# data[].attributes.headline
Toespraak Tom in de tuin van de pastorij...

# data[].attributes.subject
Toespraak Tom in de tuin van de pastorij...

# data[].attributes.headline
7 mei - Bravo voor Kees die ons liet weten dat hij klaar was. 

# data[].attributes.subject
7 mei - Bravo voor Kees die ons liet weten dat hij klaar was. 

# data[].attributes.body
Morgen wordt ze aangesloten...

# data[].attributes.attachment_caption
De ploeg: verhuis van Hotel Binnenhof nr Beisem (Maria Theresiastraat, Leuven) (bedden x 8, tafels, stoelen, zetels, TVs, donsdekens, hoofdkussens, ....)

# data[].attributes.headline
Hieronder vind je wat alternatieve stemmen rond deze oorlog. 

# data[].attributes.subject
Hieronder vind je wat alternatieve stemmen rond deze oorlog. 

# data[].attributes.headline
5 mei - Het bad is klaar! Dankzij Bart en Jan

# data[].attributes.subject
5 mei - Het bad is klaar! Dankzij Bart en Jan

# data[].attributes.body
Met dank aan Arne voor het toilet - en voor de sympathieke korting vanwege STG voor de kraan- en binnenwerk.

# data[].attributes.headline
Hoe kijkt de rest van de wereld naar deze oorlog? 

# data[].attributes.subject
Hoe kijkt de rest van de wereld naar deze oorlog? 

# data[].attributes.body
In gesprek met Jago Kosolosky, hoofdredacteur van MO*

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe kijken Afrika en de Golfstaten naar de oorlog in Oekraïne?

# data[].attributes.attachment_link.description
Listen to this episode from Vranckx & Byloo on Spotify. In maart stemde de wereld overweldigend voor een VN-resolutie die Rusland opriep om de oorlog in Oekraïne te beëindigen. De hele wereld? Nee. Onder andere 17 Afrikaanse landen en vier uit het Midden-Oosten onthielden zich.

# data[].attributes.body
EERSTE WERKTITEL

# data[].attributes.body
Samen maken we van de Pastorij een nest voor mensen op de vlucht. Wat gestart is als het initiatief van enkelen (Beisem Bruist en VZW3008) groeit uit tot een prachtig project van velen.

Met dank aan de Kerkfabriek die De Pastorij in bruikleen geeft.

We proberen alles zo duurzaam mogelijk te doen. We hebben nog bijna niets aangekocht!

# data[].attributes.attachment_caption
Op bezoek bij de zusters. We krijgen er kasten, servies, een ronde tafel, een uitschuifbare tafel,een salontafel, een aantal kookpotten en....een melkkannetje👍

# data[].attributes.attachment_caption
Ziehier de arm van superman - alias Louis Clerix (Binnenstraat)

# data[].attributes.body
1500 FLYERS werden verspreid in 6 routes over Beisem en omstreken.

Respons: bijna 50 mails: mensen die willen klussen, willen bijdragen, iets te geef hebben, willen storten, ....

# data[].attributes.attachment_caption
Met dank aan Lisette en Erik voor de soep en meer

# data[].attributes.body
Geert

# data[].attributes.body
Lisette en Erik zorgden voor al het lekkers

# data[].attributes.attachment_caption
Lisette en Erik soigneerden iedereen met lekkers....

# data[].attributes.attachment_caption
Tom en Karin: inventaris maken - wat hebben we al? Wat is er nog nodig? 

# data[].attributes.attachment_caption
Gordijnen, meten en plooien - Cindy en Bea

# data[].attributes.headline
Wassen van al het beddengoed en de gordijnen

# data[].attributes.subject
Wassen van al het beddengoed en de gordijnen

# data[].attributes.body
Momenteel 'in progress' ....

# data[].attributes.body
Wil je je inzetten als vrijwilliger of buddy voor de bewoners van De Pastorij? Via de link hierboven kan je je registreren.

