ze schreven vaak gewoon voor de lol zonder een bepaald doel. Ze hadden niet bepaalde thema's die ze kenmerkten maar ze waren gewoon vrij in waar ze over schreven.
Schrijvers die tot deze groep behoorden waren onder andere Ronald, Giphart, Rob van Erkelens, Don Duyns, Arnon Grunberg, Hermine Landvreugd, Jerry Goosens en Paul Mennes.

- De tijdgenoten van de Generatie Nix vonden dat ze zinloze verhalen schreven en dat het grof was. De Generatie schreef vooral vanuit hun eigen ervaringen en hun tijdgenoten vonden dat deze verhalen te onvolledig waren omdat het met alleen eigen ervaringen was geschreven. Verder vond men dat ze veel sarcastische schreven zonder daar goed over nagedacht te hebben. Ze vonden dat het vaak ging over onzinnige onderwerpen en dat de boeken daarom niks toevoegden aan de maatschappij. Het lijkt alsof ze alleen maar in seks en patat zijn geïnteresseerd bij wijze van spreke en dat ze in hun boeken alleen maar aan het klagen zijn over andere schrijvers en de tijd voor hun tijd, volgens de tijdgenoten.

- De Generatie Nix is het natuurlijk niet eens met haar tijdgenoten en hebben hier ook wat op te zeggen.
Ze zeggen dat ze met hun boeken mensen willen aansporen tot lachen, rillen, huilen etc. Ze willen dus bereiken dat hun boeken reacties uitlokken. Ze houden meer van directheid dan van ingewikkelde romans. Ze willen dat lezers de teksten begrijpen en dat doen ze door leesbare teksten te schrijven. Ze willen dat iedereen hun boeken kan lezen, domme mensen, slimme mensen etcetera. Ze zeggen dat ze met de tijd meegaan en dat ze moderne schrijvers zijn. De manier waarop ze schrijven is een moderne manier van schrijven.
De boeken die zij schreven gingen over de werkelijkheid die klopte met de echte werkelijkheid in plaats van dat het een filosofisch verhaal was over het leven. Voor vele mensen zijn de verhalen die ze schrijven herkenbaar.

# data[].attributes.body
- Dit was een stroming met kunstenaars die op zoek waren naar vernieuwde beeldvorming, bij deze stroming ging het in de kunst vooral om de strakke vormgeving, de zakelijke weergave van bepaalde feiten en ze gebruikten in de proza weinig vormgeving door middel van bijvoeglijke naamwoorden bijvoorbeeld.
De proza was inhoudelijk vooral modern, commercieel en sociaal en ging vaak over de techniek of politiek.
kenmerken zijn onder andere een ritme in de proza, met korte zinnen en wisselende beelden. Dit noemen ze ook wel de reportagestijl.
De nieuwe zakelijkheid heeft ervoor gezorgd dat veel dingen tegenwoordig alledaagse dingen zijn zoals: stalen meubels, bestek wat niet kan roesten en hoge gebouwen die veel ramen en ander glaswerk hadden.

- Ferdinand Bordewijk was een schrijver van de Nieuwe Zakelijkheid. Hij werd op 10 maart 1884 geboren in Amsterdam en overleed op 28 april 1965 op 80--jarige leeftijd.
Hij was dus een Nederlandse schrijver maar had als beroep advocaat en hij is nog een tijdje docent handelsrecht geweest. Zelf had hij rechten gestudeerd.
Hij schreef proza, romans, toneel, kritieken en nog veel meer. Hij is onder/andere bekend van de romans Bint en Blokken.
Hij heeft ook twee keer de PC. Hooft-prijs gewonnen.

