# data[].attributes.headline
Παναγιώτης Ηλιόπουλο

# data[].attributes.body
Παναγιώτης Ηλιόπουλος

# data[].attributes.attachment_link.description
O ηρωισμός μέσα από τη ζωγραφική του Ευγένιου Ντελακρουά, του Νικολάου Γύζη και άλλων μεγάλων καλλιτεχνών

# data[].attributes.headline
Παναγιώτης Ηλιόπουλο

# data[].attributes.body
Παναγιώτης Ηλιόπουλος

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Αν προσπαθούσαμε, στο διάβα των αιώνων της πολεμικής ιστορίας να ανακαλύψουμε το πιο ταιριαστό όπλο στην ψυχοσύνθεση και τη νοοτροπία του Έλληνα, αυτό θα ήταν σίγουρα το πυρπολικό.Η κινούμενη αυτή βόμβα ήταν προϊόν επινοητικότητας και απαιτούσε ιδιαίτερη δεξιοτεχνία και τόλμη στον χειρισμό της.

Δεν είναι τυχαίο λοιπόν που το πυρπολικό στα χέρια των Ελλήνων ναυτικών του 1821 εξελίχθηκε σε ένα τρομερό πολεμικό μέσο.

Ήδη από την αρχή του Αγώνα έγινε σαφές ότι η υπεροχή του τουρκικού στόλου απέναντι στον ελληνικό από πλευράς αριθμού και μεγέθους πλοίων αλλά και οπλισμού ήταν καταθλιπτική.
Η ισχύς αυτή των Τούρκων τους ωθούσε να επιδιώκουν αναμετρήσεις κατά παράταξη, όπου μπορούσαν να αναπτυχθούν όλα τα πλοία και να επιτεθούν από απόσταση με το πυροβολικό τους. Από την άλλη πλευρά, τα μικρά ελληνικά πλοία υπερείχαν σε χειριστική ικανότητα και ευκινησία. Την τέχνη των ελιγμών είχαν, ως γνωστό, αποκτήσει οι Έλληνες από τα προεπαναστατικά ακόμη χρόνια όταν με τα σιτοκάραβά τους διασπούσαν τους ναυτικούς αποκλεισμούς στα λιμάνια της Μεσογείου. Όμως οι ελιγμοί και η επιδεξιότητα των ελληνικών πληρωμάτων δεν ήταν αρκετά για να τους χαρίσουν τη νίκη. Απαιτείτο επιθετική στρατηγική και προς το σκοπό αυτό συνέβαλε το πυρπολικό, το οποίο ως πολεμικό μέσο εκμηδένισε στην κυριολεξία την υπεροχή του εχθρού.

Πέρα όμως από τις επιτυχημένες προσβολές του εχθρού η μεγαλύτερη ίσως επιτυχία των πυρπολικών εντοπίζεται στον ψυχολογικό τομέα. Είναι δεκάδες οι περιπτώσεις κατά τις οποίες και μόνο η εμφάνιση του ανορθόδοξου αυτού όπλου της Επανάστασης ήταν αρκετή για να σπείρει τον πανικό στις τάξεις των Τούρκων και να παραλύσει κάθε σκέψη τους για εμπλοκή σε ναυμαχία.

Οι Πυρπολητές του 1821

Με τη λέξη "πυρπολητής" εννοούμε τον κυβερνήτη του μπουρλότου, ο οποίος ήταν και ο τελευταίος που το εγκατέλειπε αφού του είχε ήδη βάλει φωτιά. Τις ιερές σκιές, όσων τα ονόματα μας διέφυγαν, παρακαλούμε να μας συγχωρήσουν. Τα πυρπολικά, φυσικά, είχαν και πληρώματα τα οποία, όπως γίνεται αντιληπτό, δεν μπορούν λόγω χώρου να αναφερθούν:

Δημήτριος Παπανικολής

Ένας από τους πιο γνωστούς πυρπολητές του 1821. Γεννήθηκε στα Ψαρά το 1790 και από μικρός επιδόθηκε στο ναυτικό επάγγελμα σαν μέλος των πληρωμάτων των σκαφών του πατέρα του Γεωργίου, ο οποίος ασχολείτο με το θαλάσσιο εμπόριο. Με την έκρηξη της Επανάστασης εξόπλισε κατάλληλα το ιδιόκτητο πλοίο του και το έθεσε στη διάθεση της Βουλής των Ψαρών. Σύντομα, όμως, στράφηκε στα πυρπολικά με τα οποία και επρόκειτο να μεγαλουργήσει. Ήταν άλλωστε αυτός που προσέφερε την πρώτη τέτοιου είδους νίκη στη θάλασσα.

Την Παρασκευή 27-5-1821, δύο πυρπολικά, ένα με κυβερνήτη τον Παπανικολή και ένα με τον επίσης Ψαριανό Γεώργιο Καλαφάτη, επιτέθηκαν στο τουρκικό δίκροτο "Μπεχτάς Καπτάν" ("Κινούμενο Όρος") στα νερά της Ερεσσού της Λέσβου. Του Καλαφάτη, εξαιτίας της ατελούς κατασκευής του, απέτυχε να μεταδώσει το πυρ στο εχθρικό σκάφος και κάηκε μάταια. Του Παπανικολή, όμως, καλύτερα κατασκευασμένο, κόλλησε στην πλώρη του και οι φλόγες μεταδόθηκαν στον οθωμανικό κολοσσό και τον ανατίναξαν καθώς εξεράγη η πυριταποθήκη του. Περισσότεροι από 1.000 Οθωμανοί βρήκαν τον θάνατο.

Στη συνέχεια και μέχρι τον Ιούλιο του 1821, ο Παπανικολής με το ιδιόκτητο πλοίο του έλαβε μέρος σε επιχειρήσεις στα μικρασιατικά παράλια. Μετά την καταστροφή της Χίου και το κάψιμο της τουρκικής ναυαρχίδας από τον Κανάρη και της υποναυαρχίδας από τον Πιπίνο στις 7-6-1822, ο οθωμανικός Στόλος αναχώρησε από το νησί της μαστίχας και κατέπλευσε στη Λέσβο. Εκεί στάλθηκαν εναντίον του, στις 15 Ιουνίου από τα Ψαρά, τα πυρπολικά του Παπανικολή και του Υδραίου Γεωργίου Τζερεμέ. Δυστυχώς, όμως και πριν προλάβουν να επιτεθούν, οι αντίπαλοι, τρομοκρατημένοι από τις μέχρι τότε απώλειες, απέπλευσαν και κατέφυγαν στην ασφάλεια του Ελλησπόντου. Έτσι τα δύο πυρπολικά επανήλθαν στα Ψαρά.

Κατά την καταστροφή της πατρίδας του, τον Ιούνιο του 1824, ο Παπανικολής ήταν κυβερνήτης ενός από τα εννέα πυρπολικά που είχαν ετοιμάσει οι Ψαριανοί με σκοπό να επιτεθούν στον εχθρικό στόλο. Δυστυχώς όμως τα πράγματα εξελίχθηκαν με τον γνωστό άσχημο τρόπο που είχε σαν αποτέλεσμα την εξαφάνιση του βορειοανατολικού ναυτικού προμαχώνα της Επανάστασης.
Ο ήρωας διασώθηκε υπό δραματικές συνθήκες και με το πυρπολικό του κατέφυγε στις Σπέτσες.

Με τη λήξη της Επανάστασης και τη δημιουργία του ελληνικού κράτους, ο Παπανικολής επέστρεψε στο ναυτικό εμπόριο με ιδιόκτητο σκάφος. Άσκησε το επάγγελμα μέχρι το 1833 και με την έλευση του Όθωνα η πολιτεία αγόρασε το πλοίο του. Τον Μάιο του 1846 τοποθετήθηκε πρόεδρος του Ναυτοδικείου, θέση που κράτησε μέχρι το θάνατό του το 1855. Πέθανε σε ηλικία 65 ετών.

