# data[].attributes.attachment_link.description
Als jonge kinderen zich geaccepteerd en gewaardeerd voelen in een groep, leren ze veel over sociaal gedrag en emoties reguleren van elkaar. Hoogleraar orthopedagogiek Bram Orobio de Castro weet hoe je als professional bijdraagt aan zo’n veilige groep.

# data[].attributes.attachment_link.title
Stappenplan: omgaan met online incidenten - School en veiligheid

# data[].attributes.attachment_link.description
Het ‘Stappenplan: omgaan met online incidenten’ is een handelingskader voor scholen dat helpt bij het omgaan met een online incident, waarna de school het preventief beleid kan aanscherpen.

# data[].attributes.attachment_link.embed_code
Stappenplan: omgaan met online incidenten

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wat is online pesten?

Online pesten of cyberpesten is pesten via digitale media. Op verschillende manieren is online pesten anders dan offline pesten:

Het stopt eigenlijk nooit

Online pesten kan doorgaan op elk uur van de dag. Dus ook als de pester en de gepeste thuis zijn. Dat maakt de gepeste extra kwetsbaar. Thuis zijn biedt dan geen veiligheid, wat het effect van het pesten vergroot. De pester heeft bij online pesten een groter publiek dan bijvoorbeeld op het schoolplein. Digitale bestanden zoals foto's of video's kunnen breder verspreid worden. En zijn moeilijk te verwijderen. En als het pesten wel gestopt is, zijn vervelende berichten, reacties, foto's of filmpjes vaak nog steeds terug te vinden. Hierdoor kan online pesten langdurige gevolgen hebben.

Het gebeurt op afstand

De pester en andere betrokkenen zien niet goed wat het effect is van de online pesterijen. Zij zien de gepeste niet op dat moment in het echt. De emoties zijn niet zichtbaar. Het online pesten kan daardoor gemakkelijker erger worden dan ander pestgedrag. Als het pesten ook nog plaatsvindt op openbare platforms, bijvoorbeeld via reacties onder posts, bereikt het een groot publiek.

Het kan anoniem

Online pesten kan bijvoorbeeld via nepaccounts, waarmee je moeilijk kunt achterhalen wie er pest. Door de anonimiteit voelen pesters zich minder snel bekeken, waardoor zij online verder gaan dan bijvoorbeeld op het schoolplein. Sommige online pesters houden hun identiteit bovendien bewust achter. Ze zijn actief vanaf een anoniem account dat niet te herleiden is naar hun echte identiteit. Toch kennen de meeste online pesters hun slachtoffers vaak ook in het echt.

Het gebeurt subtiel

Jongeren kunnen vaak goed inschatten wat andere jongeren denken, doen en voelen. Maar het komt voor dat juist pesters minder sterk geraakt worden door andermans emoties. Online kunnen zij subtiele oftewel voorzichtige vormen gebruiken om de machtsongelijkheid tussen hen en het slachtoffer duidelijk te maken. Denk hierbij aan negeren, buitensluiten en 'hoektags'. Bij deze laatste vorm wordt iemand in de hoek van een foto getagd, terwijl die persoon niet op de foto staat.

Deze subtiele vormen van online pesten zijn minder zichtbaar voor buitenstaanders en opvoeders, waardoor de pester zich sneller onaantastbaar voelt. Buitenstaanders kunnen dat online gedrag immers niet met zekerheid benoemen als pestgedrag. Daarom is het belangrijk om uit te gaan van wat de gepeste persoon ervaart.

Cyberpesten als 'extra gereedschap'

Online pesten gebeurt in veel gevallen in combinatie met ander pestgedrag. Want hoewel online pesten anoniemer kan zijn dan ander pestgedrag, weet de persoon die gepest wordt vaak wel wie erachter zit. Bedenk dat kinderen en jongeren nu, anders dan eerdere generaties, geen verschil meer ervaren tussen het contact in de fysieke wereld en de digitale wereld.

De sociale relaties tussen kinderen zijn de basis van pestgedrag, of dat nu online pesten of offline pesten is. Kinderen die te maken hebben met voortdurend pestgedrag in de klas of op de sportclub, worden vaak ook online gepest. Andersom geldt het ook: kinderen die online gepest worden, krijgen vaak ook in andere omgevingen met pestgedrag te maken. Het gaat dan meestal om dezelfde pesters. Kinderen die gepest worden nemen daardoor ook niet zo snel het initiatief om online terug te pesten. Ze moeten de pester immers vaak de volgende dag weer onder ogen komen.

Voorbeelden van uitsluiten zijn

# data[].attributes.attachment_link.description
Dat online pesten elk uur van de dag kan plaatsvinden, maakt het anders dan offline pesten. Op deze pagina lees je wat online pesten doet met kinderen en jongeren.

# data[].attributes.headline
Werken aan een veilig pedaggogisch klimaat in de klas

# data[].attributes.subject
Werken aan een veilig pedaggogisch klimaat in de klas

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zorgen voor een veilig pedagogisch klimaat in de klas is niet altijd makkelijk. Hoe werk je als leerkracht aan de sfeer in de klas, aan de relatie met leerlingen en aan een didactische aanpak die leerlingen stimuleert en steunt? En welke steun kun je daarbij gebruiken?

Wat verstaan we onder een veilig pedagogisch klimaat?

Een veilig pedagogisch klimaat is een leeromgeving waarin kinderen en jongeren zich gezien, gehoord en gewaardeerd voelen. Daarin heerst een sfeer waarin zij zich emotioneel, sociaal en fysiek veilig voelen, zodat zij optimaal kunnen leren en zich kunnen ontwikkelen. Een veilig pedagogisch klimaat vergroot ook het werkplezier van leraren.

Hoe werk je aan een veilig pedagogisch klimaat?

Als leerkracht heb je een belangrijke rol in het scheppen en versterken van een veilig pedagogisch klimaat in de klas. Hoe doe je dat?

De relatie tussen de didactische aanpak en het pedagogisch klimaat

Pedagogiek en didactiek lijken vaak tegenpolen, maar in de praktijk gaan ze juist hand in hand. Leerlingen die goed in hun vel zitten, leren gemakkelijker en andersom draagt schoolsucces er aan bij dat leerlingen zich prettig voelen. Dit doe je door:

Stel duidelijke lesdoelen: formuleer wat leerlingen aan het eind van de les moeten kennen of kunnen.

Structureer de les: begin met een korte terugblik, introduceer nieuwe stof, oefen samen en sluit af met een reflectie of toetsmoment.

Denk aan differentiatie: bereid extra uitleg of verdiepingsmateriaal voor, zodat je kunt inspelen op verschillen in niveau.

Visualiseer je les: gebruik een lesbord of agenda op het bord zodat leerlingen weten wat ze kunnen verwachten.

Zorg bij het werken in kleinere groepen dat iedereen mee kan doen, zich veilig voelt én uitgedaagd wordt.

Is er eigenlijk een verschil tussen pedagogiek en didactiek? (Tjipcast.nl)

Stel samen met de leerlingen groepsregels op en bespreek regelmatig hoe het gaat in de klas.

Geef zelf het goede voorbeeld met je gedrag. Als je afspreekt dat iedereen op tijd in de klas is en er niet eet of drinkt, moet je zelf niet te laat met een kop koffie in je hand verschijnen.

Begrens negatief gedrag en geef complimenten voor het gedrag dat je graag ziet.

De sfeer in de klas

Leerlingen voelen jouw stemming aan. Voel jij je prettig en ontspannen? Dan is de kans groot dat dit de sfeer in klas positief beïnvloedt. Daarom:

Begin de schooldag of de les positief, op een manier die bij jou en de school past, bijvoorbeeld iedereen een hand geven, kort vragen wat iedereen bezighoudt, een grap vertellen of een stuk voorlezen.

Leer je leerlingen kennen: begin het schooljaar met kennismakingsactiviteiten en blijf interesse tonen in hun belevingswereld.

Toon warmte en genegenheid in het contact met je leerlingen. Waardeer hun creatieve ideeën.

Heb oog voor verschillen in achtergrond en interesses van je leerlingen en draag uit dat iedereen erbij hoort.

Heb je zelf geen topdag? Laat het je leerlingen weten en vraag om er een beetje rekening mee te houden. Jouw openheid kan bijdragen aan de sfeer en het onderling vertrouwen.

De Gouden Weken: voor een geslaagd schooljaar (Leraar24.nl)
De relatie met leerlingen

Een goede sfeer in je klas maakt het gemakkelijker om de relatie met individuele leerlingen te versterken. En andersom draagt een goede relatie met leerlingen ook bij aan een positieve sfeer in de klas.

Voor elke leerling is het belangrijk om zich gezien, gewaardeerd en gehoord te voelen, en te worden gemist bij afwezigheid. Laat in een drukke klas met een blik of gebaar merken dat je blij bent de leerling en diens inzet te zien. Dat werkt motiverend. Heb je een leerling gemist, wees dan oprecht nieuwsgierig naar de reden voor afwezigheid. Dat kan drempels om naar school te gaan wegnemen.

Koester hoge verwachtingen van alle leerlingen, ongeacht hun achtergrond of persoonlijke omstandigheden. Dat helpt leerlingen om zich veilig te voelen bij het leren van nieuwe dingen en zo nodig hulp te vragen aan jou of aan klasgenoten.

Vraag wat de leerling buiten school graag doet en wie daarbij belangrijk zijn. Benut deze kennis in de schoolcontext. Het zelfvertrouwen of de interesse buiten school kan bijdragen aan vertrouwen en schoolsucces binnen de school.

Hoe zorg ik als leraar voor een goede pedagogische relatie met leerlingen? Hoe kun je als leerkracht kansengelijkheid bevorderen in de klas?
Wie kan je steunen bij het werken aan een veilig pedagogisch klimaat?

Je klas is onderdeel van je school, die weer verbonden is met de buurt. Samen zorg je voor een goede sfeer in en rond de school. Als dat niet vanzelf gaat in je klas, kun je tips van anderen gebruiken.

De rol van de school in de pedagogische basis

De rol van de school in de pedagogische basis

De school is een belangrijk onderdeel van de pedagogische basis waarin kinderen opgroeien en waar hun cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling gestimuleerd wordt.

De rol van de school in de pedagogische basis

Gelijkwaardige samenwerking tussen school en ouders

Gelijkwaardige samenwerking tussen school en ouders

Lees hoe je als school met ouders als gelijkwaardige partners kunt samenwerken en welke vormen en effecten dat kan hebben.

Gelijkwaardige samenwerking tussen school en ouders

Leerlingen en ouders betrekken bij een sociaal veilig klimaat

Leerlingen en ouders betrekken bij een sociaal veilig klimaat

Hoe betrek je als beleidsmaker in het onderwijs ouders en leerlingen bij een sociaal veilig klimaat op school?

