# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Voorstel tot verbetering (peri)menopauzale zorg vrouwen!

De Stichting Overgang & Hormonen heeft een uitgebreide, onderbouwde brief opgesteld en verstuurd naar medische en wetenschappelijke instellingen. Het document bevat een vergelijking van meer dan 100 recente studies en publicaties over hormonale zorg voor vrouwen. Met deze informatie willen we verdere dialoog en samenwerking tot stand brengen om de zorg voor vrouwen te verbeteren.
Klik hier voor het hele nieuwsbericht.
Klik hier om direct naar het voorstel tot verbetering (peri)menopauzale zorg te gaan.

Welkom op de website van de Stichting Overgang & Hormonen. Wij zijn een onafhankelijke stichting en vormen de belangenorganisatie voor vrouwen in de overgang die informatie zoeken over de overgang. Daarbij geven wij de laatste wetenschappelijke kennis op welke manier lichaamsidentieke hormonen hun overgangsklachten kunnen verlichten. In Nederland is er relatief weinig bekend over de behandeling met lichaamsidentieke hormonen, waardoor artsen terughoudend kunnen zijn. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld de VS of Groot-Brittannië. Wij brengen de meest recente kennis onder de aandacht, zodat vrouwen en artsen beter op de hoogte zijn.

Gelukkig komt er steeds meer aandacht voor de (peri)menopauze en de bijbehorende klachten en symptomen. Niet alleen opvliegers, maar ook slapeloosheid en stemmingswisselingen zijn erkende klachten. Maar ook de minder bekende klachten, zoals vaginale droogheid en veranderingen in seksualiteit krijgen steeds meer erkenning. Toch blijven veel vrouwen én artsen onwetend over de volledige impact van de (peri)menopauze; opvliegers is nog steeds de belangrijkste reden om aan de overgang te denken. Een uitgebreide lijst met alle menopauze klachten vind je hier.

Hoewel er stappen worden gezet om het taboe rond de menopauze te doorbreken, is er nog een lange weg te gaan. Er is nog veel - onterechte - angst rondom lichaamsidentieke hormonen en de mogelijke behandelingen hiermee. Via deze website willen wij iedereen de kans geven om zoveel mogelijk kennis rondom de (peri)menopauze op te doen, zodat iedereen een doordachte keuze kan maken voor een geschikte behandelmethode. Onze focus ligt op lichaamsidentieke hormonen, omdat hier in Nederland weinig over bekend is er er vaak terughoudendheid in behandelingen bestaat. Door alle informatie te delen, hopen we dat vrouwen en artsen deze terughoudendheid t.o.v. hormoonbehandelingen tijdens de perimenopauze, menopauze en postmenopauze kwijtraken.

80% van de vrouwen ervaart hinderlijke overgangsklachten en slechts 4% van de vrouwen wordt behandeld met HST (Hormoon Suppletie Therapie). Bovendien zijn de richtlijnen met betrekking tot HST in Nederland niet gebaseerd op de meest recente internationale wetenschappelijke inzichten: in Nederland houden veel artsen zich nog aan beperkte doseringen en de grens van 5 jaar gebruik van HST, terwijl deze richtlijnen op basis van wetenschappelijk bewijs in het buitenland al zijn losgelaten.
Ons doel is dat elke vrouw - in samenwerking met haar arts - op basis van volledige informatie haar eigen afweging kan maken. Op deze website vind je daarom zoveel mogelijk wetenschappelijke informatie om alle partijen op weg te helpen.

Als er informatie ontbreekt, laat dit dan weten via het contactformulier of stuur een mail, dan kunnen we de ontbrekende informatie toevoegen.

Onze agenda

We organiseren diverse evenementen, zijn aanwezig bij evenementen die door anderen worden georganiseerd en elke 2 maanden hebben we een openbaar online overleg, waarbij iedereen die wil meedenken over onze acties, aanwezig kan zijn. Het is wel nodig je hiervoor aan te melden, i.v.m. een maximum aantal deelnemers.

Kijk hier voor alle data.

Onze doelstellingen

Vrouwen informeren zodat zij zelf de overgang beter herkennen;

Vrouwen aanmoedigen om zichzelf goed te vertegenwoordigen bij hun artsen;

Artsen motiveren zich te (blijven) verdiepen in laatste updates rondom de overgang en behandelmethodes;

Artsopleidingen motiveren om recente wetenschappelijke informatie op te nemen in het opleidingsprogramma;

De richtlijnen voor behandeling van de (peri)menopauze met lichaamsidentieke hormonen optimaliseren naar buitenlands voorbeeld;

Samenwerkingsverbanden opzetten met overheid, universiteiten en belangengroepen om onderzoek en informatieverstrekking te bevorderen.

Deze website is bedoeld voor vrouwen, artsen (inclusief apothekers en gynaecologen) en werkgevers.

Voor alle belanghebbenden en belangstellenden zijn wij bereikbaar om samen te onderzoeken hoe we de gezondheidszorg voor vrouwen kunnen verbeteren. Onze organisatievorm is stichting en we vormen de Nederlandse belangenorganisatie voor 'patiënten' - hoewel de overgang zelf geen ziekte is, levert het helaas wel veel klachten, symptomen of ziekte op.

We zijn onafhankelijk van de medische industrie en werken in het belang van vrouwen. De bestuursleden ontvangen geen inkomsten; de evenementen worden door de bestuursleden zelf, en door donaties van vrouwen die ons doel ondersteunen, bekostigd.

Uitgebreide informatie over onze doelstellingen is hier te vinden.

Steun ons:

Om onze missie voort te zetten, van de oprichting van de stichting tot onze deelname aan de Dag van de Vrouwengezondheid en toekomstige acties en evenementen, hebben we hulp nodig.
Elke euro telt! 💪
Hoe groot of klein je donatie ook is, het helpt ons om door te gaan en nog meer vrouwen, artsen, politiek en opleiders te bereiken.
➡️ Doneer eenvoudig:
💳 NL53 ABNA 0141 0515 74
📌 t.n.v. Stichting Belangenorganisatie Overgang en Lichaamsidentieke Hormonen
Dankjewel !

# data[].attributes.body
Deze vragenlijst geeft een overzicht van overgangssymptomen en wordt overal ter wereld gebruikt om eventuele hinder in kaart te brengen. Zo kunt u zelf zien welke klachten u heeft en of daardoor wordt gehinderd in uw dagelijkse leven. U kunt deze vragenlijst ook als geheugensteun gebruiken zodat u hulp wilt voor de klachten. het gaat erom dat u voor elk van de genoemde klachten aangeeft hoezeer deze op u van toepassing is.

# data[].attributes.attachment_link.description
Karmenta - Specialistische praktijk voor gynaecologie en urologie in Schijndel en Heesch. De medisch zorg van Karmenta plaatst vrouwen en mannen in hun kracht.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bron: EenVandaag

Als vrouw kun je je goed ellendig voelen van alle hormonen in je lijf. Wie klachten heeft, komt op internet al snel bij hormooncoaches uit. Die zijn dan ook populair: het aantal is in 4 jaar tijd verdubbeld. "Helpen bij zoektocht naar hormonale balans."

Uit cijfers die EenVandaag heeft opgevraagd bij de Kamer van Koophandel blijkt dat er begin dit jaar 216 bedrijven waren die zich bezighouden met coaching of advies op het gebied van hormonen. 4 jaar eerder waren dat er nog 98.

In een 'rollercoaster'

Ook Simone van Poppel uit Nijmegen heeft zich, naast haar baan als docent, bij de Kamer van Koophandel ingeschreven als hormooncoach. "Ik was ook zelf een vrouw die veel last had van mijn hormonen", vertelt ze over die carrièrestap.

3 jaar gelden begon wat zij een 'rollercoaster' noemt. Haar kinderen merkten het ook aan haar: "Ze zeiden met regelmaat tegen me: 'Jij bent echt een boze moeder.' Dat deed echt pijn."

'Een burn-out?'

Wat er precies met haar aan de hand was, wist Simone niet. Ook op werk ging het toen 'niet echt lekker', vertelt ze. "Op een gegeven moment dacht ik: ik heb een burn-out."

Ze ging op onderzoek uit en kwam uit bij iets anders. "Ik kwam erachter dat mijn hormonen gewoon voor chaos zorgden. En toen ben ik me daar helemaal in gaan verdiepen."

Bewustwording

Simone volgde een opleiding en haar kennis wil ze nu graag doorgeven aan andere vrouwen. "Als iemand mij toen had verteld dat het mijn hormonen waren, dan had me dat heel wat zoeken bespaard gebleven. Door hierover te praten wil ik ook bewustwording creëren."

Inmiddels heeft ze een eigen bedrijf. "Een hormooncoach is een coach die vrouwen helpt in hun zoektocht naar hormonale balans." Daarbij wordt gekeken wat iemand kan veranderen in bijvoorbeeld voeding, beweging, stressbeheersing of slaap, legt ze uit.

Meer aandacht

Niet alleen het aantal hormooncoaches is de afgelopen jaren toegenomen: sowieso er meer aandacht voor hormonen in het algemeen. Dat ziet ook Manon Kerkhof. Zij is gynaecoloog bij vrouwencentrum Curilion.

"Ik zie gebeuren dat vrouwspecifieke aandoeningen ongelooflijk in de aandacht staan", vertelt ze. "Dat is ontzettend fijn en ik denk dat het goed is dat het aandacht krijgt."

'In stilte geleden'

Dat er nu meer aandacht voor is, betekent volgens de arts niet dat de problemen er eerder niet waren. "Ik denk dat heel veel vrouwen in stilte hebben geleden. De aandacht en erkenning nu is denk ik essentieel. Heel vaak is er onvoldoende geluisterd naar vrouwen."

Tegelijkertijd ziet Kerkhof op haar spreekuur steeds meer patiënten die zich melden met klachten en bij binnenkomst al aangeven dat het de hormonen zijn. "Ze willen daar dan een behandeling voor en aan de hormonen."

Niet altijd de oorzaak

Maar die redering is te kort door de bocht, benadrukt de gynaecoloog. "Wat wij doen is één stap terug: welke klachten heb je dan? We doen de diagnostiek en kijken wat er daadwerkelijk aan de hand is."

"Is het inderdaad iets is wat met hormonen te maken heeft, dan kunnen we gaan behandelen", legt Kerkhof uit. "Maar om direct al te zeggen dat alle klachten veroorzaakt worden door hormonen, daar moeten we echt zorgvuldig in blijven."

Goede diagnose stellen

Een goede diagnose is het allerbelangrijkste, maakt de arts duidelijk. En die wordt misschien niet altijd overal gegeven. "Laat je huisarts daarom meedenken en dingen uitsluiten en kijk dan waar de hulp het beste gekregen kan worden."

Dat kan wat haar betreft ook bij een hormooncoach zijn. "Maar wel op basis van juiste informatie, juiste diagnoses en op basis van zoveel mogelijk wetenschappelijke feiten. Zodat we de patiënt goed helpen."

Blijvende verandering

Simone begeleidt inmiddels meerdere vrouwen en organiseert regelmatig 'hormoon talks'. "Dat zijn avonden waarbij ik heel erg informeel en in een gezellige setting met vrouwen praat over hormonen." Het idee is dat deelnemers 'ook echt met elkaar het gesprek aan gaan, vanuit herkenning'.

De hormooncoach merkt ook dat er steeds meer collega's bijkomen en dat juicht ze toe. "Er zijn nog steeds heel veel vrouwen die eigenlijk geen idee hebben wat er in hun lijf gebeurt, dus ik ben blij met al die aandacht. Ik hoop dan ook dat het een trend is die gaat zorgen voor een blijvende verandering."

# data[].attributes.attachment_link.title
Aantal hormooncoaches verdubbeld, maar kunnen ze vrouwen ook echt helpen? 'Goede diagnose is belangrijk'

# data[].attributes.attachment_link.description
Als vrouw kun je je goed ellendig voelen van alle hormonen in je lijf. Wie klachten heeft, komt op internet al snel bij hormooncoaches uit. Die zijn dan ook ...

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Annette Staﬂeu en Sophie van der Krieken

# data[].attributes.attachment_link.title
Standpunt Voedingscentrum | Gezonde voeding tijdens de overgang | Voeding Nu

# data[].attributes.attachment_link.description
Opvliegers, stemmingswisselingen, nachtelijk zweten of aankomen in gewicht. Tijdens de overgang ondergaat ongeveer 80% van de vrouwen diverse lichamelijke veranderingen die invloed kunnen hebben op hun welzijn, gezondheid en gewicht¹. Hoe kunnen vrouwen tijdens de overgang gezond eten en helpen supplementen met bijvoorbeeld isoflavonen of zilverkaars? Ook tijdens de overgang hebben vrouwen dagelijks voldoende nodig uit alle vakken van de Schijf van Vijf: groente en fruit; volkorenproducten; zuivel en meer plantaardig en minder vlees; variëren met vis, peulvruchten, ei en ongezouten noten; onverzadigde vetten zoals olijfolie, zachte margarine en halvarine; dranken zonder suiker: water, thee en koffie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Menopauze/overgang; je gaat het pas zien als je het doorhebt - Hormoonpoli

# data[].attributes.attachment_link.description
Vrouwen én artsen weten veel te weinig over de menopauze/overgang. Hierdoor worden vaak verkeerde behandelingen gegeven, waardoor de gezondheid van vrouwen onder druk staat. Gynaecoloog Barbara Havenith vraagt hier aandacht voor. Vandaag haar gastblog. Menopauze/overgang; je gaat het pas zien als je het doorhebt (Cruijff) Sinds 1996 werk ik als gynaecoloog in Nederland. Vanaf het…

# data[].attributes.headline
NRC Iedereen heeft last van de menopauze

# data[].attributes.subject
NRC Iedereen heeft last van de menopauze

# data[].attributes.attachment_link.description
Episode · We zijn toch niet gek? · De PerimenopauzeRuzie op je werk, gillen tegen je partner, een gevoel van het allemaal niet meer aankunnen... Wat gebeurt er toch met vrouwen in de perimenopauze? En waarom weet niemand dat dit bij de overgang hoort? In deze eerste aflevering van 'We zijn toch niet gek?'

# data[].attributes.attachment_link.title
0 - RegularLabs\Component\Conditions\Administrator\Model\ItemModel::getGroups(): Return value must be of type array, false returned

# data[].attributes.attachment_link.title
Fyto-oestrogenen, natuurlijke regulatoren van de oestrogeenbalans - Rineke Dijkinga

# data[].attributes.attachment_link.description
Fyto-oestrogenen, ofwel plantaardige oestrogenen, komen in zeker 300 plantaardige voedingsmiddelen voor. Ze dragen bij aan een evenwichtige hormoonbalans bij zowel man als vrouw.

# data[].attributes.attachment_link.title
Werkvloer in de Overgang gemist? Start met kijken op NPO Start

# data[].attributes.attachment_link.description
Burn-out of in de overgang? Hoe kan het dat de werkvloer nog altijd is ingericht op mannen? Mensen die in hun werk en leven met de overgang te maken hebben gaan in gesprek met Loes Mulder.

# data[].attributes.body
Podcast Opvliegers: Elles de Bruin volgt de overgang in de hoop het taboe te doorbreken | NPO Radio 1

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Podcast Opvliegers: Elles de Bruin volgt de overgang in de hoop het taboe te doorbreken

[Omroep MAX] Programmamaker Elles de Bruin duikt in de podcast Opvliegers in de wereld van de menopauze. Waarom heeft de overgang haar leven de afgelopen jaren zo op z'n kop gezet? In de podcast deelt ze haar eigen verhaal, maar ook artsen, psychologen, mede-ervaringsdeskundigen en mannen komen aan het woord.

Elles: "Ik ben 47 jaar en wordt zwetend wakker. Met enorme hartkloppingen. Mijn man belt de ambulance. Van alles schiet er door mijn hoofd. Heb ik een hartaanval? Ga ik dood? In het ziekenhuis volgt de diagnose: u bent in de overgang. Ik schrik me rot. Is dít de overgang? En: nu al?"

Niet de enige

Elles is niet de enige. Nederland telt op dit moment 2 miljoen vrouwen in de leeftijd tussen de 45 en 60 jaar. De leeftijd waarin de overgang speelt en het een leven op zijn kop kan zetten. Zweten overdag, zweten 's nachts, slecht slapen, niet slapen, moe zijn, hartkloppingen, stemmingswisselingen, depressie, concentratieproblemen en vaginale droogheid: allemaal symptomen van een levensfase waar de helft van Nederland in meer of mindere mate mee te maken krijgt. Maar nog steeds heerst er een taboe op de overgang.

'Het taboe menopauze'

Over 'het taboe menopauze' gaat de eerste aflevering van de podcast. Elles vertelt haar eigen verhaal, maar spreekt ook met experts en andere vrouwen. In andere afleveringen wordt het werken tijdens de overgang onder de loep genomen, spreekt Elles met vrouwen en artsen over seks tijdens de menopauze en duikt ze in de bloeiende markt van medicijnen tegen opvliegers en andere overgangsverschijnselen.

'We hebben het er niet over'

In de eerste aflevering komen onder andere overgangsconsulente Jos Teunis en Eveline Bakker van het platform Vuurvrouw aan het woord. "We willen er niet naar kijken en ontwijken het liever, we hebben het er niet over. Ik heb met mijn collega's erover gesproken en die hebben het dan nog over het o-woord", aldus Bakker. Ook Lily Koopmans die zelf 10 jaar worstelde met overgangsklachten en prof. dr. Herman Depypere over waarom het taboe nog steeds bestaat, spreken met Elles.
De 8-delige podcast is gelanceerd tijdens de Week van de Podcast. Je luistert Opvliegers via de NPO Radio 1 app, website en alle andere bekende podcastplatforms.

#1 - Je moet er 'gewoon doorheen'

Download de NPO Radio 1-app

Met onze app mis je niks. Of het nou gaat om nieuws uit binnen- en buitenland, sport, tech of cultuur; met de NPO Radio 1-app ben je altijd op de hoogte. Download 'm hier voor iOS en hier voor Android.

# data[].attributes.attachment_link.title
Podcast Opvliegers: Elles de Bruin volgt de overgang in de hoop het taboe te doorbreken

# data[].attributes.attachment_link.description
Podcast Opvliegers: Elles de Bruin volgt de overgang in de hoop het taboe te doorbreken [Omroep MAX] Programmamaker Elles de Bruin duikt in de podcast Opvliegers in de wereld van de menopauze. Waarom heeft de overgang haar leven de afgelopen jaren zo op z'n kop gezet?

# data[].attributes.body
De overgang - NRC
Een heel "dossier" artikelen over de overgang

# data[].attributes.attachment_link.description
Oma’s hebben de mensheid vooruitgeholpen. Maar dat besef lijkt nooit echt doorgedrongen: de hele geschiedenis door hebben vrouwen in en na de overgang het moeilijk.

# data[].attributes.body
Tijdens de overgang op gewicht blijven is hard werken - NRC

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Er zijn vrouwen die de gewoonte hebben om dagelijks anderhalve liter cola te drinken. Of die denken dat elke ochtend een groot glas verse jus d'orange een goed idee is (Nee! Suiker!). De meeste vrouwen die Joyce van Stralen, verpleegkundig overgangsconsulent, ziet op haar spreekuur, hebben overgewicht. Niet de beste uitgangspositie, als je zonder al te veel klachten door de overgang wilt komen.

