# data[].attributes.body
O mirandés é o glotónimo empregado para referirse á lingua tradicional falada en Miranda de Duero (Portugal), pertencente ao subgrupo astur-leonés, que inclúe tamén as linguas tradicionais (leonés e asturiano) de León, Zamora e Asturias en España. Mirandés goza de recoñecemento oficial en toda a provincia portuguesa de Trás-os-Montes e Alto Douro en virtude da Lei no 7/99, do 29 de xaneiro de 1999, da República Portuguesa ("Recoñecemento Oficial dos Dereitos Lingüísticos da Comunidade Mirandés" ). Fálano unhas 15.000 persoas nos concellos de Miranda de Duero e Vimioso, na zona de Trás-os-Montes, no nordeste de Portugal. Asociacións internacionais como SIL International déronlle un código propio, e outras como a UNESCO inclúeno dentro da lingua leonesa. O mirandés fálase principalmente no concello de Miranda de Duero, e en dúas localidades do concello de Vimioso, Angueira e Vilasseco3​, e estase a barallar a inclusión da vila de Caçareilhos neste último concello.4​

# data[].attributes.body
O aragones e a lingua romance que surgiu como resultado da evolución do latín vulgar na vertiente meridional do Pirineo central. Seu rasgos lingÜisticos a situan a medio camino entre o catalan e o castellano.

CAL E A LOCALIZACIÓN DO ARAGONES?

Esta no norte dos Pirineos.

O ARAGONES E UNHA LINGüA OFICIAL?

O Aragones non e unha lingua oficial.

EN ALGUNAS ESCOLAS FALANSE EN ARAGONES?

Casi 100 escolas falanse en aragones.

CANTOS FALANTES SE FALAN EN ARAGONES?

Unhas 25.500 persoas falan en aragones.

CALES SON AS CARACTERISTICAS TEN O ARAGONES?

Son tres caracteristicas: fonetica,morfosintaxis e lexico.

CALES SON OS CONTACTOS DO ARAGONES?

Os seus contactos e o frances e o castelan.

CAL E O FUTURO DO ARAGONES?

O futuro do aragones esta moi oscuro.

# data[].attributes.body
O aranés (autoglotónimo: aranés) é o glotónimo que se dá á variedade da lingua occitana falada na rexión española do Val de Arán (Lérida), con cooficialidade en toda Cataluña. É unha variedade gascón da lingua occitana.O aranés é unha variante da lingua occitana típica do Val de Aran, onde se fala dende o século XI. Este territorio, de 620 km2, estaba integrado en Cataluña en 1175 polo Tratado de Emparanza, cambiou varias veces de mans durante o século XIII ata que en 1313 os araneses Decidiron por voto popular permanecer na coroa catalá-aragonesa, ao tempo que Xaime II concedeu un conxunto de privilexios chamado Era Querimònia, a verdadeira Carta Magna de Aran. En En 1411 o Val integrouse en Cataluña de forma pactada.

# data[].attributes.body
Orixe

non ten orixen coñecido nin relacion con outro idioma, esto a manteu a os expertos en linguística durante mucho tiempo.

Como é a evolución histórica

O euskera e una das lenguas máis antigas y con máis historia do mundo, xa que naceu dos milenios antes de Cristo.

A xente que estudou isto afirman que en la zona geografica entre el Adour y el Ebro xa se hablaba un antepasado del euskera que coñecemos hoxe.

Localizacion

entre francia y españa se habla.

Oficialidad

A lengua vasca e hoxe un dia cooficial con o castelán desde o 1982 entre as tres provincias do Alava, Vizcaya y Guipúzcoa.

Escolas

Casi sete de cada dez escolares vascos, o sesenta e sete porcento esta matriculado no modelo no euskera un dezasete porcento no sistema que combina o euskera e o castelán.

Falantes

E hablado por unas 750.000 persoas (28,4% da plobacion)

Caracteristicas

O mantemento da declinacion como modo de esxpresalo as funcions gramaticais das palabras.

Un sistema vocalico de cinco vocais, practicamente igual do castelán.

Un sistema consonantico tamen moy similar ao castelan.

La posicion non fixa do acento.

# data[].attributes.body
Orixe

O asturiano es un deribado del latín. Como el castellano, el francés, el gallego o el catalán.