Wat houdt buddyschap in? Het gaat over ondersteuning in het dagelijks leven, als vertaler, om hen te begeleiden, ...Als je je registreert dan neemt Lies uit Herent contact op met jou om te verkennen hoe jij kan bijdragen.

Voor een groot gezin van 8 personen is een 5-tal buddies oké.

# data[].attributes.body
Nik en ik zijn op vakantie tot 17 mei. Aangezien we zo goed als naast de pastorij wonen, ligt het voor de hand dat wij ons steentje bijdragen. Ze kunnen dus zeker bij ons terecht. Bovendien kennen we Jaçek en Anja die goed Russisch spreken. Zij willen ook helpen.

# data[].attributes.headline
Is er nog plaats voor een vredesperspectief in tijden van oorlog? 

# data[].attributes.subject
Is er nog plaats voor een vredesperspectief in tijden van oorlog? 

# data[].attributes.attachment_link.title
#2: Ondanks alles: vrede. by Alles Wordt Beter

# data[].attributes.attachment_link.description
In deze aflevering gaat host Tjhoi Ng Sauw in gesprek met Merel Selleslach van Pax Christi. Over de oorlog in Oekraïne en over de vrede. Merel pleit voor de-escalatie en vindt dat de reguliere media hier te weinig aandacht aan besteedt. Wat staat er ons te doen vanuit een vredesperspectief? En is er nog plaats voor dat vredesperspectief in tijden van oorlog?

# data[].attributes.headline
Hoe kan journalistiek recht doen aan de waardigheid van mensen op de vlucht? 

# data[].attributes.subject
Hoe kan journalistiek recht doen aan de waardigheid van mensen op de vlucht? 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op de Internationale Dag van de Persvrijheid gaat alle aandacht naar het vrijwaren van goede journalistiek, en terecht. Toch draait MO* het perspectief vandaag om. Onze vraag: hoe kan journalistiek recht doen aan de waardigheid en de ervaring van mensen op de vlucht? Een gesprek met drie journalisten die door de ogen van vluchtelingen naar grenzen, keuzes en smokkelaars keken. 'Je wint aan betrokkenheid en levert in op afstandelijkheid.'

Er is geen toekomst meer in Afghanistan. Tot die harde vaststelling kwam Omar in 2015, de tolk met wie de Canadese journalist Matthieu Aikins jarenlang had samengewerkt in Afghanistan. Aikins besliste op dat moment om zijn vriend en medewerker te vergezellen op de vluchtroute van Kaboel naar Europa.

Aikins sprak voldoende Dari om geloofwaardig te klinken als vluchtende Afghaan, kende voldoende van de stad en het land om de vragen van migratieambtenaren te beantwoorden. Zijn Canadees-Japanse afkomst gaf hem bovendien een voorkomen dat gelezen kon worden als Hazara (een minderheidsgroep in Afghanistan, red.). Matthieu Aikins werd Habib, de journalist een vluchteling.

Hij schreef hun gezamenlijke vluchtervaring neer in De Tolk van Kabul. Het verhaal deed me meteen denken aan artikels die we in 2015 bij MO* publiceerden. Journalist Toon Lambrechts, die als een van de eersten over de Balkanroute berichtte, dook toen onder bij een groep vluchtelingen en deelde hun nachtelijke onzekerheden en tochten door grensbossen.

MO*journalist Pieter Stockmans voegde zich bij een familie van Koerdische Syriërs die hij een jaar eerder bij hen thuis had leren kennen. Hij wachtte met hen in Turkije op de kans om naar de Griekse eilanden over te steken en vergezelde hen door de Balkan, op weg naar veiligheid in België.

Matthieu Aikins was in Amsterdam voor een rondje interviews naar aanleiding van de publicatie van De tolk van Kabul. Toon Lambrechts voegde zich bij het interview vanuit zijn vaste thuisbasis Thessaloniki, in Griekenland. Pieter Stockmans bevond zich die dag op de Roemeens-Oekraïense grens. Door late wijzigingen in de agenda van Aikins lukte het niet om Stockmans mee aan de digitale tafel te krijgen. Ik belde hem na zijn terugkeer uit oorlogsgebied.