Το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό, τιμώντας τον, έδωσε το όνομά του σε τρία υποβρύχιά του. Το πρώτο ήταν το περίφημο που έδρασε κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και του οποίου ο πυργίσκος διατηρείται και είναι τοποθετημένος εμπρός από το Ναυτικό Μουσείο Ελλάδος στη Ζέα του Πειραιά. Το δεύτερο υπηρέτησε στον στόλο από το 1972 έως το 1992 και το τρίτο παρελήφθη μόλις πριν λίγο καιρό και ενετάχθη στις τάξεις του Ναυτικού.

Κωνσταντίνος Νικόδημος

Γεννήθηκε στα Ψαρά το 1796. Κατά το πρώτο έτος της Επανάστασης έλαβε μέρος σε δευτερεύουσας σημασίας ναυτικές επιχειρήσεις. Ταυτόχρονα ασχολείτο με τη μετασκευή σκαφών σε πυρπολικά, έχοντας ως δάσκαλο των πρωτοπόρο Ιωάννη Δημολίτσα, τον γνωστό Πατατούκο. Κατά την καταστροφή της Χίου, το 1822, ήταν μέλος του πληρώματος του πλοίου του συμπατριώτη του Αναγνώστη Ανδρέου Παπά, με το οποίο έσπευσαν να διασώσουν όσους κυνηγημένους κατοίκους του μυροβόλου νησιού μπόρεσαν.
Τον Ιούνιο του 1823 έλαβε μέρος στη μεγάλη επιθετική επιχείρηση των Ψαριανών στα παράλια της Μικράς Ασίας. Απεστάλη, μάλιστα, ως αντιπρόσωπός τους, για να διαπραγματευθεί με τους Τούρκους την απελευθέρωση των αιχμαλωτισθέντων Οθωμανών έναντι καταβολής λίτρων. Λίγο αργότερα συμμετείχε στη θερινή εκστρατεία του Τρινήσιου Στόλου (Ύδρας - Σπετσών - Ψαρών) στο βόρειο και κεντρικό Αιγαίο.

Στη μεγάλη ναυμαχία του Γέροντα (29-8-24) διέσωσε τον Παπανικολή και το πλήρωμά του έπειτα από αποτυχημένη επίθεσή τους εναντίον εχθρικών σκαφών. Τελικά και ενώ οι Οθωμανοί ηττημένοι αποσύρονταν, ο Νικόδημος έκαψε, το βράδυ της 24ης προς 25η Σεπτεμβρίου, μια μεγάλη κορβέτα βόρεια των Οινουσών. Λίγο πριν την πτώση του Μεσολογγίου (Απρίλιος 1826) μετείχε στην, υπό τον Μιαούλη, μοίρα η οποία προσπάθησε μάταια να ανεφοδιάσει τους Ελεύθερους Πολιορκημένους. Συμμετείχε, επίσης, τον Ιούνιο του 1827, στην ανεπιτυχή προσπάθεια του Κόχραν για εμπρησμό του Αιγυπτιακού Στόλου στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας, όπως και στην εκστρατεία, δύο μήνες αργότερα, στον Κορινθιακό και τον Πατραϊκό κόλπο. Και στις δύο περιπτώσεις δεν του δόθηκε η ευκαιρία να χρησιμοποιήσει το πυρπολικό του.

Μετά την έλευση του Καποδίστρια στην Ελλάδα, ο Νικόδημος έλαβε μέρος στις πολιορκίες, της Ναυπάκτου, του Αντιρρίου και του Μεσολογγίου, ως κυβερνήτης του βρικίου "Κίμβρος". Και οι τρεις πόλεις παραδόθηκαν στις ελληνικές δυνάμεις, έπειτα από συμφωνία, την άνοιξη του 1829.

Μετά το τέλος της Επανάστασης και τη δημιουργία του ελληνικού κράτους ,εξελέγη κατ' επανάληψη βουλευτής Νέων Ψαρών και το 1869 χρημάτισε Πρόεδρος της Βουλής.

Εκτός από πυρπολητής και ναυμάχος, ο Νικόδημος αναδείχθηκε και σε σπουδαίο συγγραφέα και μας άφησε βιβλία που αναφέρονται όλα σε ναυτικά θέματα.

Ματρόζος

Επώνυμο δύο αγωνιστών οι οποίοι διακρίθηκαν ως πυρπολητές. Ο Ιωάννης είχε γεννηθεί στην Ύδρα και ο Λέκκας (Αλέξανδρος) στις Σπέτσες. Δεν αποκλείεται, εξαιτίας της γειτνίασης των δύο νησιών και των σχέσεων που είχαν αναπτύξει οι κάτοικοί τους, να ήταν συγγενείς.

Ο Ιωάννης είναι άγνωστο πότε γεννήθηκε και οπωσδήποτε δεν ανήκε σε μία από τις γνωστές μεγάλες υδραϊκές οικογένειες πλοιοκτητών, αφού το επίθετό του δεν αναφέρεται προεπαναστατικά. Έκανε την εμφάνισή του, σαν πυρπολητής, το καλοκαίρι του 1824 στην εκστρατεία για τη διάσωση της Σάμου και στη σειρά των ναυμαχιών στο ανατολικό Αιγαίο που την ακολούθησαν. Στη μεγάλη ναυμαχία του Γέροντα (29-8) επιτέθηκε μαζί με τον επίσης Υδραίο Ανδρέα Πιπίνο και τον Σπετσιώτη Λάζαρο Μουσιού, εναντίον εχθρικού βρικίου. Δύο μήνες αργότερα, την 1η Νοεμβρίου, επιτέθηκε ανεπιτυχώς μαζί με τον συμπατριώτη του Γιάννη Στύπα, σε εχθρικό βρίκι έξω από το Ηράκλειο της Κρήτης. Στη ναυμαχία του Καφηρέα στις 20-5-1825, σε συνεργασία με τον Σπετσιώτη Λάζαρο Μουσιού έκαψαν φρεγάτα 62 πυροβόλων, της οποίας είχαν ήδη αποκοπεί οι ιστοί από τα ελληνικά πυρά.

Ακολούθησε η προσπάθεια των επαναστατών να εμποδίσουν τη διακίνηση εφεδρειών και εφοδίων προς τον Ιμπραήμ, ο οποίος είχε αποβιβασθεί στην Πελοπόννησο . Έτσι το πρωί της 16ης Ιουνίου 1825 οι αντίπαλοι στόλοι συναντήθηκαν ανοιχτά του Ταινάρου. Την επίθεση ξεκίνησε η προσπάθεια του πυρπολικού του Υδραίου Μιχάλη Μπουντούρη εναντίον εχθρικής κορβέτας, η οποία όμως στάθηκε ανεπιτυχής. Στη συνέχεια ο Ματρόζος επιτέθηκε εναντίον ενός βρικίου.
Καθώς όμως το πυρπολικό είχε σχεδόν φθάσει στον στόχο του και ο Υδραίος, με το δαυλό στο χέρι, ετοιμαζόταν να του βάλει φωτιά, χτυπήθηκε στο μέτωπο από σφαίρα και πέθανε ακαριαία. Ο δαυλός του έπεσε μέσα στο πυρπολικό, το οποίο ανεφλέγη χωρίς να φθάσει τελικά στο στόχο του και κάηκε ανωφελώς, ενώ τραυματίσθηκαν και άλλα δύο άτομα από το πλήρωμά του.