Leerlingen en ouders betrekken bij een sociaal veilig klimaat

Samen met collega's werken aan een positief en veilig schoolklimaat

Samen met collega's werken aan een positief en veilig schoolklimaat

Voor een positief en veilig pedagogisch klimaat waarin iedereen op school kan gedijen, heb je een fijn en stevig schoolteam nodig. Wat betekent dat in de praktijk?

Samen met collega's werken aan een positief en veilig schoolklimaat

# data[].attributes.attachment_link.title
Werken aan een veilig pedagogisch klimaat in de klas

# data[].attributes.attachment_link.description
Als leraar heb je een belangrijke rol in het scheppen en versterken van een veilig pedagogisch klimaat in de klas. Hoe doe je dat?

# data[].attributes.attachment_link.title
Angst en agressie in de school - de onderwijsprofessional als lijdend voorwerp

# data[].attributes.attachment_link.description
Er is soms sprake van verbale en fysieke agressie vanuit ouders richting school. In dit artikel verkent Kees van Overveld het probleem en reikt hij concrete oplossingen aan.

# data[].attributes.headline
Inclusief onderwijs als antwoord op probleemgedrag

# data[].attributes.subject
Inclusief onderwijs als antwoord op probleemgedrag

# data[].attributes.attachment_link.description
Preventief werken In de dynamiek van het klaslokaal kunnen eenvoudige stappen veel betekenen om positief gedrag te stimuleren. Het begint met de leerling leren kennen in al zijn facetten en een sterke relatie opbouwen. Een vriendelijke begroeting aan de deur kan de toon zetten voor de hele dag.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pesten is een groepsproces. Wij laten mensen zien wat hun rol binnen een groep is en welke actieve of passieve bijdrage zij leveren aan pestgedrag. Wie zijn gedrag herkent, kan dit ook veranderen. Voordat je pesten aan kunt pakken, is het eerst belangrijk om pesten te herkennen. Pestgedrag stoppen, begint bij jezelf. Daarom gaan wij uit van de eigen verantwoordelijkheid: wat doe jij om pesten te stoppen? Wat doe ik? Maak het verschil! Wij geloven dat pesten flink kan afnemen door iedereen bewust te maken van zijn eigen gedrag.

Feiten

* Zelfs 40 jaar later zijn de sociale, fysieke en mentale gevolgen die pesterijen op kinderen kunnen hebben, nog merkbaar. Dit blijkt uit onderzoek.

* Twee tot drie leerlingen per klas worden dagelijks gepest, 1:10 CBS

* Half miljoen werknemers jaarlijks slachtoffer van pesterijen op de werkvloer 1:8 TNO

* Ruim 400 duizend personen worden online gepest 1:5 CBS

* In het bejaardentehuis: 20 procent van de bewoners in een bejaardentehuis wordt gepest 1:5

Foto: BLØF zegt: Ik STOP pesten nu!

Zie Tips om pesten te stoppen: Wat kan jij doen?! Voor slachtoffers, pesters, omstanders en meelopers.

Neem een kijkje in ons Downloadcentrum: voor wetenschappelijke onderzoeken, beleid, posters, handleidingen, lesmaterialen, werkbladen, infographics en meer.

Wil jij ook een keer jouw ervaringen delen over pesten of online pesten? Kijk dan eens bij Kandidaten gezocht: voor radio, tv, kranten en magazine.

Pesten en cyberpesten: Feiten en cijfers

Opleiding & Training Pesten en/of Cyberpesten

Wij hebben diensten voor al deze doelgroepen: Workshops, Gastspreker, Studiedagen, Klassenobservaties. Na alle voorlichtingen van Stop Pesten Nu Opleiding & Training weet je: Het verschil tussen plagen en pesten, Wie pest en waar, Waarom wordt er gepest, Rollen bij het pesten, Gevolgen van pesten voor de pester en het slachtoffer, Tips wat kan je doen. Alles wordt op maat gemaakt, niks is te gek. Wij werken met diverse werkvormen o.a.: presentaties, stellingenspel, casussen, rollenspellen, discussies en meer. Per aanvraag bekijken wij wat het beste bij jouw vraag past.

Foto: Angela Groothuizen zegt: Ik STOP pesten nu!

Ik wil julllie graag steunen en/of helpen, kan dit? Ja natuurlijk, wat ontzettend leuk dat jij dit wil gaan doen!
zie doneren of sponsoring

Informatie voor Ouders, Kinderen, Jongeren, Onderwijs, Werkgevers enz

Foto: Bennie Jolink zegt: Ik STOP pesten nu!

Stichting Stop Pesten Nu zet zich in om pesten te stoppen. Hierbij richten wij ons vooral op bewustwording en preventie.Stop Pesten Nu wordt al ruim 9 jaar volledig gerund door vrijwilligers. Wij zijn volledig afhankelijk van giften en sponsoring. Onze doorlooptijden zijn wellicht langer dan u wellicht hoopt maar u kunt wel rekenen op een team die vanuit een diepe passie een wezenlijke bijdrage aan de Wereld wil leveren om pesten te stoppen.

Wij hebben de afgelopen jaren veel bereikt

Er is veel voorlichting gegeven en bewustwording gekweekt en wij zijn hier bijzonder trots op. Wij hebben de afgelopen jaren veel samen gewerkt met productiehuizen, redacties en meer over items over pesten en online pesten. Vaak was dit achter de schermen maar ook met regelmaat waren aan de voorkant te zien in de diverse Landelijke Media o.a. NOS Jeugdjournaal, Klokhuis, RTL Nieuws, Shownieuws, RTL Z, Stentor, RTV Oost, Koffietijd, 5 uur live, Pauw, RTL Late Night en meer. Wil jij jouw ervaringen over pesten of online pesten ook een keer delen met de Landelijke Media, zie hier oproepen in het overzicht. De droom, de passie en de drive om pesten en online pesten te stoppen blijven onverminderd doorgaan 'het kloppend hart' van Stichting Stop Pesten Nu, Patricia Bolwerk (oprichter) heeft dagelijks inspiratie en ideeën om op een duurzame manier te zorgen dat het pesten in Nederland stopt en werkt hier achter de schermen hard samen met alle vrijwilligers aan de droom: Stop Pesten Nu in Nederland! Help jij ons mee? Jij kunt ons ook steunen door de ' Ik STOP pesten nu!' armbandjes te bestellen en te laten zien dat jij ook zegt: Ik STOP pesten nu! net als vele BN'ers en onze Ambassadeurs.

Foto: Edwin Evers zegt: Ik STOP pesten nu!

Door de Koninklijke Bibliotheek (KB) is onze website opgenomen als Digitaal Wereld Erfgoed bij UNESCO (Charter on the Preservation of the Digital Heritage)en is onze website sitevinternationaal erkend.

Workshop Stop Pesten Nu op het Werk

"Ik schrik hier heel erg van, ik dacht het valt bij ons nog wel mee met het pesten. Ik dacht dat wij een plaagcultuur hadden". Reactie Rob (Directeur Caterpilar)"

Wil je met iemand bellen, chatten of mailen?

Stichting Stop Pesten Nu heeft niet de mogelijkheid om iedereen individueel hulp te bieden aangezien wij een klein team met vrijwilligers
zijn. Wij vinden het uiteraard wel heel belangrijk dat jullie er met iemand over kunnen praten en om deze reden houden wij bij,
bij welke partijen je terecht kunt met jouw vragen. Je kunt ons uiteraard altijd bellen of mailen voor informatie om pesten en online pesten aan te
pakken door middel van oa: workshops, trainingen, gastlessen, ouderavonden, trainingen enz. Al onze trainingen en voorlichtingen worden verzorgd door ons opleidingsinstituut Stop Pesten Nu Opleiding & Training. Bij BOLWERKen Training & Coaching zijn beperkte mogelijkheden voor individuele coaching en/of training (ook op scholen en op de werkplek), voor meer informatie www.bolwerken.com.

# data[].attributes.attachment_link.description
Pesten is een groepsproces. Wij laten mensen zien wat hun rol binnen een groep is en welke actieve of passieve bijdrage zij leveren aan pestgedrag. Wie zijn gedrag herkent, kan dit ook veranderen. Voordat je pesten aan kunt pakken, is het eerst belangrijk om pesten te herkennen. Pestgedrag stoppen, begint bij jezelf.

# data[].attributes.attachment_link.title
9 tips voor een goed begin van het schooljaar - Leraar24

# data[].attributes.attachment_link.description
In het begin van het schooljaar komt er veel op een leraar af. Begin het schooljaar daarom goed met deze negen tips voor een positieve groepsynamiek en een effectief ingericht klaslokaal.

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe overleef je de laatste schoolweken? - Binnenplaats

# data[].attributes.attachment_link.description
Ben je ook al aan het aftellen? De zomervakantie staat voor de deur. Maar de laatste weken is het vaak nog flink hard doorwerken.

# data[].attributes.headline
Tips voor de eerste schooldag/ week/ periode-CPC

# data[].attributes.subject
Tips voor de eerste schooldag/ week/ periode-CPC

# data[].attributes.headline
Trainingen School & Veiligheid gemeente Amsterdam

# data[].attributes.subject
Trainingen School & Veiligheid gemeente Amsterdam

# data[].attributes.attachment_link.description
Bekijk met je klas gratis meer dan 100 documentaires op Docschool Online.

# data[].attributes.headline
Lessen en activiteiten voor het versterken van veerkracht

# data[].attributes.subject
Lessen en activiteiten voor het versterken van veerkracht

# data[].attributes.headline
'De grootste veerkracht zit in relaties'

# data[].attributes.subject
'De grootste veerkracht zit in relaties'

# data[].attributes.attachment_link.title
‘De grootste veerkracht zit in relaties’

# data[].attributes.attachment_link.description
Ontwikkelingspsycholoog Arianne Struik behandelde al honderden getraumatiseerde kinderen en hun ouders in Nederland en Australië. ‘Ondanks wat er zich heeft afgespeeld, is contact met de ouders heel belangrijk.’

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Geweldloze Podcast gaat over opvoeden en alle uitdagingen die daarbij komen kijken, belicht vanuit het gedachtegoed van Verbindend Gezag & Geweldloos Verzet.
Deze Podcast is voor iedereen die al werkt vanuit Verbindend Gezag & Geweldloos Verzet maar ook voor alle ouders, opvoeders, professionele opvoeders en leerkrachten die hier nog nooit van gehoord hebben, maar wel geïnspireerd willen worden vanuit dit gedachtegoed.

In iedere aflevering bespreken we een thema wat we koppelen aan Verbindend Gezag & Geweldloos Verzet en bespreken we de uitdagingen die hierbij komen kijken.

Door middel van eigen praktische voorbeelden en ervaringen te delen hopen we het inzichtelijk en toegankelijk te maken voor iedereen.