Vooropgesteld: „Het pakt voor iedereen anders uit en de verschillen zijn groot." Maar geen vrouw ontsnapt aan de hormoonverandering. En wat je eet doet ertoe.

Het begint allemaal met de dalende oestrogeenspiegel. Daarmee wordt ook de stofwisseling trager. Niet alleen verbrand je met dezelfde inspanning minder vet, het heeft ook nog eens de neiging rond je middel te gaan zitten. En te veel vet geeft een hoger risico op hoog cholesterol, hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en kanker.

Voor die muffin-top over je broekrand hoef je niks te doen, op gewicht blijven daarentegen is hard werken. Dat laatste zegt Van Stralen ook weleens als vrouwen tegen haar zeggen dat zij makkelijk praten heeft met haar slanke postuur. Ze weet ook: het helpt niet als je last krijgt van stemmingswisselingen. „Als je niet lekker in je vel zit, ga je snel troost-eten." En omgekeerd: als je je broek niet meer dicht krijgt, doet dat ook iets met je humeur. Geen zin in sporten, geen zin in seks, doe mij maar een zak chips.

Die cirkel doorbreken, dat is wat Van Stralen probeert in haar praktijk in Zwaag en op menopauzepoli's in Alkmaar en Amsterdam. Ze kijkt niet alleen naar wat vrouwen eten en hoeveel ze bewegen en slapen. „De hormonen brengen je uit balans, maar er zijn ook externe factoren. Werkstress, mantelzorg voor ouders, geldzorgen - je moet de oorzaken in beeld hebben om goed voor jezelf te kunnen zorgen."

Tegelijkertijd kun je niet alles in één keer veranderen, dat geldt ook voor wat je eet. Van Stralen ziet alle diëten langskomen, meestal met weinig succes. Op de lange termijn, zegt ze, leveren kleine stapjes meer op. „Begin eens met zes weken geen cola drinken." Ofwel: zoek naar kleine ingrepen, die goed in jouw leven passen. Voor de rest van je leven. „De menopauze is geen pauze", zegt Van Stralen. „Het is een nieuw begin."

Niets raars

Wat werkt, verschilt per vrouw. Het algemene advies is teleurstellend voor de hand liggend, zegt Marian de van der Schueren, buitengewoon hoogleraar diëtetiek aan de Wageningen Universiteit. „Je hoeft niets raars te doen. Uiteindelijk kom je altijd uit bij de Schijf van Vijf." Of het mediterrane eetpatroon, zegt Van Stralen, ook goed. Dat komt ongeveer op hetzelfde neer: groente en fruit, peulvruchten, olijfolie, noten en zaden, volkoren granen, weinig rood vlees, weinig fabriekseten. Helaas: pasta en pizza horen er niet bij.

Voor vrouwen vanaf 50 jaar geldt bovendien het advies om 3 à 4 porties zuivel en 40 gram kaas te eten en daarnaast vitamine D-pillen te slikken. Wie geen zuivel eet, kan calcium halen uit groene bladgroenten, noten en peulvruchten én pillen. Alles om botontkalking en botbreuken te voorkomen, want ook bot-ontkalking is een gevolg van dat lagere oestrogeen-niveau.

Gewoon gezond eten lijkt simpel, en je kunt er ook een app bij gebruiken, zoals de Eetmeter. Maar De van der Schueren ziet dat de basiskennis bij veel vrouwen ontbreekt, of niet in hun patroon zit. „Voor mij als diëtist is gezond eten doodnormaal. Maar ik heb nu een stappenteller, en die 10.000 stappen per dag - het is bijna niet te doen. Ik realiseer me dat gezond eten voor veel vrouwen net zo'n uitdaging is."

Met die stappenteller benoemt De van der Schueren meteen iets onvermijdelijks: bewegen. De richtlijnen zijn voor alle volwassenen hetzelfde: 150 minuten matig tot intensief bewegen, twee keer per week iets van krachttraining en niet te veel stilzitten. Dat bewegen hóéft niet op de sportschool en met apparaten. „Stofzuigen, traplopen en tuinieren tellen ook." En afvallen hoeft het doel niet te zijn. Bewegen is op zichzelf al goed voor het metabolisme en om het risico op ziektes te verkleinen.

Gemberthee en opvliegers

Gezond ouder worden is iets anders dan de overgangsklachten die je het leven zuur maken. Opvliegers, nachtzweten, mentale onrust. Van Stralen ziet dat het vrouwen helpt om gemberthee te laten staan. Rode peper, cafeïne en alcohol kunnen ook een trigger zijn voor opvliegers en nachtzweten.

Als verpleegkundig overgangsconsulent baseert ze zich op de wetenschap. Intussen zijn er ook vrouwen die hun toevlucht zoeken tot alternatieve middelen, van rode klaver en soja tot zilverkaars. „Als vrouwen supplementen willen gebruiken, kan ik adviseren. Zilverkaars zou ik nooit aanraden."

Een grote overzichtsstudie naar supplementen met fyto-oestrogenen (zwakker dan oestrogeen dat het lichaam aanmaakt) uit bijvoorbeeld soja en rode klaver laat bescheiden effecten zien op opvliegers en vaginale droogheid. Gewaarschuwd wordt er ook. Bijwerkingencentrum -Lareb kreeg meldingen van verdikkingen van het baarmoederslijmvlies na het slikken van hop- en sojapillen. Leverklachten werden gemeld na het gebruik van zilverkaars, ook een plantextract.

Geregeld verschijnt er onderzoek naar voeding tijdens en na de overgang. Zo zou voeding met een lage glycemische index (koolhydraten die weinig bloedsuikerpieken geven) goed zijn tegen slapeloosheid, terwijl vrouwen die veel suikers en 'witte' tarweproducten eten slechter slapen. Een andere studie beschrijft dat bij vrouwen die meer vette vis en verse peulvruchten eten dan gemiddeld de menopauze ongeveer een jaar later komt dan bij vrouwen die veel rijst en pasta eten. Maar een oorzakelijk verband blijkt er niet uit. De resultaten wijzen hooguit naar een wijd openstaande deur: gezond eten is altijd goed voor alles en iedereen.

De eerste drie uren bij een diëtist worden vergoed uit de basisverzekering. „Wat goede voeding is, kun je overal lezen", zegt hoogleraar Marian de van der Schueren. „Maar een diëtist kan je een eetpatroon aanleren dat bij jou past en dat je de rest van je leven kunt volhouden."

Nieuwsbrief NRC Slim Leven

Stukken die je helpen om je leven fijner en je carrière beter te maken

Voor een verpleegkundig overgangsconsulent is geen verwijzing nodig. Het zit niet in de basisverzekering, wel in veel aanvullende pakketten. De overgangsconsulent kan in specifieke gevallen doorverwijzen naar een diëtist.

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 19 maart 2022

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC in de ochtend van 19 maart 2022

# data[].attributes.attachment_link.title
Tijdens de overgang op gewicht blijven is hard werken

# data[].attributes.attachment_link.description
Er zijn vrouwen die de gewoonte hebben om dagelijks anderhalve liter cola te drinken. Of die denken dat elke ochtend een groot glas verse jus d'orange een goed idee is (Nee! Suiker!). De meeste vrouwen die Joyce van Stralen, verpleegkundig overgangsconsulent, ziet op haar spreekuur, hebben overgewicht.

# data[].attributes.body
Dorenda van Dijken: ‘Vrouwen weten steeds meer, maar nog niet genoeg’ - NRC

# data[].attributes.attachment_link.title
Dorenda van Dijken: ‘Vrouwen weten steeds meer, maar nog niet genoeg’

# data[].attributes.attachment_link.description
Interview: De overgang raakt vrouwen op allerlei vlakken. Dorenda van Dijken richtte de multidisciplinaire menopauzepoli op in Amsterdam. Er is een cardioloog, een seksuoloog, een internist en een neuroloog.

# data[].attributes.body
Leuke interessante podcast over de overgang.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
We and our partners use cookies to personalize your experience, to show you ads based on your interests, and for measurement and analytics purposes. By using our website and our services, you agree to our use of cookies as described in our Cookie Policy.

# data[].attributes.attachment_link.title
De Overgang: Je bent niet alleen! - Sandra van de Geer

# data[].attributes.attachment_link.description
Listen to this episode from Vitalogisch podcast on Spotify. Over taboes & (samen)werken. De overgang is een nieuw fenomeen. Elke vrouw gaat door de overgangsfase heen. 80% van de vrouwen ervaart ongemakken. Deze kunnen zelfs zo ernstig zijn dat het je kan belemmeren in je dagelijkse bezigheden.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Sommige vrouwen gaan fluitend door de overgang, maar 80 procent heeft er last van. Een derde kampt zelfs met ernstige klachten, zoals hart- en vaatziekten en botontkalking. Gynaecoloog Dorenda van Dijken en cardioloog Janneke Wittekoek hebben een missie: vrouwen helpen om fit en vrolijk de overgang te doorstaan.

De overgang hoort gewoon bij het leven. Daar moet je niet over zeuren. En je moet er vooral niet te veel aandacht aan besteden. Het zijn opmerkingen die gynaecoloog Dorenda van Dijken en cardioloog Janneke Wittekoek dagelijks horen. Vrouwen zelf, maar ook hun dokters, zien de overgang nog altijd niet als een serieus gezondheidsvraagstuk. En dat terwijl opvliegers, urineverlies, hartkloppingen, slapeloosheid, vaginale droogheid, vermoeidheid en stemmingswisselingen klachten zijn die veel invloed kunnen hebben op de kwaliteit van het leven.

We moeten het dus veel vaker over de overgang hebben, vinden de artsen. Om te beginnen in de spreekkamer van de huisarts, maar ook de politiek en het bedrijfsleven moeten eraan geloven. Want Van Dijken en Wittekoek zijn helemaal klaar met de gedachte dat de overgang een natuurlijk proces is dat vrouwen lijdzaam - en in stilte graag - moeten ondergaan. Daarom schreven ze samen het boek Hart & Hormonen, met als ondertitel Fit de overgang in.

Samen sterk
Gynaecoloog Dorenda van Dijken (links) en cardioloog Janneke Wittekoek schreven samen het boek Hart & Hormonen, fit de overgang in omdat ze in de praktijk ervaren dat het voor vrouwen boven de vijftig lastiger wordt om gezond te blijven.

Hormonen, gewicht, cholesterol & bloeddruk

Om met cardioloog Janneke Wittekoek te spreken: de overgang kent geen genade. Zelfs zij, een slanke hardloopster, merkt dat gezond blijven opeens een stuk lastiger is nu ze de vijftig is gepasseerd. 'Ik heb meer hersteltijd nodig na mijn hardlooptrainingen en mijn cholesterolgehalte is opeens een stuk hoger. Dat was vroeger 5 en nu opeens 6,5. Kun je nagaan: iedere dag leg ik mijn patiënten uit dat het vrouwelijk hormoon oestrogeen invloed heeft op je gewicht, cholesterol en bloeddruk. Ik weet dat het slechte cholesterol - het LDL-cholesterol - met veertien procent kan toenemen in de overgang. En toch was ik, nota bene een arts, verbaasd over mijn cholesterol!'

Je merkt er niets van, als zo'n getalletje ineens stijgt, wil Wittekoek maar zeggen. 'Cholesterol, maar ook de bloeddruk en suikerspiegel, zijn spiegels van je gezondheid. Gemiddeld komt een vrouw twee tot vier kilo aan in de eerste vier jaar van de overgang. De verhouding tussen vet en spieren wordt ongunstiger. Als je hetzelfde blijft eten als vroeger, zul je zeker aankomen. Het gaat erom de juiste balans te vinden tussen gezonde voeding en voldoende bewegen.

Niet bang zijn voor hormoontherapie

Maar een gezonde leefstijl biedt geen garanties voor een onbekommerde overgang. Er is een behandeling voor overgangsklachten waar de meeste gynaecologen enthousiast over zijn, maar huisartsen wat minder: hormoontherapie. Het is een pilletje, pleister, gel of spray dat een lage dosering estradiol - oestrogeen - en vaak ook progesteron bevat. Natuurlijk oestrogeen is de werkzame stof: gunstig voor hart en bloedvaten, hersenen en de botten. Oestrogeen zorgt ook voor de opbouw van slijmvlies in de baarmoeder. Daarom bevat hormoontherapie ook progesteron, dat dat proces tegengaat. Als je dat er niet bij doet, dan is er op den duur het risico op baarmoederkanker.

'Meer vrouwen zouden in topfuncties terechtkomen als ze bij ernstige klachten hormoontherapie zouden gebruiken'
Dorenda van Dijken

'Laat je niet gek maken door angst voor hormoontherapie', schrijven Van Dijken en Wittekoek in hun boek. De doseringen zijn veel lichter dan die van de anticonceptiepil. Waar de anticonceptiepil de hormoonhuishouding overneemt en de cyclus 'platlegt', vult hormoon(subsititutie)therapie alleen het tekort aan. Niet iedereen heeft het nodig, benadrukt Dorenda van Dijken: 'Twintig procent van de vrouwen gaat fluitend de overgang door, zonder dat ze ergens last van hebben. Maar de andere tachtig procent heeft wél klachten - een derde daarvan zelfs ernstige. Ik overdrijf niet als ik zeg dat de overgang het leven van vrouwen soms kapotmaakt, inclusief hun huwelijk en carrière.'

Ze vermoedt zelfs dat veel meer vrouwen in topfuncties terecht zouden komen als ze in de overgang hormoontherapie zouden gebruiken: 'In de media en de politiek gaat het momenteel vaak over het vrouwenquotum. Wanneer begint een carrière echt van de grond te komen? Na je veertigste. Dat is ook de leeftijd dat de overgang nadert. Veel succesvolle vrouwen gebruiken hormoontherapie: vrouwelijke artsen, actrices, politici. Dat is het topje van de ijsberg. Maar deze informatie moet niet alleen bij die kleine groep hoogopgeleide vrouwen terecht komen. We willen iederéén bereiken.'

Zoveel klachten, één oorzaak: de overgang

Wittekoek: 'Het gekke is: huisartsen schrijven vrouwen wél cholesterolverlagers, maagzuurremmers, bètablokkers en antidepressiva voor. Protocolgeneeskunde noem ik dat: ze kijken niet verder dan de afzonderlijke symptomen. Terwijl er één grote oorzaak is van al die klachten, namelijk de overgang. Wij willen vrouwen het empowerment geven om voor zichzelf op te komen.'

Maar waarom zijn huisartsen dan zo huiverig om hormoontherapie voor te schrijven bij ernstige overgangsklachten? Van Dijken: 'Veel artsen, ook medisch specialisten, denken nog altijd dat hormoontherapie het risico op borstkanker verhoogt. Maar die kans is echt heel klein: zonder hormoontherapie krijgt tien tot twaalf procent van de vrouwen na hun vijftigste borstkanker. Mét (langdurige) hormoontherapie stijgt de kans met één extra geval van borstkanker per duizend vrouwen per drie jaar. Ter vergelijking: slechts één glas alcohol per dag verhoogt de kans op borstkanker al met tien procent. Drie of meer glazen per dag doet het risico toenemen met 30 procent.'

'Veel huisartsen denken nog altijd dat hormoontherapie het risico op borstkanker verhoogt. Maar die kans is echt heel klein'
Dorenda van Dijken

Verder is er een klein risico op trombose: één op de duizend vrouwen krijgt zonder medicatie trombose, bij vrouwen die hormoontherapie gebruiken, geldt dat twee op de duizend vrouwen zo'n bloedprop krijgt. Van Dijken: 'Dat is lager dan het risico van de anticonceptiepil: die veroorzaakt namelijk bij vier op de duizend vrouwen trombose. En: er is ook hormoontherapie via de huid, in de vorm van een pleister, spray of gel. Deze transdermale vorm van hormoontherapie heeft geen enkel risico op trombose en is ook gunstiger voor bloeddruk en cholesterol.' Sowieso is keus voor hormoontherapie maatwerk. Van Dijken: 'We raden hormoontherapie alleen aan bij vrouwen die een vroege overgang hebben én bij hinderlijke overgangsklachten die een flinke invloed hebben op de levenskwaliteit en het functioneren.'

Het onderwerp hormoontherapie is al langere tijd een discussiepunt van irritatie tussen huisartsen en gynaecologen. Van Dijken kijkt uit naar de nieuwe richtlijn over de overgang van huisartsen: 'We merken dat steeds meer huisartsen oog krijgen voor de overgang als medisch vraagstuk, ook al zijn er nog altijd huisartsen die de klachten wegwuiven. Ik denk weleens: als mannen deze klachten hadden, zouden die wél serieus worden genomen.'

Het verschil tussen de menopauze en de overgang
De termen overgang en de menopauze worden vaak door elkaar gebruikt, maar ze betekenen iets anders. De menopauze is de laatste menstruatie. Als een vrouw een jaar lang geen menstruatie heeft gehad, dan was die laatste bloeding dus de menopauze. Dat weet je dus pas achteraf. De periode rondom de menopauze noemen we de overgang. De meeste vrouwen krijgen tussen hun veertigste en zestigste jaar met de overgang te maken en de gemiddelde leeftijd van de menopauze is 51 jaar.

Een menstruatie die onder de veertig jaar stopt, is een te vroege menopauze. In dokterstermen: premature ovarium insufficiency (POI). Dit komt voor bij 1 procent van alle vrouwen. Deze vrouwen komen eerder dan gemiddeld in het verouderingsproces en zullen daarom ook eerder te maken krijgen met daarmee samenhangende aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten en botontkalking. Voor hen is hormoontherapie noodzakelijk. Ook vrouwen met een vroege menopauze - onder de 45 jaar -hebben een indicatie voor hormoontherapie, net als vrouwen die ernstige overgangsklachten ervaren.

Symptomen van de overgang

De lijst met symptomen waaronder vrouwen gebukt kunnen gaan is lang. Vermoeidheid. Slecht slapen. Geheugen- en concentratiestoornissen. Stemmingswisselingen. Warmteklachten. Een onrustig en gejaagd gevoel. Hartkloppingen. Migraine of hoofdpijn. Spier- en gewrichtsklachten. Blaasklachten. Droge slijmvliezen van ogen, neus en mond. Haarverlies. Figuurverandering. Seksuele problemen. Oorsuizingen. Vocht vasthouden. Huidveranderingen. 'Het is nogal wat. Niet iedereen heeft gelukkig overal last van, maar vaak wel van een aantal van deze symptomen. Bedenk ook dat sommige klachten, zoals opvliegers, ook schaamte en paniek kunnen veroorzaken, bijvoorbeeld als iemand bang wordt voor een opvlieger op het moment dat ze een presentatie moet houden. Die extra stress komt dus eens nog bovenop alle andere klachten.'

In hun boek besteden Van Dijken en Wittekoek veel aandacht aan het onderwerp stress: in de overgang zijn de stresshormonen adrenaline en cortisol actiever. Oorzaak: het hormoon progesteron, dat normaal gesproken te actieve stresshormonen afremt, neemt af, waardoor vrouwen gevoeliger worden voor stress. Slaapproblemen, een ander veelvoorkomende klacht in de overgang, verhogen die gevoeligheid nog eens, net als opvliegers en hartkloppingen.