Ο Αλέξανδρος ή Λέκκας, όπως είναι ευρύτατα γνωστός, ήταν ένας από τους πλέον διακεκριμένους Σπετσιώτες ναυμάχους και πυρπολητές. Γεννήθηκε περί το 1795 και πέθανε πριν το 1855. Σε σωζόμενα έγγραφα της εποχής, πάντως, αναφέρεται ως Λέκκας Ματρόζη. Πιθανόν το "Ματρόζος" να επικράτησε μεταγενέστερα όταν έγινε γνωστός σε όλη την Ελλάδα χάρη στο περίφημο ομώνυμο ποίημα του Σπετσιώτη ποιητή Γεωργίου Στρατήγη. Εκεί περιγράφεται η τεράστια οικονομική ανέχεια του αγωνιστή ο οποίος, γέρος πια, αποφασίζει να επισκεφθεί τον παλιό του φίλο, που ήταν υπουργός, για να του ζητήσει κάποια βοήθεια:

"Μου λεν, ο καπετάν Κωνσταντής, απ' τα Ψαρά κει πέρα, πως υπουργός εγίνηκε μεγάλος και τρανός, κι αν θυμηθεί πως τη ζωή του έσωσα μια μέρα απ' έξω από την Τένεδο, μπορούσε ο Ψαριανός να κάνει τίποτε για με και ίσως να δώσουν κάτι σ' εκείνον που 'χε τάλαρα τη στέρνα του γεμάτη".

Στο Υπουργείο όμως δεν τον γνώρισαν. Κάποιος μάλιστα ναυτικός, με φανταχτερή στολή, του μίλησε υποτιμητικά θεωρώντας τον ζητιάνο. Τότε: "Ο γέρος ανασήκωσε το κάτασπρο κεφάλι και τα μαλλιά του εσάλεψαν σαν χαίτη λιονταριού και με σπιθόβολη ματιά μες απ' τα στήθια βγάνει με στεναγμό βαρύγνωμο φωνή παλληκαριού:

"Αν οι ζητιάνοι σαν κι εμέ δεν έχυναν το αίμα, οι καπετάνιοι σαν και σε δεν θα φορούσαν στέμμα!"".

Ο Κανάρης που άκουσε τη φιλονικία, ζήτησε να δει τον άγνωστο που θεωρήθηκε αίτιός της. Έτσι ο Σπετσιώτης ανέβηκε στο Γραφείο του και:

"Τον κοίταξε τα μάτια του μες στα μακρυά του φρύδια, που μοιάζανε σαν αετούς κρυμμένους στη φωλιά, στον καπετάνο εφάνηκαν με την φωτιά την ίδια, όταν τα εφώτιζε ο δαυλός τα χρόνια τα παλιά. Κι ένας τον άλλο κοίταζαν κατάματα οι δυο γέροι ο ημίθεος τον γίγαντα, ο ήλιος το αστέρι".

Αρχικά ο Κανάρης δεν γνώρισε τον παλιό του συμπολεμιστή. Όταν, όμως, μετά από μικρή συζήτηση κατάλαβε ποιόν είχε μπροστά του:

"Ματρόζε μου! Δακρύβρεχτος ο Κωνσταντής φωνάζει και μες στα στήθη τα πλατιά σφιχτά τον αγκαλιάζει. Κι ενώ οι δύο γίγαντες με τα λευκά κεφάλια στ' άσπρα τους γένια δάκρυα κυλούσαν σαν κρυστάλλια, δυο κορφοβούνια μοιάζανε γεμάτα από το χιόνι, όταν του ήλιου το φιλί την άνοιξη το λειώνει".

Στις 7-4-1836, με διαταγή του Όθωνα, του απονεμήθηκε ο Αργυρούς Σταυρός του Ελληνικού Βασιλείου. Ήταν παντρεμένος με την Παναγιώτα Ντούβρα, με την οποία είχε αποκτήσει τέσσερα παιδιά. Τον Αναστάσιο, τον Γεώργιο, την Ευγενία και την Κυριακή. Το Πολεμικό Ναυτικό, τιμώντας τους δύο ομώνυμους ήρωες, έδωσε το όνομα "Ματρόζος" σε ένα υποβρύχιό του που έδρασε στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και σε ένα δεύτερο σήμερα.

Λάζαρος Μουσιού ή Μουσιός

Έκανε για πρώτη φορά την εμφάνισή του, ως πυρπολητής, το καλοκαίρι του 1821 κατά την εκστρατεία για τη σωτηρία της Σάμου. Ένα χρόνο αργότερα, τον Σεπτέμβριο του 1822, συμμετείχε στη ναυμαχία των Σπετσών με το πυρπολικό "Άγιος Νικόλαος". Τον Μάιο και τον Ιούνιο του 1824 πήρε μέρος, πάντα ως πυρπολητής, στις εκ των υστέρων διοργανωθήσες εκστρατείες για τη σωτηρία της Κάσου και των Ψαρών. Κατά τη μεγάλη ναυμαχία του Γέροντα επιτέθηκε σε ένα μεγάλο βρίκι το οποίο, όμως, μισοκαμένο κατάφερε να διαφύγει . Στη ναυμαχία του Καφηρέα (20-5-1825) σε συνεργασία με τον Ιωάννη Ματρόζο έκαψαν φρεγάτα 62 πυροβόλων. Το φθινόπωρο του ίδιου χρόνου έλαβε μέρος στην εκστρατεία για ανεφοδιασμό του πολιορκημένου Μεσολογγίου.
Εκτός από τη ναυτική δραστηριότητά του, ο Μουσιού έλαβε μέρος και σε χερσαίες επιχειρήσεις το 1821 και το 1822 υπό τον Σπετσιώτη οπλαρχηγό Αντώνιο Μαλοκίνη ή Σμπόνια.
Η ημερομηνία θανάτου του, όπως και η αντίστοιχη γέννησής του, είναι άγνωστη. Πάντως στον πίνακα του προσωπικού του στόλου του 1834 αναφέρεται ως υποπλοίαρχος.

Ανδρέας Πιπίνος

Από μικρός ακολούθησε το ναυτικό επάγγελμα και με την έκρηξη της Επανάστασης προσέφερε τις υπηρεσίες του στον στόλο της ιδιαίτερης πατρίδας του της Ύδρας, αναδειχθείς σε έναν από τους γνωστότερους πυρπολητές.
Το πρώτο του κατόρθωμα γράφηκε τη νύχτα της 6ης προς 7η Ιουνίου του 1822 στα νερά της Χίου. Ήταν λίγος καιρός μετά την καταστροφή του νησιού, όταν ο Τρινήσιος Στόλος πήρε την τρομερή εκδίκησή του. Την ασέληνη, λοιπόν, εκείνη νύχτα ο Κανάρης κόλλησε το μπουρλότο του στη ναυαρχίδα των 84 πυροβόλων του Καρά Αλή, η οποία ανατινάχθηκε παρασύροντας στον θάνατο αυτόν και πολλούς από τους επιβάτες της.