Voor meer informatie kijk op www.geweldloos-verzet.nl

# data[].attributes.attachment_link.description
De Geweldloze Podcast gaat over opvoeden en alle uitdagingen die daarbij komen kijken, belicht vanuit het gedachtegoed van Verbindend Gezag & Geweldloos Verzet. Deze Podcast is voor iedereen die al werkt vanuit Verbindend Gezag & Geweldloos Verzet maar ook voor alle ouders, opvoeders, professionele opvoeders en leerkrachten die hier nog nooit van gehoord hebben, maar wel geïnspireerd willen worden vanuit dit gedachtegoed.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Problemen oplossen is een proces. Dit proces bestaat uit vijf stappen die samen de zelfinstructiemethode vormen zoals gebruikt in STOP4-7 (De Mey, 2005; gebaseerd op de methode van Meichenbaum). Het zijn visueel en verbaal heel concrete stappen die kinderen kunnen helpen bij het aanpakken van zowel interpersoonlijke als praktische problemen.

De activiteiten zijn opgebouwd volgens het proces van probleemoplossing. Als je zinvol aan de slag wil gaan, is het daarom belangrijk de opbouw van deze vijf stappen te volgen. Oefen dit zowel tijdens de gestructureerde activiteiten als tijdens de vrije momenten. Zo maak je van een oefening in probleemoplossing een gewoonte van oplossingsgericht denken.

Je kan de stappen aanbrengen aan de hand van Toms verhaal
Het is woensdagmiddag. De deurbel gaat. Jamilla staat aan de deur: het is tijd om te vertrekken. Tom pakt zijn rugzak en springt op de fiets. Ze rijden samen de straat uit. Die middag is het mooi weer. Jamilla en Tom zijn druk aan het praten. Het gaat over het verjaardagsfeestje waar ze naartoe gaan. Wat zouden ze doen? Waterspelletjes spelen? Pannenkoeken bakken? Ze zijn zo druk in de weer dat ze het glas op het fietspad niet zien liggen. Tom rijdt er middenin. Meteen begint zijn voorwiel te sissen en loopt de band helemaal leeg. Het is nog een heel eind naar het verjaardagsfeestje en ze willen niet te laat komen... Wat nu?
Jamilla is Toms beste vriendin. Samen hebben ze vaak pret. Ze halen grappen uit of babbelen over muziek die ze leuk vinden. En als er een probleem is, staan ze klaar om elkaar te helpen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Problemen oplossen is een proces. Dit proces bestaat uit vijf stappen die samen de zelfinstructiemethode vormen zoals gebruikt in STOP4-7 (De Mey, 2005; gebaseerd op de methode van Meichenbaum). Het zijn visueel en verbaal heel concrete stappen die kinderen kunnen helpen bij het aanpakken van zowel interpersoonlijke als praktische problemen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tekst Redactie
Gepubliceerd op 07-09-2023 Gewijzigd op 06-09-2023
Beeld Human Touch Photography

Leraar zijn is meer dan kennis overdragen. Daar zorgen je leerlingen wel voor. Om te slagen voor de klas heb je profijt van pedagogische kennis en vaardigheden. In dit dossier hebben we alle artikelen over pedagogiek die we sinds 2003 publiceerden, verzameld, ingedeeld in drie categorieën: pedagogische theorie, pedagogisch handelen in de praktijk van collega's, en onderzoek naar pedagogisch handelen.

PEDAGOGISCHE THEORIE

Pittige discussie

Circa drie jaar lang wisselden Jan (ResearchED) Tishauser en Jan Bransen (hoogleraar filosofie Radboud Universiteit) brieven met elkaar uit over onderwijs. Onderwijsdoelen, creativiteit, cognitieve psychologie, maar ook pedagogiek: de brieven vormen een schatkist voor wie dieper wil nadenken over onderwijs en een voedingsbron voor discussies met collega's.

Beroemde pedagogen

Van Parkhurst tot Pestalozzi en van Fröbel tot Rousseau: in ons dossier Dode pedagogen lees je alles over de levens en ideeën van grote pedagogen. En de komende maanden publiceren we nieuwe profielen, van Lea Dasberg, Micha de Winter en vele anderen. Zo blijft je theoretische kennis ook up to date.

Al jaren is Gert Biesta een van de meest spraakmakende theoretici. Zijn invulling van de pedagogiek speelt een grote rol bij de huidige curriculumvernieuwing. We interviewden hem twee keer, eerst in 2013 en nog eens in 2015. Jarenlang had hij een column in Didactief. Zelf schreef hij ook veel voor Didactief, bijvoorbeeld over persoonsvorming, curriculumvernieuwing en burgerschap. Zijn boeken zijn gerecenseerd, onder meer door Liesbeth Breek. Nog meer lezen? Zoek op trefwoord: Biesta.

Soms was Biesta het middelpunt van een discussie met anderen in Didactief, zoals hier over persoonsvorming met Martijn Meeter, hoogleraar Onderwijswetenschappen, met Peter Elshout en Mascha Enthoven en met Paul Kirschner of Jaap Scheerens.

Bij het grote publiek is emeritus hoogleraar Micha de Winter misschien wel Nederlands bekendste pedagoog. We interviewden hem en nog eens: zijn woorden zijn zeer inspirerend voor burgerschapsonderwijs.

Jan Dirk Imelman doceerde jarenlang pedagogiek in Groningen. We interviewden the grand old man, maar hij schreef zelf ook, bijvoorbeeld over de aanpak van jonge kinderen. Zijn boek De verweesde school is gerecenseerd door Taco Visser.

Een andere grand old man is de Utrechtse hoogleraar Luc Stevens, die generaties leraren beïnvloedde met zijn gedachtengoed. Ruimte en verantwoordelijkheid voor leerlingen zijn sleutelwoorden in zijn interview. Bij het afscheid van zijn geesteskind Nivoz waren we ook.

In de columns van Jacques Dane komt regelmatig naar voren welke pedagogische denkbeelden er vroege heersten. Lees bijvoorbeeld over pedagogisch vrijdenker Sigebertus Rombouts en grasduin verder in zijn columns. Voor meer historische inspiratie zijn de columns van Sjoerd Karsten natuurlijk ook fantastisch leesvoer.

Fred Korthagen pleitte al in 2006 voor herwaardering van de pedagogiek in een pittig manifest (met tienpuntenplan!).

Internationaal

In zijn hangmat in Frankrijk las Jan (PO-in-Actie) van de Ven Frankenstein en de pedagogiek. Over de mythe van maakbaarheid in opvoeding en onderwijs: Philippe Meirieu pleit daarin voor een 'revolutie', concreet en toepasbaar. Eerder interviewde docent Simon Verwer de beroemde Franse pedagoog.

Zijn Engelse collega Frank Furedi publiceerde zijn eigen Kohnstammlezing - stop de therapeutisering van het onderwijs, geef les - bij ons.

De Nederlander Max van Manen was hoogleraar Onderwijskunde en pedagogiek in Canada, maar zijn boek Weten wat te doen wanneer je niet weet wat te doen had veel invloed in Nederland.

De Engelse docent en ResearchED-oprichter Tom Bennett wil leraren aanmoedigen om onderzoek te gebruiken in gesprekken over onderwijs. In deze column vertelt hij over zijn eerste jaren voor de klas. Didactief interviewde hem daarnaast in 2016. Lees ook zijn column Een fijnere school waarin hij uitlegt hoe je wetenschappelijk bewijs kunt gebruiken om gedragsproblemen op school tegen te gaan. Of verdiep je in zijn selectie van het beste onderwijsonderzoek 2019. En ken je zijn bestseller Regie in de klas al? Lees hier onze recensie.

PEDAGOGISCH HANDELEN: WAT DOEN COLLEGA'S?

Vijf jaar lang bracht Bea Ros bekende Nederlanders in contact met hun favoriete leraar.. Bij elkaar lezen de dubbelinterviews als een staalkaart met voorbeelden van fantastisch pedagogisch denken en handelen.

Oud-leraar en lector Hester IJsseling (Thomas More Hogeschool) ging met leraren op zoek naar de 'ziel' van het onderwijs, bijzondere casussen in de klas. Haar lectorale rede vind je hier. Crux: vertraag je onderwijs. Besteed aandacht aan dagelijkse onderbrekingen in de les.

Verschillende leraren deelden in de loop der jaren hun ervaringen met leerlingen met de lezers van Didactief. Het resulteerde soms in heel persoonlijke columns van Caroline Wisse, Eline Geus, Karin Westerbeek,

We interviewen ook al jarenlang collega's over hun geheim. Zoals in de rubriek vakidioot, of zoals we hem tegenwoordig noemen In de biotoop van.... Lees bijvoorbeeld het verhaal van José Kenter-Spijk die lesgeeft aan vluchtelingenkinderen, of over Mandy die mentor is van acht jongeren op de langverblijfafdeling van Rijks Justitiële Jeugdinrichting De Hunnerberg in Nijmegen.

Docent Duits Martin Ringenaldus schreef in 2020 al de pedagogische verantwoordelijkheid te voelen. 'Als ouders mij hun kind toevertrouwen, dan draag ik een gigantische verantwoordelijkheid omdat wat ik doe en wat ik zeg een kind kan maken of breken en dus bepalend voor zijn/haar toekomst kan zijn.'

PEDAGOGISCH ONDERZOEK

Gedrag van leerlingen is bepalend voor hoeveel ze leren. Bovendien bepaalt een fijne omgang met leerlingen in hoge mate jouw werkplezier als leraar. Gelukkig kun je invloed uitoefenen op hun gedrag. Het boek Gedrag in de school. Praktische inzichten uit onderzoek over omgaan met leerlingen in het po helpt daarbij. Download het gratis of bestel het in de webshop!

Theo Wubbels liet in zijn proefschrift zien dat een fijn klassenklimaat begint met begrijpen dat jouw gedrag als leraar altijd in wisselwerking staat met dat van je leerlingen.

De relatie leraar-leerling is natuurlijk belangrijk in de pedagogiek. We hebben een heel dossier vol artikelen over dit onderwerp.

Wat die relatie betekent voor je besluit om in het vak te blijven of niet, onderzocht Ietje Veldman.

Leerlingen én leraren presteren beter als ze een goede relatie met elkaar hebben. Maar hoe bouw je die?

Vmbo-leerlingen raken gemotiveerder van leerlinggerichte lessen, met een leraar in de rol van coach, constateerde Karin Smit in haar onderzoek

Je pedagogische sensitiviteit ontwikkelen, hoe doe je dat? Karin Diemel onderzocht het en deelt praktische tips uit haar proefschrift.

Het onderzoek van Deci en Ryan komt altijd wel ergens om de hoek kijken als het gaat over de relatie leraar-leerling. Richard Ryan legde het voor ons uit.

In het boek Leerlingen intrinsiek motiveren (waarom we allemaal willen leren) beschrijft Rob Martens de inzichten van Deci & Ryan en wat zij volgens hem kunnen betekenen voor ons onderwijs.