Andersom werkt het ook zo: stress verergert klachten als opvliegers, nachtelijke transpiratie, spier- en gewrichtspijn en slaapproblemen. Daarnaast kan de overgang de kans op een depressie verhogen. Dat wil zeggen: vrouwen die ooit een depressie hebben gehad, hebben twee keer zoveel kans om rond de overgang opnieuw depressief te worden. In de Verenigde Staten worden vrouwen die eerder een depressie hebben gehad, bij de start van de overgang preventief behandeld met hormoontherapie.

In Nederland gebeurt dit (nog) niet. Antidepressiva in de categorie SSRI's - selectieve serotonine heropnameremmers - als paroxetine, venlafaxine en (es)citalopram kunnen goed werken bij een depressie of angststoornis en helpen ook tegen lichte overgangsklachten.

'Op tijd beginnen met een gezonde leefstijl is essentieel om hart- en vaatziekten te voorkomen. 't Liefst vóórdat je in de overgang komt'
Janneke Wittekoek

Relatie tussen stress en hart- en vaatziekten

Cardioloog Janneke Wittekoek wijst op de relatie tussen stress en hart- en vaatziekten. 'Vaak zie je een vicieuze cirkel ontstaan: vrouwen krijgen klachten als hartkloppingen en pijn op de borst, durven dan niet meer te sporten, daardoor stijgt de bloeddruk, neemt het gewicht toe en zo wordt het risico op een hartinfarct of beroerte hoger. Het goede nieuws is dat je met leefstijl veel kunt bereiken. Gezonde voeding en structureel meer gaan bewegen verlaagt je bloeddruk en cholesterolgehalte en verbetert de suikerspiegel, net als je stemming trouwens.'

Op tijd beginnen met een gezonde leefstijl is essentieel, zegt Wittekoek. 'Op je veertigste ben je al in de aanloop naar de overgang. Dan kunnen je hormoonspiegels al wat schommelen en dalen. Het LDL-cholesterol stijgt een beetje, de bloeddruk neemt wat toe en het vaatverwijdende effect van oestrogenen zakt juist naar beneden. Dat is dus de tijd om belangrijke veranderingen in je leefstijl door te voeren.'

En denk vooral niet dat een hartinfarct alleen oude mannen overkomt, waarschuwt ze. 'De symptomen van hartklachten bij vrouwen zijn vaak wat minder heftig, maar ze zijn zeker niet minder dodelijk. Ze hebben vaker dan mannen last van pijn tussen de schouderbladen, hebben het gevoel alsof hun beha te strak zit of voelen zich extreem moe en wat grieperig. Trek bij dat soort klachten dus tijdig aan de bel. Liever te vroeg dan te laat.'

Dat randje vet is juist goed
Een beetje aangekomen in gewicht na je veertigste? Koester dat vetrolletje! Vetweefsel slaat oestrogeen op na de menopauze en dat is heel gunstig om gezond ouder te worden. Heel slanke vrouwen hebben dan ook meer kans op overgangsklachten en op chronische aandoeningen die verband houden met een laag oestrogeengehalte, zoals hart- en vaatziekten en botontkalking. Je kunt dus beter maat 40 hebben dan maat 34.

Maar pas op: gemiddeld komt een vrouw twee tot vier kilo aan in de eerste vier jaar van de overgang. Zorg voor balans, want overgewicht verhoogt weer het risico op hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en sommige vormen van kanker. En: blijf bewegen, ook als je artrose, reuma of een andere chronische ziekte ontwikkelt. Tip: touwtjespringen is een prima manier om aan sterke botten te werken.

Meer lezen?
Hart & Hormonen, Fit de overgang in (Dorenda van Dijken en Janneke Wittekoek) De overgang: het no nonse handboek (Jos Teunis en José Rozenbroek)
Bronnen: Janneke Wittekoek, cardioloog HeartLife Klinieken, heartlife.nl en Dorenda van Dijken, gynaecoloog OLVG, olvg.nl
Lees ook deze bijlage

Haar hart is niet het zijne

# data[].attributes.attachment_link.title
Houd hart en hormonen op orde tijdens de overgang - RADAR+

# data[].attributes.attachment_link.description
Sommige vrouwen gaan fluitend door de overgang, maar 80 procent heeft er last van. Een derde kampt zelfs met ernstige klachten, zoals hart- en vaatziekten en bot­ontkalking. Gynaecoloog Dorenda van Dijken en cardioloog Janneke Wittekoek hebben een missie: vrouwen helpen om fit en vrolijk de overgang te doorstaan.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het lijkt misschien alsof je er geen enkele controle over hebt, maar uit twee nieuwe studies blijkt dat vrouwen die gaan sporten, de helft minder opvliegers hebben. Maar je moet je wel een beetje in het zweet willen werken.

Opvliegers, ze verzieken je nachtrust en tijdens een werkbespreking zit je er al helemaal niet op te wachten. Met hormoontherapie kunnen je klachten flink verlichten en soms zelfs verdwijnen, maar twee nieuwe studies bewijzen dat er ook een ándere manier is om opvliegers flink te verminderen: bewegen!

Vier keer per week sporten

Voor de studies, de één gepubliceerd in de Journal of Physiology en de andere in Menopause, recruteerden de wetenschappers 21 vrouwen die niet sportten, maar wel last hadden van opvliegers. Van hen namen veertien vrouwen vervolgens deel aan een begeleid sportprogramma, waarbij ze aan het eind tot vijf keer per week drie kwartier lang matig intensief fietsten en jogden. De andere zeven vrouwen deden niks anders dan normaal.

Betere regulatie lichaamstemperatuur

De eerste uitkomst laat zich raden: de sportieve vrouwen voelden zich na een paar maanden veel fitter dan aan het begin van het programma. Maar het opvallendste resultaat was dat de sporters veel beter in staat bleken hun lichaamstemperatuur te reguleren. Zo begonnen de vrouwen, net als echte atleten, bij warmte iets eerder en vooral meer te zweten dan de niet-sporters: hun lichaam bleek dus beter in staat om af te koelen.

Zestig procent minder opvliegers

Maar, nu komt het, tegelijkertijd zweetten de vrouwen wél minder bij plotselinge, extreme hitte, zoals tijdens een (in dit geval opgewekte) opvlieger. Ook hun lichaamstemperatuur bleef dan lager dan die van de niet-sporters. De beste getuigenis is nog die van de sportievelingen zelf: uit hun dagboeken, die ze voor het onderzoek bijhielden, blijkt dat ze aan het einde van het programma gemiddeld zestig procent minder opvliegers hadden dan aan het begin. Dat kan heel wat slapeloze uurtje s en ongemakken besparen!

Zweten om minder te zweten

Voor het beste effect is het waarschijnlijk wel belangrijk dat je regelmatig blijft sporten en jezelf daarbij ook wel een beetje inspant. "Eén keer per week een wandeling van dertig minuten zal weinig uithalen," aldus bewegingswetenschapper Helen Jones van de Liverpool John Moores University in The New York Times. Kortom, een beetje zweten hoort er wel bij.

Bron | Newsmax

# data[].attributes.attachment_link.description
Het lijkt misschien alsof je er geen enkele controle over hebt, maar uit twee nieuwe studies blijkt dat vrouwen die gaan sporten, de helft minder opvliegers hebben. Maar je moet je wel een beetje in het zweet willen werken. Opvliegers, ze verzieken je nachtrust en tijdens een werkbespreking zit je er al helemaal niet op te wachten.

# data[].attributes.headline
Wat is de overgang en hoe ga je ermee om; Francine Oomen

# data[].attributes.subject
Wat is de overgang en hoe ga je ermee om; Francine Oomen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De overgang is een natuurlijk transformatieproces waarmee elke vrouw tussen, pak 'm beet, haar 45ste en zestigste te maken krijgt. Toch is het nog altijd een taboe-onderwerp, en bovendien iets waarover zelfs artsen eigenlijk maar weinig weten. Dat ondervond schrijfster Francine Oomen (59) toen zij de menopauze zelf doormaakte. Zij pleit voor meer begrip, zowel medisch specialisten als leken: 'Het begint met informatie.'

De naam Francine Oomen komt veel ouders en (ex-)pubers ongetwijfeld bekend voor. Ze schreef en illustreerde ruim honderd boeken, waaronder de Hoe overleef ik-serie. In 2017 publiceerde ze de graphic novel Oomen Stroomt Over, waarin ze haar ervaringen met de overgang opschreef en -tekende. Tegenwoordig geeft ze er lezingen over.

Wat gebeurt er zoal in de menopauze, wanneer begint het, hoe herken je het en hoe ga je ermee om? Voor de camera van Zorg.nu vertelt Oomen wat zij hier zoal over heeft geleerd.

Wat is de overgang?

'De overgang is een natuurlijk transformatieproces, net als de puberteit. In de puberteit wordt je van onvruchtbaar vruchtbaar, van kind naar volwassene. In de overgang gaat een vrouw van een vruchtbare vrouw naar een onvruchtbare vrouw. Je gaat door naar een volgende levensfase waarin je niet meer reproductief bent.

Technisch betekent het dat je geslachtshormonen niet meer worden aangemaakt. Je eierstokken maken geslachtshormonen aan, en geleidelijk aan - of vaak ook juist niet geleidelijk, maar meer in golven - stopt die productie en moet je lichaam een nieuwe hormonale balans vinden. En dat gaat gepaard met allerlei mentale en fysieke ''gebeurtenissen'', zal ik maar zeggen: klachten dus.'

Wanneer begint de overgang?

'De overgang begint niet op het moment dat je stopt met menstrueren, wat nog steeds heel veel vrouwen denken, maar zoals ook heel veel artsen zeggen. Zelfs huisartsen stellen nog de vraag: "Mevrouwtje, menstrueert u nog regelmatig?" Zelfs al ben je al 52, en je zegt "Ja, heel regelmatig", dan kan een huisarts zeggen, "U bent niet in de overgang." Dat klopt dus niet.

In feite ben je in de overgang vanaf een jaar of 43. En ongeveer tien procent van de vrouwen is al eerder in de overgang. Sommigen véél eerder. Maar gemiddeld ben je boven je 42ste á 43ste in de overgang. Dat heet dan de pre-menopauze: dan zijn er vaak nog niet zo heel veel klachten, maar de afname van de geslachtshormonen is al begonnen.'

Hoe herken je de menopauze?

'Het herkennen van de overgang bij jezelf is heel moeilijk als je niet weet dat die hormonale veranderingen al begonnen zijn. Wat mijzelf overkwam is dat ik allerlei rare kwaaltjes had. Heel veel ook. Elke maand wel weer iets nieuws.

Ik denk dat het begint met informatie. Dat je een soort checklist hebt, zoals ook in mijn boek staat, met mentale en fysieke dingen die te maken kunnen hebben met de hormoonwissel.

Je moet natuurlijk wel dingen uitsluiten. Eén van de klachten is bijvoorbeeld hartkloppingen. Dat is best angstaanjagend als je dat krijgt. Je moet wel uitsluiten dat je niet echt iets aan je hart hebt.

Het begint dus met informatie. Dat je weet: mijn frozen shoulder, mijn slapeloosheid, mijn labiliteit, m'n stijve vingers, m'n trigger fingers, mijn somberheid: dat kan allemaal met hormonen te maken te hebben.'

Hoe kun je je beter voelen tijdens de overgang?

'Tips om je beter te voelen tijdens de overgang verschillen natuurlijk van vrouw tot vrouw.

Wat voor mij heel erg belangrijk was, was om rust te nemen. Die hormonenwisseling kost heel veel energie. Daar heb je tijd voor nodig, daar heb je rust voor nodig. De overgang is een tijd van transformatie. Dat kun je niet zomaar even tussen de bedrijven door doen. Je lichaam kan dat ook niet.

Het ''praten met jezelf''. Dus dat je dingen die je misschien al best lang onderdrukt hebt, problemen van vroeger of andere dingen die je dwarszitten, dat je die aangaat. Therapie bijvoorbeeld heel goed om tijdens de overgang te doen, om die transitie door te komen en om dingen op lossen, zodat je licht kunt verder reizen.

Luisteren naar de stemmen in jezelf. En dat is vaak heel confronterend. Wij vrouwen weten heel goed wat anderen nodig hebben, en we zijn ook gewend daarop in te spelen, maar vraag je eens af: ''Wat wil IK nou eigenlijk? Wat heb IK nou eigenlijk nodig? Wie ben ik? Wil ik nog wel doorgaan met wat ik doe?" Dat heeft vaak ook consequenties. Daarom duwen veel vrouwen het ook weg.'

'En verder de gebruikelijke dingen:

Gezond eten.

Veel buiten zijn.

Lachen.

Het relativeren.

Beseffen dat het overgaat.

Het erkennen. Zorgen dat er een soort draagvlak is. Dat je het niet hoeft te verstoppen.

Accepteren. Heel belangrijk! Verzet is zinloos en werkt alleen maar contraproductief. Accepteer dat je in een veranderingsproces zit en dat dat tijd kost, dat dat niet zonder slag of stoot gaat.

Het leren te verduren. Dus niet meteen medische ingrepen en wat dan ook maar denk OK, dit is een proces. Heeft tijd nodig. En het levert me heel veel op als ik daar goed doorheen ga.'

Wat moeten werkgevers weten over dit onderwerp?

'Heel veel werkgevers weten er, net als veel artsen, gewoon helemaal niks van af. En heel veel vrouwen ook niet. Ik denk dat het heel erg belangrijk is dat werkgevers überhaupt op de hoogte zijn van wat de overgang van een vrouw behelst en hoelang het duurt. Het is natuurlijk geen leuke boodschap dat het misschien wel tien, vijftien jaar duurt. De fases zijn niet altijd even erg, maar het omspant in ieder geval een periode van tien jaar, minstens.

De vrouw komt er weer helemaal bovenop maar heeft mogelijk tijdelijk minder concentratievermogen, of slaapt slechter, waardoor ze ook minder presteert en kriegel of somber kan worden. Maar het is allemaal heel normaal, en het gaat over.

Net zoals er zwangerschapsverlof bestaat en er rekening wordt gehouden met het feit dat een vrouw kinderen krijgt, zou er rekening gehouden moeten worden met vrouwen in de overgang. Dat zou de last voor vrouwen al zo enorm verlichten. Want vrouwen zijn nog steeds ontzettend bang dat als ze toegeven dat ze in een bepaalde fase minder capabel of competent zijn, ze daarop afgerekend worden. En dat gebeurt ook vaak, dus het is geen ongegronde angst.

Het is belangrijk dat er gewoon erkenning is - bij jezelf, maar ook bij je werkgever. En dat je weet, ''OK, ik mag dit hebben. Het is geen ziekte. En er wordt rekening met me gehouden.'

Wat is je ervaring met artsen en hoeveel zij weten over de menopauze?

'Toen de klachten mij overvielen had ik geen flauw benul wat er aan de hand was. Waar ik gedurende mijn zoektocht achter kwam is dat ook de artsen geen flauw benul hebben wat een overgang in een vrouwenleven teweeg kan brengen. Ik ben vragen gaan stellen aan alle artsen waarbij ik terechtkwam. Ik heb artsen geïnterviewd en heb ook mijn vriendinnen vragen laten stellen. Tot mijn grote schrik bleek dat de overgang niet behandeld wordt tijdens de opleiding.

Zelfs in de opleiding tot huisarts, bij wie vrouwen in de eerste plaats terechtkomen, wordt een half uurtje besteed aan de overgang. Een half uurtje! En dan alleen het technische verhaal, van: ''Oestrogeen neemt af, progesteron neemt af, lalala.''

Dus huisartsen weten niks van de overgang, maar specialisten ook niet. Vrouwen komen ook regelmatig bij cardiologen terecht, of bij fysiotherapeuten, doordat er van alles in hun bewegingsapparaat vast begint te lopen.

Artsen weten er niks van af met als gevolg heel veel misdiagnoses, bijvoorbeeld de diagnose burn-out terwijl een vrouw eigenlijk gewoon in de overgang zit.
Of de diagnose depressiviteit, met als gevolg dat veel medicijnen worden voorgeschreven waar vrouwen vervolgens bijna niet meer van afkomen - slaappillen, antidepressiva, noem maar op.

Er is geen erkenning en er is geen herkenning. Er is een hoop stress en bijvoorbeeld een bekende misdiagnose is ook je schildklier. Dat er..
Of dat ze zeggen: "Je schildklier werkt niet goed dus je moet medicijnen. Hop, zit je de rest van je leven aan schildkliermedicijnen. Terwijl het gewoon een natuurlijke hormonale schommeling was.

Natuurlijk moet wel worden uitgesloten worden dat je écht iets hebt. Maar die hormonale schommelingen, die worden helemaal niet geregistreerd door artsen. Het is gewoon: "Deze waarde is te hoog, hop, je bent ziek." Terwijl het gewoon schommelt. Het gaat over, het is normaal. Maar wat normaal is weten ze niet.

Kan hormoonsupppletie helpen bij dit proces?

'Hormoonsuppletie helpt tegen overgangsklachten. Dat is de ene kant van de boodschap. Dus als de arts zegt: "OK, gebruik maar hormoonsuppletie, dat zorgt ervoor dat jij je beter voelt, dat jij beter kunt functioneren op je werk", dan is dat allemaal waar.

Waar echter niet over gesproken wordt is dat het allerlei lichte maar ook ernstige en soms zelfs dodelijke bijwerkingen heeft, zoals hart- en vaat ziekten, aderverkalking, trombose, borstkanker, andere soorten kankers. Die worden onder het vloerkleed geschoven omdat er heel veel geld verdiend wordt aan hormoonsuppletie.

Wat er ook niet gezegd wordt is dat het in feite een soort drug is waar je niet meer van afkomt. Hormnoonsuppletie houdt een kunstmatige hormoonspiegel in stand.
Een kind kan op zijn vingers natellen dat als je daarmee stopt, je eigenlijk in een gat valt: een soort hormonaal vacuüm. Dus je kunt daar eigenlijk niet mee stoppen. Ik ken veel vrouwen met veeleisende banen die zijn begonnen met hormoonsuppletie. Na een paar jaar denken ze, ''Het voelt toch echt helemaal niet fijn. En ik wil geen kanker krijgen. Ik stop ermee.''

Je kunt alleen maar cold turkey stoppen, er is geen afbouwprotocol. Die vrouwen krijgen in twee dagen de hele bak met klachten weer: slapen niet meer, hebben opeens op vliegers, weet ik wat allemaal. Ze rennen terug naar de dokter en zeggen, "Ik kan niet meer functioneren."

Nou, dat klopt ook. Dus wat doen ze? Ze beginnen weer. En zo zit je hooked, zit je vast. Dus ik ben zelf geen voorstander.'

Wat is jouw boodschap met betrekking tot de overgang?

'Mijn boodschap is dat het een ontzettend belangrijke en waardevolle periode is in een vrouwenleven. Het is niet een makkelijke periode, ook omdat er nog zo veel onbegrip over is en omdat we zelf zo weinig ervan afweten.

Het is een ander soort volwassen worden. Zoals een puber gaat van kind naar volwassenheid, zo gaan wij van ''zorgende'' vrouw naar een vrouw die ''van zichzelf'' is. Je bent niet meer van anderen of voor anderen, maar je wordt ''voor jezelf''. Dat is ook een enorme uitdaging.

Het is heel makkelijk om voor anderen te zorgen en jezelf maar een beetje op de tweede plaats te zetten, maar gedurende de overgang is het de bedoeling dat je op de eerste plaats komt voor jezelf. Dat je je eigen waarde en kracht ontdekt, los van die van anderen, en dat je daardoor de wijze oudere vrouw wordt die je bedoeld bent te worden.