Ο Πιπίνος κινήθηκε εναντίον της, αναλόγου μεγέθους, υποναυαρχίδας και από εκεί και μετά υφίσταται ιστορική διχογνωμία αναφορικά με τα αποτελέσματα της επίθεσης. Σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη το υδραίικο πυρπολικό κόλλησε στην πλώρη του πλοίου, αλλά ξεκόλλησε χωρίς να μπορέσει να του μεταδώσει τις φλόγες σε βαθμό που να καταστούν ανεξέλεγκτες. Σύμφωνα, όμως, με μια άλλη άποψη, η οποία βασίζεται σε δύο αναφορές της 20ης Ιουνίου από τα Ψαρά των παρόντων στην επιχείρηση, Ανδρέα Μιαούλη, Λάζαρου Λαλεχού και Ιωάννη Βούλγαρη προς, "τους φιλογενέστατους άρχοντες της νήσου Ύδρας" και "το Υπέρτατον Μινιστέριον (σ.σ.Υπουργείο) των Ναυτικών", καταστράφηκε και η υποναυαρχίδα.
Στη ναυμαχία των Σπετσών, της 8ης Σεπτεμβρίου, του 1822, ο Πιπίνος κόλλησε το πυρπολικό του σε μια αλγερινή φρεγάτα της οποίας, όμως, το πλήρωμα κατάφερε να το απομακρύνει και έτσι το οθωμανικό σκάφος διέφυγε τον κίνδυνο. Τον Μάιο του επομένου έτους, 1823, συμμετείχε στην εκστρατεία των Υδραιοσπετσιωτών προς την Κάρυστο της Εύβοιας. Στη μεγάλη ναυμαχία του Γέροντα, στις 29-8-1824, επιτέθηκε μαζί με τον συμπατριώτη του Ιωάννη Ματρόζο και τον Σπετσιώτη Λάζαρο Μουσιού σε αιγυπτιακό βρίκι (σ.σ. βλέπε αναφορά μας σε Μουσιού). Κατά την επίθεση, μάλιστα, ο Πιπίνος και ένας άνδρας από το πλήρωμά του τραυματίσθηκαν και έτσι το υπόλοιπο πλήρωμα αναγκάσθηκε να βάλει φωτιά στο πυρπολικό και να το εγκαταλείψει.

Αλλά λίγες ημέρες αργότερα, στις 30-4-1825, συμμετείχε στη μεγαλύτερη μαζικότερη και πλέον επιτυχή επίθεση πυρπολικών κατά την Επανάσταση στον κόλπο της Μεθώνης. Κατέστρεψαν υπό τον Μιαούλη μία φρεγάτα των 54 πυροβόλων, μία δεύτερη των 36, τρεις κορβέτες, βρίκια και μεταγωγικά, συνολικά περί τα 20 πλοία. Η φωτιά από τις εκρήξεις μεταδόθηκε και στο φρούριο της Μεθώνης καίγοντας σημαντικό μέρος του και προκαλώντας την ανάφλεξη και μιας πυριτιδαποθήκης.

Τον Ιανουάριο του 1826 έλαβε μέρος στη δεύτερη εκστρατεία για τον ανεφοδιασμό του πολιορκουμένου Μεσολογγίου. Στις 5, όμως, του μήνα αυτού, το πυρπολικό του βυθίστηκε κοντά στη Ζάκυνθο εξαιτίας θαλασσοταραχής και έτσι κάθε πιθανότητα ανάληψης δράσης εξέλιπε. Μετεπαναστατικά ο Πιπίνος αναφέρεται, σε πίνακα προσωπικού του Στόλου του 1834 ως πλοίαρχος β' τάξεως. Ταυτόχρονα είχε ορισθεί και Διευθυντής της Ναυτικής Μοίρας του Αιγαίου. Αποστρατεύθηκε το 1836 και μετά από λίγο πέθανε.

Το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό, τιμώντας τη μνήμη του, έδωσε το όνομά του σε δύο υποβρύχιά του. Το πρώτο έδρασε στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ το δεύτερο είναι σύγχρονο.

Κατάλογος πυρπολητών

Στον κατάλογο αυτό αναφέρονται τα ονόματα όσων πυρπολητών καταφέραμε να συγκεντρώσουμε από διάφορες πηγές.

Υδραίοι: Αλεξανδρής Δημήτριος, Βατικιώτης Γεώργιος, Βώκος Αντώνιος του Θεοφάνους, Βώκος Θεόδωρος του Θεοφάνους, Γεωργίου Δημήτριος, Δημαμάς Αναγνώστης, Διοκαράντος Μπίκος Αντώνιος, Θεοχάρης Ιωάννης, Θεοχάρης Γεώργιος, Καλογιάννης Δημήτριος, Μάνεζας Ανδρέας, Ματρόζος Ιωάννης, Μπουντούρης Μιχαήλ, Μπούτης Εμμανουήλ, Μπίκος Αντώνιος, Παπαπάνου Ανδρέας, Πινότσης Ανδρέας, Πιπίνος Ανδρέας, Ραφαλιάς Δημήτριος, Ραμπότσης Αναστάσιος, Σπαχής Μαρίνης, Σπαχής Αναστάσιος, Στύπας Ιωάννης, Τζερεμές Γεώργιος, Τσαγκάρης Λινάρδος, Τσάπελης Δημήτριος, Φιλιππάγκος Α., Φωτιάς Δήμας.

Σπετσιώτες: Γουδής Δημήτριος, Καστελιώτης Ιωάννης, Λάμπρου Δημήτριος, Λεμπέσης Ανάργυρος, Ματρόζος Αλέξανδρος (Λέκκας), Μουσιού ή Μουσιός Λάζαρος, Μπαρμπάτσης Κοσμάς, Μπάτης Ανδρέας, Μπρέσκας Θεόδωρος, Ποριώτης Δημήτριος, Σπαχής Πέτρος, Σπύρου Παντελής, Σταύρου Π., Σπύρου Παντελής, Τσατσαρώνης Ιωάννης, Χότζας Ανδριανός, Παξινός Γεώργιος.

Ψαριανοί : Βρατσάνος Νικόλαος, Βρούλος Ανδρέας, Καλαφάτης Ιωάννης, Κανάρης Κωνσταντίνος, Κουτσούκος Δημήτριος, Νικόδημος Κωνσταντίνος, Παπανικολής Δημήτριος, Πέτρου Γεώργιος, Σαρηγιάννης Νικόλαος, Σπανός Νικόλαος.
Νίκος Γιαννόπουλος, ιστορικός
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

(1) Δημητρίου Γρ. Σπανού, δημοδιδασκάλου: ΨΑΡΙΑΝΟΙ ΑΓΩΝΙΣΤΑΙ, Αθήναι, 1967.

(2) Αντωνίου Λιγνού, Δημάρχου Ύδρας: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ ΥΔΡΑΣ, Αθήναι, 1953.

(3) π. Ανδρέα Κουμπή: ΣΠΕΤΣΙΩΤΕΣ ΝΑΥΜΑΧΟΙ, τόμος δεύτερος, έκδοση Πολιτιστικού Συλλόγου Σπετσών, 2007.

(4) Αναργύρου Ανδρέου Χ. Αναργύρου: ΤΑ ΣΠΕΤΣΙΩΤΙΚΑ, Αθήνησι 1861, επανέκδοσις της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, Αθήναι 1979.

(5) Παύλου Δρανδάκη: ΜΕΓΑΛΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ.

(6) Δημητρίου Λισμάνη, αντιναυάρχου ε.α.: ΥΔΡΑΙΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΚΑΙ ΝΑΥΜΑΧΟΙ ΤΟΥ ΕΙΚΟΣΙΕΝΑ, Συλλογή Μονογραφιών της Ναυτικής Επιθεωρήσεως, τεύχη 5/486 Μάρτιος-Απρίλιος 1994, 8/497 Ιανουάριος-Φεβρουάριος 1996, 10/498 Μάρτιος-Απρίλιος 1996.

(7) Χάρη Ντάμη: ΓΙΩΡΓΗΣ ΠΑΞΙΝΟΣ, Ο ΑΤΥΧΟΣ ΜΠΟΥΡΛΟΤΙΕΡΗΣ ΤΟΥ '21, τεύχος Μαρτίου 1994 Ναυτικής Ελλάδος.

(8) Κωνσταντίνου Νικοδήμου, υποναυάρχου: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΩΝ ΚΑΙ ΝΑΥΜΑΧΙΩΝ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΤΟΛΟΥ, έκδοση Δ. Αθ. Μαυρομμάτη, Αθήναι 1862, ανατύπωση "Ναυτικής Επιθεώρησης" Αθήνα, 1989.