Onderdompelingsjournalistiek

Het was een radicale beslissing: Matthieu Aikins zou zijn paspoort achterlaten en afstand doen van het privilege om te kunnen reizen naar alle landen waar Omar probeerde binnen te raken. Hij wou de kwetsbaarheid van de vluchtelingen niet alleen beschrijven maar ook ervaren en dus delen.

Van privilege raak je niet zo makkelijk af, blijkt uit zijn verhaal. Aikins schortte ook de journalistieke afstand op - ook al vinden we die in de regel noodzakelijk om betrouwbaar werk te kunnen leveren.

'Undercoverjournalistiek betekent dat je er weloverwogen voor kiest mensen en instanties te misleiden, om betere informatie te vinden.'

Dat was een heel bewuste keuze, zegt hij: 'De manier waarop vlucht- of migratieverhalen meestal gebracht worden, legt de klemtoon bijna uitsluitend op de ellende, het lijden en de gevaren.'

'Die donkere kant is heel reëel, maar het leven van vluchtelingen blijft ook onderweg veel ruimer en rijker, met momenten van opwindend avontuur, andere van ontspanning en humor, vele van verveling en wachten.'

Door deel te worden van de reis als Habib, als medevluchteling, kreeg Aikins ook toegang tot die andere kant van het vluchtelingenleven.

Wat ik in het gesprek immersive journalism of onderdompelingsjournalistiek noem, beschouwt Aikins gewoon als een vorm van undercoverjournalistiek. 'Dat betekent dat je er weloverwogen voor kiest om mensen en instanties te misleiden, omdat je gelooft daardoor betere informatie te vinden en te kunnen doorgeven.'

Pieter Stockmans zegt dat hij er altijd heel goed over gewaakt heeft dat hij zelf géén deel werd van het verhaal, maar zijn positie als observator maximaal behield. 'Zelfs als je mee aanschuift bij de onderhandelingen met smokkelaars ben je niet echt deelnemer. Je doet alsof.'

Dat klinkt afstandelijker dan het in werkelijkheid was. Stockmans zat dagenlang in de woonkamer waar vader, moeder en kinderen de ene lege dag aan de andere breiden. Hij stond aan het bestelbusje dat het gezin naar de stormachtige Turkse kust voerde, waar ze die avond in een rubberen bootje zouden stappen. Hij deelde de uitputtende tocht door Europa en mocht mee als er met smokkelaars onderhandeld werd.

De rationele vluchteling

'Wat ik geleerd heb door die onderdompeling,' zegt Stockmans, ' is dat vluchten een zaak is van voortdurende twijfel, uitstel, overleg, afwachten en afwegen van pro's en contra's. En als de knoop uiteindelijk doorgehakt wordt, is dat een rationele keuze.'

Dat onderstreept ook Aikins: vluchtelingen maken weloverwogen keuzes en behouden meestal zelf de controle over wat ze wel of niet doen, ondanks alle verhalen over mensensmokkelaars als de nieuwe slavenhandelaars. 'We moeten loskomen van de emotionele benadering die vluchtelingen ziet als hulpeloze slachtoffers en smokkelaars als geboefte.'

'Zonder gesloten grenzen is er geen markt voor smokkelaars.'

Journalist Matthieu Aikins

Het is veel nuttiger, zegt hij, om beide groepen te beschouwen als de rationele actoren die ze in werkelijkheid zijn. 'Smokkelaars zijn handige zondebokken, natuurlijk. Vooral voor politici die pleiten voor strengere grenscontroles.'

'Maar eigenlijk worden de zaken omgekeerd: smokkelaars en hun handel in mobiliteit vormen niet de oorzaak van migratie. Ze zijn het gevolg van overheidsbeleid dat legale migratie onmogelijk maakt. Zonder gesloten grenzen is er geen markt voor smokkelaars. En hoe strenger de grenscontroles worden, hoe hoger de prijzen die smokkelaars kunnen rekenen voor hun diensten.'