Er zijn nog een aantal maatschappijen waarin oudere vrouwen een heel belangrijke positie hebben. Dat bestaat in onze maatschappij niet: overgang staat gelijk aan ondergang, als het ware. Terwijl de wereld die wijze oudere vrouwen ontzettend nodig heeft. Dat is een heel andere energie dan oudere-mannenenergie. Dus om evenwicht en balans in de wereld te krijgen, moeten wij goed door die menopauze heen gaan. We moeten de overgang niet onderdrukken of ontkennen, maar áángaan.'

# data[].attributes.attachment_link.title
Wat is de overgang en hoe ga je ermee om? Francine Oomen vertelt

# data[].attributes.attachment_link.description
De overgang is een natuurlijk transformatieproces waarmee elke vrouw tussen, pak 'm beet, haar 45ste en zestigste te maken krijgt. Toch is het nog altijd een taboe-onderwerp, en bovendien iets waarover zelfs artsen eigenlijk maar weinig weten. Dat ondervond schrijfster Francine Oomen (59) toen zij de menopauze zelf doormaakte.

# data[].attributes.body
Dit boek gaat over de overgang. Op de cover staat: ‘Antwoorden op al je vragen over de overgang volgens de laatste wetenschappelijke inzichten’. Ik vind dat de auteurs dat echt waarmaken, en dit maakt dit boek een topper. Je kan het eventueel lenen bij Leefstijlcoaching Den Bosch.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dit boek gaat over de overgang, een nog relatief onbekend maar vooral onbemind onderwerp. Op de cover staat: 'Antwoorden op al je vragen over de overgang volgens de laatste wetenschappelijke inzichten'. Ik vind dat de auteurs dat echt waarmaken, en dit maakt dit boek een uitstekend naslagwerk voor de leefstijlcoach.

Kraakhelder

Eerlijk is eerlijk: de titel van het boek deed me nou niet direct juichend naar de boekwinkel rennen. Vrouwen van 50 die zichzelf nog meisje (laten) noemen, daar krijg ik de kriebels van. Maar laat je door de titel zeker niet weerhouden om dit boek te kopen en te lezen. Want het is kraakhelder, onverbloemd en zeer leerzaam, voor jezelf of als je cliënten hebt die in de overgang zijn.

Wat is het nut van de overgang?

Het boek is geschreven door gynaecoloog Manon Kerkhof en gezondheidswetenschapper Maaike de Vries. In het begin van het boek bespreken ze het evolutionaire nut van de overgang (dat is onbekend) en bieden ze alvast een positief perspectief op de fase ná de overgang, waarin vrouwen minder gaan zorgen en minder moeten van zichzelf, en waarin ze juist meer tijd voor zichzelf krijgen en meer zelfvertrouwen krijgen. Dat is een fijn vooruitzicht voor je coachee, maar eerst dus nog "even" die overgang.

Test je coachee

Door middel van een test (de Greene Climacteric Scale) kun je bepalen of je coachee wel of niet in de overgang is en of de klachten ernstig of minder ernstig zijn. Vervolgens worden al die klachten besproken. Waarschuwing: laat je coachee dit deel van het boek niet achter elkaar lezen, want dan word je óf hypochonder óf somber. Er kunnen tijdens de overgang namelijk nogal wat klachten optreden. Van opvliegers tot slaapproblemen, van gewichtstoename tot verzakkingen, van incontinentie tot paniekaanvallen.

Aan de slag

Gelukkig is het tweede deel van het boek heel praktisch: wat kunnen vrouwen zelf doen aan overgangsklachten? Heel veel gelukkig. Voeding is heel belangrijk, aldus de auteurs. Niet te veel suiker, liever geen tussendoortjes en pakjes en zakjes, maar wel soja, groenten, peulvruchten en voldoende eiwitten en vetten. Heel goed vind ik het hoofdstuk over alcohol. Minder drinken is het devies in de overgang, omdat het kan leiden tot opvliegers, gewichtstoename, verstoorde bloedsuikers en een verhoogd risico op borstkanker. Verder bespreken de auteurs bewegen, slapen en ontspannen. Het zijn bekende leefstijlcomponenten natuurlijk, maar de toon is prettig en de adviezen erg duidelijk.

Hormoontherapie

De grote vraag voor veel vrouwen is of ze nou wel of niet hormonen moeten gaan gebruiken bij ernstige klachten. De auteurs zijn voorstander van hormoontherapie en ze geven goed onderbouwd hun mening daarover. Over andere middeltjes, zoals voedingssupplementen, zijn ze een stuk minder positief.

Overgang op het werk

Het hoofdstuk over de overgang op het werk zou een must moeten zijn voor elke werkgever. De auteurs vinden dat werkgevers meer oog moeten krijgen voor werknemers die in de overgang zijn. Begrip, openheid en aanpassingen op het werk (bijvoorbeeld zoiets simpels als een goede ventilatie) kan veel verzuim voorkomen. Tot slot sluit het boek nog af met 50 vragen over de overgang, en de antwoorden daarbij. Klip en klaar! Al met al is dit boek echt een aanrader voor elke leefstijlcoach. Je kunt cliënten in deze fase beter begeleiden als je meer afweet van de overgang en je ziet hoe belangrijk leefstijl ook in deze levensfase is.

Ook leuke meisjes worden vijftig. Antwoorden op al je vragen over de overgang op basis van de laatste wetenschappelijke inzichten. Maaike de Vries en Manon Kerkhof, Kosmos, ISBN 9789021578811, 320 pagina's, € 21,99

Gepubliceerd op 18 december 2020

# data[].attributes.attachment_link.title
Recensie: Ook leuke meisjes worden vijftig * Nieuws voor diëtisten

# data[].attributes.attachment_link.description
Dit boek gaat over de overgang, een nog relatief onbekend maar vooral onbemind onderwerp. Op de cover staat: 'Antwoorden op al je vragen over de overgang volgens de laatste wetenschappelijke inzichten'. Ik vind dat de auteurs dat echt waarmaken, en dit maakt dit boek een uitstekend naslagwerk voor de leefstijlcoach.

# data[].attributes.body
Interessante podcast!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Naar schatting 1,5 miljoen vrouwen in ons land verkeren momenteel in de overgang en Elles de Bruin is één van hen. Vaak hoort zij dat je er 'gewoon doorheen' moet. Niet zeuren; vooral niet over hebben. En dat wil Elles doorbreken. Zij gaat het er wel over hebben. Over de lichamelijke en psychische klachten, de matige seks en de werkgevers en artsen die er soms geen raad mee weten.
Het brein tijdens de overgang

In aflevering 3 van Opvliegers zoomt Elles de Bruin in op het brein gedurende de menopauze. Veel vrouwen klagen over een kort lontje, stemmingswisselingen en soms ook depressies. Volgens psychiater Irene van Vliet van het LUMC gebeurt er heel veel in het brein als gevolg van de afnemende hoeveelheid hormonen. Eigenlijk is het brein in verbouwing met alle gevolgen van dien. Irene van Vliet in Opvliegers: "We zien dat veranderingen altijd moeilijk zijn, of het nu de puberteit is of een zwangerschap. Zo is ook de menopauze, een lastige fase".

'Sombere periode'

Saron Petronilia, die verschillende boeken schreef over de menopauze en als coach vrouwen in de overgang begeleidt, vertelt in de podcast dat ze last heeft gehad van een depressie: "Het was een hele sombere periode in mijn leven. Ik kon niet mijn bed komen. Ik had zoiets van laat mij in godsnaam slapen en als ik dan wakker werd, dacht ik: o nee, niet weer".

Beluister aflevering 3:

https://podcast.npo.nl/file/opvliegers/45604/content.omroep.nl/portal/podcast/nporadio1/opvliegers/2020/11/nporadio1_opvliegers_20201109_de-mentale-kant_VE3WFQ.mp3
De podcast Opvliegers is vanaf 26 oktober 2020 wekelijks te beluisteren op MAX Vandaag en op nporadio1.nl

# data[].attributes.attachment_link.title
Podcast Opvliegers #3: het brein tijdens de overgang - MAX Vandaag

# data[].attributes.attachment_link.description
Naar schatting 1,5 miljoen vrouwen in ons land verkeren momenteel in de overgang en Elles de Bruin is één van hen. Vaak hoort zij dat je er 'gewoon doorheen' moet. Niet zeuren; vooral niet over hebben. En dat wil Elles doorbreken. Zij gaat het er wel over hebben.

# data[].attributes.headline
De 5 meest gestelde vragen over de overgang

# data[].attributes.subject
De 5 meest gestelde vragen over de overgang

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Video door experts Maaike en Manon

Hoe weet je of je in de overgang zit? Waarom slapen vrouwen vaak slecht tijdens de overgang en hoe komt het dat je ineens sneller aankomt? In deze video geven dr. Manon Kerkhof (gynaecoloog) en dr. Maaike de Vries (gezondheidswetenschapper) antwoord op de 5 meest gestelde vragen over de overgang.

Meer weten over de overgang? In het boek Ook leuke meisjes worden 50 geven Maaike en Manon antwoord op al je vragen over de overgang volgens de laatste wetenschappelijke inzichten. Een concreet, praktisch en (h)eerlijk nuchter boek met veel uitleg en tips waar je gelijk mee aan de slag kunt.Je bestelt 'm nu via bol.com. Neem ook een kijkje ophun websitevoor speciale programma's, workshops en individuele begeleiding voor vrouwen in de overgang.

Plaats hier een reactie

Als je geen online account hebt op de website van PGGM&CO, kun je hieronder een reactie plaatsen als gast. Heb je wel een online account? Log dan in om een reactie te plaatsen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Antwoord op de 5 meest gestelde vragen over de overgang

# data[].attributes.attachment_link.description
Video door experts Maaike en Manon Hoe weet je of je in de overgang zit? Waarom slapen vrouwen vaak slecht tijdens de overgang en hoe komt het dat je ineens sneller aankomt? In deze video geven dr. Manon Kerkhof (gynaecoloog) en dr. Maaike de Vries (gezondheidswetenschapper) antwoord op de 5 meest gestelde vragen over de overgang.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Heb jij weleens last van opvliegers tijdens je werk? Of heb je het idee de vermoeidheidsklachten van je collega misschien wel met de overgang te maken hebben? Erover praten helpt! Maar hoe pak je dat aan? Ontdek hieronder 11 tips voor een goed gesprek op werk over de overgang.

1. Maak het niet persoonlijk

Het allerbelangrijkste is: maak het niet persoonlijk, maar houd het algemeen. Heb je bijvoorbeeld last van de geur die je collega meedraagt na het roken? Grote kans dat cliënten dit ook ruiken. En dit zegt iets over de kwaliteit van zorg die jullie willen geven. Leg de focus in zo'n gesprek dan ook hierop, en niet op de rokende collega's. Zo maak je het makkelijker om hier open met elkaar over te praten.

2. Kies voor lastig

Niets doen is natuurlijk makkelijker, maar bedenk dat het bespreken van lastige onderwerpen op de lange termijn alleen maar helpt. En je hoeft natuurlijk niet meteen met het hele team te praten. Begin met een goede collega. Of vraag een persoonlijk gesprek aan met je leidinggevende, bedrijfsarts of coach.

3. Maak jezelf minder bang

Soms maak je jezelf heel ongerust, terwijl dat helemaal nergens voor nodig is. Stel jezelf daarom de volgende vraag: wat is het ergste dat kan gebeuren als ik dit nu bespreek? En ontdek dat het eigenlijk best meevalt.

4. Bereid je goed voor

Een goede voorbereiding is het halve werk. Zeker als het gaat om onderwerpen die je zelf ook lastig vindt. Schrijf dus van tevoren op wat je wilt bespreken. En bepaal wat jouw doel is van het gesprek.

5. Start met de feiten

Stel, je wilt binnen het team bespreken dat collega's zich regelmatig ziekmelden. Wacht dan even met delen wat jij hier allemaal van vindt, maar zorg dat je eerst de feiten op tafel legt. Waar heb je het precies over? Met welke redenen melden mensen zich ziek? Hoe vaak komt het precies voor? En heeft dit effect op het functioneren van jullie team?

6. Trek samen op

Heb je een paar collega's die tegen dezelfde dingen aanlopen of met wie je op één lijn zit? Zet dan samen de eerste aanzet door het gesprek aan te gaan. Dit vergroot jullie kans om iets binnen het team te bereiken.

Dit kun je nog meer doen aan de overgang: 3 tips van experts
Het is heel goed om de overgang bespreekbaar te maken. Maar wat kun je nog meer doen om die overgang zo goed mogelijk door te komen? Overgangsexperts Maaike en Manon delen in een video hun beste tips.

7. Benoem jullie teamopgave

Bespreek jullie gemeenschappelijke opdracht. Wat is jullie taak als team? En hoe gaan jullie er dan mee om als collega's bijvoorbeeld langdurig of regelmatig ziek zijn? Door hierover in gesprek te gaan, kunnen jullie samen zoeken naar structurele oplossingen. En hoeft het gesprek niet over persoonlijke zaken te gaan.

8. Ijsberg in zicht

Net als bij een ijsberg is het grootste gedeelte van een mens onzichtbaar. Iemands gedrag en het effect ervan zijn het topje. Gedachten, wensen en gevoelens liggen vooral 'onder water'. Wat zie je hiervan bij jullie team? Onderzoek dit bij jezelf en vraag erop door bij anderen.

9. Accepteer het ongemak

Bij moeilijke onderwerpen mag het best even ongemakkelijk zijn. Het is dan ook heel logisch als je af en toe naar woorden moet zoeken. Accepteer dat het zo is. Zo maak je het jezelf wat makkelijker.

10. Werk aan een dikke huid

Trek je zaken niet te persoonlijk aan en werk aan een dikke huid. Mensen zijn anders, denken anders en hebben verschillende belangen. Jouw kijk is net zo belangrijk als die van hen.

11. Hoe reageer jij zelf?

Wat als een collega of leidinggevende jou iets persoonlijks wil vertellen? Wees voorbereid op hoe jij hierop wilt reageren. Geef aan dat je blij bent dat hij of zij dit met je deelt. En pas op dat je niet meteen oplossingen aanreikt. Vaak wil iemand in eerste instantie vooral van zich af praten.

Wat is jouw tip om de overgang bespreekbaar te maken op de werkvloer? Deel het hieronder.
Bron: IZZ

Plaats hier een reactie

Als je geen online account hebt op de website van PGGM&CO, kun je hieronder een reactie plaatsen als gast. Heb je wel een online account? Log dan in om een reactie te plaatsen.

undefined

# data[].attributes.attachment_link.title
Een goed gesprek over een gevoelig onderwerp: 11 tips

# data[].attributes.attachment_link.description
Heb jij weleens last van opvliegers tijdens je werk? Of heb je het idee de vermoeidheidsklachten van je collega misschien wel met de overgang te maken hebben? Erover praten helpt! Maar hoe pak je dat aan? Ontdek hieronder 11 tips voor een goed gesprek op werk over de overgang.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wanneer je in de menopauze komt begint er fysiek een nieuwe fase in je leven. Sommige vrouwen komen tijdens de overgang aan in gewicht en vinden het lastig af te vallen. En het risico op botontkalking neemt toe. Door in deze fase goed op je voeding te (blijven) letten, is de kans groter dat je langer gezond en fit blijft.

Osteoporose voorkomen na de overgang

Door hormonale veranderingen heb je na de overgang meer kans op botontkalking en osteoporose, dat is botontkalking in een gevorderd stadium. Om osteoporose te voorkomen na de menopauze heb je nodig:

3 tot 4 porties zuivel, zoals halfvolle en magere melk en yoghurt, karnemelk en magere kwark. 1 portie is 1 glas of 1 schaaltje van 150 ml. Vanaf 70 jaar is het advies om 4 porties zuivel te nemen.

40 gram kaas, zoals 30+ kaas, mozzarella en hüttenkäse. 40 gram is beleg voor 2 boterhammen of anderhalve voorgesneden plak. In zuivel, zoals kaas en melk, zit namelijk calcium, de belangrijkste bouwstof voor je botten.

10 microgram extra vitamine D vanaf je 50ste. Vanaf je 70ste is het advies om 20 microgram extra vitamine D te nemen. Door vitamine D bij te slikken, verminder je het risico op vallen en botbreuken als je ouder wordt. Vitamine D-pillen zijn te koop bij een drogist, apotheek en supermarkt.

Het advies is om minimaal 2,5 uur per week te bewegen. Doe daarnaast 2 keer in de week spier- en botversterkende activiteiten en balansoefeningen. En voorkom veel stilzitten.

Gezond gewicht na de overgang

Sommige vrouwen merken dat ze vanaf hun overgang aankomen en een dikkere buik krijgen. Dat heeft deels te maken met het ouder worden. Als je ouder wordt neemt de hoeveelheid vet toe en de spiermassa neemt af. Vaak gaan mensen ook minder bewegen als ze ouder worden. Het gevolg hiervan is dat je minder calorieën verbrandt.

Ook lijkt het energieverbruik in rust af te nemen na de overgang: je verbrandt tijdens je slaap minder calorieën dan je deed voor de overgang Daarnaast kunnen hormonale veranderingen tijdens de menopauze invloed hebben op je lichaamssamenstelling en de vetverdeling. Vrouwen in de overgang hebben een grotere kans op een toename van het vet rond de organen in de buik dan vrouwen die niet in de overgang zijn. Dit merk je aan het groter worden van je middelomtrek. Als je hetzelfde blijft eten als altijd, kun je aankomen in gewicht.

Op gewicht blijven of afvallen tijdens de overgang

Wil je op gewicht blijven of juist afvallen tijdens de overgang? Dat kan. Uiteindelijk gaat het erom dat je niet meer eet dan je verbrandt. Als je daarnaast voldoende blijft bewegen, blijf je in balans.

Om op hetzelfde gewicht te blijven heb je na je 50ste wel wat minder eten nodig. Kijk voor de aanbevolen hoeveelheden voor jouw leeftijd bij de Schijf van Vijf voor jou.

# data[].attributes.attachment_link.title
Moet ik anders gaan eten tijdens de overgang?

# data[].attributes.attachment_link.description
Wanneer je in de menopauze komt begint er fysiek een nieuwe fase in je leven. Sommige vrouwen komen tijdens de overgang aan in gewicht en vinden het lastig af te vallen. En het risico op botontkalking neemt toe. Door in deze fase goed op je voeding te (blijven) letten, is de kans groter dat je langer gezond en fit blijft.

# data[].attributes.body
De overgang: 7 misvattingen ontkracht door gynaecoloog Dorenda van Dijken

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De overgang: de helft van de wereldbevolking krijgt ermee te maken. Van alle vrouwen tussen de 40 en 60 jaar heeft 80 procent klachten. Op OLVG, locatie West werken we al jaren met een menopauzeteam van ervaren specialisten. Tijdens het spreekuur horen we dagelijks welke misvattingen er nog steeds zijn rond de overgang. Tijd om die eens op een rijtje te zetten.