(9) Αντωνίου Ανδρέα Μιαούλη: ΟΙ ΝΑΥΜΑΧΙΕΣ ΤΟΥ 1821, έκδοση "Βεργίνα", 1996.

(10) Κωστή Βάρφη: ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ, έκδοση Συλλόγου προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων, Αθήναι 1994.

(11) Δημητρίου Γ. Φωκά, αντιπλοιάρχου: ΧΡΟΝΙΚΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ Β. ΝΑΥΤΙΚΟΥ 1833-1873, έκδοσις Γενικού Επιτελείου Β. Ναυτικού, 1923.

(12) Κ. Παΐζη-Παραδέλη, αντιναυάρχου ε.α.: ΤΑ ΠΛΟΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ 1829-1999, εκδόσεις ΑΣΤΡΑΙΑ.

Πηγή χαρακτηριστικής εικόνας: Wikimedia Commons

# data[].attributes.attachment_link.title
Πώς τα πυρπολικά εξελίχθηκαν σε ένα τρομερό πολεμικό όπλο στα χέρια των Ελλήνων ναυτικών του 1821. Οι κυβερνήτες τους Παπανικολής, Πιπίνος και Ματρόζος έδωσαν τα ονόματά τους στα θρυλικά υποβρύχια - ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

# data[].attributes.attachment_link.description
Αν προσπαθούσαμε, στο διάβα των αιώνων της πολεμικής ιστορίας να ανακαλύψουμε το πιο ταιριαστό όπλο στην ψυχοσύνθεση και τη νοοτροπία του Έλληνα, αυτό θα ήταν σίγουρα το πυρπολικό.Η κινούμενη αυτή βόμβα ήταν προϊόν επινοητικότητας και απαιτούσε ιδιαίτερη δεξιοτεχνία και τόλμη στον χειρισμό της.

# data[].attributes.headline
ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΟΥΝΟΣ

# data[].attributes.subject
ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΟΥΝΟΣ

# data[].attributes.body
200 ΧΡΟΝΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

# data[].attributes.attachment_link.title
1821 - 200 ΧΡΟΝΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ - Το αληθινό ΄21 είναι εδώ

# data[].attributes.headline
ΒΑΣΙΑ ΠΑΠΑΚΑΛΟΔΟΥΚΑ

# data[].attributes.subject
ΒΑΣΙΑ ΠΑΠΑΚΑΛΟΔΟΥΚΑ

# data[].attributes.body
Μάρκος Μπότσαρης

Ο Μάρκος Μπότσαρης (1790 - 1823) ήταν Έλληνας στρατηγός, ήρωας της επανάστασης του 1821 και καπετάνιος των Σουλιωτών. Γεννήθηκε στο Σούλι και ήταν ο δεύτερος γιος του Κίτσου Μπότσαρη, που ήταν μια από τις επιφανέστερες μορφές του Σουλίου. Ύστερα από την πτώση του Σουλίου, πήγε στην Κέρκυρα μαζί με άλλους Σουλιώτες όπου κατατάχτηκε ως υπαξιωματικός στο σώμα των Ηπειρωτών και Σουλιωτών που συγκρότησαν οι Γάλλοι. Το 1814 ανταμώθηκε από τον Καραισκάκη, ο οποίος τον μύησε στη Φιλική Εταιρία.

# data[].attributes.attachment_link.title
Μάρκος Μπότσαρης - Θρήνος μεγάλος έγινε (Κλέφτικο)

# data[].attributes.headline
Παναγιώτης Ηλιόπουλο

# data[].attributes.body
Παναγιώτης Ηλιόπουλος

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Όλοι λίγο έως πολύ έχουμε διαβάσει ή έχουμε ακούσει για τα ανδραγαθήματα των ηρώων της Επανάστασης του 1821, αλλά ελάχιστοι γνωρίζουν στοιχεία από την προσωπική τους ζωή και δη την ερωτική. Οι οπλαρχηγοί του εθνικοαπελευθερωτικού Αγώνα δεν είχαν βέβαια πολυπληθή χαρέμια με καλλίπυγες χανούμισσες όπως οι πασάδες της οθωμανικής αυτοκρατορίας, αλλά έδιναν συχνά τη δική τους μάχη προκειμένου να κερδίσουν την καρδιά των γυναικών με τη γοητεία τους, ενίοτε με γλυκά λόγια και αρκετές φορές με το νταηλίκι τους.

Οι μεγαλύτεροι σαγηνευτές

Σύμφωνα με τις ιστορικές έρευνες τις μαρτυρίες και τα απομνημονεύματα, οι μεγαλύτεροι σαγηνευτές εκείνης της εποχής ήταν ο αρχιστράτηγος της Επανάστασης Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο στρατάρχης Γεώργιος Καραϊσκάκης, ο μανιάτης οπλαρχηγός Κυριακούλης Μαυρομιχάλης, ο Κεφαλλονίτης αγωνιστής και μετέπειτα πρωθυπουργός Ανδρέας Μεταξάς, ο Σουλιώτης Κίτσος Τζαβέλλας, ο πορθητής του Αγρινίου Γιωργάκης Bαρνακιώτης, ο Στερεοελλαδίτης αγωνιστής Γιάννης Γκούρας και όσο κι αν ακούγεται για κάποιους παράδοξο, ο κληρικός Γρηγόριος Δικαίος ή Φλέσσας, κατά κόσμον Παπαφλέσσας.

Οι απιστίες του Γεώργιου Καραϊσκάκη

Ο Καραϊσκάκης μπορεί να ήταν παντρεμένος με την Γκόλφω Ψαρογιαννοπούλου και να είχε μαζί της δύο κόρες και έναν γιο, ωστόσο είναι γνωστό ότι της ήταν πολλάκις άπιστος. Η ζωή του άλλωστε ήταν εξαρχής πολυκύμαντη. Ξεκίνησε ως κλέφτης στα βουνά, ακολούθως έγινε αρματολός και αρκετό καιρό μετά την έναρξη της Επανάστασης μπήκε στον Αγώνα. Μπορεί να καθυστέρησε να ενταχθεί στο πλευρό των Ελλήνων αλλά όταν το έκανε, έδωσε τα πάντα. Ρίσκαρε τη ζωή του σχεδόν σε κάθε μάχη, μπαίνοντας μπροστά.

Συνήθιζε να έχει μαζί του στις μάχες μια εκχριστιανισμένη Τουρκάλα, τη Μαριώ, την οποία έντυνε με ανδρικά ρούχα και τη φώναζε "Ζαφείρη". Όπως αναφέρει ο ιστοριοδίφης Γιάννης Βλαχογιάννης στην εφημερίδα "Εστία" το 1917, "ήταν στρογγυλοπρόσωπη, με μαύρα μάτια και μια κοτσίδα γύρω από το κόκκινο φέσι με τη γαλάζια φούντα. Φορούσε άσπρες μπαμπακερές κάλτσες, άσπρο φλοκωτό σακάκι, φουστανέλα, στο σελάχι είχε δύο μπιστόλια και ένα γιαταγάνι και στο ένα χέρι κρατούσε ένα ελαφρό ντουφέκι. Ο Καραϊσκάκης, αρρωστιάρης και μακριά από τους δικούς του, είχε ανάγκη από τη φροντίδα μιας γυναίκας". Όταν κάποια φορά η σύζυγός του δυσανασχέτησε για το γεγονός ότι έπαιρνε σχεδόν πάντα στο στρατόπεδο την ερωμένη του, εκείνος της απάντησε: "έγνοια σου μουρή, έχω και για σένα, μη μου χολιάζεις...". Η αλήθεια είναι ότι σύμφωνα με τις πηγές της το είπε πολύ πιο αισχρά, αλλά ας μην το μεταφέρουμε επακριβώς.