Hinke Endedijk ontwikkelde een tool om anders naar probleemgedrag van leerlingen te kijken. En haar onderzoek en de praktische tips die het opleverde staat hier. Bekijk hier ook haar webinar,

Ellen Klatter en Rob Martens hebben een manifest geschreven met een oproep voor ander onderwijsonderzoek. Hun pleidooi: Als we leerlingen gelijke kansen willen bieden, dan zullen we meer (complex) onderzoek moeten doen naar verbeteringen in ons onderwijs.

In januari 2023 verscheen in Didactief een special over het lectoraat De Pedagogische Opdracht van Hogeschool InHolland. Met bijdragen van onder andere lector Mascha Enthoven, en onderzoekers Theo van den Bogaart en Marietje Beemsterboer. 'Pedagogiek is de ruggengraat van je onderwijs', zegt Enthoven in haar entreerede. 'Als leraar kun je de kaart van kinderen mooier kleuren en routes aangeven die ze thuis niet meekrijgen.'

Iris Andriessen kijkt in haar onderzoek naar diversiteit en pedagogisch handelen (met link naar haar lectorale rede).

Lisette Bastiaansen onderzocht aandachtige betrokkenheid als pedagogische grondhouding.

Anton Horeweg is behalve leraar (al decennia) ook gedragsspecialist. Didactief was bij een training en interviewde hem.

Linda van den Bergh en Anje Ros laten zien wat je kunt doen als leraar om de autonomie van leerlingen te versterken. Zeker, als je bij sommige leerlingen echt met de handen in het haar zit. Wie autonomie als sleutelwoord intikt in de zoekbalk hierboven, vindt nog veel meer trouwen.

Wouter Pols denkt hardop na over het 'waartoe' en het 'hoe' en over de houding van de opvoeder of leraar. Zijn boek Schoolpedagogiek werd door ons gerecenseerd. Leraren hebben volgens Pols niet genoeg aan wetenschappelijke voorschriften in de weerbarstige praktijk. Pols pleit daarom voor pedagogische kaarten.

Pedagogiek of evidence-informed? Dat bijt elkaar helemaal niet! Schrijft onderzoeker en lerarenopleider Pedro De Bruyckere.

Hessel Nieuwelink vraagt aandacht voor een meer pedagogische insteek in burgerschapsonderwijs.

Er moet in het onderwijs meer aandacht komen voor persoonsvorming, noteerde het platform Onderwijs 2032 in zijn eindadvies. Klinkt nobel, maar hoe doe je dat in de praktijk? Een project van SLO gaat daar concrete handvatten voor ontwikkelen.

Elke maand vertelt een lerarenopleider over een casus van een student. Deze keer: moet je als leraar in de eerste plaats kennis overdragen of is je pedagogische rol belangrijker?

Naarmate de overheid meer focust op toetsing in het onderwijs, lijkt de aandacht voor pedagogiek juist toe te nemen. Want hoe houd je leerlingen heel in competitieve tijden? Hoe zorg je ervoor dat ze zo goed in hun vel zitten dat ze willen presteren?

Met kunst en filosofie kun je echt werken aan subjectificatie oftewel Biesta's persoonsvorming. Nathalie Beekman, docent kunsteducatie aan de Hanzehogeschool, laat zien hoe je dat als school aanpakt.

Wekelijks laat leerkracht Rob Vervoort zijn leerlingen een digitale krant maken. En dat is niet alleen goed voor de schrijfvaardigheid.

Vraaggestuurd leren is een mooi ideaal, maar stelt leraren vaak voor dilemma's. Dankzij gerichte opdrachten met mindmaps kun je toch ruimte bieden aan leervragen van leerlingen.

Klaas Veldman verdiept zich in kernreflectie: hij ziet dat leerlingen meer zelfvertrouwen krijgen, met meer plezier naar school gaan en gemotiveerder zijn.

Pas op met voorschoolse educatie: sleur peuters en kleuters niet te snel het 'echte' onderwijs in, stellen drie pedagogen in hun nieuwe boek. En met 21e-eeuwse vaardigheden verstoor je hun ontwikkeling en leefwereld.

Hans Kaldenbach was lange tijd een populair schrijver over pedagogiek in de praktijk van alledag.

Verder lezen

# data[].attributes.headline
Scheiding: wat kan school doen voor kinderen van  ouders die scheiden?

# data[].attributes.subject
Scheiding: wat kan school doen voor kinderen van  ouders die scheiden?

# data[].attributes.attachment_link.title
Wat kan school doen voor kinderen van ouders die scheiden? | Nederlands Jeugdinstituut

# data[].attributes.attachment_link.description
Een kind heeft er belang bij dat de ontwikkeling op school zo min mogelijk belemmerd wordt door de scheiding van de ouders. Lees hier hoe school kan helpen.

# data[].attributes.headline
Tips voor de start van het nieuwe schooljaar

# data[].attributes.subject
Tips voor de start van het nieuwe schooljaar

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ISBN 9789463173025 | 100 pagina's | Paperback | 1 2022

Iedereen komt in het leven in aanraking met verlies en verdriet. Of het nu gaat om het verlies van een lievelingsknuffel op jonge leeftijd, een echt scheidingssituatie van het verlies van een dierbare. Elke verliessituatie heeft invloed en verdient het om met aandacht te ondersteunen waar dat nodig is. Het praten over verlies en verdriet mag worden genormaliseerd. Dit geeft ruimte voor het ervaren en erkennen van emoties aandienen. Gisteren lag een kans in het onderwijs. In het gebruik met verlies en verdriet heb je als professional te maken met je eigenervaringen en aannames over rouw. In deze TIBtool willen we proberen te onderzoeken hoe jij persoonlijk omgaat met dit thema en je kennis en tools meegeven om hier professioneel vorm aan te geven. Er bestaan verschillende modellen, zoals de rouwtaken van Kobler Ross, de rouwfasen van Worden en meest recente het duaal model van Stroebe. Deze TIBtool geeft je handvatten om theorie over rouw en verlies te vertalen naar de onderwijspraktijk. Met nieuwe samenwerkingen en vaardigheden bij ervaringen.
Imke Denissen is geruime tijd werkzaam als leerkracht en IB'er. Zij heeft diverse verlieservaringen van leerlingen en ouders ondersteund, geregeld in samenwerking met Esther.
Esther van de Pas heeft als leerkracht, intern en ambulant begeleider ervaring in zowel het regulier als speciaal onderwijs. Ze begeleidt leerlingen, gezinnen en onderwijsprofessionals in het omgaan met (naderende) verliessituaties.

# data[].attributes.attachment_link.title
Product - Verlies en verdriet op school. Wat nu?

# data[].attributes.attachment_link.description
ISBN 9789463173025 | 100 pagina's | Paperback | 1 2022 Iedereen komt in het leven in aanraking met verlies en verdriet. Of het nu gaat om het verlies van een lievelingsknuffel op jonge leeftijd, een echt scheidingssituatie van het verlies van een dierbare.

# data[].attributes.headline
Werkkaarten van richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming

# data[].attributes.subject
Werkkaarten van richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming

# data[].attributes.attachment_link.description
www.amsterdam.nl needs to review the security of your connection before proceeding.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Wat is stress? - Een op hol geslagen brandweercentrale

# data[].attributes.attachment_link.description
Als je veel moet doen in weinig tijd, kun je last krijgen van stress. Je lijf reageert alsof er brand is. Als de druk voorbij is, wordt je lijf weer rustig. Maar wat gebeurt er als de stress niet overgaat?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Lespakket

In het lespakket bij de serie worden de thema's identiteit, diversiteit en solidariteit behandeld op een laagdrempelige en speelse manier. De bijzondere karakters uit 'Lampje', zoals piraten en zeemeerminnen, maken grote burgerschapsbegrippen tastbaar en concreet. In zes lessen leren leerlingen wat hun eigen plek is in de wereld, hoe je opkomt voor elkaar en hoe je ten volle kunt zijn wie je bent. Dat zijn thema's die ook naadloos aansluiten bij de kernwaarden van het openbaar onderwijs: gelijkwaardigheid, vrijheid en ontmoeting.

Kracht van Lampje is een project op non-profitbasis. Het pakket kan tegen kostprijs besteld worden. Zo kan elke school en elke leerkracht belangrijke thema's zoals diversiteit op een aansprekende manier behandelen.

Kracht van Lampje in het kort

Lespakket met zes lessen voor groep 7 en 8, makkelijk in te passen in het rooster

De lessen zijn inclusief toegang om samen in de klas de serie te kijken

Korte voorbereiding door duidelijke handleiding

Dekt de onderdelen identiteit, diversiteit en solidariteit van de SLO-richtlijnen burgerschap

Sluit aan bij de kernwaarden van het openbaar onderwijs: gelijkwaardigheid, vrijheid en ontmoeting

Verschillende aansprekende werkvormen, zoals rollenspellen, visualisatie en creatieve opdrachten

De serie is vanaf 6 december ook los te bekijken op NPO Plus.

Meer informatie over Kracht van Lampje is te vinden op www.krachtbronnen.nl/krachtvanlampje.

# data[].attributes.attachment_link.title
Gratis lespakket bij tv-serie Lampje - Expertisepunt Burgerschap

# data[].attributes.attachment_link.description
In het lespakket bij de serie worden de thema's identiteit, diversiteit en solidariteit behandeld op een laagdrempelige en speelse manier. De bijzondere karakters uit 'Lampje', zoals piraten en zeemeerminnen, maken grote burgerschapsbegrippen tastbaar en concreet. In zes lessen leren leerlingen wat hun eigen plek is in de wereld, hoe je opkomt voor elkaar en hoe je ten volle kunt zijn wie je bent.

# data[].attributes.body
Deze kalender geeft een kind overzicht van activiteiten en veranderingen binnen de school.

# data[].attributes.body
Akwasi laat op zijn eigen creatieve, komische en inspirerende wijze kinderen van acht tot twaalf jaar kennismaken met mediteren.

# data[].attributes.attachment_link.description
Akwasi laat op zijn eigen creatieve, komische en inspirerende wijze kinderen van acht tot twaalf jaar kennismaken met mediteren.

# data[].attributes.body
De serie ‘Ok en Knul’ leert kleuters om hun gevoel te herkennen en benoemen. Ok en Knul laten zien dat emoties krachtige helpers zijn.

# data[].attributes.attachment_link.description
De serie 'Ok en Knul' leert kleuters om hun gevoel te herkennen en benoemen. Ok en Knul laten zien dat emoties krachtige helpers zijn.

# data[].attributes.body
Met kracht in je kop, een goed getrainde geest, kun je superveel bereiken! Je kunt jezelf overtreffen of meer zelfvertrouwen krijgen door optimistisch te zijn, of door bijvoorbeeld iets te doen wat je nooit hebt gedurfd. Maar hoe doe je dat precies? In de vijfdelige Klokhuis-serie Master je mind ontmoeten presentatoren Janouk, Sosha en Pascal inspirerende kinderen die op eigen kracht de strijd aangaan voor een betere wereld.