Stockmans: 'Wat mensensmokkel echt betekent, hoe die functioneert en hoe mensen ermee omgaan kan je pas beginnen te beschrijven als je aanwezig was tijdens de gesprekken. En voordat je aanwezig kan zijn, moet je het vertrouwen van de mensen op de vlucht krijgen.'

Bij Aikins ontstond dat vertrouwen gedurende zijn jarenlange samenwerking met Omar. Bij Stockmans begon het verhaal een jaar eerder in het Syrische Afrin. Hij bouwde vertrouwen op dankzij blijvende contacten. Bij Toon Lambrechts was het een kwestie van kortere contacten en een onverwacht aanbod om mee te trekken.

Grenzen zien er anders uit

'Vervolgens moet je van de redactie de tijd krijgen om tijd te verdoen', lacht Pieter Stockmans. 'Want vluchten is vaak wachten. Uitstel. Overleggen en twijfelen. Nietsdoen.'

Vaak dagenlang zat hij in een woonkamer terwijl er niets gebeurde. 'Maar net in die "verloren tijd" ontstaan gesprekken binnen het gezin. Bijvoorbeeld over de twijfels die maar niet willen wijken, over de olijfbomen die niet achtergelaten kunnen worden, over de kinderen die onderwijskansen moeten krijgen.'

'Grenzen zorgen ervoor dat gewone mensen plots opgejaagd en vervolgd worden, dat vluchtelingen voortvluchtigen worden.'

'Mensen kunnen je dat achteraf in een interview wel vertellen, maar het gewicht ervan ervaar je toch maar echt door bij hen aanwezig te zijn. De undercoveraanpak, die je toelaat om aanwezig te zijn in de schaduwwereld van vluchten, asiel en migratie, is noodzakelijk om letterlijk te zien en te ervaren wat vluchten doet met mensen.'

Aikins: 'Door deel te worden van het leven van vluchtelingen begreep ik hoe de wereld eruitziet als je door de andere kant van de telescoop kijkt. Dan zie je grenzen niet langer als wettelijke constructies die bedoeld zijn om naties of inwoners te beschermen, maar als hindernissen voor mensen die bescherming zoeken.'

'Grenzen zorgen ervoor dat gewone mensen plots opgejaagd en vervolgd worden, dat vluchtelingen voortvluchtigen worden. Je krijgt op die manier ook een andere kijk op de wet en op het breken van wetten, op de moraliteit van "illegaliteit".'

De journalist is ook maar een mens

'Op sommige momenten val je uit de rol van journalist en reageer je als betrokken mens', geeft Pieter Stockmans toe. Omdat hij zag hoe smokkelaars beloften deden die onwaarschijnlijk waren, bracht hij het vluchtelingengezin in contact met een Griekse mensenrechtenorganisatie.

Toon Lambrechts heeft sowieso geen petjes die hij makkelijk kan wisselen, reageert hij: 'Nu ben ik een journalist, straks ben ik een mens, zo werkt dat niet voor mij. Ik ben altijd mijn menselijke, empathische zelf. En dus besteed ik op reportage vaak meer tijd aan het bijstaan van mensen dan aan het verzamelen van informatie. Toen ik in 2015 berichtte vanop de Balkanroute, logeerden er op een bepaald moment negen mensen in mijn huis die hier, in Thessaloniki, op straat waren komen te staan.'

Als ik Aikins vraag welke journalistieke basisprincipes je niet mag loslaten, hoe diep je ook in een verhaal duikt, antwoordt hij: do no harm. 'Dat geldt voor je omgang met anderen, maar uiteindelijk ook voor jezelf. Het klinkt eenvoudig, maar op een bepaald moment werd mij de zorg toevertrouwd voor een Afghaanse minderjarige op Lesbos. Dat is niet waar je als journalist op voorbereid bent. Op dat moment moet je beslissingen nemen als mens, niet als journalist.'