Γενικώς ο Καραϊσκάκης ήταν πάρα πολύ αθυρόστομος σε τέτοιο σημείο που "κοκκίνιζαν" ακόμη και οι άνδρες του όταν τον άκουγαν. Ενδεικτικά να αναφέρουμε πως κάποτε, στέλνοντας ένα γράμμα στον ξάδερφό του και αναφερόμενος στον μισητό εχθρό του τον Γιαννάκη Mπουκουβάλα, έγραψε μεταξύ άλλων: "[...] ας έλθει και αυτός και οι Σουλιώτες και ο Πορδαντρέας, γ...ώ την αδερφή του, και όλο το Ξηρόμερο και ο μισός Bάλτος, γ...ώ τα κέρατα ολωνών...".

Ο έρωτας της Μαντώς Μαυρογένους με τον Δημήτριο Υψηλάντη που κατέληξε σε μίσος

Η πιο γνωστή ερωτική ιστορία της Επανάστασης πάντως, αφορά την επίτιμη αντιστράτηγο Μαντώ Μαυρογένους και τον κατά πέντε χρόνια μεγαλύτερό της, Δημήτριο Υψηλάντη. Το αίμα τους "έβραζε" εάν αναλογιστεί κανείς ότι στο ξέσπασμα της Επανάστασης εκείνη ήταν 25 ετών και αυτός 30. Η πρώτη γνωριμία της πλούσιας Μυκονιάτισσας και του εύπορου Φαναριώτη πρίγκιπα φέρεται να έγινε στην Τεργέστη. Το ειδύλλιο φούντωσε, αγαπήθηκαν σχεδόν από την πρώτη στιγμή, πολύ γρήγορα έγιναν ζευγάρι και αρραβωνιάστηκαν. Ο Υψηλάντης της υποσχέθηκε εγγράφως παρακαλώ, ότι θα την παντρευτεί αμέσως μετά τη λήξη του πολέμου και την απελευθέρωση της πατρίδας.

Βέβαιη για τον επικείμενο γάμο τους, η ποτέ δεν ένιωσε την ανάγκη να κρύψει τη σχέση της. Είναι χαρακτηριστικό ότι όποτε βρισκόταν στο στρατόπεδο, πήγαινε και κοιμόταν στη σκηνή του αγαπημένου της. Η σχέση όμως αυτή δεν άρεσε στον πολιτικό κόσμο της εποχής καθώς έβλεπε ότι οσονούπω θα ενώνονταν δύο ισχυρές φιλορωσικές οικογένειες. Έτσι ο γαλλόφιλος Ιωάννης Κωλέττης αποφασίζει να τους χωρίσει.

Αρχικά, εκμεταλλευόμενος το γεγονός ότι ο Υψηλάντης υπέφερε από χρόνια πάθηση των πνευμόνων, στέλνει τους δύο προσωπικούς γιατρούς του πρίγκιπα στη Μαντώ, προκειμένου να της παρουσιάσουν με τραγικό τρόπο την κατάσταση της υγείας του αγαπημένου της και να της εξηγήσουν ότι αν δεν τον εγκατέλειπε, εκείνος θα πέθαινε και η πατρίδα θα έχανε έναν σημαντικό υπερασπιστή. Εκείνη με "βαριά" καρδιά μάζεψε τα πράγματά της και έφυγε από το Ναύπλιο όπου διέμενε, προκειμένου να μην ενοχλεί τον αγαπημένο της. Αυτός όμως πληροφορήθηκε τη φυγή της και την καλούσε επανειλημμένα με φλογερές ερωτικές επιστολές να ξαναγυρίσει, όπως και γίνεται.

Οι φήμες που διέδιδε ο ραδιούργος Κωλέττης για να χαλάσει τη σχέση

Το 1825 όμως, ραδιούργος Κωλέττης διαδίδει μια φήμη ότι η όμορφη Μαντώ διατηρεί παράλληλα σχέση και με τον Βρετανό φιλέλληνα Έντουαρντ Μπλάκιερ. Ο Υψηλάντης αισθάνεται προδομένος και διαλύει αυτός τη σχέση, παρά το γεγονός ότι εκείνη προσπαθεί με κάθε τρόπο να τον πείσει ότι είναι αθώα. Ο Κωλέττης μάλιστα κατηγορήθηκε ότι είχε οργανώσει και την απαγωγή της Μαυρογένους από κουκουλοφόρους, που τη μετέφεραν στη Μύκονο για να χωρίσει οριστικά από τον νεαρό αγαπημένο της. Το νεαρό ζευγάρι δεν ξαναμίλησε ποτέ, ενώ η αγάπη μετατράπηκε σε άσβεστο μίσος.

Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια της Γ' Εθνοσυνέλευσης η Μαντώ Μαυρογένους ζήτησε να διαβαστεί μια αναφορά που είχε γράψει εις βάρος του Υψηλάντη, επισυνάπτοντας και τη γραπτή υπόσχεση γάμου. Το προεδρείο της Εθνοσυνέλευσης την αντιμετώπισε απαξιωτικά και το κείμενο δεν διαβάστηκε ποτέ.

Το εξώγαμο του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη με μια πρώην καλόγρια

Ουκ ολίγες ήταν οι ερωτικές περιπέτειες που είχε και ο αρχιστράτηγος Θεόδωρος Κολοκοτρώνης. Όσο καιρό βρισκόταν φυλακισμένος από τους ομοεθνείς του στο μοναστήρι του Προφήτη Ηλία, στην Ύδρα, τον φρόντιζε μια πρώην μοναχή, η Μαργαρίτα την οποία γρήγορα ερωτεύτηκε και έκανε μαζί της ένα παιδί, που τον ονόμασε Πάνο - του έδωσε δηλαδή το ίδιο όνομα με τον γιο που έχασε το 1824 κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου που είχε εμφιλοχωρήσει στις τάξεις των Ελλήνων μεσούσης της Επανάστασης.

Ο Γέρος του Μοριά όχι απλώς δεν νοιαζόταν καν για το τι θα πει ο κόσμος που έφερε στη ζωή ένα εξώγαμο, αλλά το συμπεριέλαβε και στη διαθήκη του, παρά το γεγονός ότι φίλοι και γνωστοί του, ήταν αντίθετοι με μια τέτοια κίνηση. Όπως ανέφερε ο ίδιος στη διαθήκη του, "αφήνω κι ένα μερίδιο στον υιό μου Παναγιωτάκην, τον οποίο απέκτησα με τη Μαργαρίτα, θυγατέρα του Αγγελή Βελισσάρη από τα Χαλικιάνικα". Δεν πρόλαβε όμως να τον χαρεί πολύ, καθώς ο οπλαρχηγός εγκατέλειψε τον μάταιο τούτο κόσμο στις 4 Φεβρουαρίου 1843, όταν ο μικρός ήταν μόλις δύο ετών. Όταν μεγάλωσε έγινε αξιωματικός, διευθυντής της αστυνομίας Αθηνών - Πειραιώς, υπασπιστής του βασιλιά Γεωργίου Α' και διοικητής της Σχολής Ευελπίδων.