Elke aflevering staat in het teken van een van de elementen uit de positieve psychologie. Psycholoog Steven Pont legt uit hoe je deze elementen: optimisme, relaties, moed, idealisme en flow, kunt trainen. De afleveringen eindigen met praktische gym voor de geest, waarmee je wordt uitgedaagd om in vijf weken de beste versie van jezelf te worden. Doe je mee?

Vanaf 9 september vind je hier en de socialkanalen van Het Klokhuis tutorials met handige tips. Die helpen je om zelf te gaan gymmen met je geest! Dat kun je thuis doen, of met je klas. Voor docenten basisonderwijs is er bij elke aflevering een korte lesbrief gemaakt waarmee hun klas aan de slag kan met de vijf onderwerpen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Word de beste versie van jezelf: Master je mind!

Met kracht in je kop, een goed getrainde geest, kun je superveel bereiken! Je kunt jezelf overtreffen of meer zelfvertrouwen krijgen door optimistisch te zijn, of door bijvoorbeeld iets te doen wat je nooit hebt gedurfd. Maar hoe doe je dat precies? In de vijfdelige Klokhuis-serie Master je mind ontmoeten presentatoren Janouk, Sosha en Pascal inspirerende kinderen die op eigen kracht de strijd aangaan voor een betere wereld.

Elke aflevering staat in het teken van een van de elementen uit de positieve psychologie. Psycholoog Steven Pont legt uit hoe je deze elementen: optimisme, relaties, moed, idealisme en flow, kunt trainen. De afleveringen eindigen met praktische gym voor de geest, waarmee je wordt uitgedaagd om in vijf weken de beste versie van jezelf te worden. Doe je mee?

Vanaf 9 september vind je hier en de socialkanalen van Het Klokhuis tutorials met handige tips. Die helpen je om zelf te gaan gymmen met je geest! Dat kun je thuis doen, of met je klas. Voor docenten basisonderwijs is er bij elke aflevering een korte lesbrief gemaakt waarmee hun klas aan de slag kan met de vijf onderwerpen.
Vanaf 9 september 2021 elke donderdag om 18:45 uur op NPO Zapp.

Afspeellijst

Bekijk hier alle video's, sketches en tutorials van de serie 'Master je mind'.

Gifjes van Master je mind

Maak gebruik van alle 'Master je mind'-gifjes!
Je kunt de gifjes hier vinden, of zoek ze op via 'Master je mind' in je gifjes-app.

# data[].attributes.attachment_link.description
Met kracht in je kop, een goed getrainde geest, kun je superveel bereiken! Je kunt jezelf overtreffen of meer zelfvertrouwen krijgen door optimistisch te zijn, of door bijvoorbeeld iets te doen wat je nooit hebt gedurfd. Maar hoe doe je dat precies?

# data[].attributes.body
Als je weet dat het geluid van een schoolbel of het verheffen van je stem een trauma kan oproepen bij een leerling, ga je anders kijken naar zijn gedrag. Door middel van traumasensitief lesgeven kun je bij leerlingen uit bijvoorbeeld Oekraïne het gevoel van veiligheid en vertrouwen vergroten, zodat ze tot leren kunnen komen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Als je weet dat het geluid van een schoolbel of het verheffen van je stem een trauma kan oproepen bij een leerling, ga je anders kijken naar zijn gedrag. Door middel van traumasensitief lesgeven kun je bij leerlingen uit bijvoorbeeld Oekraïne het gevoel van veiligheid en vertrouwen vergroten, zodat ze tot leren kunnen komen.

"De kern van traumasensitief lesgeven (TSL), is dat je kijkt waar het gedrag van leerlingen vandaan komt. Doordat je inzicht krijgt in wat een leerling meemaakt, kun je zijn gedrag beter begrijpen", vertelt orthopedagoog Marjolein van den Berg, die alle leraren op VSO Heuvelrug College in Zeist jaarlijks een (opfris)training TSL geeft. De methodiek is in te zetten in iedere klas, omdat trauma een breed begrip is: van ouders die scheiden tot discriminatie, en van ziekte of overlijden tot oorlogsgeweld. "Een trauma is een onzichtbare koffer die leerlingen meedragen, waarin heftige gebeurtenissen en overtuigingen zitten die ervoor zorgen dat hun gedrag anders is."

Heftige emoties

Van den Berg geeft het voorbeeld van een leerling die heel boos reageert omdat hij in de kring de beurt niet krijgt. "Voor een leraar is dit een lastige situatie, maar je reageert anders als je weet waar dat gedrag vandaan komt. Een kind kan bijvoorbeeld thuis te maken hebben met verwaarlozing of armoede. Dat doet iets met de overtuigingen over hemzelf of over de mensen om hem heen. Een leerling kan dan gaan denken: ik ben niet belangrijk, ik doe er niet toe. Dan kan het niet krijgen van een beurt heftige emoties losmaken. Hij denkt op zo'n moment: zie je wel, ook voor mijn leraar ben ik niet belangrijk."

Minder machteloos

Het inzetten van TSL maakt dat je je als leraar op zo'n moment minder machteloos voelt, legt Van den Berg uit. "Heftig gedrag van leerlingen heeft invloed op jou als leraar. Die leerlingen doen echt een ander beroep op jou en dat kan ingewikkeld zijn. Zeker als je merkt dat de normale interventies - zoals een leerling even naar de rustruimte sturen - niet helpen. Door middel van traumasensitief lesgeven ga je beseffen dat deze leerlingen er niets aan kunnen doen. Daardoor realiseer je je ook dat het niet aan jou ligt."

Knak in vertrouwen

Hoewel je TSL altijd kunt toepassen, zijn er specifieke elementen waarmee je rekening kunt houden bij leerlingen uit Oekraïne. Hélène van Oudheusden is auteur van het boek Teaching Refugee Children. Zij adviseert leraren zich bij deze groep leerlingen te focussen op de kernwaarden veiligheid, vertrouwen en compassie. "Hun vertrouwen heeft een enorme knak gekregen. Want blijkbaar kan een buurland zomaar zeggen dat je niet mag bestaan. Het maakt dat ze hun gevoel van veiligheid moeten hervinden en dat ze in de klas moeten ontdekken: kan ik deze juf of meester vertrouwen?" Ook als je niet precies weet wat een leerling heeft meegemaakt, kun je je inleven in zijn wereld. "Misschien heeft de leerling geen contact met zijn vader, neef of opa en weet hij niet of hij ze ooit weer terug gaat zien. Deze kinderen zitten nog met duizend draadjes verbonden met hun thuisland, dat kost heel veel energie. Als je ze naar buiten ziet staren is dat niet omdat ze jouw verhaal niet interessant vinden."

Focus op wat wel kan

Hoe ernstig de situatie van een leerling ook is, met medelijden is hij niet geholpen. In plaats daarvan kun je de leerling en zijn ouders beter benaderen met compassie, legt Van Oudheusden uit. "Compassie straal je uit met je ogen, door de leerling echt te zien. Natuurlijk kun je tijdens een intake zeggen dat je het erg vindt wat er in zijn land gebeurt, maar dat hoef je niet vijf keer te herhalen. Focus op wat nu wel kan en ga uit van de weerbaarheid van een kind." Ook leerlingen uit Syrië en Afghanistan zijn gebaat bij compassie. "Die kunnen zich achtergesteld voelen, omdat zij niet altijd met open armen zijn ontvangen in Nederland. Het is fijn voor hen als je oog hebt voor hun situatie en hen helpt te kijken naar wat wel kan. Zo inspireer je kinderen om hun eigenwaarde te blijven voeden en te groeien ze als mens."

Meer weten?

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe je traumasensitief lesgeeft - Leraar24

# data[].attributes.attachment_link.description
Als je weet dat het geluid van een schoolbel of het verheffen van je stem een trauma kan oproepen bij een leerling, ga je anders kijken naar zijn gedrag. Door middel van traumasensitief lesgeven kun je bij leerlingen uit bijvoorbeeld Oekraïne het gevoel van veiligheid en vertrouwen vergroten, zodat ze tot leren kunnen komen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Steun helpt de veerkracht van kinderen te vergroten. Hoe werkt dat dan en wat kun jij als professional doen? Augeo Foundation heeft verschillende materialen die jou helpen bij je steun aan kinderen en ouders: de veerkracht-versterkers.

Interactieve animatie 'Visie op Veerkracht'

Deze interactieve animatie is een mini-cursus over veerkracht. Je komt erachter wat veerkracht is. Welke hulpbronnen veerkracht helpen versterken. En hoe die hulpbronnen verband houden met elkaar. Deze veerkracht-visie is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en geeft inzicht in de hulpbronnen waarop jij als professional invloed kan uitoefenen (de animatie werkt het beste op desktop, laptop of tablet).

Wil je meer weten of heb je een vraag?

Heb je niet kunnen vinden wat je zoekt, of heb je nog een vraag? Laat het hier weten, dan nemen we contact met je op.

# data[].attributes.attachment_link.description
Steun helpt de veerkracht van kinderen te vergroten. Hoe werkt dat dan en wat kun jij als professional doen? Augeo Foundation heeft verschillende materialen die jou helpen bij je steun aan kinderen en ouders: de veerkracht-versterkers. Deze interactieve animatie is een mini-cursus over veerkracht. Je komt erachter wat veerkracht is.

# data[].attributes.body
https://expeditieveerkracht.nl/modules/

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe versterk je op een effectieve manier de veerkracht van kinderen? Wat kun je nu doen in de klas en op je groep? Hoe help je kinderen een positief zelfbeeld te ontwikkelen? En hoe leer je ze met stress of tegenslag omgaan, zodat ze daar de komende jaren iets aan hebben?

# data[].attributes.body
Op deze website vind je ontzettend veel picto's die je kan gebruiken om stappenplannen, planningen of communicatie visueel te maken.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
pictogram visualisaties handicap andersvaliden bejaarden kinderen volwassenen picto tekening afbeelding pictos sclera bart serrien visu validen pictogrammen gratis download modem free images pictures disabled elder people youth problems problemen visualise help ondersteuning supporting support autisme spectrum stoornis asperger analfabeet laaggeletterd>
	<meta name=

# data[].attributes.body
Sociale veiligheid is essentieel voor een omgeving waarin leerlingen kunnen leren en groeien. Stichting School & Veiligheid is voortdurend bezig om informatie te geven, van advies te dienen, workshops en conferenties te organiseren en scholen en professionals met raad en daad bij te staan.

# data[].attributes.attachment_link.description
Stichting School & Veiligheid ondersteunt scholen bij het bevorderen van een sociaal veilig klimaat. Deskundig advies, helpdesk & training.

# data[].attributes.body
Je kan een gratis account aanmaken. Er staat veel materiaal op. Ook visuele stappenplannen voor conflicten op te lossen etc.