Als je nog regelmatig ongesteld bent, geeft de overgang geen klachten

Vrouwen van 40-plus, die naar de dokter gaan met overgangsklachten en die nog ongesteld worden, krijgen vaak te horen: de overgang kan het niet zijn, want u menstrueert nog. Onterecht. Je laatste menstruatie noemen we de menopauze. De overgang is de weg ernaartoe. Die start soms al een paar jaar voor de menopauze. Je kan dus ook overgangsklachten hebben terwijl je nog menstrueert.

Hormoontherapie helpt niet tegen overgangsklachten

Er kleeft - onterecht - iets negatiefs aan hormoontherapie. In Nederland krijgt maar 5 procent van de vrouwen met overgangsklachten hormoontherapie voorgeschreven. In het buitenland is dat 25 tot 40 procent. En als je van je huisarts medicijnen krijgt is dat vaak maar voor een half jaar. Heb je daarna nog klachten, dan is al snel de conclusie: hormonen werken dus niet. Tuurlijk; je zit als vrouw nog middenin de overgang! Een antibioticakuur moet je ook niet halverwege stoppen. Gemiddeld duren overgangsklachten 4 tot 10 jaar. Logisch dus dat langer behandelen nodig is, anders overbrug je de periode met klachten niet.

Je kunt aan je bloed zien hoever je bent in de overgang

Op het moment dat je minder oestrogeen aanmaakt is er een ander hormoon dat stijgt in je bloed: FSH. Sommige mensen denken dat de waarde van dat hormoon iets zegt over waar je zit in de overgang en hoe lang het duurt. Of dat de waarde van oestrogeen in het bloed samenhangt met hoe erg de klachten zijn. Ook niet waar. De diagnose stel je op basis van iemands verhaal, niet op basis van bloedonderzoek. Alleen bij heel jonge vrouwen of vrouwen die niet reageren op behandeling kan aanvullend bloedonderzoek naar andere oorzaken nuttig zijn.

Van hormoontherapie krijg je borstkanker

Jarenlang werd dit ook in de medische wereld gedacht. Het kwam voor dat ik een vrouw een recept meegaf en dat ze bij de apotheek zeiden: 'Weet u wel dat u hier kanker van kunt krijgen?' Gelukkig zijn we die fase allang voorbij, maar veel vrouwen denken dit wel nog steeds. Ik sprak laatst een mevrouw die zich goed over hormoontherapie had ingelezen, maar haar vriendinnen zeiden: 'Daar ga ik niet aan beginnen hoor, daar krijg je kanker van.' Niet waar dus. Er is alleen een licht verhoogd risico bij langdurig gebruik.

Als je de pil doorslikt, heb je geen last van de overgang

De pil is ook hormoontherapie, maar bevat een heel ander soort oestrogeen. De pil heeft ook een ander doel: zorgen dat je niet zwanger wordt. Het heeft niets met overgangsklachten te maken. Dat geldt ook voor de Mirena-spiraal. En andersom werkt hormoontherapie niet als anticonceptie.

De overgang bestaat vooral uit opvliegers

De overgang is meer dan opvliegers, maar vrouwen weten vaak niet wat er nog meer bij hoort: stemmingswisselingen, slecht slapen, verminderde concentratie, gewrichtsklachten, hartkloppingen. Weet je dat niet, dan kunnen die klachten heel beangstigend zijn. Bij hartkloppingen denken vrouwen al snel dat ze iets aan hun hart hebben. En als je ineens vergeetachtig bent en je hebt bijvoorbeeld ouders met Alzheimer, dan denk je: 'Nu ben ik aan de beurt'. Ik merk op mijn spreekuur dat goede voorlichting daarbij heel belangrijk is. Je klachten kunnen plaatsen helpt al. Dat vrouwen weten: het hoort erbij.

Zoveel last heb je niet van de overgang

Van alle vrouwen in de overgang heeft 80 procent klachten. Niet allemaal zijn ze ernstig, maar ze belemmeren je wel in je functioneren. Of je nu voor de klas staat, van vergadering naar vergadering rent of een huis vol pubers hebt: de overgang trekt een wissel op je leven. Nog steeds wordt onderschat hoeveel last je hiervan kunt hebben. En krijgen vrouwen nog regelmatig te horen: gewoon even doorbijten en er vooral niet te veel bij stilstaan. Sexy zullen we de overgang nooit krijgen. Maar we krijgen het hopelijk wel bespreekbaar en erkend.

7 misvattingen ontkracht, waarmee ik hopelijk de drempel om iets aan overgangsklachten te doen voor een aantal vrouwen verlaag. Want we zien het elke dag: met de juiste behandeling en informatie maak je mensen zo blij. Ik hoor vaak van vrouwen: 'Ik heb m'n leven weer terug'. Dat geeft niet alleen mij, maar ons hele team enorm veel voldoening.

Meer weten over de overgang?

Heeft u vragen over de overgang? 2 keer per jaar organiseert het menopauzeteam een voorlichtingsavond. Houd ons in de gaten voor de eerstvolgende bijeenkomst!

# data[].attributes.attachment_link.description
De overgang: de helft van de wereldbevolking krijgt ermee te maken. Van alle vrouwen tussen de 40 en 60 jaar heeft 80 procent klachten. Op OLVG, locatie West werken we al jaren met een menopauzeteam van ervaren specialisten. Tijdens het spreekuur horen we dagelijks welke misvattingen er nog steeds zijn rond de overgang.

# data[].attributes.body
Voeding en leefstijl in de overgang

# data[].attributes.body
Caroline Tensen praat met haar dochter over de overgang

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In 'Mama, vertel eens', de nieuwe video serie van Cycle Care, creëren wij een intiem gesprek tussen moeder en dochter, waarin onderwerpen zoals de menopauze, menstruatie, kinderwens en seksualiteit aan bod komen. Dit keer aan het woord: Caroline Tensen en dochter Charlotte Wisse over de menopauze.

# data[].attributes.attachment_link.title
Caroline Tensen Praat Met Haar Dochter Over De Menopauze: "Jij Moest Opeens Mij Opvangen, Want Ik Kon Niet Eens Alleen Zijn" * Cycle Care

# data[].attributes.attachment_link.description
In 'Mama, vertel eens', de nieuwe video serie van Cycle Care, creëren wij een intiem gesprek tussen moeder en dochter, waarin onderwerpen zoals de menopauze, menstruatie, kinderwens en seksualiteit aan bod komen. Dit keer aan het woord: Caroline Tensen en dochter Charlotte Wisse over de menopauze.

# data[].attributes.body
9 veelgestelde vragen over hormoontherapie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
9 veelgestelde vragen over hormoontherapie tijdens de overgang:

Wat is hormoontherapie?

Dit is een therapie met hormonen; Deze worden doorgaans voorgeschreven door een arts en verstrekt via een apotheek. Bij hormoontherapie denken we veelal aan hormonen tegen overgangsklachten. Maar behandeling met schildklierhormoon, met bijnierschorshormonen zoals cortisol en met anticonceptiepil valt uiteraard ook onder hormoontherapie.

Bij hormoontherapie tegen overgangsklachten kan er verschil worden gemaakt tussen:

Reguliere pillen met daarin bio-identiek estradiol en een progestageen (knutselhormoon).

Bio-identieke hormoontherapie waarbij bio-identieke estradiol via de huid toegediend in de vorm van een pleister, gel of spray en wordt dit gecombineerd met progesteroncapsules om te slikken of voor vaginale toediening of met progesteroncrème.

Werkwijze hormoontherapeut
Hoe werkt het precies als we kijken naar de overgang?

Er zijn typische en niet-typische overgangsklachten: opvliegers en overmatig transpireren en droge slijmvliezen zijn typische overgangsklachten. Niet-typisch zijn gewrichtsklachten, hartkloppingen, obstipatie, neerslachtigheid, hoofdpijn of migraine, vermoeidheid en nog veel meer klachten. Deze niet-typische klachten kunnen door de overgang veroorzaakt worden, maar dat hoeft niet.

Als een vrouw typische overgangsklachten heeft en ze menstrueert niet meer of ze heeft een veranderd menstruatiepatroon dan is er haast altijd sprake van de overgang. Extra onderzoek zoals bloedonderzoek is niet nodig als bevestiging. Als er alleen maar sprake is van niet-typische klachten en/of als er nog een regelmatige cyclus is kan aanvullend onderzoek nodig zijn om de diagnose te bevestigen.

Schrijf je bio-identieke of chemische medicijnen voor?

De voorkeur van de artsen en menopauzeverpleegkundige bij de Vrouwenpoli is bio-identieke hormonen. Bio-identiek betekent dat de moleculen precies dezelfde zijn als die de eierstokken van vrouwen zelf kunnen maken. Let wel: Ook bio-identieke hormonen worden in een chemische fabriek gemaakt.

Zet je hormoontherapie ook in bij vrouwen die nog geen overgangsklachten hebben?

Hormoontherapie is ook gebruik van progesteron. Veel vrouwen krijgen klachten in de 5 tot 10 jaar voor de menopauze door afname van de productie van progesteron na een eisprong. In het jaar voor de menopauze is er vaak helemaal geen progesteronaanmaak meer van betekenis. Veelvoorkomende klachten hierdoor zijn toename van bloedverlies tijdens de menstruatie, kortere cyclus, onregelmatige cyclus, aanloop en naloop bij een menstruatie zodat het bloedverlies zich over veel meer dagen uitstrekt; Maar ook premenstrueel syndroom kan een gevolg zijn van lage progesteronaanmaak. Veelal schrijven we dan bio-identiek progesteron uit de apotheek voor, Utrogestan capsules. Als vrouwen de voorkeur hebben voor progesteroncrème adviseren we dat.

Commercieel verkrijgbare progesteroncrème bevat meestal 2% progesteron. Per ml crème dien je zo 20 mg progesteron toe. Dat is veelal niet voldoende voor effectieve klachtenbestrijding. In dat geval schrijven we ook wel crème met een hoger percentage voor - 5 tot 10% - die gemaakt kan worden in een bereidingsapotheek.

Kan je na de menopauze direct stoppen met medicatie of is het wijsheid om altijd iets te blijven slikken?

Er zijn inmiddels heel veel onderzoeken gedaan naar de effectiviteit en de voor- en nadelen van menopauzale hormoontherapie. En die laten zien dat de voordelen van hormoontherapie voor vrouwen tot 60 jaar veel groter zijn dan mogelijke nadelen. Met name geldt dit voor de kans op osteoporose en hart- en vaatziekten. Veel vrouwen voelen zich veel beter met hormoontherapie.

Het nadeel dat er een licht verhoogde kans op borstkanker kan ontstaan na meer dan 5 jaar gebruik van reguliere menopauzale hormoontherapie is niet aangetoond bij gebruik van bio-identieke hormonen.

Welke bijwerkingen kunnen er optreden?

Bijwerkingen van reguliere hormoontherapie zijn onregelmatige bloedingen, met name in het eerste jaar van gebruik en een hogere kans op trombose. Deze hogere kans op trombose en embolie is er niet bij het toedienen van estradiol via de huid, zoals gebruikelijk bij bio-identieke hormoontherapie. Een deel van de vrouwen heeft voorbijgaand last van gevoelige borsten. Door estradiol niet op de armen maar op de binnenzijde van bovenbenen toe te dienen ondervang je deze bijwerking meestal.

Je leest weleens dat hormoontherapie gevaarlijk is. Kan je hier iets over vertellen?

Er wordt heel veel gewaarschuwd voor de hogere kans op borstkanker bij gebruik van hormoontherapie. Houd er rekening mee dat gebruik van de anticonceptiepil nog veel nadeliger is wat betreft de kans op borstkanker en ook een Mirena spiraal geeft net zo'n verhoging van de kans dan reguliere menopauzale hormoontherapie. Die hogere kans op borstkanker is in vele onderzoeken genoegzaam aangetoond. Maar getallen als 20% of zelfs 50% meer kans klinken veel alarmerender dan de werkelijkheid. Het gaat om relatieve risicotoename. Het betekent dus niet dat vrouwen die hormoontherapie gebruiken 20% kans hebben op borstkanker.

Bij de reguliere hormoontherapie die tot 10 jaar geleden werd voorgeschreven was deze toename van relatieve risico op borstkanker hoger dan bij de huidige reguliere hormoontherapie met het progestageen dydrogesteron. Bij (langdurig) gebruik van bio-identieke hormoontherapie is nooit een verhoogde kans op borstkanker aangetoond. Dat is niet hetzelfde als dat vrouwen dan geen borstkanker kunnen krijgen. Hun risico is simpelweg niet hoger dan vrouwen die geen hormoontherapie gebruiken. De kans om te overlijden aan borstkanker is overigens even hoog voor vrouwen die reguliere hormoontherapie gebruiken als vrouwen die bio-identieke of geen hormoontherapie gebruiken.

Is er een link tussen hormoontherapie en afvallen of aankomen?

Het is zelden zo dat vrouwen aankomen door hormoontherapie. Helaas komen bijna alle vrouwen in gewicht na de menopauze, het metabolisme wordt langzamer. Soms houden vrouwen meer vocht vast tijdens hormoontherapie, dat kan komen door oestrogeendominantie.

Is er een alternatief voor hormoontherapie rond de menopauze?

Hormoontherapie is zeker niet de enige oplossing bij klachten. Echter bij ernstige klachten die het leven en de gezondheid ontregelen en die het onmogelijk maken om goed te functioneren op het werk of in omgang met anderen (partner, kinderen) is hormoontherapie wel het meest effectief. Door gezonde koolhydraatbeperkte voeding, liefst gluten- en melkeiwit arm (Hormoonfactorproof), vers en onbewerkt wordt een deel van klachten al verminderd. Daarnaast helpt voldoende beweging (dagelijkse beweging als lopen en staan, huishouden en krachtraining), beperking van stress door toepassen van bodymindtechnieken zoals yoga, mindfulness of meditatie en door vermijden van hormoonverstorende stoffen in voeding, verpakkingen en verzorgingsproducten. Als er dan nog weinig of matig veel klachten resteren kan gebruik van een goed supplement met Cimicifuga (zilverkaars) of isoflavonen in combinatie met probiotica zorgen voor meer afname van klachten.
Vrouwenarts Barbara Havenith is eigenaar van De Vrouwenpoli, gevestigd in Boxmeer. Samen met Barbara organiseer ik tweemaal per jaar de dagcursus 'hormoonbalans voor vrouwen' voor professionals uit het vak. Deze dagcursus is een verdieping op het boek 'hormoonbalans voor vrouwen' dat we samen in 2015 geschreven hebben.

# data[].attributes.attachment_link.title
Hormoontherapie vóór, tijdens en na de overgang | Door drs. B. Havenith

# data[].attributes.attachment_link.description
9 veelgestelde vragen over hormoontherapie tijdens de overgang: Dit is een therapie met hormonen; Deze worden doorgaans voorgeschreven door een arts en verstrekt via een apotheek. Bij hormoontherapie denken we veelal aan hormonen tegen overgangsklachten. Maar behandeling met schildklierhormoon, met bijnierschorshormonen zoals cortisol en met anticonceptiepil valt uiteraard ook onder hormoontherapie.

# data[].attributes.body
Dr. Janneke Wittekoek heeft in samenwerking met gynaecoloog Dorenda van Dijken een nieuw boek geschreven genaamd: Hart & Hormonen – Fit de overgang in.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dr. Janneke Wittekoek heeft in samenwerking met gynaecoloog Dorenda van Dijken een nieuw boek geschreven genaamd: Hart & Hormonen - Fit de overgang in. Het boek ligt nu bij de drukker en is vanaf 18 oktober (Wereld Meno Pauze Dag) te koop!

,,Als het gaat om hartklachten zijn onze hormonen jarenlang genegeerd in de wetenschap. De relatie tussen hart en hormonen zijn inmiddels een stuk duidelijker en er is ongelofelijk veel winst te boeken op het gebied van hartgezondheid met name rondom de overgang. Daarom voor alle vrouwen in die levensfase: verplicht leesvoer. Dank aan Dorenda van Dijken , gynaecoloog, voor deze mooie, fijne, samenwerking!," - Janneke Wittekoek

Wil je het boek alvast bestellen? Klik hier!

# data[].attributes.attachment_link.title
Nieuw boek: Hart en Hormonen! Fit de overgang in - HeartLife Klinieken

# data[].attributes.attachment_link.description
Dr. Janneke Wittekoek heeft in samenwerking met gynaecoloog Dorenda van Dijken een nieuw boek geschreven genaamd: Hart & Hormonen - Fit de overgang in. Het boek ligt nu bij de drukker en is vanaf 18 oktober (Wereld Meno Pauze Dag) te koop! ,,Als het gaat om hartklachten zijn onze hormonen jarenlang genegeerd in de wetenschap.

# data[].attributes.headline
Salie, veel meer dan een mooie tuinplant

# data[].attributes.subject
Salie, veel meer dan een mooie tuinplant

# data[].attributes.attachment_link.title
Salie; kruid om als vrouw te koesteren en vaak te gebruiken (mét recept)!

# data[].attributes.attachment_link.description
Salie is een kruid dat alle vrouwen zouden moeten kennen. Het heeft een helende werking bij diverse vrouwenklachten en is bovendien erg lekker! Lees meer.

# data[].attributes.attachment_link.description
Een wazig, afwezig gevoel, je kunt je hoofd er gewoon niet bijhouden. Is het beginnende dementie? Nee, het is de overgang.

# data[].attributes.body
Een van de zaken waar Maas aandacht voor vraagt, is dat de diagnose hartinfarct bij vrouwen vaker wordt gemist dan bij mannen. ‘Dat komt mede doordat vrouwen zelf hun klachten niet herkennen of daar een andere interpretatie aan geven’, vertelt Maas. En de klachten zijn soms ook anders.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Henk Maassen

5 minuten leestijd

interview
Toen ze wilde promoveren op de rol van oestrogenen bij het ontstaan van cardiovasculaire ziekten, kreeg ze van de professoren nul op het rekest. Nu is Angela Maas zelf hoogleraar en twijfelen weinigen nog aan het nut van cardiologie voor vrouwen.
Hoogleraar Angela Maas zet feminiene cardiologie op de kaart

Henk Maassen

Vrouwen zijn anders dan mannen, ook als het om hartziekten gaat. Zo krijgen ze gemiddeld op latere leeftijd een hartinfarct, maar sterven ze er vaker aan, vertelt prof. Angela Maas, sinds mei 2012 hoogleraar cardiologie voor vrouwen aan het UMC St Radboud Nijmegen. Vorige week gaf ze in haar oratie een overzicht van de stand van zaken in haar vakgebied. Ze haalde onder meer Frans onderzoek aan, waaruit blijkt dat de afgelopen vijftien jaar het risico op een hartinfarct bij vrouwen onder de 60 is verdubbeld en bij vrouwen onder de 50 zelfs verdrievoudigd. Maas: 'Vooral overgewicht en roken zijn daar debet aan.'

Vrouwen en hartziekten hadden van meet af aan Maas' belangstelling. Ze is nog bij diverse hoogleraren langs geweest op zoek naar een promotieonderwerp over oestrogenen en hun rol bij het ontstaan van cardiovasculaire ziekten bij vrouwen. 'Het werd een teleurstellende missie want de teneur was overal hetzelfde: we moesten het probleem niet groter maken dan het was, over de hormonen gingen de gynaecologen en vrouwen maakten het artsen erg lastig met hun vele en moeilijk te begrijpen klachten.'