Η απαγωγή της παντρεμένης 16χρονης από τον Βάσο Μαυροβουνιώτη

Ένας από τους σημαντικότερους Βαλκάνιους φιλέλληνες ήταν ο σλαβικής καταγωγής Βάσος Μαυροβουνιώτης. Με το που ξεκίνησε η Επανάσταση, τέθηκε επικεφαλής ένοπλης ομάδας συγκροτημένης από συγγενείς του, Μαυροβούνιους και Σέρβους, δραστηριοποιούμενος αρχικά στην Εύβοια, όπου συμμετείχε σε τουλάχιστον δέκα μάχες κατά των Οθωμανών. Πάλαι ποτέ ληστής, τυχοδιώκτης, μισθοφόρος και τρόφιμος φυλακών, το 1824 μετακινείται στην Ύδρα προκειμένου να συμβάλει στην άμυνα του νησιού. Ο Υδραίος πρόεδρος του Εκτελεστικού ("πρωθυπουργός" με τα σημερινά δεδομένα) Γεώργιος Κουντουριώτης αναγνωρίζει τη συμβολή του και τον προβιβάζει σε στρατηγό.

Το 1826, ο Μαυροβουνιώτης θα βρεθεί στην Κέα. Εκεί θα συναντήσει μια εκθαμβωτική 16χρονη κοπέλα, την Ελένη. Όσοι την αντίκριζαν θαμπώνονταν από τα κάλλη και την ομορφιά της, την οποία εξύμνησαν μεταξύ άλλων, Γάλλος φιλέλληνας συγγραφέας Φρανσουά Ωγκύστ Ρενέ, υποκόμης ντε Σατωμπριάν (εξελληνισμένα Σατωβριάνδος) και ο ποιητής Παναγιώτης Σούτσος. Η Ελέγκω, όπως τη φώναζαν, θα "μαγέψει" τον Βάσο Μαυρωβουνιώτη που χωρίς περιστροφές πήγε να μιλήσει στους γονείς της για να του τη δώσουν. Εκείνοι όμως αρνήθηκαν, γιατί πολύ απλά ήταν ήδη παντρεμένη με τον προεστό και πρόξενο της Γαλλίας, Μιχαήλ - Τζώρτζη Πάγκαλο. Αντιλαμβανόμενοι τις προθέσεις, του ζητούν να φύγει.

Εκείνος όμως δεν το βάζει κάτω. Την απαγάγει, τη μεταφέρει στο χωριό Αμμόλοχος της Άνδρου και την κλείνει στον πετρόκτιστο πύργο του Δημήτριου Γιαννούλη, που ήταν φίλος του. Έβαλε μάλιστα φρουρούς στις εισόδους για να μην επιχειρήσει να πάει κανείς να την πάρει πίσω. Παράλληλα προσέλαβε μια παραδουλεύτρα από τον Βόλο για να τη φροντίζει και της στέλνει φαγητό με ένα σκοινί από το παράθυρο. Η Ελέγκω θα μείνει εκεί κλεισμένη για πολλούς μήνες. Επιστρέφοντας από τις μάχες ο Βάσος Μαυροβουνιώτης, ενημερώνεται ότι ο σύζυγος της 16χρονης είχε πεθάνει - κάποιοι λένε ότι "έφυγε" ενδεχομένως και από τον καημό του. Τότε εκείνος την παντρεύεται. Ως νόμιμη γυναίκα του πλέον, την παίρνει μαζί στον Πειραιά, συνεχίζοντας την πολεμική του δράση. Η νεαρή κοπέλα είναι πλέον συνέχεια στο πλευρό του, εκτελώντας χρέη πότε νοσοκόμας στο μέτωπο και πότε γραμματέως, αφού ο άνδρας της δεν ήξερε ανάγνωση και γραφή. Φέρεται μάλιστα να τον βοηθάει στη λύση της πολιορκίας της Καρύστου και του κρατά την αλληλογραφία.

Μετεπαναστατικά το ζευγάρι εγκαθίσταται στη Σαλαμίνα και το σπίτι του θα αποτελέσει το επίκεντρο της αντιπολίτευσης κατά του κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια, ενώ όταν στέφθηκε βασιλιάς ο Όθωνας η οικογένεια Μαυροβουνιώτη εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, με την Ελένη, που εξακολουθούσε να είναι πανέμορφή, να γίνεται μια από τις πιο φιλόξενες οικοδέσποινες της εποχής, διοργανώνοντας χορούς όπου μετείχε όλη η αριστοκρατία της εποχής. Η ίδια, ασχολούνταν με την ιππασία και τη μουσική ενώ ντυνόταν με ευρωπαϊκά φορέματα. Ο Βάσος από την πλευρά του, προτιμούσε μέχρι το τέλος της ζωής του τις φουστανέλες. Ο γάμος τους ωστόσο διαλύθηκε το 1839 με υπαιτιότητα της Ελένης όπως φαίνεται, η οποία πέθανε σε βαθιά γεράματα.

Ο Γεώργιος Σαρρής είναι δημοσιογράφος - μέλος της ΕΣΗΕΑ, τιμηθείς από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας με το Βραβείο Αθ. Μπότση για την αντικειμενική και με πληρότητα παρουσίαση ιστορικών πολιτικών θεμάτων.

# data[].attributes.attachment_link.title
Οι έρωτες στα χρόνια της Επανάστασης του 1821

# data[].attributes.attachment_link.description
Όλοι λίγο έως πολύ έχουμε διαβάσει ή έχουμε ακούσει για τα ανδραγαθήματα των ηρώων της Επανάστασης του 1821, αλλά ελάχιστοι γνωρίζουν στοιχεία από την προσωπική τους ζωή και δη την ερωτική.

# data[].attributes.headline
Ένα παλικάρι 20 χρονών

# data[].attributes.subject
Ένα παλικάρι 20 χρονών

# data[].attributes.body
Μία διασκευή σύγχρονη του κλασικού τραγουδιού της επανάστασης. Ακούστε το!!!

# data[].attributes.attachment_link.title
Ενα παλικάρι 20 χρονών/ Ena palikari 20 xronon ~ Ν. Πολυχρονόπουλος - Γ. Βλαχοδημητρόπουλος #cover

# data[].attributes.headline
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΑΡΛΑΣ

# data[].attributes.subject
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΑΡΛΑΣ

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
_†_ΧΑΛΚΕΝΤΕΡΟΣ_ Λ_

# data[].attributes.attachment_link.title
ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ - Η μάχη στο Μανιάκι

# data[].attributes.headline
Θεοδώρα Σαρλά

# data[].attributes.subject
Θεοδώρα Σαρλά

# data[].attributes.body
Παρουσίαση

# data[].attributes.headline
Θεοδώρα Σαρλά

# data[].attributes.subject
Θεοδώρα Σαρλά

# data[].attributes.headline
ΝΙΚΟΛΙΤΣΑ ΡΟΜΠΟΤΗ

# data[].attributes.subject
ΝΙΚΟΛΙΤΣΑ ΡΟΜΠΟΤΗ

# data[].attributes.body
Η μάχη στα Δερβενάκια!!!

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ελληνικές ταινίες

# data[].attributes.attachment_link.title
Παπαφλέσσας:Ή μάχη στα Δερβενάκια

# data[].attributes.headline
ΝΑΤΑΛΙΑ ΣΑΒΒΙΔΗ

# data[].attributes.subject
ΝΑΤΑΛΙΑ ΣΑΒΒΙΔΗ

# data[].attributes.body
Λίγα λόγια για τον πρώτο Κυβερνήτη της Ελλάδας.

# data[].attributes.attachment_link.title
ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ

# data[].attributes.headline
ΝΑΤΑΛΙΑ ΣΑΒΒΙΔΗ

# data[].attributes.subject
ΝΑΤΑΛΙΑ ΣΑΒΒΙΔΗ

# data[].attributes.body
Η ΆΛΩΣΗ ΤΗΣ ΤΡΙΠΟΛΙΤΣΆΣ

Μία από τις σημαντικότερες επιτυχίες των επαναστατημένων Ελλήνων επί των Τούρκων τους πρώτους μήνες του Αγώνα, ίσως η σημαντικότερη, ήταν η άλωση της Τριπολιτσάς (Τρίπολης), στις 23 Σεπτεμβρίου 1821.