Toon Lambrechts is het eens met Aikins, zowel wat betreft het vermijden van schade als de complexiteit daarvan: 'Alleen al jouw aanwezigheid kan mensen ertoe aanzetten om zaken te doen die ze in andere omstandigheden misschien niet zouden doen. Verder moet je je strikt houden aan wat er gebeurt en niet zwichten voor de verleiding om ervaringen van anderen toe te voegen aan je eigen verhaal om het zo sterker en spannender, of gewoon vollediger te maken.'

Eén perspectief is niet eenzijdig

'Jezelf onderdompelen in de realiteit van vluchten zorgt ervoor dat je wint aan betrokkenheid en dus inlevert aan afstandelijkheid. In het verhaal dat je brengt, staan de ervaringen van de mensen met wie je op pad was uiteraard centraal', zegt Pieter Stockmans.

Maar wat dan met andere perspectieven: de kijk van de wet of van een bevolking die zich wil afschermen van mondiale migratiebewegingen? Is het nodig om alle visies weer te geven in berichtgeving over migratie? En lukt dat nog als je zelf zo betrokken geraakt bent?

'Een inleefverhaal is bijna noodzakelijk "eenzijdig". Daarom moeten zulke verhalen geflankeerd worden met duidende stukken.'

Matthieu Aikins vindt dat niet onmogelijk, maar heeft het niet geprobeerd in De tolk van Kabul, 'omdat het perspectief van Europa al meer dan voldoende aandacht krijgt. Ik geef dus één perspectief. Daarin probeer ik zo echt en eerlijk mogelijk te zijn, zonder te vervallen in het romantiseren van mensen of hun vlucht.'

Toon Lambrechts nuanceert: 'Tussen de staat en de vluchtelingen zijn er nog wel wat meer perspectieven te geven. Neem de ervaringen van de inwoners van Lesbos, Chios en Samos. Hun leven is gewoon niet meer hetzelfde. Vooral omdat ze, samen met de opgesloten vluchtelingen, aan hun lot worden overgelaten door de verdedigers van wet en orde, van grenzen en bewaking. Hun ervaring verdient meer zichtbaarheid in onze verhalen.'

Stockmans benadert de vraag op zijn eigen, naar volledigheid strevende manier: 'Om in zo'n verhalend artikel in te breken met de mening van beleidsverantwoordelijken of experts, vind ik heel moeilijk. Zo'n inleefverhaal is dus bijna noodzakelijk "eenzijdig".'

'Daarom vind ik het wel belangrijk om zulke verhalen te flankeren met duidende artikels. Daarin kunnen die andere stemmen wel op een evidente manier aan bod komen. Als journalist moet je de lezer zo veel mogelijk het hele beeld tonen, maar je hoeft of kunt dat zelfs niet altijd binnen één stuk doen. Daarvoor zijn dossiers interessant, of gewoon volgehouden berichtgeving over een thema.'

Journalistiek, geen voyeurisme

Journalisten kijken altijd naar buiten, zelden in de spiegel. Toch vraag ik me af wat ze over zichzelf geleerd hebben door bijvoorbeeld maandenlang Habib te zijn op de vluchtroute naar Europa, of door stukken van de vluchtroute te delen met een vluchtelingengezin?

Matthieu Aikins zegt dat hij een beter inzicht gekregen heeft in zijn relatie tot de mensen over wie hij bericht. 'Voorheen had ik toch vaak het gevoel een voyeur te zijn in het bestaan van andere, kwetsbare mensen. Door deel te worden van dat bestaan, zijn die afstand en die last grotendeels weggevallen.'

'Ik maak blijkbaar gebruik van de journalistieke opdracht als een harnas dat me beschermt tegen onmenselijkheid of uitzichtloosheid.'

Voor Toon Lambrechts was deze ervaring een verhevigde vorm van de journalistiek die hij anders bedrijft, en die heeft hem al vaker 'confronteerde met wat we wel weten, maar nauwelijks beseffen: hoe makkelijk en comfortabel onze levens in het Westen wel zijn, hoeveel zaken we vanzelfsprekend vinden terwijl ze dat voor de meerderheid van de mensheid helemaal niet zijn. Reizen, bijvoorbeeld. Ik heb hier in Griekenland heel goede vrienden, maar zij zitten vast in dit land terwijl ik elke grens over kan telkens als ik dat wil.'