- Bint
Dit boek gaat over de middelbare school van directeur Bint. Docent de Bree is een docent die vanaf november les geeft aan deze school, hij valt in voor een andere docent die weggepest was. Op deze school is een streng regime waardoor veel ouders hun kinderen niet naar de school laten gaan, daardoor zijn er nog maar een paar 4e klassen. Meneer Bint vindt het belangrijk om zijn leerlingen klaar te stromen voor de harde wereld. Hij krijgt daardoor veel verzet in het boek van verschillende mensen.
Het boek is een soort dystopie. Dit is een samenleving met vervelende kenmerken, waar je niet in wilt leven.
De schrijver wilde met dit boek waarschijnlijk waarschuwen voor het fascisme . Dit is een nationalistisch politiek stelsel.
In de Nieuwe Zakelijkheid ging het vaak over de politiek of had het indirect met de politiek te maken. Dit is ook het geval bij Bint. De schrijver wilde waarschuwen voor de politiek. Verder is het boek best simpel en netjes geschreven en staan er verschillende beelden naast elkaar  (elke klas op die school had zijn eigen kenmerken). Allemaal kenmerken van de Nieuwe Zakelijkheid.

Blokken
Dit boek is ook een dystopie. Het gaat over een vliegtuig wat is geland in een apart land. In dit land leeft iedereen in blokken zonder ramen. Verder mogen ze maar eens in de 5 dagen naar buiten toe. Er zijn wel mensen die zich er tegen verzetten. De staat treedt hard toe tot deze mensen. In dit boek gaat het vooral over een communistisch totalitaire staat en het lijkt er op dat de schrijver weer wil waarschuwen voor een bepaalde politiek. Verder kan het zijn dat de blokken verwijzen naar de 'rechtlijnige architectuur' in de staat. Deze onderwerpen zijn kenmerkend voor de Nieuwe Zakelijkheid.

Beide boeken zijn geschreven door Ferdinand Bordewijk.

# data[].attributes.headline
Opdracht 2: Historische avant-garde: expressionisme= 3 pnt

# data[].attributes.subject
Opdracht 2: Historische avant-garde: expressionisme= 3 pnt

# data[].attributes.body
- Het expressionisme zocht aansluiting bij de vernieuwende kunst van bijvoorbeeld Vincent van Gogh. zij waren ontevreden met de heersende academische schildertraditie. Zij zagen hun werk als tegengif tegen materialisme, burgerlijke orde en vervreemding. Zij stonden voor 'eerlijke' kunst. In de Duitse cultuur ontstond dit rond 1900. Er waren belangrijke vertegenwoordigers zoals: Wassily Knadinsky, Franz Marc en Ernst Ludwig Kirchner.
-  dit schilderij is van Franz Marc. je ziet een paard,  het is best een realistisch schilderij. Er zijn geen vreemde wezens of andere vervreemding. het is dus expressionisme omdat het 'eerlijk' is en niks in het schilderij is vreemd. het is wel zijn eigen werkelijkheid, de kleuren zijn waarschijnlijk in het echt niet hetzelfde maar dit is hoe de schrijver het ervaart.

- Bij het expressionisme was de schrijver/kunstenaar vooral bezig om zijn gevoelens en waarnemingen aan de lezer te laten zien als een vervorming van de werkelijkheid, het onderbewuste is dan erg belangrijk. de schrijver beschreef het verhaal zoals hij het zelf ervoer, dus zijn eigen beeld van de werkelijkheid.

-

Wie kent zichzelf?
ga zitten in een nieuw gewelf
en neem een korte, scherpe stift
die voor de drift en 't vliegend weer
van het gevoel niet aanstonds zwicht;
die wachten kan tot 't vergezicht
en 't donker landschap van de ziel
naar alle zijden openligt
onder het koopren avondlicht.
en als dan vogels zonder tal
zijn neergestreken in uw dal,
ga dan op reis, en laat uw
schaduw achter in de zaal.
vertel geen mens het doel van uwe reis;
hoevelen onzer zijn al niet bezweken
door 't heilloos en voortijdig spreken
van Londen en Parijs -
vertrek, verdwijn spoorloos naar nieuwe streken.

wees van binnen vuur, van buiten ijs.

Dit gedicht is geschreven door Marsman, het gaat over dat je je zelf moet leren kennen en dat je leven een reis is en dat je in je leven een doel moet hebben en passie moet hebben maar dit zonder andere mensen het te laten blijken.
Dit gedicht heeft te maken met het expressionisme omdat het gaat over de werkelijkheid en het is een vervorming van de werkelijkheid want het is hoe hij denkt dat je moet leven en hij gebruikt andere motieven zoals vogels om de werkelijkheid te beschrijven op zijn eigen manier. Dit is dus waarom het expressionistisch is.