# data[].attributes.attachment_link.title
Η ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΤΡΙΠΟΛΙΤΣΑΣ

# data[].attributes.body
ΑΝΔΡΙΑΝΑ ΑϊΒΑΛΙΩΤΗ

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ψηφιακή Τάξη

# data[].attributes.headline
ΟΙ ΗΡΩΕΣ ΤΟΥ 1821

# data[].attributes.subject
ΟΙ ΗΡΩΕΣ ΤΟΥ 1821

# data[].attributes.body
ΑΠΟ ΤΟΝ [ΣΑΡΑΝΤΟ ΧΑΤΖΗΣΤΑΜΑΤΗ]

# data[].attributes.attachment_link.title
ΟΙ ΗΡΩΕΣ ΤΟΥ 1821

# data[].attributes.headline
ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΟΥΝΟΣ

# data[].attributes.subject
ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΟΥΝΟΣ

# data[].attributes.body
Η μάχη στο Ναυαρίνο
Η μάχη στο Ναυαρίνο ήταν καθοριστική και επιτάχυνε τις εξελίξεις, οδηγώντας τελικά στην απελευθέρωση της Ελλάδας

# data[].attributes.headline
Αναστάσης Σταυριανος

# data[].attributes.subject
Αναστάσης Σταυριανος

# data[].attributes.headline
ΒΑΣΙΑ ΠΑΠΑΚΑΛΟΔΟΥΚΑ

# data[].attributes.subject
ΒΑΣΙΑ ΠΑΠΑΚΑΛΟΔΟΥΚΑ

# data[].attributes.body
Ο Φιλελληνισμος και η ελληνικη επανασταση

Οι ηρωισμοί αλλά και τα δραματικά γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης (π.χ. οι καταστροφές της Χίου και των Ψαρών και η πολιορκία του Μεσολογγίου με την τραγική της κατάληξη), προκάλεσαν ισχυρή συμπάθεια στην κοινή γνώμη των χωρών της Ευρώπης, αλλά και στην Αμερική. Το κίνημα του φιλελληνισμού προσέλαβε τότε μεγάλες διαστάσεις και διαπέρασε όλα τα κοινωνικά στρώματα

# data[].attributes.attachment_link.title
Ελληνική ιστορία - Φιλελληνισμός & απαρχές του Αγώνα Ανεξαρτησίας

# data[].attributes.headline
Ελληνική Επανάσταση online

# data[].attributes.subject
Ελληνική Επανάσταση online

# data[].attributes.body
Περιηγηθείτε στη σελίδα. Καταπληκτικές εικόνες και βίντεο. ΑΞΙΖΕΙ!!!!

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Φώτης & Ιστορία

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ελληνική επανάσταση

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
200 χρόνια από την ελληνική επανάσταση

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
200 χρόνια ανεξαρτησίας

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
επέτειος 200 χρόνων

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
400 χρόνια σκλαβιάς

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
100 χρόνια από τη μικρασιατική καταστροφή

# data[].attributes.attachment_link.title
Ταξίδι στην Ιστορία | Επόμενος σταθμός: 1922

# data[].attributes.attachment_link.description
1821-1922-1940... Έλα κι εσύ στο ταξίδι της Ελληνικής Ιστορίας μέσα από βίντεο με πρωταγωνιστή τον Φώτη.

# data[].attributes.headline
Μαργαρίτα Μονοκρούσου

# data[].attributes.subject
Μαργαρίτα Μονοκρούσου

# data[].attributes.body
Παρακάτω υπάρχει ένα μικρό βίντεο αφιερωμένο στον Γεώργιο Καραϊσκάκη.

# data[].attributes.attachment_link.title
Σαν σήμερα: Γεώργιος Καραϊσκάκης

# data[].attributes.headline
Μονοκρούσου Μαργαρίτα

# data[].attributes.subject
Μονοκρούσου Μαργαρίτα

# data[].attributes.body
Εικόνα της επανάστασης 1821.

# data[].attributes.headline
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΠΟΥΡΟΥΖΗΚΑΣ

# data[].attributes.subject
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΠΟΥΡΟΥΖΗΚΑΣ

# data[].attributes.body
ΜΑΧΕΣ ΚΑΙ ΝΑΥΜΑΧΙΕΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ
ΕΦΤΙΑΞΑ 11 ΔΙΑΦΑΝΕΙΣΜΕ ΜΑΧΕΣ ΚΑΙ ΝΑΥΜΑΧΙΕΣ
ΕΛΠΙΖΩ ΝΑ ΣΑΣ ΑΡΕΣΕΙ

# data[].attributes.attachment_link.title
ΜΑΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

# data[].attributes.headline
ΜΑΝΟΥΣΑΚΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ

# data[].attributes.subject
ΜΑΝΟΥΣΑΚΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ

# data[].attributes.body
ΠΙΝΑΚΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

# data[].attributes.attachment_link.title
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ 1821

# data[].attributes.headline
Ελληνική Επανάσταση 1821 Δανάη Μαρία Παπαζήση

# data[].attributes.subject
Ελληνική Επανάσταση 1821 Δανάη Μαρία Παπαζήση

# data[].attributes.body
https://el.m.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%95%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7_%CF%84%CE%BF%CF%85_1821

# data[].attributes.body
ΟΙ ΗΡΩΕΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

# data[].attributes.attachment_link.title
ΟΙ ΗΡΩΕΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ 1821

# data[].attributes.headline
ΘΑΝΟΣ ΠΕΙΚΟΣ

# data[].attributes.subject
ΘΑΝΟΣ ΠΕΙΚΟΣ

# data[].attributes.body
ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΣΟΦΑ ΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΟΛΟΚΟΤΡΟΝΗ

# data[].attributes.headline
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΠΟΥΡΟΥΖΗΚΑΣ

# data[].attributes.subject
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΠΟΥΡΟΥΖΗΚΑΣ

# data[].attributes.body
ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ (ΒΙΝΤΕΟ)

# data[].attributes.attachment_link.title
Μάρκος Μπότσαρης (Χώματα με Ιστορία)

# data[].attributes.headline
Ο Εθνικός μας Ύμνος

# data[].attributes.subject
Ο Εθνικός μας Ύμνος

# data[].attributes.body
Διονύσιος Σολωμός, Μελοποίηση: Νικόλαος Μάντζαρος

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο ΕΘΝΙΚΟΣ ΥΜΝΟΣ

# data[].attributes.headline
Οδηγίες για τις αναρτήσεις σας

# data[].attributes.subject
Οδηγίες για τις αναρτήσεις σας

# data[].attributes.body
1. Κάντε κλικ στο + κάτω δεξιά
2. Στον τίτλο της ανάρτησης γράψτε το όνομά σας
3. Γράψτε το κείμενό σας ή ανεβάστε το αρχείο που θέλετε πατώντας το βελάκι στο κάτω μέρος της ανάρτησης.
4. Τέλος κάντε κλικ έξω από την ανάρτηση και...την ανεβάσατε!

# data[].attributes.headline
Καλωσήρθατε στον πίνακα αναρτήσεων για την επέτειο της 25ης Μαρτίου ΄21

# data[].attributes.subject
Καλωσήρθατε στον πίνακα αναρτήσεων για την επέτειο της 25ης Μαρτίου ΄21

# data[].attributes.body
Εδώ μπορείτε να ανεβάζετε τις εργασίες σας σχετικά με τους ήρωες και τα γεγονότα της επανάστασης.
Το αφιέρωμά μας ξεκίνησε!!!
Καλή μας αρχή!!