En Pieter Stockmans leerde dat hij blijkbaar gedurende lange tijd heel betrokken en aanwezig kan zijn bij mensen in heel kwetsbare situaties, zonder zelf onderuit gehaald te worden. 'Het besef dat je dingen ziet, hoort en meemaakt die van groot belang zijn voor de bredere samenleving houdt mij dan recht en gefocust.'

'Ik weet dat ik op zulke momenten de verantwoordelijkheid heb om letterlijk het medium te zijn: de brug tussen de ervaringen van vluchtelingen en de Belgische burgers die zich geen voorstelling kunnen maken van wat "vluchten" werkelijk is. Om dat te kunnen doen, maak ik blijkbaar gebruik van de journalistieke opdracht als een harnas dat me beschermt tegen de onmenselijkheid of uitzichtloosheid waarin ik me dan bevind.'

Tijdens de lange reis van het gezin via Turkije, Griekenland en de Balkan begon Stockmans' harnas in Oostenrijk barsten te vertonen. 'We kwamen alweer in een massa wachtende mensen terecht en plots trof de uitzichtloosheid van de tocht voor zoveel mensen me zo hard, dat ik brak en begon te wenen. Het is belangrijk dat die menselijkheid zo nu en dan de afstandelijkheid doorbreekt. Maar het is ook belangrijk dat de afstand het meestal haalt, want anders wordt journalistiek werk onmogelijk.'

Aan Mattieu Aikins vraag ik ten slotte of hij, na de tocht en het schrijven van zijn boek, een boodschap heeft voor Europese politici en beleidsverantwoordelijken.

Daar moet hij niet lang over denken: 'Ik weet dat er geen makkelijke antwoorden zijn, maar politici en beleidsverantwoordelijken zouden toch echt een einde moeten stellen aan de toenemende militarisering van de Europese buitengrenzen en het geweld dat daarmee samenhangt. Daarnaast hoop ik dat ze beseffen dat de migratie- en vluchtelingencrisis niet zal ophouden of verminderen zolang de extreme ongelijkheid op de wereld niet aangepakt wordt.'

De artikels van Pieter Stockmans en Toon Lambrechts zijn na te lezen op MO.be

De tolk van Kabul door Matthieu Aikins
is uitgegeven door Alfabet Uitgevers
368 blzn. ISBN 978 90 2134 120 0

# data[].attributes.attachment_link.title
'Soms moet je beslissingen nemen als mens, niet als journalist'

# data[].attributes.attachment_link.description
Op de Internationale Dag van de Persvrijheid draaien we het perspectief om: hoe kan journalistiek recht doen aan de waardigheid en de ervaring van mensen op de vlucht? Een gesprek met drie journalisten die door de ogen van vluchtelingen keken naar grenzen, smokkelaars en keuzes.

# data[].attributes.headline
‘Oekraïne heeft de oorlog eigenlijk al gewonnen, omdat we aan de hele wereld laten zien dat wij samen sterk zijn.’

# data[].attributes.subject
‘Oekraïne heeft de oorlog eigenlijk al gewonnen, omdat we aan de hele wereld laten zien dat wij samen sterk zijn.’

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Door de oorlog in Oekraïne moesten al ruim tien miljoen mensen er hun thuis ontvluchten. Het merendeel van hen verlaat Oekraïne niet. Ze zoeken hun toevlucht in de relatief veilige steden in het westen van het land. Fotografe Tessa Kraan trok naar de stad Tsjernivtsi, op een uur van de grens met Roemenië. 'Oekraïne heeft de oorlog eigenlijk al gewonnen, omdat we aan de hele wereld laten zien dat wij samen sterk zijn.'

Een pand in het centrum van Tsjernivtsi, vroeger gebruikt voor bijeenkomsten en optredens, is nu getransformeerd tot het Hoofdkwartier voor de Vrijwilligers van de Oekraïense Defensie. In de planmatige chaos ordenen zo'n honderd vrijwilligers hier een constante toestroom van vrachtwagens vol donaties. Alles wordt later doorgestuurd naar andere delen van Oekraïne.