# data[].attributes.attachment_link.description
Leraren en organisaties delen hun lesmateriaal en -ideeën gratis met jou! Registreer op KlasCement en doorzoek tienduizenden leermiddelen voor alle vakken.

# data[].attributes.body
Overzicht met allemaal spellen met daarbij het doel en waar je aan werkt met de kinderen.

# data[].attributes.body
Met daarin ook veel suggesties voor spellen

# data[].attributes.headline
VOLGTIP: Youtube-kanaal Marcel van Herpen 

# data[].attributes.subject
VOLGTIP: Youtube-kanaal Marcel van Herpen 

# data[].attributes.attachment_link.description
Stichting School & Veiligheid ondersteunt scholen bij het bevorderen van een sociaal veilig klimaat. Deskundig advies, helpdesk & training.

# data[].attributes.headline
VOLGTIP: Opvoeding en onderwijs in 2 min.                            

# data[].attributes.subject
VOLGTIP: Opvoeding en onderwijs in 2 min.                            

# data[].attributes.attachment_link.description
Welkom op het kanaal Opvoeding & Onderwijs in 2 minuten! Wekelijks vind je hier inspiratie over opvoeding en onderwijs. In 2 minuten deel ik kennis, inzichten en tools die iedere student, leraar, leider en ouder kan ondersteunen in hun dagelijkse omgang met kinderen.
Wat is opvoeding eigenlijk? Ho…

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hoe helpt Augeo het primair onderwijs?

Hoe meer kennis je hebt over kindermishandeling en huiselijk geweld hoe beter je signalen herkent en weet wat je kan doen voor een kind. Voor het primair onderwijs hebben we diverse online cursussen op maat over werken met een meldcode, die vormen de basis. Maar ook bijvoorbeeld de cursussen 'Steun bieden in de klas', 'Communiceren over geweld' en praktische online gespreksoefeningen. Daarnaast organiseren we allerlei initiatieven die gericht zijn op veerkrachtbevordering bij kinderen: bijvoorbeeld lessen in 'Levenskunde', Expeditie Veerkracht en Zomerkansen.

Je kunt kiezen op welke manier jij, of beter nog het hele team, je kennis wil bevorderen over dit thema en zo écht het verschil kan maken voor een kind.

Vasthouden én toepassen van de kennis

Om leerkrachten, pedagogisch professionals en directeuren echt te kunnen helpen bij hun steun aan kwetsbare kinderen, is er meer nodig dan online scholing. Je moet je kennis bijhouden en toepassen, anders zakt het weg. Gelukkig kan dat op efficiënte en leuke manieren! Zo is er bijvoorbeeld de app waarbij je iedere dag een tip, weetje, video of vraag krijgt waarmee je het onderwerp top-of-mind houdt. Het gratis online Augeo Magazine biedt achtergrondverhalen en inspirerende interviews en er is bijvoorbeeld de onderwijsspecial ' Veilig - Kraak de Meldcode '.

Dit kan jou of je school ook verder helpen

Augeo werkt nauw samen met brancheorganisaties voor het onderwijs, denkt mee over het handelingskader voor scholen over omgaan met de meldcode, en initieert allerlei projecten. Een voorbeeld daarvan is Handle with Care. Handle with Care is een samenwerking tussen Veilig Thuis, scholen en leerplicht. Met behulp van deze samenwerking is er, na een ingrijpend incident, binnen 24 uur steun op school voor het kind. Simpel, snel en in een vertrouwde omgeving. Twee andere voorbeelden zijn de campagnes Kind Centraal en Expeditie Veerkracht, bedoeld om écht te luisteren naar kinderen en hen veerkrachtiger te maken. Om goed te weten waar jij als professional in het primair onderwijs behoefte aan hebt, zorgen we dat we zelf ook goed op de hoogte blijven. Zo deden we bijvoorbeeld onderzoek naar de impact van de coronacrisis op gezinnen waar huiselijk geweld speelt.

Een lidmaatschap of een losse cursus?

Bestaat jouw organisatie uit 20 of meer medewerkers? Kies dan voor een lidmaatschap. De prijs hangt af van het maximum aantal gebruikers en de duur. Tevens krijg je toegang tot meerdere cursussen en extra oefeningen. Eventueel kan het lidmaatschap (in overleg) op maat gemaakt worden. Wil je minder dan 20 medewerkers scholen, of is het voor jezelf? Kies dan een losse cursus uit onze catalogus.

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe meer kennis je hebt over kindermishandeling en huiselijk geweld hoe beter je signalen herkent en weet wat je kan doen voor een kind. Voor het primair onderwijs hebben we diverse online cursussen op maat over werken met een meldcode, die vormen de basis.

# data[].attributes.attachment_link.title
Online omgangsvormen: wat doe je wel/niet op internet

# data[].attributes.attachment_link.description
Sociale media kunnen heel leuk zijn. Maar hoe ga je online met elkaar om? Welke verantwoordelijkheid heb je daar zelf in? Waar liggen de grenzen van online gedrag? Wat deel je wel, wat niet en waarom (niet)? En hoe ga je in gesprek over grensoverschrijdend gedrag op internet en op sociale media?

# data[].attributes.headline
Ongewenste beelden gaan viraal.Wat te doen?

# data[].attributes.subject
Ongewenste beelden gaan viraal.Wat te doen?

# data[].attributes.attachment_link.title
Ongewenste beelden gaan viraal. Wat te doen? - Kennisnet

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe moet een school reageren als er ongewenste beelden rondgaan? En hoe kan een school problemen voorkomen?

# data[].attributes.headline
Sociale veiligheid op school en internet

# data[].attributes.subject
Sociale veiligheid op school en internet

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pesten via internet en sociale media noemen we ook wel online pesten of cyberpesten . Dat kan zijn:

Uitschelden of buitensluiten op WhatsApp en sociale media;

Aanmaken van een nepprofiel;

Doorsturen van een (bewerkte) naaktfoto of -filmpje;

Haatreacties achterlaten;

Hacken of wachtwoorden stelen.

Anoniem pesten

Online pesten is vaak makkelijk want je kunt het anoniem doen. Zo weet je niet wie het doet.

Pesten via sociale media doet net zoveel pijn als pesten in real life!

Wat kun je doen tegen online pesten?

Weet wat je deelt

Voorkom problemen en controleer je instellingen. Heb je alles op 'Privé' staan?

Voeg geen mensen toe die je niet kent, ook al ben je nog zo nieuwsgierig.

Denk goed na voordat je wat deelt of stuurt! Eenmaal gepost of gedeeld kun je het namelijk niet zo makkelijk weer terugdraaien.

Ik word online gepest

Als je op internet gepest wordt zijn er een aantal dingen die je kunt doen:

Verzamel bewijsmateriaal - maak screenshots en sla ze op.

Praat erover met iemand die je vertrouwt bijvoorbeeld je ouders, vrienden of juf of meester. Als bewijs kun je de screenshots laten zien.

Rapporteer kwetsende berichten via de rapporteerfunctie. Lees hier hoe je dat doet op Instagram en op Snapchat. Je kunt je vrienden vragen hetzelfde te doen.

Word je gechanteerd, bedreigd of gaat het om (bewerkte) naaktfoto's? Blijf er niet mee zitten! Zoek hulp bij iemand die je vertrouwt en ga naar Helpwanted voor meer informatie.

Voor meer informatie en handige tips ga naar Meldknop.nl.

In dit filmpje van MediaMasters en Pestweb krijg je nog meer tips bij online pesten:

# data[].attributes.attachment_link.description
Pesten via internet en sociale media noemen we ook wel online pesten of cyberpesten . Dat kan zijn: Uitschelden of buitensluiten op WhatsApp en sociale media; Aanmaken van een nepprofiel; Doorsturen van een (bewerkte) naaktfoto of -filmpje; Haatreacties achterlaten; Hacken of wachtwoorden stelen. Online pesten is vaak makkelijk want je kunt het anoniem doen.

# data[].attributes.headline
ALLEMAAL MEE over een gezin met twee moeders

# data[].attributes.subject
ALLEMAAL MEE over een gezin met twee moeders

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Over het boek

Allemaal Mee gaat over de avonturen van Jesse, Roos en Mijke. In 15 speelse verhalen word je meegenomen met een gezin met twee mama's.

Bij het boek horen kleurplaten, een memoryspel, recepten en een lesbrief voor leerkrachten. De extra's vind je op de website van www.hannyebbers.com

Over de auteur

Hanny Ebbers was jarenlang leerkracht in het basisonderwijs. Toen ze wilde voorlezen uit een boek over kinderen die opgroeien in een gezin met twee vaders of twee moeders ontdekte ze dat die er (destijds) niet was. Dus besloot ze zelf zo'n boek te schrijven.

"Wanneer wij vinden dat iedereen zichzelf mag zijn, moeten we zorgen voor een omgeving, die kinderen al op jonge leeftijd laat zien hoe divers de wereld en de liefde zijn." (Hanny Ebbers)

Specificaties

Titel: Allemaal Mee
Auteur: Hanny Ebbers
Illustrator: Esther van Casteren
ISBN: 9789090353609
Jaar van uitgave: 2022
website: www.hannyebbers.com

# data[].attributes.attachment_link.description
Allemaal Mee gaat over de avonturen van Jesse, Roos en Mijke. In 15 speelse verhalen word je meegenomen met een gezin met twee mama's. Bij het boek horen kleurplaten, een memoryspel, recepten en een lesbrief voor leerkrachten. De extra's vind je op de website van www.hannyebbers.com Hanny Ebbers was jarenlang leerkracht in het basisonderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Onderstaande Gendi-tips helpen je om het thema op een goede, veilige manier te integreren in je les. Bekijk ook de tips van Rutgers in: Veilig een les geven over gender en seksuele diversiteit.

1. Onderzoek wat jouw leerlingen willen weten en leren.

Voor zo'n onderzoekje kun je bijvoorbeeld een vragendoos in de klas zetten waar de leerlingen (anoniem) vragen in kunnen stoppen. Daarna kan een open kringgesprek gevoerd worden. Je kunt ook een anoniem vragenuurtje organiseren. Regelmaat is belangrijk, zodat leerlingen zich veilig (gaan) voelen om iets ter sprake te brengen of te vragen. Sluit aan bij de ontwikkeling van je leerlingen: probeer te achterhalen wat ze al weten over de herkenning van eigen emoties, diversiteit, vriendschap, relaties en seksualiteit en ook over seksuele en genderdiversiteit. Heb je een leerling in de klas van wie je weet dat deze lhbti+ is? Informeer eerst óf en hóe deze een les hierover wil ervaren. Forceer niets, er zijn meerdere manieren om bij alle leerlingen aandacht te geven aan deze onderwerpen.

