# data[].attributes.body
Co wchodzi w skład układu rozrodczego klaczy:

gonada żeńska- jajnik

jajowód

macica

pochwa i przedsionek pochwy

srom

łechtaczka

Gonada żeńska-jajnik
to parzysty narząd, który wytwarza gamety żeńskie
( komórki jajowe). Rozróżniamy w nim dwa końce - jajowodowy (przedni) i maciczny (tylny), dwa brzegi - krezkowy i wolny oraz dwie powierzchnie - boczną i przyśrodkową. Kształt jajnika u klaczy młodych jest elipsoidalny, u starszych przybiera kształt nerkowaty, aczkolwiek rosnące pęcherzyki zmieniają ten kształt na nieregularny. Długość jajnika wynosi około 5-8 cm, grubość i szerokość - około 1-3 cm a masa sięga 80 g.

Jajowód

to błoniasto-mięśniowy przewód zawieszony na krezce jajowodu. wychwytuje on komórkę jajową z kieszonki jajnikowej.  cienki przewód długości około 10-30 cm łączący jajnik z rogiem macicy, służy do przeprowadzania komórki jajowej z jajnika do macicy, z reguły w nim odbywa się zapłodnienie. Zbudowany jest z błony śluzowej wysłanej nabłonkiem migawkowym, błony mięśniowej i surowiczej. Przedni koniec jajowodu tworzy rozszerzenie zwane lejkiem jajowodu, którego brzeg tworzy strzępki jajowodu, częściowo przyrośnięte do jajnika.

Macica
jest jamowym narządem w którym rozwija się zarodek a następnie płód. Bierze także czynny udział w akcie porodu- wypieraniu dojrzałego płodu na zewnątrz. U klaczy występuje macica typu dwurożna bezprzegrodowa i rozróżnia się w niej rogi, trzon i szyjkę macicy.

Pochwa i przedsionek pochwy
Pochwa wraz z przedsionkiem pochwy stanowi narząd kopulacyjny samicy. Między pochwą a przedsionkiem pochwy występuje błona dziewicza. W tym miejscu na dobrzusznej powierzchni znajduje się także ujście zewnętrzne cewki moczowej żeńskiej.Jej długość wynosi ok. 20-40 cm.

Srom
Srom jest zewnętrznym narządem płciowym samicy. Leży dolnie od odbytu, oddzielony od niego kroczem. Składają się na niego wargi sromowe ograniczające wejście do przedsionka pochwy i tworzące szparę sromu.

Łechtaczka
Jest zewnętrznym narządem płciowym. Stanowi odpowiednik męskiego narządu kopulacyjnego (prącia)

BŁONY PŁODOWE - pozazarodkowe narządy, które rozwijają się równocześnie z narządami wewnętrznymi zarodka:

pęcherzyk żółtkowy - w rozwoju prenatalnym rozwija się jako pierwsza woda płodowa

owodnia - obejmuje ciało zarodka, następnie płodu - chroni go przed uszkodzeniami mechanicznymi oraz wstrząsami

kosmówka - bierze udział w tworzeniu łożyska

omocznia wraz z kosmówką buduje łożysko omoczniowo-kosmówkowe.

ŁOŻYSKO- narząd powstającym po zapłodnieniu i implantacji zarodka w macicy. Zapewnia ono łączność między płodem i organizmem matki w okresie ciąży.

COŚ O CYKLU RUJOWYM:
To odstęp od jednej owulacji do drugiej, u klaczy trwa średnio 21-22 dni, ruja trwa 6,5 dnia; owulacja występuje z reguły na 1-2 dni przed końcem rui. Klacze są zwierzętami sezonowo poliestralnymi, co oznacza, ze cykle rujowe występują regularnie w określonych porach roku. Za sezonowość odpowiedzialne jest światło - jest to zjawisko tzw. fotoperiodyzmu. Klacz jest zwierzęciem dnia długiego - największa liczba klaczy regularnie wchodzi w ruję w miesiącach późnowiosennych, letnich i jesiennych. Cykle są wtedy najbardziej regularne a ruje trwają najkrócej.

ZEWNĘTRZNE OBJAWY RUI:
częste oddawanie moczu, odstawianie ogona, rozstawianie tylnych kończyn, reakcja na dotyk w dole słabiznowym, błyskanie sromem, jego zaczerwienienie i obrzęk, wydłużenie szpary sromowej, obecność czystego, ciągliwego śluzu, niepokój i najbardziej miarodajne - dopuszczenie ogiera.

FILMIK Z ZACHOWAMIEM KLACZY PODCZAS RUI:
https://www.youtube.com/watch?v=l-GmgJ-oPpU&t=112s

# data[].attributes.body
Co wchodzi w układ rozrodczy ogiera:

gonada męska - jądro

drogi wyprowadzające - najądrze

nasieniowód

cewka moczowa męska

narząd kopulacyjny - prącie z napletkiem

gruczoły płciowe dodatkowe- gruczoł pęcherzykowy , krokowy i opuszkowo - cewkowy

Gonada męska-jądro
Miąższ jądro to parzysty narząd, który wytwarza gamety męskie (plemniki) oraz hormony płciowe męskie czyli androgenyra tu znajdują się kanaliki nasienne kręte, w których powstają i i dojrzewają plemniki.
Kanaliki nasienne proste odprowadzają plemniki do śródjądrza.