Como é a evolución histórica do asturiano ?

remontase a os primeiros anos del siglo X. Nese tempo Asturias, pouco antes o primer reino penínsular, formóu parte do reino leonés. Este reinado sentíase heredeiro da tradición visigótica.

Localización

Asturias situase na costa septentrional de España

Oficialidade

O asturiano non e unha lingua oficial.

Escolas

nas escolas o asturiano e unha materia optativa.

Flantes

o asturiano ten 250.000 falantes

Caracteriasticas

# data[].attributes.body
Orixe Galego de Asturias

aquellos que resaltan el carácter de lengua de transición entre el gallego y el asturiano.⁹​ Por otro, están aquellos que priman el sustrato gallego del eonaviego, reclamando para este un tratamiento idéntico al del gallego en Castilla y León, hablado en parte de El Bierzo y algunos pueblos sanabreses, reconocido como tal por la Junta y, por tanto, tutelado desde la Oficina de Política Lingüística de la Junta de Galicia.

Localización

Las Tierras del Eo-Navia comprenden los concejos asturianos de Boal, Castropol, Coaña, Illano, El Franco, Grandas de Salime, Ibias, Pesoz, San Martín de Oscos, Santa Eulalia de Oscos, San Tirso de Abres, Tapia de Casariego, Taramundi, Vegadeo, Villanueva de Oscos y partes de Navia, Villayón y Allande. Históricamente esta zona ha estado y está muy aislada del resto de Asturias y de Galicia y por supuesto de León, debido a sus fronteras naturales: el río Eo, la cordillera Cantábrica, el río Navia y el mar Cantábrico. También es cierto que es una zona de paisajes abruptos, menos la parte de la rasa costera que es más llana, por lo que las comunicaciones interiores tampoco eran fáciles.

oficialidade

Non e oficial

Se ensina nas escolas?

Si apartir do 2023 se empezou a ensinar

Cantos falantes ten?

No existen datos precisos del número de hablantes, si bien la zona cuenta con unos 45 000 habitantes. Según el II Estudio Sociolingüístico de Asturias (2002), promovido por la Academia de la Llingua Asturiana y realizado por el equipo Euskobarómetro, siete de cada diez encuestados (72 %) dijeron ser hablantes de eonaviego, aunque únicamente uno de cada cuatro (24 %) afirmó saber leerlo, y uno de cada seis (16 %) escribirlo.⁷​ Como dato preocupante hay que destacar el retroceso generacional de la fala, que, aunque siga siendo la mayoritaria como lengua materna, hoy dos de cada tres personas (67 %) hace dos décadas (en la encuesta de 1990) eran tres de cada cuatro (75 %). El retroceso entre generaciones es claro, y hoy únicamente tres de cada diez encuestados dijeron utilizar la lengua con sus hijos.

Características

Mantenimiento de la -f- inicial, cuya pérdida en el centro de la península ibérica se debe a la influencia del sustrato vasco, que desconoce esa consonante.

Evolución de los diptongos decrecientes au > ou (ouguir, cousa, ouro, roupa, oureya, outro, ourègo, pouco, pousar, mouro, outono, oular/oullar, etc.) y ai > èi (mèiz, rèiz, bèilar, èí, èiro, amèicer, esquèicer, èixe pèisano, queixo, èire (Boal), etc.).

Mantenimiento del vocalismo átono final. La tendencia contraria, que se decanta por la supresión del vocalismo átono, procede del Noreste peninsular y llega a afectar tardíamente al castellano. El gallego-asturiano y el asturiano se ven escasamente afectados y siempre por influencia del castellano vulgar. Así, la pérdida de la vocal protética se presenta solo en neologismos, por influencia del castellano vulgar, en los grupos latinos -atis y -utis (voluntá, salú), pero se mantiene en las palabras más integradas en el habla coloquial, sede, vide, rede, parede, etc.

Mantenimiento del grupo -mb-.

Sistema vocálico de siete vocales tónicas.

Con que outra lingua puede ter contacto?

que en castellano o cualquier otra lengua peninsular. Dentro de este sustrato merece especial importancia la coexistencia de un castellano vulgar común a todo el territorio asturiano y que imprime también su impronta en la lengua eonaviega.

Futuro

Eu creo que non vai ter moito futuro porque cada vez menos xente fala o Galego de Asturias.

# data[].attributes.body
Bo día

Como comentei na clase realizaremos un pequeno proxecto, onde en grupos de dous, ides ter que analizar o estado de variedades, falas e linguas da Península Ibérica. O traballo, coma sempre, terá unha parte oral e outra escrita que vai ser recollida nesta aplicación.