Aanvankelijk werd gedacht dat oestrogene hormonen een beschermende werking hadden. Nu weten we dat ze na de menopauze niet langer beschermen tegen hart- en vaatziekten, dus dat het ook niet verstandig is ze dan op recept te geven. 'De stofwisseling van de vaatwand verandert met de leeftijd en hormonen die gunstig zijn voor een jonge vaatwand blijken later ontstekingsreacties te kunnen bevorderen en atherosclerose te kunnen verergeren.'

Diagnose gemist
Een van de zaken waar Maas aandacht voor vraagt, is dat de diagnose hartinfarct bij vrouwen vaker wordt gemist dan bij mannen. 'Dat komt mede doordat vrouwen zelf hun klachten niet herkennen of daar een andere interpretatie aan geven', vertelt Maas. En de klachten zijn soms ook anders. 'Vrouwen hebben ook wel pijn op de borst, maar ervaren dat vaak als een gevoel van benauwdheid en het gaat gepaard met misselijkheid en overgeven.'

Het is, vindt Maas, hoog tijd om te komen tot een herdefiniëring van de symptomen van stabiele en instabiele angina pectoris en deze in te delen in een 'masculien' en 'feminien' klachtenpatroon. Ze legt uit: 'Bij de meeste hartinfarcten is er sprake van een zogeheten type-1-infarct waarbij een plotselinge scheur in een plaque van een coronairarterie ontstaat, waardoor de bloedstolling wordt geactiveerd en het bloedvat geheel of gedeeltelijk wordt afgesloten. Vrouwen hebben in alle levensfasen minder ernstige vernauwingen in de kransslagaderen en ook de samenstelling van de atherosclerotische plaques in de vaatwand laat verschillen zien met mannen. Bij type-2-infarcten spelen spasmen of verkrampingen een belangrijke rol. Dat zien we relatief vaker bij vrouwen.'

Vrouwen, zo stelt Maas vast, hebben vaker een hartinfarct bij een open coronairarterie. 'Ten onrechte worden deze kransvaten bij hen vaak als normaal bestempeld, terwijl er langs de wand van de vaten wel degelijk plaques te vinden zijn.'

Onbegrepen
Bijna 80 procent van de vrouwen met hartklachten onder de 60 jaar heeft vooral functionele coronaire afwijkingen. Hartkatheterisatie - de gouden standaard voor het vaststellen van vernauwingen in de kransslagaderen - schiet tekort in de diagnostiek van deze afwijkingen. Maas geeft als voorbeeld microvasculaire angina pectoris. 'De bijbehorende klachten, zoals pijn op de borst en kortademigheid, ontstaan door een verhoogde wandspanning en structurele veranderingen in de talloze microscopisch kleine vaatjes die overal in de hartspier liggen en een belangrijke rol spelen in de doorstroming van de individuele hartspiercellen. Dat wordt getriggerd door de bekende risicofactoren en vasoactieve eiwitten die vanuit de wand van de bloedvaten naar perifeer stromen. Met de huidige beeldvormende technieken kunnen we dit onvoldoende zichtbaar maken. Ook ontbreekt het ons aan effectieve medicatie om dit syndroom goed te behandelen. Omdat deze vasculaire disfunctie nog slecht zichtbaar is te maken, worden klachten vaak ten onrechte toegeschreven aan de overgang of aan stress. Vrouwen voelen zich onbegrepen.'

En, voegt ze daaraan toe, cardiologen voelen zich nogal eens bij de neus genomen door vrouwen. Ze kunnen immers niets vinden. Dat veel 'gynaecardiologische' kennis zijn weg naar de praktijk nog niet heeft gevonden, wijt ze aan de cardiologische beroepscultuur. Maas: 'Cardiologen zijn doeners: ze zijn gespitst op het plaatsen van pacemakers en kunstkleppen en op dotteren. Juist bij vrouwen onder de 60 jaar is dat meestal niet aan de orde.'

Inmiddels zijn er in de VS instrumenten in ontwikkeling waarmee de typisch vrouwelijke afwijkingen wel in beeld zijn te brengen. Maas: 'Het gaat om een combinatie van myocardscans met nieuwe radioactieve tracers. Die kunnen we op termijn inzetten om de problemen in de kleine bloedvaatjes zichtbaar te maken. Er komt ook een nieuw type katheter, dat bloedstroomveranderingen in de kleine vaten verfijnder en betrouwbaarder kan registreren. Maar er zijn ook niet-invasieve meetinstrumenten in ontwikkeling. Zo weten we dat bij risicopatiënten problemen met de kleine vaatjes zich waarschijnlijk als eerste uiten in verminderde zuurstofopname in de longen. We zijn al bezig protocollen te maken voor deze nieuwe methodieken en zoeken samenwerking met andere specialismen.'

Zwangerschap
Vrouwen hebben, zegt Maas, een aantal unieke momenten in hun leven waarin ze een signaal afgeven dat ze een hoog risico hebben. Zo is een zwangerschap te beschouwen als een stress-test voor het vaatstelsel en de 'uitkomst' kan een vroeg signaal zijn voor een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. De huidige risicomodellen voor preventie houden hier nog geen rekening mee, maar er is verandering op til: 'In preventierichtlijnen staat nu eindelijk dat ernstige hoge bloeddruk of een HELLP-syndroom in de zwangerschap een risicofactor is.'

En er is nog een veronachtzaamde risicogroep: dragers van een erfelijk risico op eierstok- of borstkanker. Maas: 'Zij worden vaak op jonge leeftijd geopereerd en we bezorgen ze dus al heel vroeg in hun leven een kunstmatige overgang. Ze krijgen geen kanker, maar lopen wel een hoog risico op hart- en vaatziekten. Alleen in mijn ziekenhuis zijn dat er zeker tachtig per jaar. Wie kijkt naar deze groep? Cardiologen niet. Ik zit daarom ook met gynaecologen rond de tafel.'

Lees meer

<b>Download dit artikel (PDF)</b>

# data[].attributes.attachment_link.title
Angela Maas: 'Hartklachten vrouwen apart definiëren'

# data[].attributes.attachment_link.description
Toen ze wilde promoveren op de rol van oestrogenen bij het ontstaan van cardiovasculaire ziekten, kreeg ze van de professoren nul op het rekest. Nu is Angela Maas zelf hoogleraar en twijfelen weinigen nog aan het nut van cardiologie voor vrouwen.

# data[].attributes.body
Voormalig minister Edith Schippers over de overgang

# data[].attributes.attachment_link.title
Minister Edith Schippers over de Overgang

# data[].attributes.body
Je kan terecht voor individuele coaching of een workshop waarin je praktische handvatten en tools meekrijgt.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Overgang met SUSAN

Wat weet je eigenlijk écht van de overgang? Hoe herken je de symptomen en hoe kun je in deze levensfase goed voor jezelf zorgen?

Vrouwen van 45 tot 60 jaar hebben aardig wat ballen in de lucht te houden. Ze werken, zijn vaak mantelzorger, hebben meestal puberkinderen en dan "ook nog" de overgang. Het is een behoorlijke uitdaging om deze periode gezond en vitaal te beleven. Vier van de vijf vrouwen ervaart symptomen van de overgang, maar kan deze niet altijd duiden. Vrouwen kennen vaak de typische symptomen wel; opvliegers, nachtzweten, veranderd menstruatiepatroon. Er zijn echter veel meer symptomen.

De overgang zélf is in ieder geval veel meer dan het stoppen van je menstruatie. Een periode van transitie met subtiele veranderingen in je lijf. Een periode waarin je lichaam gebaat is bij meer aandacht, aandacht voor wat je eet, hoe je beweegt, hoe je je ontspanning vindt, hoe je slaapt. Een periode waarin je jezelf weer een beetje opnieuw mag uitvinden. Hoe doe je dat?

Wanneer je in de overgang bent kun je met gezonde leefstijl al veel doen. Je kunt je zoveel lekkerder voelen door kleine aanpassingen in je leefstijl. Stress is bijvoorbeeld één van de onderdelen van een gezonde leefstijl. Ook voeding, beweging, slaap, structuur, ontspanning, sociale contacten spelen een rol.

Het is het fijn als je weet welke symptomen bij deze levensfase kunnen horen en welke effecten die kunnen hebben. Erover praten en herkenning te vinden in verhalen van andere vrouwen is ook heel helpend.

Speciaal voor vrouwen in de overgang heb ik de D.I.T. dag ontwikkeld. Deze workshop geef ik met enige regelmaat. Middels de D.I.T. dag (Dames in Transitie) geef ik je praktische handvatten en tools. Wil je hierover meer info, laat het me weten!

Je kan natuurlijk ook voor individuele coaching kiezen. Dat kan "live" maar ook online. Ik heb een fijn aanbod voor je. Ik bied je (online) een luisterend oor én ondersteuning; even een moment voor jezelf, concreet en praktisch! Hoe fijn is het, zeker nu, om een stukje eigen regie te kunnen nemen en daarmee te kiezen voor meer kwaliteit van leven waarbij een gezonde leefstijl het uitgangspunt vormt.? Kosten? Ik reken €1,- per coachingsminuut!

Ik spreek je graag!

Voor meer info over de overgang kan je alvast lezen op:

Enne.... Ik ben van mening dat een beetje humor in de overgang ook niet mag ontbreken, daarom dit filmpje van humoristisch muziektheater.

# data[].attributes.attachment_link.description
Overgang met SUSAN Wat weet je eigenlijk écht van de overgang? Hoe herken je de symptomen en hoe kun je in deze levensfase goed voor jezelf zorgen? Vrouwen van 45 tot 60 jaar hebben aardig wat ballen in de lucht te houden. Ze werken, zijn vaak mantelzorger, hebben meestal puberkinderen en dan "ook nog" de overgang.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Je bent overgangsproof als je geïnformeerd bent over wat deze levensfase betekent, je de (impact van de) overgang (op jouw leven) bespreekbaar maakt in je privé- en werkomgeving en regelt wat er nodig is, zodat jij, ook in deze levensfase, gezond en vitaal kunt leven en werken.

# data[].attributes.attachment_link.description
Je bent overgangsproof als je geïnformeerd bent over wat deze levens­fase betekent, je de (impact van de) overgang (op jouw leven) bespreek­baar maakt in je privé­- en werkomgeving en regelt wat er nodig is, zodat jij, ook in deze levensfase, gezond en vitaal kunt leven en werken.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Isa en Medina zijn al jááren beste vriendinnen. Deze zomer filosoferen ze zes edities lang in het magazine Margriet over een beetje leuk ouder worden. In deze vierde editie: de overgang.
Kort lontje

Medina: "Hé Isa, weet je nog. We zaten best lekker in het leven. Met de kinderen ging het goed, thuis was alles oké en we hadden leuk werk. Maar ineens gingen we ons, elk op een eigen manier, slechter voelen. We hadden een kort lontje, waren soms somber of ongelukkig. In die tijd schreven we samen een boek over mooi ouder worden en interviewden daarvoor heel veel experts. De laatste was een overgangsconsulente."

Isa: "Oh jaaa. We vertellen haar over al onze klachten. Ik vertelde dat ik veel had meegemaakt. Dat die gebeurtenissen misschien toch weer boven kwamen en ik dacht er dieper te moeten induiken met behulp van therapie. Maar bij het horen van onze klachten zei de overgangsconsulente doodleuk: 'Lieve dames, die therapie is niet nodig. Jullie zitten in de overgang.' "

Medina: "Wat een eyeopener was dat. Toen we weer op straat stonden, keken we elkaar verbaasd aan. Onze reactie was een emotionele; het voelde bevrijdend om een antwoord te hebben, maar tegelijkertijd maakte dat antwoord ons verdrietig. Want jee, de overgang. Daarbij dacht ik aan een oudere vrouw die zwetend en puffend door het leven ging. Maar wij waren 46 en 48 jaar! Om dan al in de overgang te zijn, dat voelde gek vanwege het idee wat er aan kleeft; zeg maar dag met je handje naar het flirten en je vruchtbaarheid, want je hoort er niet meer bij! In onze maatschappij lijkt dat sowieso de boodschap naar vrouwen te zijn. Zo lang mogelijk jong blijven. Zodra je oud bent en rimpels hebt, hoor je er niet meer bij."

Isa: "Er kleeft een gevoel van schaamte aan de overgang. Alsof je een gedroogd pruimpje bent. Complete onzin natuurlijk. Ik ken heel veel onwijs sexy vrouwen die in de overgang zijn."

Dat verdomde perfectionisme

Isa: "Wat veel vrouwen niet weten, is dat de overgang al vanaf je veertigste kan beginnen en onder andere het zorghormoon dan afneemt. Je hebt minder zin om te zorgen en voelt je daar vaak schuldig om. Maar het is dus een natuurlijk proces. Daarbij moet je al zo veel van jezelf, dat verdomde perfectionisme doet ons vrouwen nog eens de das om, en met klachten die verrassend veel lijken op die van een burn-out zit je dan uiteindelijk bij de huisarts. Met een beetje pech wordt de verkeerde conclusie getrokken. Heb je dubbel pech, worden nog medicijnen voorgeschreven ook die de overgangsklachten alleen maar verergeren."

Medina: "Sinds wij ons voor onze boeken verdiepen in het onderwerp overgang, zien we het als een missie om zo veel mogelijk vrouwen te informeren over dit onderwerp, want veel vrouwen maar ook huisartsen weten er nog zó weinig van. Onze no.1 tip: check de website overgangsconsulente.com voor professionele en onafhankelijke hulp. Deden wij ook."

Isa: "Kortgezegd: je boekt een consult van veertig minuten en de overgangsconsulente kan je door elke fase van de overgang begeleiden. Of in elk geval hulp bieden. Tips geven, zoals het laten checken van je schildklier en de B12-waarde in je bloed. Tegenover zo'n overgangsconsulente hoef je je klachten niet te 'verdedigen'. Ze vraagt je of je de natural way wilt bewandelen of je liever een hormoontherapie wilt volgen. De opvliegers en het slechte slapen kotsbeu, dacht ik, het leven is al heftig genoeg, ik ga mijzelf helpen en ga aan de hormoontherapie. Nu ga ik goed op de pil Femoston, maar dat is voor elke vrouw anders."

Medina: "Zo zijn er tig verschillende verhalen. Voor elk uniek overgangsverhaal is er ook hulp. Maar weet: aan elke klacht is iets te doen. Praat ook met vriendinnen, lees er boeken over, ook de onze!"

Oude, wijze vrouw

Medina: "We noemen ons nieuwe boek niet voor niets 'Hoe Ouder, Hoe Mooier'. Relativering, een beetje humor, heerlijk. Ouder worden is juist zo'n mooi proces omdat het steeds meer niet enkel over jou gaat, maar om het delen, het doorgeven. En dan weer later ben je zo een wijze, oude oma die haar kleinkind levenslessen doorgeeft. Zodra je niet meer in de volle heftigheid van de maatschappij hoeft mee te draaien, heb je er meer tijd voor. Maar nog even over de overgang. Die bestaat uit drie fases. Het begint met de pre-menopauze met klachten als stressgevoeligheid en somberheid. Dan, vanaf grofweg je 45 e, krijg je je laatste ongesteldheid. Daarna beland je in de post-menopauze. Elke fase heeft haar eigen klachten en het kan wel tien jaar duren voordat je in de post-fase terechtkomt. Ik geef het ze te doen, de vrouwen die geen hulp zoeken."

Isa: "Ik zit al een tijd in de post-menopauze. Zie, ik ben al bijna die oude, wijze vrouw, haha!"

Medina: "Ik zit nog in de pre-menopauze."

Isa: "De overgang is zo'n periode waarin het lijkt alsof alles overhoop wordt gegooid in het leven. Ik heb de voorbije jaren al vaak gedacht, oh my god, ik herken mijzelf niet meer. Juist die rommelige overgangsjaren vormen de perfecte periode om ook andere zaken eens te gaan bestuderen en overdenken."

Medina: "Want alles ligt toch al overhoop."

Isa: "Juist. Wie weet durf je, juist nu, te kijken naar je werk en je relatie. Zie je misschien mogelijkheden in het bedrijf waarin je werkt of durf je zaken in je relatie bespreekbaar te maken. Je kunt schouderklopjes krijgen van iedereen, maar het komt veel meer aan als je tegen jezelf kunt zeggen dat je geweldig goed bezig bent."
Heb je zelf óók last van overgangsklachten of dénk je in de overgang te zitten? Doe dan de I'M Overgangstest en bereken je score.

# data[].attributes.attachment_link.title
Isa & Medina over... de overgang - ISAMEDINA.COM

# data[].attributes.attachment_link.description
Isa en Medina zijn al jááren beste vriendinnen. Deze zomer filosoferen ze zes edities lang in het magazine Margriet over een beetje leuk ouder worden. In deze vierde editie: de overgang. Kort lontje Medina: "Hé Isa, weet je nog. We zaten best lekker in het leven.

# data[].attributes.headline
34 meest gehoorde klachten over de overgang

# data[].attributes.subject
34 meest gehoorde klachten over de overgang

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ongeveer 80% van alle vrouwen die de menopauze naderen hebben klachten die bij de overgang horen. Typische overgangsklachten, zoals opvliegers en nachtelijk zweten, worden veroorzaakt door hormonale veranderingen.

Vrouwen praten niet graag over deze klachten, maar de symptomen zijn heel normaal. Onderstaand staan de 34 meest gehoorde overgangsklachten van vrouwen in deze lastige fase. Neem rustig de tijd om deze 34 klachten over de overgang te lezen.

1. Opvliegers

2. Gewichtstoename

3. Onregelmatige menstruatie

4. Verlies libido

5. Vaginale droogheid

6. Stemmingswisselingen

7. Vermoeidheid

8. Haaruitval

9. Slaapstoornissen

10. Moeilijk concentreren

11. Geheugenverlies

12. Duizeligheid

13. Veranderende stembanden

14. Incontinentie

15. Opgeblazen gevoel

16. Allergieën

17. Broze nagels

18. Verandering lichaamsgeur

19. Onregelmatige hartslag

20. Depressie

21. Angst

22. Prikkelbaarheid

23. Paniekstoornis

24. Pijn in de borst

25. Hoofdpijn

26. Pijnlijke gewrichten

27. Brandende tong

28. Elektrische schokken

29. Klachten spijsvertering

30. Klachten tandvlees

31. Spierspanning

32. Droge huid

33. Misselijkheid

34. Nachtelijk zweten
1 - Opvliegers
De schatting is dat tussen de 60 en 80 procent van de vrouwen opvliegers krijgt als ze in de menopauze zitten. Bij deze opvliegers krijg je een plotseling, tijdelijk gevoel van warmte dat zich verspreidt over het lichaam. Bij veel vrouwen uit het zich vooral door blozen op het gezicht en een duidelijke verhoogde temperatuur van het bovenlichaam.

Wees gerust als je ze zelf hebt, want dit is volstrekt normaal. Ook kun je 's nachts last krijgen van opvliegers, beter bekend als nachtelijk zweten.
2 - Gewichtstoename
De weegschaal is misschien wel de grootste vijand tijdens de overgang. Veel vrouwen ervaren een pittige gewichtstoename terwijl ze hetzelfde eten.

Het westerse voedsel slaat tijdens de overgang bij vrouwen nog sneller op de heupen. Het is daarom belangrijk om goed op je voeding te letten. Uit onderzoek blijkt dat je met juiste dieet niet hoeft te lijnen maar je zult sommige dingen moeten laten staan. Lees meer tips voor voeding "
3 - Onregelmatige menstruatie
In de pre-menopauze verandert de hormoonhuishouding. De meeste vrouwen ervaren soms afwezige, korte of onregelmatige menstruatie op een bepaald punt in hun leven. Deze symptomen kunnen op verschillende wijzen veroorzaakt worden, maar de meest voorkomende oorzaak is een hormonale disbalans.