Najądrze
N ajądrze wraz z jądrem leży w mosznie

Nasieniowód
Stanowi przewód odprowadzający plemniki z najądrza do części miedniczej cewki moczowej męskiej. Ogier ma nasieniowód tuż przed ujściem do cewki moczowej męskiej, łączy się z przewodem wydalającym gruczołu pęcherzykowego, tworząc przewód wytryskowy.

Prącie i Napletek
Męski narząd kopulacyjny mieści się w nim część prąciowa cewki moczowej. Narząd ten skierowany jest do przodu. Skóra mocuje go do dolnej ściany miednicy i brzucha. Jest to prącie ustalone. Jego końcowy odcinek ( żołądź prącia) pokryty napletkiem , sięga okolicy pępkowej brzucha.

U konia rozszerzona końcowa część żołędzi prącia to jej korona. Na koronie znajduje się dół żołędzi , z którego wystaje krótki wyrostek cewki moczowej z jej ujściem zewnętrznym.

Napletek obejmuje żołądź prącia. U ogiera występuje tzw. napletek podwójny . Składa się on z części zewnętrznej i wewnętrznej napletka.

Prącie - zbudowane jest z korzenia, trzonu i żołędzi prącia.

# data[].attributes.headline
                REGULACJA CYKLU U KLACZY

# data[].attributes.subject
                REGULACJA CYKLU U KLACZY

# data[].attributes.body
Gruczoły dokrewne to :

przytarczyce

nadnercza

przysadka mózgowa

szyszynka

jajniki i jadra

grasica

trzustka

podwzgórze

tarczyca

Nadnercza
Nadnercza to gruczoły umiejscowione nad górnymi biegunami nerek. Składają się z dwóch części – rdzenia nadnerczy oraz kory nadnerczy. Kora nadnerczy odpowiedzialna jest za produkcję trzech grup hormonów: glikokortykosteroidów, mineralokortykosteroidów oraz androgenów.

Grasica

Grasica to gruczoł i narząd układu limfatycznego. Jest zlokalizowany za mostkiem w klatce piersiowej, w śródpiersiu górnym. Budowa grasicy ma nieregularny kształt i dzieli się na dwie części zwane płatami.

Szyszynka
Szyszynka wchodzi w skład struktur nadwzgórza, części wzgórzomózgowia, które z kolei jest częścią międzymózgowia, stanowiącego centrum mózgu. Struktura ta leży pomiędzy wzgórkami górnymi blaszki pokrywy, do tyłu od tylnej ściany komory trzeciej, w zagłębieniu, pod blaszką czworaczą.

Trzustka
Trzustka położona jest tuż nad żołądkiem, w górnej części jamy brzusznej. Ulokowana jest na lewo od kręgosłupa, pomiędzy nim a żołądkiem.

Podwzgórze
Podwzgórze znajduje się w części podkorowej mózgu i zaliczana jest do międzymózgowia. Umiejscowiona jest między podstawną częścią kresomózgowia a brzuszną częścią śródmózgowia, poniżej wzgórza. Jest bardzo małe, swoją wielkością przypomina orzecha włoskiego.

Tarczyca
Tarczyca to gruczoł w kształcie motyla, znajdujący się w przednio-dolnej części szyi. Płaty tarczycy można znaleźć po obu stronach tchawicy i są one dość wyraźnie wyczuwalne.

Przysadka
Przysadka mózgowa to gruczoł wielkości ziarenka grochu, znajdujący się w centralnej części głowy, za zatokami przynosowymi, w dolnej części mózgu poniżej podwzgórza.

Jajniki i jądra
1. Jajniki to narząd parzysty, co oznacza, że znajdują się po prawej i lewej stronie układu rozrodczego kobiety. Ulokowane są w podbrzuszu, wewnątrz jamy otrzewnej, przy bocznych ścianach miednicy.
2. Samce ssaków mają dwa jądra, które najczęściej znajdują się w mosznie – worku skórno-powięziowym, wywodzącym się ze ściany brzucha.

# data[].attributes.body
Co wchodzi w układ moczowy :

nerki

moczowód

pęcherz moczowy

cewka moczowa

Nerki
Prawa nerka jest kształtu sercowatego i leży pod ostatnim żebrem, lewa ma kształt fasolowaty i leży za ostatnim żebrem. Każda z nich waży ok. 700 g. Mają tak dobre położenie, że nie są zbytnio narażone na zimno ani ucisk siodła.

wytwarzają mocz

są 2 o wielkości 10-12 cm

oczyszczają organizm konia z toksyn

Moczowód

Moczowody są wąskimi rurkami o umięśnionej ścianie, którymi mocz spływa z miedniczek nerkowych do znajdującego się w dole brzucha pęcherza moczowego, będącego zbiornikiem na mocz. Wypełnienie pęcherza powoduje potrzebę oddania moczu.

odprowadzają mocz z nerek

wprowadzają mocz do pęcherza

Pęcherz moczowy
zbiornik mięśniowy, do którego nieustannie kroplami ścieka mocz z obu moczowodów.

gromadzi mocz

zapobiega przed cofaniem moczu

Cewka moczowa
będąca końcowym odcinkiem dróg moczowych, jest elastycznym przewodem, którym mocz odpływa z pęcherza moczowego na zewnątrz.

podłużny narząd

wydalanie moczu

ostatni odcinek układu moczowego