Usaremos esta forma de comunicación, para que todos poidades compartir a información e achegar comentarios ao traballo que están facendo os vosos compañeiros en tempo real.

Arriba no documento que presentei tedes os grupos e a información que debedes incluír no voso proxecto. A entrega da parte escrita pode ser en modo presentación ou a man, iso si, non pode haber máis de vinte erros porque non será avaliado positivamente.

Por último, comentar que isto é unha plataforma educativa na que hai que manter unhas normas nos comentarios. Todas as achegas deben ser respectuosas e estritamente académicas, polo que non se tolerarán faltas de respecto aos diferentes traballos.

Calquera dúbida aquí estou.

Ánimo.

# data[].attributes.body
-------------------GALEGO DE LEÓN-----------------------

A sua orixe esta no Latín. Producido na sua obra Historica dos reies de Castela e León (1612) que ao enterarse o rei leonés AlfonsoVI da morte do infante Sancho, o seu único fillo varón e heredero ao trono, na batalla de Uclés contra os Almorávides (1108), pronunciou estas palabras en galego: << Ay meu fillo (repitiendolo muchas veces), ay meu fillo, alegría de mi corazón y lume dos meus ollos, solaz de miña velez: ay meu espello, en que yo me soya ver y con que tomaba moi gran prazer. Ay meu heredeiro mayor: caballeiros hume do lexastes; dade meu fillo condes >>. Os reies de León tuveron unha estrecha relación con galiza. Un dos primeiros libros editados na lengua galega foi Ensayos Poéticos en dialecto berciano (1861), publicado en león por un leonés , el militar astorgano afincado no Bierzo Antonio Fernandez y mordles (1817-1896). E de destacar co galegoen León, a diferenza do que acontece co leonés, la otra lengua minoritaria protegida estatutariamente. Localizamos esta lingua austurleonesa en duas provincias mais bela da comunidade autónoma de Castela e León -Zamora e León- e, tamen, en certos núcleos moi restringidos del principiado de Asturias. Hoxe en día e segúndo a UNESCO, o leonés e unha lingua considerada en perigo de extinción.

---------------------CURIOSIDADES------------------------

-Hai varias asociacions que defenden co leonés volva a ensinarse nas escolas como, por exemplo, La Caleya en Astorga, Faceira en León, o Furmintu en Zamora.

-O termno "Leonés" foi acuñado polo conocido Mendez Pidal en 1906.

- A día de hoxe menos de 25.000 persoas falan o Leonés.

- Na comunidade de Castela e León non existe ningún organismo oficial que se ocupe expresamente de que esta lingua non desaparezca.

# data[].attributes.body
O catalán é falado nativamente por algo máis de catro millóns de persoas e ata dez millóns de persoas poden falalo con diferentes niveis de fluidez. Como as outras linguas románicas, o catalán deriva do latín vulgar que falaban os romanos que se asentaron en Hispania na antigüidade.10​Català é o autoglotnimo e o nome oficial nas comunidades autónomas de Cataluña e Baleares, en Andorra, no Cidade italiana de Alguer,11​ na franxa oriental de Aragón,12​13​ e é o nome tradicional da rexión francesa do Rosellón. Valencià é o autoglotnimo e o nome oficial na Comunidade Valenciana, nota 3 e o tradicional en El Carche. O grao de uso e oficialidade do catalán varía moito segundo o territorio, dende a ausencia de oficialidade en Francia ata ser a única lingua oficial en Andorra, pasando pola cooficialidade en tres comunidades autónomas españolas e a cooficialidade parcial no Alguer. . Segundo un estudo do Instituto de Estadística de Cataluña en 2008, a lingua catalá é a segunda lingua máis utilizada en Cataluña, despois do castelán ou do castelán, que supera o catalán non só como lingua habitual,14​ senón tamén como lingua materna14​ e identificación, aínda que o catalán é o máis empregado en cinco das sete áreas funcionais de Cataluña e o 80% da poboación sabe falalo.14​ Cada aspecto e contexto social do uso da lingua en Cataluña é estudado pola Generalitat de Cataluña co fin de promover o seu uso, onde é a lingua principal no ensino, nas administracións públicas e nos medios públicos; Ademais, inviste anualmente no fomento do catalán tanto en Cataluña como noutros territorios.15​