Bijna elke kamer is tot de nok toe gevuld met dozen vol medicijnen, voedsel, of militair materiaal. Ook elke beschikbare vierkante meter ruimte in gangen en traphallen is in gebruik genomen. Er valt zoveel te sorteren en ieder werkt alsof elke druppel zweet een aantal zorgen doet verdwijnen. Veel vrijwilligers zijn zelf nog niet lang geleden gevaarlijkere regio's ontvlucht. Ze dragen de ravage die ze zagen met zich mee.

Tsjernivtsi telde voor de oorlog meer dan 200.000 inwoners. Daar zijn nu nog ongeveer 100.000 mensen op de vlucht bijgekomen. De meeste mensen slapen in vluchtelingencentra of hotels en rekenen momenteel op financiële reserves. Meer en meer mensen worden afhankelijk van voedselhulp naarmate de oorlog langer duurt.

'Als we bommen horen, gaan we naar de kelder'

Yulia Gritsku-Andriesh (36) zette haar hulporganisatie Help Ukraine Romania op bij het begin van de crisis. Ze heeft twee jonge kinderen, behaalde een doctoraat als econome en werkt naast haar vrijwilligerswerk ook voor een internationale organisatie. We zitten met haar in de wagen op weg naar Tsjernivtsi. De telefoongesprekken over donaties volgen elkaar in sneltempo op.

Als ze over haar vrijwilligerswerk vertelt, wordt de dubbele lading druk op haar schouders duidelijk. Ze runt niet alleen een netwerk van meer dan vijftig vrijwilligers dat intussen meer dan zevenhonderd ton hulpgoederen vanuit Roemenië naar de meest getroffen gebieden in Oekraïne vervoerde, ze moet ook proberen omgaan met een oorlog die haar land verwoest.

Bij thuiskomst in Tsjernivtsi vliegen Victoria (10) en Theodore (8) hun moeder in de armen. Sinds het begin van de oorlog houdt Yulia zich dag en nacht bezig met de organisatie. 'De kinderen krijgen de laatste tijd iets minder aandacht. Ik was net alweer drie dagen weg van huis. We proberen ze zoveel mogelijk te beschermen tegen informatie over de oorlog en het gewone leven niet tot stilstand te laten komen. We gaan bijvoorbeeld nog iedere week zwemmen.'

'Als we bommen horen, gaan we naar de kelder.'

Maar Yulia merkt dat ze weten wat er aan de hand is. 'Victoria is al wat ouder en is bang. En Theodore komt dagelijks af met een nieuw liedje over de oorlog, over hoe Poetin verslagen gaat worden. Ik heb geen idee waar hij ze hoort.'

Hoewel Tsjernivtsi tot nog toe van lucht- en grondaanvallen bespaard is gebleven, wordt de stad bijna dagelijks opgeschrikt door het luchtalarm. Wanneer het alarm luidt, getuigt de routine van Theodore en Victoria van een maand ervaring. Theodore trekt een sprintje naar boven om de ramen te sluiten en de lichten uit te doen, Victoria doet hetzelfde beneden en binnen enkele momenten zitten ze met een dekentje en een zaklamp in de hand onder de trap. 'Als we bommen horen, gaan we naar de kelder.' Veronica weet wat van haar verwacht wordt.

De hulpgoederen die door verschillende organisaties worden verzameld, moeten vanaf Tsjernivtsi nog vervoerd worden naar zwaar belegerde steden als Tsjernihiv, Charkov, Marioepol. Deze steden ten oosten van Kiev liggen zwaar onder vuur. Mensen verschuilen zich nog steeds in kelders. Verschillende chauffeurs zetten dagelijks hun leven vrijwillig op het spel om Oekraïne te doorkruisen.