In goed onderbouwde lesmethodes zit vaak een element waardoor je tegemoetkomt aan de wensen van je leerlingen. De module Lang Leve de Liefde is bijvoorbeeld opgebouwd op basis van vragen en behoeften van leerlingen en docenten. Onder de tabjes 'Lesmaterialen' en 'Kennis & inspiratie' vind je erkende interventies.

2. Bouw de les op, zodat deze aansluit bij de ontwikkeling en kennis van leerlingen.

Wanneer je weet hoe je leerlingen zich verhouden tot gender- en seksuele diversiteit, kun je beter werken aan een goede opbouw. Als je aansluit bij de sociaal-emotionele ontwikkeling van je leerlingen hoeven niet steeds alle kanten van de onderwerpen expliciet besproken of herhaald te worden.

Een goede basis vormen algemene lessen over je emoties leren herkennen (onderbouw) of omgangsvormen en het fijn hebben met elkaar. Daar kan het niet bij blijven omdat je daarmee laat merken dat gender- en seksuele diversiteit niet bespreekbaar zijn. En dat creëert onveiligheid. Wees je tegelijkertijd bewust van de beginsituatie van de leerlingen vanuit hun thuisopvoeding. Die kan nog sterker dan anders van je vragen om eerst op zoek te gaan naar gedeelde waarden. Methoden die uitgaan van respect voor identiteit of diversiteit kunnen hierbij helpen. Onder de tabjes 'Lesmaterialen' en 'Kennis & inspiratie' vind je tips, tools en erkende interventies die je hiervoor kunt gebruiken.

3. Bereid je voor op de les, met oog voor je eigen vaardigheden en ervaring.

Een goede relatie met de leerlingen en een veilige sfeer is voorwaarde voor een goed gesprek over een gevoelig onderwerp. Aan het begin van een schooljaar zul je merken dat je andere dingen kunt doen en bespreken dan later in een schooljaar. Maak een bewuste keuze wanneer jij hier les over wilt geven. Je kunt gebruik maken van handige 'aanhaakmomenten', zoals Paarse Vrijdag of de Week van de Lentekriebels in maart. Je kunt ook een toepasselijk actueel onderwerp aangrijpen dat de leerlingen bezighoudt.

Als de sfeer in de klas veilig is, kun je als docent met de juiste methode al heel goed aan de slag. De voorbereiding is belangrijk, zodat je kunt anticiperen op eventuele lastige vragen, hoe je daar mee omgaat en alvast na te denken wat je zelf wel en niet wilt delen.

Zoek naar erkende lesmethoden waarin concrete handvatten staan voor hoe je het kunt aanpakken. Bij lesmaterialen en inspiratie vind je tips, tools en erkende interventies die je hiervoor kunt gebruiken.

Houd de voorlichting informatief en maak het niet te bijzonder.

Leg uit dat iedereen gelijk is en gelijk wordt behandeld.

Zorg voor een leeslijst van boeken met thema's rond seksualiteit en seksuele diversiteit.

Houd elke les relatief kort.

Kies er bewust voor om al dan niet lhbti+-voorlichters uit te nodigen voor een gastles, in aanvulling op je eigen les (zie hiervoor tip 10).

Wees als leerkracht altijd aanwezig bij een gastles.

Bepaal het startpunt (gezien verschillen in culturele achtergrond, leeftijd en onderwijsniveau).

Stel de doelen niet te hoog.

Zorg voor herkenning; laat leerlingen eventueel eigen ervaringen vertellen.

Werk in kleine groepen.

Laat de leerlingen anoniem hun vragen stellen.

Houd het licht, maak het niet te zwaar. Bijvoorbeeld door het gebruik van humor.

Integreer de onderwerpen van gender- en seksuele diversiteit binnen een leerlijn van bredere thema's als vriendschap, relaties en eigen keuzes maken.

4. Bereid het gesprek voor dat tijdens de les kan ontstaan.

Voorbereiding is het halve werk. Bedenk daarom vooraf antwoorden op vragen als:

Wat zouden deze onderwerpen bij déze leerlingen oproepen?

Hoe is de groepsdynamiek in deze klas bij gevoelige onderwerpen?

Hoe zien deze leerlingen mij met betrekking tot deze onderwerpen?

Wat heb ik zelf nog extra nodig?

Bedenk welk type gesprek je wilt voeren en welke docentrol(len) je hierbij wilt spelen.

5. Richt je op het bevorderen van empathie

Lessen die empathie en het verminderen van vooroordelen bevorderen, werken het best. Bij het jonge kind is het belangrijk je te richten op diens eigen primaire emoties en het herkennen daarvan. Deze kinderen maken op deze manier een opstap naar het tonen van empathie en het herkennen van emoties van een ander, omdat ze (kunnen) denken dat anderen dezelfde emoties hebben. Toch is bekend dat kinderen zich al vanaf 4-5 jaar kunnen verplaatsen in een ander. Dit gaat steeds gemakkelijker en beter naarmate ze ouder worden Zie hiervoor: https://www.kis.nl/sites/default/files/opgroeien_zonder_vooroordelen-def.pdf [Pagina 21 en 26]. en zich beter kunnen verplaatsen in een ander. Dan werkt een les die specifiek gericht is op de bevordering van empathie beter dan één die gaat over kennis of correctie van vooroordelen.

6. Verminder vooroordelen

Ook lessen over het verminderen van vooroordelen werken. Denkbeeldig contact is een geschikte methode, waarbij leerlingen zich kunnen indenken dat ze een kind ontmoeten die anders is dan zij. Ook dit kan al in de onderbouw Bron: website Gezonde Kinderopvang. . Geschikte vormen daarvoor zijn het vertellen van een eigen verhaal, het tonen van een video of filmfragment, het bekijken van een theatervoorstelling of het bekijken, lezen of laten voorlezen van boeken met een lhbti+-karakter. Je kunt ook denken aan een lhbti+-gastles. Zie hiervoor tip 10.

7. Bevorder je impact met een doorlopende leerlijn.

Één les is al goed. Maar veel meer effect heeft een doorlopende leerlijn. Verschillende momenten op de dag - en ieder vak Wat voorbeelden:
Bij wereldoriëntatie kan het onderwerp behandeld worden in het kader van diverse leefstijlen en verschillende groepen in de samenleving.
Bij geschiedenis kun je het met elkaar hebben over dat je vroeger eigenlijk alleen maar hoorde van mannen die 'ridders' waren en vochten in de oorlog, maar hoe zat dat echt? En is dat nog steeds zo? Je kunt hierbij kijken naar het leger van nu, en bijvoorbeeld naar vrouwen die vroeger verkleed als man meestreden.
Bij natuur en techniek kun je praten over verschillen in verliefdheid en dat voortplanting niet per se nodig is als doel van de liefde.
Bij vakken als beeldende vorming en tekenen kun je de volgende opdracht doen: observeer elkaar en tekenen elkaar na. Hierna voer je een gesprek in de klas over de tekeningen: heb je iemand nu 'helemaal' kunnen tekenen? Alleen de buitenkant, maar kun je ook aan de buitenkant zien hoe iemand zich van binnen voelt? Waaraan kun je dit wel of niet zien? Dit zou kunnen leiden tot een gesprek over bijv. Het verschil tussen geslacht en genderidentiteit en seksuele oriëntatie. - kunnen directe aanleiding geven tot een les over gender- en seksuele diversiteit.

Door het onderwerp op verschillende momenten en op verschillende manieren aan te kaarten, blijven de lessen beter hangen bij leerlingen. Bovendien hangen de onderwerpen samen met een web van waarden en normen, waar je alleen tijdens de schooljaren van leerlingen aan kunt werken. Daarvoor is het belangrijk te weten aan welke doelen je met de leerlingen wil werken.

Ben je op zoek naar erkende interventies die je kunt inzetten tijdens je les? Kijk dan onder het tabje 'Lesmaterialen'.

8. Informeer de ouders over de lessen en de visie omtrent dit thema.

Informeer gedragen visie Lees meer over het belang van de visie van de school: ouders over lessen die je geeft over maatschappelijk gevoelig liggende onderwerpen, zoals gender- en seksuele diversiteit. Het is belangrijk om hen goed op de hoogte te houden, hen het beleid en de visie van de school kenbaar te maken, te informeren over de inhoud van de lessen en eventueel ook informatie te geven over dit thema. Soms zullen ouders het niet eens zijn met het beleid of de visie van de school. Onthoud hierbij dat de ouders de school kiezen met een visie die past bij hun waarden. Het hebben van een https://www.schoolenveiligheid.nl/kennisbank/ouders-als-partners-in-schoolveiligheid/ als school kan helpen bij het in gesprek gaan met ouders hierover. Het werkt het beste als respect voor gender- en seksuele diversiteit is ingebed in de visie en waarden van de school.

9. Ga bewust om met stereotyperende situaties in je lesmethodes.

Haak er eens op in als je in je lesmethode stereotyperende situaties ziet. Voorbeelden van vader en moeder, man-vrouw huwelijken of mannen die bouwvakker zijn en vrouwen die het huishouden doen. Dit kun je gemakkelijk omzeilen door er variatie in aan te brengen. Vandaag gebruik je een man-vrouw huwelijk in de les als voorbeeld, maar volgende week twee mannen die een kind adopteren.

Een concrete aanleiding kan een passage zijn in je vaste lesmethode. Veel methodes gaan alleen over het reflecteren op diversiteit en uitwisselen van meningen. Dat is niet voldoende voor het werken aan een positieve houding (laat staan het bevorderen van pro-sociaal gedrag). Een goede les gaat verder dan bespreekbaarheid en geeft expliciet aandacht aan het nuanceren van man/vrouw-rollen en stereotypen.

Onder de tabjes 'Lesmaterialen' en 'Kennis & inspiratie' vind je tips, tools en erkende interventies die je kunt gebruiken.

10. Ga bewust om met een gastles.

Gastlessen kunnen erg waardevol zijn, bijvoorbeeld als er een ervaringsdeskundige aan het woord is. Zo iemand zorgt voor representatie van lhbti+-personen en vergroot de beeldvorming van leerlingen. Wel is het goed om het niet bij die ene gastles te houden. Werk er naartoe en praat erover na. Bouw er een project omheen, geef voorbereidende lessen, en/of bouw de gastles uit tot een reeks van op elkaar aansluitende gastlessen. Advies is dan ook om als leraar zelf bij de gastles aanwezig te zijn. Zo weet je wat er behandeld is, en kun je er bij situaties waar nodig op teruggrijpen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Het thema opnemen in je les (po) - Gendi

# data[].attributes.attachment_link.description
Onderstaande Gendi-tips helpen je om het thema op een goede, veilige manier te integreren in je les. Bekijk ook de tips van Rutgers in: Veilig een les geven over gender en seksuele diversiteit. 1. Onderzoek wat jouw leerlingen willen weten en leren.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Leerlingen doen en ontdekken van alles online. Ze ontmoeten er andere mensen, houden contact met vrienden en familie, krijgen een blik op de andere kant van de wereld, gamen, maken filmpjes en nog veel meer. Media hebben dus een grote invloed op hun leven, identiteit en welzijn. Hoe gaan leerlingen daar op een gezonde manier mee om? Welke rol spelen de school en ouders en verzorgers hierbij? Effectief werken aan mediawijsheid vraagt om educatie. Hoe pak je dat aan?