Sommige vrouwen gaan vaker menstrueren, bijvoorbeeld om de 25 dagen in plaats van om de 28 dagen. Maar het kan ook later komen, korter duren of zwaardere bloedingen veroorzaken. Veel vrouwen schrikken hiervan, maar het hoort bij de overgang. Als de bloedingen heel hevig worden dan kun je het beste langs de huisarts gaan.
Tip: Bestrijd overgangsklachten in 27 dagen
Ontdek hoe jij ook afkomt van je overgangsklachten zoals: vermoeidheid, opvliegers en angstgevoelens in 27 dagen. In dit boek is beschreven hoe je de meest voorkomende lichamelijk én geestelijke klachten kunt voorkomen en genezen.

Voor 29 euro ontvang je een E-book, Audio-CD, updates en toegang tot de community. Niet goed, geld terug is de belofte.
Bestel het E-book en alle extra's >>4 - Verlies libido
Seks blijft voor veel vrouwen een heikel punt als de overgang begint. Weet wel dat een laag libido alleen een probleem is als je er in je relatie last van hebt. Een teruglopend libido is namelijk niet voor alle stelletjes meteen een issue. Het levert vooral problemen op als de partner een ander verwachtingsniveau heeft.

Denk vooral niet meteen dat er iets mis is in je relatie als je een lager niveau van verlangen hebt. Iedereen ervaart pieken en dalen in seksueel verlangen. Ook het libido kent haar tijden van eb en vloed.
5 - Vaginale droogheid
Een onderwerp dat vrouwen niet gemakkelijk bespreken is het ervaren van een drogere vagina. Het verlies van de gebruikelijke vochtigheid kan voor jeuk en irritatie zorgen. Een drogere vagina kan ervoor zorgen dat sex ongemakkelijk wordt. Ook kun je meer vatbaar zijn voor infecties.

Naarmate je minder oestrogeen produceert, wordt je vaginale weefsel droger en minder elastisch. De vagina is meestal zeer elastisch en in staat om gemakkelijk mee te rekken tijdens de seks en bevalling. Als de oestrogeen niveaus naar beneden gaan, worden de vaginale wanden dunner en verliezen een deel van de elasticiteit.
6 - Stemmingswisselingen
Een persoon met stemmingswisselingen is als een mens in de achtbaan. De gemoedstoestand schiet heen en weer. Uitstappen is er niet bij en er lijkt soms geen einde aan te komen. Stemmingswisselingen kunnen heel intens zijn en het effect wordt vaak onderschat. Begrip van de omgeving maakt deze fase een stuk makkelijker, maar daar kan helaas niet iedere vrouw op rekenen.

Stemmingswisselingen, prikkelbaarheid of plotseling in tranen uitbarsten, het is niet gemakkelijk. Dit kan zelfs tot huiselijke ruzies leiden. Gelukkig kan het probleem, net als een lichamelijk probleem, wel worden behandeld. Je kunt contact opnemen met je huisarts om meer advies te krijgen over de stemmingswisselingen.
7 - Vermoeidheid
Er is weinig zo vervelend als het ontbreken van energie. Vermoeidheid is een van de meest gehoorde klachten bij vrouwen in de overgang. Veel vrouwen ervaren lange perioden van lusteloosheid en vermoeidheid. Dit kan een grote invloed hebben op je dagelijkse leven. Het oefent druk uit op je partner, productiviteit en het komt je humeur vaak niet ten goede.

Andere kenmerken kunnen zijn prikkelbaarheid en verminderd concentratievermogen. Probeer regelmatig rust te nemen en zorg dat je aandacht hebt voor jouw wensen. Regelmatig bewegen, een uitgebalanceerd dieet en positief denken zorgen voor kracht in de deze zware periode.

8 - Haaruitval
Vind je dagelijks veel haar in het doucheputje en merk je dat je haar duidelijk dunner wordt? Haaruitval en dunner haar zijn symptomen van de overgang.

De vermindering van de productie van oestrogeen zorgt voor een strijd met de haarwortels. Haren kunnen plotseling of geleidelijk dunner worden, zowel op je hoofd als op andere delen van je lichaam. Je zult meer haar in je borstel vinden en merkt een verlies van schaamhaar. Als de haaruitval ook gepaard gaat met een slechtere algemene gezondheid dan kan het verstandig zijn om je huisarts te raadplegen.
9 - Slaapstoornissen
Als je wakker 's nacht veel aan het woelen en draaien bent of lijdt aan slapeloosheid dan kan dit door de overgang worden veroorzaakt. In het verleden dachten artsen dat een onrustige slaap het gevolg is nachtelijk zweten, maar recente studies tonen aan ook vrouwen zonder opvliegers slechter slapen in de overgang.

Bij sommige vrouwen kan dit al zes jaar voor de menopauze beginnen. Veranderingen in de hormoonspiegel zijn de oorzaak van de slaapproblemen.
10 - Moeilijk concentreren
Tijdens de vroege menopauze ervaren veel vrouwen problemen met hun concentratievermogen. Slaaptekort en onrustige nachten kunnen bijdragen aan geheugen- en concentratieproblemen.

Tijdens de overgang is het belangrijk voldoende ontspanning te zoeken. Het reduceren van stress kan ook helpen om de concentratie te vergroten. Sommige vrouwen behalen goede resultaten met ademhalingsoefeningen, yoga en meditatie. Regelmatig sporten kan ook helpen.
11 - Geheugenverlies
Verjaardagen vergeten, autosleutels kwijtraken en boodschappenlijstjes niet meer kunnen onthouden. Geheugenverlies is heel vervelend. Gelukkig is geheugenverlies als gevolg van de overgang slechts tijdelijk.

Het geheugenverlies heeft over het algemeen niets te maken met een slecht basisgeheugen. Bij veel vrouwen die last ondervinden van geheugenverlies komt dit vooral door een lager concentratievermogen. Je kunt het geheugenverlies verminderen door te werken aan je algehele fitheid en door stress te verminderen.
12 - Duizeligheid
Ben je wel eens licht in het hoofd of verlies je het evenwicht? Duizeligheid is een voorbijgaand draaierig gevoel, alsof je net uit de achtbaan stapt.

Dit kan door de overgang worden veroorzaakt. Het merendeel van de vrouwen heeft hier niet vaak last van. Gelukkig maar, want het voelt niet goed. Als je erg vaak duizelig bent of als de klachten heel heftig zijn, dan is het verstandig om je huisarts te raadplegen.
13 - Veranderende stembanden
Veranderende hormonen kunnen zorgen voor veranderingen in je stembanden. De stembanden raken minder soepel, waardoor de hoge tonen lastiger worden, de intensiteit afneemt en stembanden sneller vermoeid raken.

Vooral voor zangeressen kan de overgang hierdoor een nare bijklank krijgen. Men noemt dit het menopauzale stemsyndroom. Het blijkt dat zwaardere vrouwen minder vaak last van stemproblemen krijgen dan slanke vrouwen.
14 - Incontinentie
Incontinentie valt in te delen in drie overkoepelende categorieën. Mensen kunnen lekken door verschillende oorzaken. De eerste vorm is stress-incontinentie, waarbij je per ongeluk moet plussen als je lacht, hoest of niest. De spieren kunnen door een verschuiving van de blaashals geen goede interne druk uitoefenen door de leeftijd, een operatie of bevalling. De tweede vorm is een blaas met een eigen wil, waarbij je heel bewust weerstand moet blijven bieden. Dit kan heel vermoeiend zijn. Bij de derde vorm verlies je het gevoel van aandrang om op het juiste moment te plassen. Dan zul je regelmatig moeten plassen, want je voelt niet dat je blaas vol is.

Incontinentie is heel vervelend. Je wordt er onzeker van. Sommige vrouwen durven niet naar alle openbare gelegenheden. Als het heel erg wordt is het verstandig om je huisarts te raadplegen.
15 - Opgeblazen gevoel
Een gezwollen opgeblazen gevoel. Soms lijkt het vanuit het niets te komen, het plotseling merkbaar vasthouden van vocht en een opgezette buik. Ook winderigheid kan een hiermee samenhangende klacht zijn. Dit kan allemaal veroorzaakt worden door het eten van zuivel (lactose). Ook op jonge leeftijd kunnen veel mensen maar beperkte hoeveelheden zuivel eenvoudig verteren. Maar naarmate mensen ouder worden kunnen ze lactose minder goed verteren. De onverteerde melksuiker gaat gisten en zal gas veroorzaken.

Artsen noemen de winderigheid, een opgeblazen gevoel en ongemak die zich voordoen na het eten van zuivel lactose-intolerantie. Let op: dit is een veelvoorkomende oorzaak van een opgeblazen gevoel, maar er kunnen ook andere oorzaken aan ten grondslag liggen. Dit kun je ontdekken door goed naar je eetgewoonten en klachten te kijken.
16 - Allergieën
Veel vormen van allergie vinden hun oorsprong in de hormoon reacties. Dit geldt met name voor vrouwen die last hebben van toenemende symptomen bij hormonale veranderingen. Er zijn verschillende perioden in je leven dat hormoonniveaus sterk balanceren. Meestal ervaar je dit in de pubertijd, na de bevalling en in de overgang.

Er kunnen vele vormen van allergieën plotseling opkomen. Het is soms lastig om een nieuwe allergie te herkennen, want je hebt er immers je leven geen last van gehad. Door een verhoogde reactie op de normale functie van de hormonen kun je een allergie ontwikkelen voor chocola en zuivelproducten, parfumstoffen of sommige medicijnen. De bron van de allergie is helaas bij iedere vrouw weer anders.
17 - Broze nagels
Worden je vingernagels zachter of breken je nagels makkelijker? Dan sta je daarin niet alleen. Nagels zijn verhoornde huidcellen die voornamelijk bestaan uit keratine. Als je stofwisseling niet goed verloopt dan kun je dit zien aan de kleur en structuur van je nagels.

Een zwarte of blauwe nagel vertelt de wereld dat je ruzie hebt gehad bij het hanteren van de hamer. Broze nagels vallen minder op, maar weerspiegelen wel de gezondheid. In de overgang kunnen nagels brozer worden. Daardoor breken ze ook sneller. Ook een tekort aan ijzer kan broze nagels veroorzaken.
18 - Verandering lichaamsgeur
Vrouwen kunnen in de overgang last krijgen van een veranderende lichaamsgeur. Heel vervelend als je dwars door de deodorant heen transpireert. Bij sommige mensen ruikt zweet intenser dan bij andere mensen. Dit kan door onvoldoende hygiëne komen, maar het kan ook genetisch aangeboren zijn.

Hoe kun je de lichaamsgeur verminderen? Gebruik 's ochtend altijd zeep als je een douche neemt. Antibacteriële zeep gebruiken kan helpen. Gebruik iedere ochtend deodorant. Daarnaast kan het voor sommige vrouwen helpen om sterkere oplossingen te gebruiken zoals Syneo. Dit is onder andere verkrijgbaar bij de Etos.
19 - Verhoogde hartslag
Het kan even schrikken zijn als je hart voor het eerst ineens als een dolle tekeer gaat. Dit is een van de meest gehoorde klachten bij de overgang. De verhoogde hartslag is ook vaak de oorzaak van opvliegers en onrustige nachten. Er is geen manier om de plotselinge snelle hartslag ineens te doen stoppen.

De verhoogde hartslag kan echter ook door andere oorzaken worden veroorzaakt, dus het kan verstandig zijn om de klachten aan je huisarts te vertellen. Ontspanning, sport en gezonde voeding kunnen een positieve uitwerking hebben op de hartslag. Het helpt ook om rustig adem te halen. Bedenk je dat de verhoogde hartslag een tijdelijk fenomeen is tijdens de overgang.
20 - Depressie
Gevoelens van verdriet horen bij het leven en zijn zelfs noodzakelijk om begrip te kunnen tonen en om tegenslagen te verwerken. Maar als deze gevoelens aanhouden of effect hebben op uw dagelijks leven, dan is het symptoom van een depressieve stoornis. Een depressie wordt vaak duidelijk als de stemming van een persoon voor langere tijd verandert en samengaat met interesse in gebruikelijke activiteiten, slaap-en eetstoornissen en terugtrekking van vrienden.

Depressie kan iedereen overkomen, ongeacht de leeftijd. Het treft zeer veel mannen en vrouwen. Vrouwen ervaren echter wel vaker depressieve gevoelens. De overgang is een periode die veel energie kost. Niet zelden raakt een depressie vrouwen die in deze emotioneel soms zware periode zitten.
21 - Angst
Gevoelens van angst zorgen voor onrust en verlies van emotionele controle. Sommige vrouwen hebben in de overgang zelfs paniekaanvallen en lichamelijke klachten, zoals hartkloppingen en kortademigheid.

Als de angst met enige regelmaat terugkeert dan is het verstandig om hier met mensen over te praten. Een vroege diagnose kan helpen bij snel herstel en voorkomen dat de angstgevoelens steeds erger worden.
22 - Prikkelbaarheid
Tijdens de overgang schiet de hormoonhuishouding soms op en neer. Dit zorgt er ook voor dat je vaker prikkelbaar kan zijn. Prikkelbaarheid is menselijk, maar als het veel voorkomt dan wordt het vervelend. Voor je omgeving en voor jezelf, want je krijgt conflicten met collega's, vrienden en familie.

Bij vrijwel iedere ziekte worden mensen meer prikkelbaar, zonder dat ze weten waarom. Door voldoende rust te nemen en aandacht te hebben voor je eigen behoeften kun je deze overgangsklachten terugbrengen. En je kunt erover proberen te praten, dat helpt vaak beter dan iedere andere remedie.
23 - Paniekaanval
Sommige vrouwen ervaren paniekaanvallen. Dit is een slopende emotionele toestand die wordt gekenmerkt door een overweldigende angst en bezorgdheid. De frequentie kan variëren van een eenmalige gebeurtenis tot regelmatige terugkerende aanvallen.

Als je paniekaanvallen ervaart dan ga je soms aan alles twijfelen. Twijfel over werk, eerder gemaakte keuzes of zelfs de liefde voor je man. Hopelijk is het een geruststelling dat de paniekaanvallen een paar jaar na de menopauze meestal vanzelf verdwijnen. Als je leven volledig wordt verstoord door dit symptoom dan kun je beter contact opnemen met je huisarts. Zorg dat je partner op de hoogte is, want begrip en ondersteuning helpt het meest.
24 - Pijn in de borsten
Pijnlijke of gevoelige borsten zijn horen vaak bij het menstrueren. Ook tijdens de zwangerschap, borstvoeding en overgang ervaren veel vrouwen pijn in één of beide borsten. Dit voelt vooral ongemakkelijk bij iedere aanraking en bij druk op de borst.

Als de pijn ernstig is of langer dan twee maanden aanhoudt, dan is het verstandig om je huisarts te raadplegen. Dit geldt ook in het geval dat je een knobbel voelt. De gevoelige of pijnlijke borsten die het gevolg zijn van de overgang gaan gelukkig wel weer over.
25 - Hoofdpijn
Hoofdpijn kan worden veroorzaakt door verschillende factoren. Bekende oorzaken zijn spierspanning, overmatig alcoholgebruik en ziekten zoals de griep. Tijdens de vroege stadia van de overgang kan het zijn dat vaker en ergere hoofdpijn ervaart. Dit wordt veroorzaakt door een dalende productie van oestrogeen.

Voor veel vrouwen is de hoofdpijn geen onbekend fenomeen, want ook voor de menstruatie hebben vrouwen vaak hoofdpijn. Deze menstruele migraine kan ook optraden als je oestrogeenspiegel daalt. Let op: als de hoofdpijn gepaard gaat met hoge koorts, dan kan dat wijzen op een slechte gezondheidstoestand.
26 - Pijnlijke gewrichten
Pijnlijke gewrichten, spieren en pezen zijn erg vervelend. Vooral omdat het soms helemaal uit het niets lijkt te ontstaan. Ongeveer de helft van alle vrouwen krijgt na de menopauze last van enige mate van onverklaarbare pijn in de gewrichten. De wisselende hormoonhuishouding zorgt voor slechter immuunsysteem en staat daarmee aan de basis van deze klachten.

Het is niet verstandig om deze pijn te negeren. Vroegtijdige behandeling kan vaak leiden tot genezing. En belangrijker: je voorkomt dat de klachten erger worden en je spieren, pezen en gewrichten aantasten. Het helpt om voldoende rust te nemen, voldoende fruit en groenten te eten en slechte voeding te vermijden.
27 - Brandende mond
Sommige vrouwen ervaren een brandend gehemelte, tong of lippen. Dit gebeurt zonder dat er sprake is van zichtbare irritatie. Deze aandoening wordt al langer in verband gebracht met de overgang.

Deze klachten komen het vaakst voor bij vrouwen die de zestig zijn gepasseerd, maar ook vrouwen in overgang kunnen deze problemen ervaren. Als je aanhoudende pijn voelt in je tong, lippen, tandvlees of andere gebieden van je mond dan is het verstandig om je huisarts te raadplegen.
28 - Elektrische tintelingen
Het is een eigenaardig gevoel, zo'n plotselinge elektrische tinteling. Je kunt over je hele lijf tintelingen voelen. Het tintelt alsof iemand hele kleine naalden in je lijf steekt. Als je erop gaat letten dan voel je het nog sterker. Daarom hebben mensen er het meeste last van als ze ontspannen, zoals in bed.

Soms zijn de elektrische schokken een voorloper van een opvlieger. Vrouwen hebben in uiteenlopende mate last van de elektrische tintelingen. Het gevoel ontstaat in het weefsel tussen de huid en spieren en wordt veroorzaakt door schommelende oestrogeenniveaus.
29 - Klachten spijsvertering
Problemen met de spijsvertering kunnen vaker voorkomen als je in de overgang bent. Dit kan leiden tot gasvorming, misselijkheid, krampen en verandering in de stoelgang.

Ieder mens heeft dagelijks enigszins last van winderigheid. Het is in de overgang belangrijk om goede voeding tot je te nemen. Weet wel dat veranderingen in je eetpatroon kunnen leiden tot veranderingen in je spijsvertering. Soms is dit alleen tijdelijk.
30 - Klachten tandvlees
Tandvleesproblemen komen vaker voor in de overgang. Vrouwen ervaren dan vaker ontstoken tandvlees of zelfs bloedingen. Het is belangrijk om het gebit goed te verzorgen. Juist omdat een slecht gebit moeilijk te veranderen is, moet je er vroeg bij zijn.

De tandarts heeft de tips waarschijnlijk ook vaak herhaald. Drie maal daags rustig tandenpoetsen. Probeer hierbij je tandvlees te ontzien. Dagelijks flossen helpt ontstekingen te voorkomen. De conditie van het tandvlees blijkt kort nadat de menopauze voorbij is bij veel vrouwen te verbeteren.
31 - Spierspanning
Tijdens de overgang kun je meer stijve spieren en gewrichten ervaren. Vooral vrouwen met veel stress en lage weerstand ondervinden meer klachten.