Tandarts Volodymyr Berehovyi (36) reed meermaals op eigen initiatief naar de regio rond Kiev met voedsel en munitie in een truck die hij speciaal daarvoor heeft aangeschaft. Op dag één van de oorlog vluchtte hij zelf van Kiev naar Tsjernivtsi. Twee dagen later reed hij de urenlange file van vluchtelingen vanuit de hoofdstad alweer tegemoet. Dit keer met een bus vol hulpgoederen en munitie bestemd voor Zjytomyr, ten zuiden van Kiev.

'Het was een aaneengesloten rij auto's van Tsjernivtsi naar Zjytomyr, ik heb in mijn leven nog nooit zoveel auto's bij elkaar gezien. Normaal duurt de rit van Kiev naar Tsjernivtsi acht uur. Toen hebben mensen er drie dagen over gedaan. Nadat ik de spullen had afgegeven, overnachtte ik in Zjytomyr. De volgende ochtend werd de stad gebombardeerd en vielen er doden.'

Onderweg krijgen chauffeurs te maken met vernielde infrastructuur, militaire blokkades en een gebrek aan brandstof. Wanneer er iets aan de wagen scheelt, moeten de chauffeurs dat zelf zien op te lossen. Vaak zijn er geen garages meer te vinden waar men kan helpen.

'Tijdens de rit draag ik een kogelwerend vest en ben ik constant bang. Je probeert met de beschikbare informatie de veiligste weg te vinden en een inschatting te maken over waar de Russische troepen zich bevinden. Maar je weet het nooit helemaal zeker. Bij een Oekraïense militaire wegblokkade heb ik eens veertig minuten met mijn handen in de lucht gestaan omdat men dacht dat ik een Russische spion was. De dag erna ben ik ze gaan bedanken. Nu weet ik tenminste hoelang ik mijn handen in de lucht kan houden.' (lacht)

Volodymyrs luchtige toon en grappen passen niet bij de gebeurtenissen waarover hij vertelt. Op de vraag hoe hij zich voelt bij dit alles, antwoordt hij resoluut: 'Daar denk ik niet over na, ik heb er geen tijd voor. Het is een kwestie van tijd voor we deze oorlog winnen. We hebben eigenlijk al gewonnen, omdat we aan de hele wereld laten zien dat wij Oekraïners samen sterk zijn.'

Het leven van weleer lijkt een verre herinnering in Tsjernivtsi. De stad was voor de oorlog niet van groot belang, noch wat de economie, omvang of bevolking betrof.

Maar vandaag is Tsjernivtsi dankzij de vrijwilligers een van de belangrijkste steden voor de bevoorrading van het leger en de distributie van hulpgoederen. Marina, een andere vrijwilligster, legt me de rol van de stad haarfijn uit: 'Wij zijn de motor die Oekraïne draaiende houdt.'

# data[].attributes.attachment_link.title
'Wij zijn de motor die Oekraïne draaiende houdt'

# data[].attributes.attachment_link.description
Door de oorlog in Oekraïne moesten al ruim tien miljoen mensen er hun thuis ontvluchten. Het merendeel van hen verlaat het land niet. Ze zoeken hun toevlucht in de relatief veilige steden in West-Oekraïne en dragen er hun steentje bij. 'Het is een kwestie van tijd voor we deze oorlog winnen.'

# data[].attributes.headline
Oekraïne als testlabo voor desinformatie

# data[].attributes.subject
Oekraïne als testlabo voor desinformatie

# data[].attributes.body
Dit artikel verscheen op MO*.be in verschillende talen, ook in het Oekraïens en het Russisch. Prompt werd MO* doelwit van een cyber attack uit St Petersburg...

# data[].attributes.attachment_link.title
Factchecker Olga Joerkova: ‘Oekraïne is al acht jaar een testlabo voor desinformatie’

# data[].attributes.attachment_link.description
Rusland gebruikt desinformatie om politieke en militaire doelen te bereiken. De Oekraïense journaliste Olga Joerkova volgt die strategie al lange tijd nauwgezet op. Ze kon daardoor trends ontwaren en zelfs de toekomst voorspellen. ‘Het lijkt erop dat het Kremlin het Syrische scenario volgt.’