Bepaal met welke leerdoelen je begint

Het is handig om te bepalen aan welk aspect van mediawijsheid je het eerst wilt werken. Media kunnen leerlingen op het mentale, lichamelijke én sociale vlak beïnvloeden. Wat hebben jouw leerlingen nodig om media op een zo gezond mogelijke manier te leren gebruiken?

Wil je leerlingen bewust maken van de gevolgen van beeldschermgebruik voor hun ogen? Of wilt je hen inzicht geven in de invloed van media op hun nachtrust of concentratievermogen? Misschien werk je liever eerst aan een ergonomisch gezonde houding of aan een digitale balans. Of aan hoe je online op een veilige en respectvolle manier met elkaar en elkaars privacy omgaat. Bijvoorbeeld omdat je merkt dat veel leerlingen nieuwe contacten online aangaan, dat er weleens ruzies online ontstaan of dat leerlingen online veel met elkaar delen. Zulke onderwerpen dragen bij aan mediawijsheid. En dat helpt leerlingen om media op een gezonde manier te gebruiken - mentaal, lichamelijk én sociaal.

Zet Gezonde School-activiteiten in

Bepaal waar je aan wilt werken binnen het thema Mediawijsheid. En maak vervolgens in het lesprogramma gebruik van erkende Gezonde School-activiteiten. Zo kun je leerlingen laten reflecteren op hun gedrag online. Welk effect heeft dat op een ander? En hoe houd je relaties online voor iedereen leuk? Of maak leerlingen bewust van hun zithouding. Kies bijvoorbeeld een van deze Gezonde School-activiteiten:

# data[].attributes.attachment_link.title
Effectief werken aan mediawijsheid in het primair onderwijs: educatie

# data[].attributes.attachment_link.description
Leerlingen doen en ontdekken van alles online. Ze ontmoeten er andere mensen, houden contact met vrienden en familie, krijgen een blik op de andere kant van de wereld, gamen, maken filmpjes en nog veel meer. Media hebben dus een grote invloed op hun leven, identiteit en welzijn.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Vraag naar gedachten en gevoelens

Het praten over gevoelens over de scheiding kan lastig en spannend zijn voor jongeren. Er is vaak al zoveel stress of ruzie dat veel jongeren niemand tot last willen zijn. Dit kan ervoor zorgen dat ze minder snel iets vertellen over zichzelf. Daardoor worden ze misschien minder goed gezien door anderen. Aandacht voor zichzelf vragen in een lastige periode kan een flinke uitdaging zijn. Houd hier rekening mee en vraag jongeren naar hun gedachten en gevoelens.

Je verplaatsen in de jongere

Jongeren zullen hun verhaal sneller met je delen wanneer zij merken dat je echt interesse hebt en dat je hun ideeën en gevoelens belangrijk vindt. Het helpt als je geen oordeel geeft over de situatie. Realiseer je dat iedere scheiding voor een kind een ervaring van verlies is. Er is verlies op verschillende terreinen: de vanzelfsprekendheid van een gezin te zijn en het vertrouwen in de liefde tussen ouders. Ook veranderen er praktische zaken: er komt een regeling wanneer ze bij de ene en bij de andere ouder zijn. Soms moeten ouders allebei verhuizen en heeft dat effect op het contact met vrienden en school. Heb daar oog voor.

Welke vragen kan ik stellen?

Oog hebben voor de unieke situatie van jongeren doe je door ernaar te vragen, erkenning te geven aan dit verlies en de gevoelens die dit met zich meebrengt te normaliseren. Een voorbeeld:

'Veel jongeren in jouw situatie zijn soms boos of verdrietig. Dat is logisch. Sommige jongeren hebben het gevoel dat erover praten de dingen soms alleen maar erger maken, heb jij dat ook?'

Verken wie de jongeren in hun netwerk hebben om mee te praten. Om de drempel te verlagen voor die jongeren die snel het gevoel hebben een ander tot last te zijn, kan het soms helpen om een teken of symbool af te spreken. De jongere kan jou dit laten weten zonder te hoeven vragen of je tijd hebt.

Hoe kan ik naar een jongere luisteren?

Ook kan het zijn dat jongeren helemaal niet zo goed weten hoe ze zich voelen en het lastig vinden om erover te praten. Een jongere vertelt daarover:

'Dat mijn ouders uit elkaar gingen had ik niet zien aankomen. Toen ze het mij en mijn broertjes en zusjes vertelden, voelde ik heel veel en tegelijkertijd helemaal niks. Mijn verdriet zou waarschijnlijk te veel zijn. Ik voelde me ook verantwoordelijk voor het verdriet voor de anderen en heb mijn eigen gevoelens weggestopt. Ik had in die periode graag iemand gehad die echt aan mij vroeg hoe het nu met mij ging en ook echt luisterde naar mijn verhaal.'

Luisteren lijkt misschien makkelijk maar is een van de moeilijkste gesprekstechnieken. Wat ons vaak in de weg staat om echt goed te luisteren is onze 'reparatiereflex'. We willen dingen vaak meteen oplossen omdat we de pijn van het kind weg willen nemen. Daardoor slaan we een stap over: er op dat moment zijn voor de jongere. Echt luisteren begint bij aandacht geven aan wat er op dat moment speelt en, misschien nog wel belangrijker, om te verduren dat er niet een pasklaar antwoord of oplossing hoeft te zijn. Deze grondhouding kan je helpen om te ontspannen en dat helpt de jongere ook.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wat is volgens jongeren belangrijk in hulp bij scheiding?

# data[].attributes.attachment_link.description
Het praten over gevoelens over de scheiding kan lastig en spannend zijn voor jongeren. Er is vaak al zoveel stress of ruzie dat veel jongeren niemand tot last willen zijn. Dit kan ervoor zorgen dat ze minder snel iets vertellen over zichzelf. Daardoor worden ze misschien minder goed gezien door anderen.

# data[].attributes.body
Deze kalender geeft een kind overzicht van activiteiten en veranderingen binnen de school.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een dierbare verliezen, ouders die gaan scheiden of een uithuisplaatsing. Het zijn ingrijpende gebeurtenissen waar kinderen mee te maken kunnen krijgen en die invloed hebben op hun gevoel van vertrouwen en veiligheid. Leerlingen die rouwen hebben daarom behoefte aan steun en begrip van de mensen om hen heen. Rouwexpert Simone Janssen geeft tips voor het in de klas omgaan met rouw en verlies.

Wanneer er iets ingrijpends gebeurt in het leven van kinderen zijn volwassenen geneigd kinderen te beschermen en ze weg te houden van de pijn. Dat zegt jeugdhulpverlener Simone Janssen, die veel ervaring heeft met rouwverwerking bij kinderen en jongeren. Soms zijn volwassenen bang om dingen op te rakelen, zelf emotioneel te worden, of het kind emotioneel te zien worden. Maar kinderen hebben juist informatie van volwassenen nodig om te begrijpen wat er is gebeurd en wat dat betekent voor nu en in de toekomst. Ze hebben steun en begrip nodig om de heftige gevoelens en gedachten waarmee ze ineens te maken krijgen een plek te kunnen geven. Er zijn verschillende manieren waarop je in de klas kunt omgaan met rouw en verdriet. Janssen deelt vijf tips:

1. Luister naar de leerling

Het onderwerp bespreekbaar maken kan tijdens een kringgesprek, maar lang niet elke leerling wil over zijn verlies en verdriet praten. Respecteer dat en luister goed naar de leerling als hij eraan toe is om erover te vertellen. Dat kan ook een-op-een zijn. Janssen: "Talige kinderen kunnen hun gevoelens makkelijker verwoorden. Minder talige leerlingen kunnen hun emoties misschien op een andere manier kwijt. Richt bijvoorbeeld een herinneringshoekje in waar de leerling tastbare herinneringen zoals een foto kan neerzetten."

2. Heb oog voor de situatie

Geef een leerling tijdens de rouwperiode extra persoonlijke aandacht en laat blijken dat zijn verdriet er mag zijn. "Ook na die eerste periode is het belangrijk om oog te houden voor de situatie van de leerling", zegt Janssen. Hier kun je de klas ook bij betrekken. Laat leerlingen zien dat er verschillende thuissituaties zijn en dat dat oké is. Pas opdrachten hier eventueel op aan. "Stel: je geeft leerlingen de opdracht om hun huis te tekenen, bespreek dan dat je ook in meerdere huizen kunt wonen omdat je ouders bijvoorbeeld gescheiden zijn. Uiteraard mogen deze leerlingen meer huizen tekenen."

3. Schakel hulp van buitenaf in

Rouwverwerking kan per situatie en per leerling verschillen, dat maakt het complex. Daarom is het niet gek om hulp van buitenaf in te schakelen. "Zoek bij jou in de buurt een trainer of therapeut in rouw en verlies", adviseert Janssen. "Die kan leraren hierin trainen of zelf met leerlingen aan de slag gaan. Zij bieden vaak verschillende werkvormen aan en kunnen kijken welke vorm het beste aansluit bij de situatie en de leerling."

In onderstaande video zie je hoe een rouwtherapeut een jongen begeleidt die zijn vader verloor:

4. Stel een rouwprotocol op

Een overlijden komt misschien niet vaak voor op school, maar juist daarom vindt Janssen het belangrijk dat elke school een rouwprotocol heeft. Ook hier kan een rouwtherapeut bij helpen. "Zet kort en bondig - 1 A4'tje is genoeg - op papier hoe je als school handelt bij een ingrijpende gebeurtenis. Wat is nodig? Wie staat aan het roer? Welk intern of extern zorgteam biedt ondersteuning? Als je een draaiboek hebt klaarliggen, loop je niet achter de feiten aan.

5. Werk samen met thuis

Sla de handen ineen met ouders en/of verzorgers. Bespreek hoe het thuis gaat en hoe jullie kunnen samenwerken om de leerling te ondersteunen. Tijdens een periode van rouw kunnen de leerprestaties een tijdje wat minder zijn, maak daar geen groot ding van. Janssen: "Je kunt wel samen met ouders en/of verzorgers een stip op de horizon zetten. Bespreek waar jullie over twee maanden willen staan en evalueer dat ook met elkaar."

Meer weten?

# data[].attributes.attachment_link.title
Omgaan met rouw en verdriet in de klas? Deze tips helpen je op weg - Leraar24

# data[].attributes.attachment_link.description
Leraren kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de rouw- en verliesverwerking van leerlingen in hun klas. Lees in dit artikel hoe je leerling in een rouwproces goed begeleidt.