Gelukkig kun je deze symptomen verminderen. Zorg dat je een gezonde voeding tot je neemt. Vermijd stress, zowel op het werk als in de thuissituatie. Verder kan regelmatig sporten de klachten verminderen. Regelmaat is het kernwoord. Probeer dagelijks een stukje te wandelen of te fietsen.
32 - Droge huid
Een gezonde huid is soepel en veerkrachtig. Het hormoon oestrogeen is goed voor je huid. Als tijdens de overgang de oestrogeenproductie daalt dan kan de huid dunner en droger worden. Dit leidt ertoe dat je er minder jeugdig uitziet.

Vrouwen voelen zich soms ouder als de huid minder strak en fris oogt. Al speelt ook erfelijke aanleg een sterke rol in de ontwikkeling van de huid. Zorg goed voor je huid door niet teveel in de zon te zitten. En bescherm je huid met een goede crème. Ook een massage van de hoofdhuid kan helpen om de doorbloeding te bevorderen en de huid gezond te houden.
33 - Misselijkheid
Veel vrouwen zijn misselijk in de overgang. Het begint vaak al in de ochtend. Lees het gehele artikel: Overgang misselijkheid >>
34 - Nachtelijk zweten
Nachtelijk zweten is de avondvariant van opvliegers, maar voelt meestal intenser. Opvliegers zijn het meest kenmerkende symptoom van de overgang, maar 's nachts kan nog vervelender voor je zijn.

Het begint met een hart dat als een dolle tekeer gaat. Daardoor pompt het hart sneller bloed naar je hoofd. Je krijgt een rode hals en hoofd en begint te zweten. Het is gelukkig onschuldig, maar het is niet goed voor de nachtrust. De overgang kost altijd al meer energie. Zorg daarom dat je voldoende nachtrust krijgt.
Overgangsklachten effectief bestrijden?
Denk eraan dat je zelf ook invloed hebt op je gezondheid. Lees de tips van lotgenoten.
Tip: voedingstips die werken tegen overgangsklachten
Anita Vermeer heeft haar tweede boek volledig toegespitst op de overgang. De juiste voeding is de manier om overgangsklachten te verminderen. En daarnaast staat overgewicht met stip op nummer 1 als meest gehoorde overgangsklacht. Je vindt ingrediënten en gerechten die goed die goed helpen tegen overgangsklachten.

Wij krijgen veel positieve reacties over deze gerechten en adviezen voor vrouwen in de overgang.
Bekijk het boek: de juiste voeding in de overgang "Overgangsklachten? Hop is 100% natuurlijk en effectief!
Last van overgangsklachten? Heb je alles al geprobeerd, en wil je liever geen hormoontherapie? Dan is het tijd voor een 100% natuurlijk alternatief; een preparaat met het kruid hop. Hop bevat zeer krachtig fyto-oestrogeen. Plantaardige stoffen die het effect van vrouwelijk oestrogeen nabootsen. Hop, weg met die klachten zoals opvliegers, nachtzweten en stemmingswisselingen!
Lees meer over de natuurlijke kracht van hop "
P.S. Reageren is om technische redenen voorlopig niet meer mogelijk.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ongeveer 80% van alle vrouwen die de menopauze naderen hebben klachten die bij de overgang horen. Typische overgangsklachten, zoals opvliegers en nachtelijk zweten, worden veroorzaakt door hormonale veranderingen. Vrouwen praten niet graag over deze klachten, maar de symptomen zijn heel normaal. Onderstaand staan de 34 meest gehoorde overgangsklachten van vrouwen in deze lastige fase.

# data[].attributes.headline
7 dingen die elke vrouw moet weten over de overgang

# data[].attributes.subject
7 dingen die elke vrouw moet weten over de overgang

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een flinke dosis positieve energie voor vrouwen van 45 tot 60 jaar

Met een flinke dosis kennis, verhalen, tips en humor zorgen we voor een broodnodige dosis positieve energie in deze levensfase.

Hoe kijk jij tegen jouw overgang aan?

Je wilt er liever niet aan denken? Dat kan.

Je hebt er geen last van? Kan ook.

Het gaat vanzelf wel weer over? Klopt.

Het is een kwestie van mentaliteit? Tja, zeg dat maar 'ns tegen vrouwen die zich depressief voelen, vastlopen in hun werk, denken over een scheiding of vervroegd in de overgang komen door een medische oorzaak.

# data[].attributes.attachment_link.title
Magazine voor vrouwen in de overgang - OVERHOOP Magazine

# data[].attributes.attachment_link.description
Een flinke dosis positieve energie voor vrouwen van 45 tot 60 jaar Met een flinke dosis kennis, verhalen, tips en humor zorgen we voor een broodnodige dosis positieve energie in deze levensfase. Je wilt er liever niet aan denken? Dat kan. Je hebt er geen last van? Kan ook.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het is belangrijk dat u in een goede conditie bent, vooral wanneer u veel bloed verliest omdat de menstruatie vaker komt, heftiger is en/of langer duurt. Zorg daarom voor een gezonde leefstijl met:

Gezonde voeding met voldoende ijzer. IJzerrijke voedingsmiddelen zijn vlees, volkorenproducten, bladgroenten en gedroogde vruchten.

Een halfuur per dag actief bewegen, zoals wandelen, fietsen, joggen, zwemmen of dansen.

Voldoende (nacht-)rust . Ga op tijd naar bed, zorg voor een rustige slaapkamer en neem geen werk mee naar bed.

Adviezen bij opvliegers

Draag kleding die vocht goed opneemt en waardoor vocht verdampt: bijvoorbeeld katoen, zijde of wol. Als u meerdere dunne lagen over elkaar draagt, kunt u gemakkelijk iets uit doen.

Slaap onder katoenen lakens en (meerdere dunne) wollen dekens in plaats van onder een synthetisch dekbed.

Alcohol, warme dranken zoals koffie en thee, en gekruid eten kunnen soms opvliegers uitlokken. Als u dat merkt, kunt u deze vermijden.

Bespreek eventuele onzekerheden met een vriendin of met uw huisarts.

Adviezen bij een droge vagina
Als u bij het vrijen last heeft van een droge vagina, maak dan duidelijke afspraken met uw partner:

Bespreek samen uw lichamelijke veranderingen.

Neem veel tijd bij het voorspel, vaak duurt het langer voordat uw vagina vochtig wordt. Het is nu extra belangrijk om aan te geven wat prettig is en wat onprettig of zelfs pijnlijk is.

Gebruik speeksel of een glijmiddel. Een glijmiddel kunt u zonder recept bij de drogist of apotheek kopen. Breng dit aan rondom de vaginale opening en op de penis (of dildo). De meeste glijmiddelen zijn vrij lang werkzaam. Desgewenst kunt u ze al enige tijd voor het vrijen aanbrengen.

Spreek af om ook eens te vrijen zonder geslachtsgemeenschap.

# data[].attributes.attachment_link.description
Het is belangrijk dat u in een goede conditie bent, vooral wanneer u veel bloed verliest omdat de menstruatie vaker komt, heftiger is en/of langer duurt. Zorg daarom voor een gezonde leefstijl met: Gezonde voeding met voldoende ijzer. IJzerrijke voedingsmiddelen zijn vlees, volkorenproducten, bladgroenten en gedroogde vruchten.

# data[].attributes.body
Soms hebben overgangsklachten een andere oorzaak en gynaecoloog Ingrid Pinas van de FeMpoli in Zwolle pleit er dan ook voor met deze klachten altijd naar de huisarts te gaan.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Opvliegers, nachtzweten, stemmingswisselingen en migraine zijn veel gehoorde klachten bij vrouwen in de overgang. Soms hebben deze klachten een andere oorzaak en gynaecoloog Ingrid Pinas van de FeMpoli in Zwolle pleit er dan ook voor met deze klachten altijd naar de huisarts te gaan. 'Veel vrouwen nemen hun klachten niet serieus terwijl er vaak iets aan te doen is'.

Mevrouw Pinas, wat gebeurt er precies in het lichaam als je in de overgang raakt?

"De overgang is het moment van de laatste menstruatie en het einde van de vruchtbare levensfase van de vrouw. Naarmate een vrouw ouder wordt, neemt het aantal eicellen geleidelijk af, en daarmee de productie van oestrogeen en progesteron, dat zijn belangrijke hormonen die voor het goed functioneren van veel organen onmisbaar zijn. Door het wegvallen van deze hormonen gaan deze organen minder goed werken. Je kan dan meer rimpels krijgen, minder spierkracht, gewrichtsklachten, blaasontsteking of kan soms de plas niet meer ophouden. Ook botontkalking, aderverkalking, en gewichtstoename zijn uitingen van de overgang. Maar de meeste vrouwen merken dat ze in de overgang zijn doordat de menstruatie onregelmatig wordt of uitblijft, doordat ze opvliegers krijgen en transpiratieaanvallen, stemmingswisselingen, minder zin in seks of pijn bij seks."

Welke fases zijn er?

"De overgang verloopt bij een ieder anders, er is geen vast patroon. Bij de een zijn er klachten terwijl de menstruatie nog regelmatig is, bij de ander blijft de menstruatie plots helemaal weg. Zodra de vrouw overgangsklachten krijgt, weet ze dat het is begonnen."

Wat is het verschil tussen menopauze en de overgang?

"De menopauze is de laatste menstruatie. De overgang is de periode rond de verandering van de menstruatie tot enkele jaren nadat deze helemaal wegblijft."

Kunnen klachten ook zo ernstig zijn dat vrouwen niet meer functioneren?

"Ongeveer 30% van de vrouwen merkt weinig van de overgang, de rest heeft duidelijke klachten en gaat naar de huisarts. Ongeveer de helft van deze groep heeft medicijnen nodig om de overgang goed door te komen. Als vrouwen door de klachten niet meer goed slapen, raken ze uitgeput. Dan wordt behandeling noodzakelijk. Daarnaast is het van belang dat vrouwen met ernstige overgangsklachten vaak ook hart- en vaatziekten onder de leden hebben. Ongeveer een derde van de vrouwen heeft een hoge bloeddruk bij het in de overgang komen zonder dat zij dat weten. Onbehandeld kan dat leiden tot complicaties zoals hersenbloedingen, herseninfarcten en hartinfarcten. Deze complicaties van hart- en vaatziekten vormen doodsoorzaak nr 1 bij vrouwen. De kans om daaraan te overlijden is vele malen groter dan aan bijvoorbeeld borstkanker."

Wat raadt u vrouwen aan die echt last hebben van de overgang?

"De overgang kan op verschillende manieren ondersteund worden. De huisarts zal eerst onderzoeken of er geen ernstige afwijkingen zijn zoals hoge bloeddruk, hoog cholesterol, suiker in de urine, en of de lever-, nier- en schildklierfunctie normaal is. Daarmee kunnen ernstige vormen van hart- en vaatziekten worden opgespoord of uitgesloten. Als alles in orde is kan de huisarts adviseren wat het beste is, afhankelijk van de klachten en de voorkeur van de vrouw kan dat zijn: extra bewegen, yoga, voedingsaanpassingen (extra vitamine D en Calcium, koolhydraatarm cholesterol verlagend dieet), zoeken naar nieuwe balans in het leven (minder stress of hooi op de vork). Medicijnen zijn soms ook nuttig: behandeling van hoge bloeddruk kan al veel leed doen verdwijnen. Hormonen of antidepressiva zijn eveneens effectief tegen sommige overgangsklachten. Als er veel klachten zijn van de blaas kan een locale onderhoudsbehandeling met vrouwelijke hormonen uitkomst bieden. Deze geven geen bijwerkingen in de rest van het lichaam."

Hoeveel vrouwen krijgen last van de overgang in Nederland?

"Alle vrouwen komen in de overgang, maar ongeveer tweederde van hen heeft zoveel last dat ze hulp nodig heeft. Als je bedenkt dat er rondom Zwolle op jaarbasis 70.000 vrouwen in de overgang zijn, is er dus veel werk te doen. Helaas gaat niet elke vrouw met klachten naar de dokter, omdat ze zelf denkt dat de klachten onschuldig zijn en een natuurlijk proces vertegenwoordigen. De overgang is wel natuurlijk, maar wat het met je doet kan onnatuurlijke gevolgen hebben die soms levensbedreigend kunnen zijn."

Wat kan de zorgverlener doen om klachten te verminderen?

"Afhankelijk van de ernst van de klachten worden gerichte adviezen gegeven. In april 2012 is de NHG richtlijn voor huisartsen voor behandeling van overgangsklachten aangepast aan de nieuwe wetenschappelijke standaard. Er moet nu eerst een screening worden gedaan naar risico's op hart- en vaatziekten, trombose of borstkanker. Daarmee worden belangrijke bedreigers van de gezondheid na de overgang opgespoord. Dat is heel goed nieuws voor de vrouwen met overgangsklachten in Nederland. Wij zullen bij het vaststellen van ernstige overgangsklachten eerst proberen om gezondheidsgedrag te stimuleren: gezond eten, extra bewegen, indien van toepassing stoppen met roken, minder alcohol en afvallen naar een gezond gewicht. Dan nemen de klachten al met ongeveer 30% af en kun je uit de gevarenzone van de hart- en vaatziekten komen/blijven. Voor veel vrouwen helpt dit al genoeg. Ter ondersteuning kan medicatie worden gegeven: middelen tegen hoge bloeddruk, tegen depressie en/of hormoontherapie. Het meest effectief is hormoontherapie omdat dit gericht is op de oorzaak; het wegvallen van de vrouwelijke hormoonproductie. Er wordt een klein beetje hormoon aan het lichaam toegevoegd, waardoor de meeste klachten en risico's van de overgang verdwijnen. Kortdurende hormoontherapie is effectief en veilig."

Je hoort wel dat het geven van hormonen tegen overgangsklachten, borstkanker kan veroorzaken. Hoe denkt u hierover?

"Borstkanker is een complexe ziekte, die in Nederland weliswaar veel voorkomt, maar gelukkig door goede screening en behandeling steeds minder leidt tot sterfte. Het aandeel van hormoontherapie aan de sterfte aan borstkanker is zeer minimaal. Vrouwen die hormonen gebruiken worden goed gecontroleerd en dan vind je misschien ook eerder wat dan wanneer ze geen hormonen zouden gebruiken. Het is echter geen 1 op 1 relatie bij het aantreffen van borstkanker, de meeste vrouwen met borstkanker hebben nooit hormonen voor de overgang gebruikt."

Is de overgang een taboe voor vrouwen?

"De vrouwen die wij zien hebben vaak onbegrip over hun klachten ontmoet op hun werk of in hun gezin. Het is belangrijk om die vrouwen die veel klachten hebben te steunen. Werkgevers en Arbodiensten zouden moeten weten dat behandeling met bijvoorbeeld hormoontherapie bij ernstige overgangsklachten gepaard gaat met een daling van het ziekteverzuim van 35% bij deze groep vrouwen! Dus taboe doorbreken waar nodig en serieus nemen omdat het onnodige complicaties en uitval voorkomt, daar is niet alleen de vrouw maar de hele maatschappij bij gebaat."

Heb je minder zin in seks tijdens de overgang?

"Ja, veel vrouwen hebben door alle klachten, maar ook vanwege moeizame acceptatie van de verandering van hun levensfase minder zin in seks. De voortplanting is er niet meer mee gediend, ze vinden zichzelf soms niet meer aantrekkelijk, zijn te depressief of hebben teveel klachten. Als je daar niet uitkomt, kun je te rade gaan bij de seksuoloog. Deze kan adviezen geven wat eraan te doen is, hoe je zin kunt maken, huiswerkopdrachten geven etc om samen thuis te oefenen. Het is goed om daar samen met de partner heen te gaan, twee horen meer dan een en het is toch ook iets van allebei."

Kun je in de war raken in de overgang?

"Veel vrouwen ervaren stemmingsklachten in de overgang. Vooral in de aanloopfase naar het definitief uitblijven van de menstruatie is er een verhoogd risico op het optreden van stemmingsklachten. Slaapstoornissen, al of niet in relatie tot opvliegers versterken de klachten. Ernstige hinder van de overgang kan zich dan uiten in stemmingswisselingen, agressie en depressie. De stemmingen variëren ook in ernst tussen af en toe wat somber zijn tot een langdurige ernstige depressie."

Wat kun je als vrouw zelf doen om de klachten te verminderen?

"Nadat duidelijk is geworden bij de huisarts dat er niets ernstigs aan de hand is, kan je zelf je leefstijl aanpassen op punten waar nodig: extra bewegen, voldoende ontspanning (yoga), gezonde voeding onder andere gericht op verlaging van overgewicht en cholesterolgehalte in het bloed, matigen van alcohol gebruik en stoppen met roken. Ook lotgenotencontacten zijn van belang, waarbij het erkennen van de klachten en ondersteuning bij het hanteren door tips aan elkaar door te geven van belang zijn. Degene die veel klachten heeft kan een enorme lijdensweg tegemoet gaan als dat door de omgeving als aanstellerij wordt afgedaan. Dat maakt de overgang onnodig ziekmakend."

# data[].attributes.attachment_link.title
Alles over de overgang - Vrouwen in de Overgang

# data[].attributes.attachment_link.description
Opvliegers, nachtzweten, stemmingswisselingen en migraine zijn veel gehoorde klachten bij vrouwen in de overgang. Soms hebben deze klachten een andere oorzaak en gynaecoloog Ingrid Pinas van de FeMpoli in Zwolle pleit er dan ook voor met deze klachten altijd naar de huisarts te gaan.

# data[].attributes.body
Bijna 2 miljoen vrouwen in Nederland zijn in de leeftijd tussen de 45 en de 60 jaar. En dat is de leeftijdsfase waarin de overgang plaatsvindt.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wist je dat maar liefst 80 procent van de vrouwen overgangsklachten heeft? Dat zijn vervelende klachten zoals opvliegers, hartkloppingen, stemmingswisselingen, hoofdpijn, gewichtstoename, duizeligheid en slecht slapen. In deze aflevering van Gezond Gesprek praten we over de overgang en de impact op je leven - en op je omgeving. Onze expert is Dorenda van Dijken. Ze is al 25 jaar gynaecoloog in het OLVG in Amsterdam en voorzitter van de Dutch Menopause Society. Dorenda vertelt in deze podcast wat de overgang is, wat je kunt verwachten, wanneer je naar de dokter moet én of hormonen slikken een goed idee is. Luisteren! Ook als je partner, moeder of zus in deze leeftijdsfase zit. Want een slimme meid... is ook op de overgang voorbereid.
Gezond Gesprek wordt gepresenteerd door Karine Hoenderdos en geproduceerd door Jonne Seriese namens Dag en Nacht Media. De tune is van The Yearlings. Abonneren op Gezond Gesprek kan via onderstaande links. En natuurlijk kun je daar ook een recensie achterlaten (en dat vinden we fijn!).
Reageren op deze podcast?

Je vindt ons op Twitter: @gezondnieuws en @vankarine. Ons mailadres is info@gezondheidsnet.nl

# data[].attributes.attachment_link.title
Podcast Gezond Gesprek: Dorenda van Dijken

# data[].attributes.attachment_link.description
Bijna 2 miljoen vrouwen in Nederland zijn in de leeftijd tussen de 45 en de 60 jaar. En dat is de leeftijdsfase waarin de overgang plaatsvindt. De overgang: een onbekend en zelfs een beetje een taboe-onderwerp, maar wel heel belangrijk om eens een Gezond Gesprek over te voeren.