# data[].attributes.body
Hoe is zijn de stuwwallen in Midden-Nederland ontstaan?

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Stuwwallen uit de ijstijd - Gletsjers bedekten ons land

# data[].attributes.attachment_link.description
Ooit was Nederland voor de helft bedekt met een dikke ijsgletsjer. Dat kun je vandaag de dag nog steeds zien aan het landschap op sommige plekken. De Utrechtse Heuvelrug is bijvoorbeeld een overblijfsel uit de ijstijd.

# data[].attributes.body
Vul in het zoekvak Vaassen in en bekijk de veranderingen in de omgeving. Zorg dat Vaassen rechts in beeld is en bekijk het midden van het scherm voor het gebied de Motketel en Rollekoot.
Doe dit ook voor de Strabrechtse Heide, vul in het zoekvak Strabrecht in en zorg dat het links in beeld is. De Strabrechtse Heide ligt rechts. Bekijk ook hier de veranderingen in de omgeving.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Over meer dan 200 jaar topografie en luchtfoto's

Topografische kaarten

Op 18 februari 1815 werd het Topographisch Bureau opgericht. Sinds die datum verzamelt en ontsluit de Nederlandse overheid geografische informatie: bijvoorbeeld over de ligging van wegen, water, bebouwing en landbouwgrond. Later ging het Bureau verder onder de naam Topografische Dienst. In 2004 werd de Dienst onderdeel van het Kadaster.

Hiermee haalde het Kadaster jarenlange ervaring met het verzamelen van geo-informatie in huis. Een resultaat om trots op te zijn: meer dan 200 jaar topografische kaarten van topniveau. Om dit niveau te behouden investeren we in innovaties, waar mogelijk in samenwerking met overheden, het bedrijfsleven en de wetenschap. Door nieuwe methoden en technieken hebben gebruikers nog meer plezier van onze kaarten. Deze zijn actueler dan ooit

Om 200 jaar topografie te vieren is deze tijdreis-app gemaakt. Ontdek met de app meer dan 200 jaar aan topografische gegevens van nederland! Deze app bevat sinds 2020 ook luchtfoto's.

Sinds 1927 worden topografische kaarten gemaakt met behulp van luchtfoto's, dat zijn foto's vanuit een vliegtuig loodrecht naar beneden. Vanaf die tijd zijn er van Nederland luchtfoto's beschikbaar. De luchtfoto's zijn in het begin om de 10 jaar opgenomen, vanaf 1981 is Nederland met wisselende intervallen per regio, vaker gefotografeerd.

Zo zijn in de loop der jaren meerdere volledige bedekkingen van Nederland ontstaan, waarvan jaarlijks delen worden vernieuwd. Vanaf 2008 is begonnen met het maken van digitale luchtfoto's van (delen van) Nederland. Voor 2008 zijn analoge luchtfoto's via scannen digitaal gemaakt.

In Topotijdreis zijn momenteel alleen de digitale luchtfoto's opgenomen vanaf het eerste jaar dat de bedekking van Nederland digitaal compleet is, en dat is 2006.

De luchtfoto's zijn vervaardigd op een schaal van ongeveer 1:18.000 en beslaan een gebied van circa 4 x 4 km. Alle luchtfoto's zijn loodrecht naar beneden genomen, t/m 2006 in zwart/wit en vanaf 2007 zijn de luchtfoto's opgenomen in kleur.

Topotijdreis met luchtfoto's is met grote zorg opgebouwd uit gedigitaliseerde en geogerefereerde historische kaarten en luchtfoto's. Toch kunnen er nog onvolkomenheden voorkomen.

Algemene voorwaarden & Privacy

Vraag: Welke kaarten zie ik in deze app?

De collectie beslaat de periode 1815-heden en bevat meerdere edities van de volgende kaartseries:

Kleinschalig: Postroutekaart 1810, Algemene Kaart Nederland en Gemeentekaart

Semi-kleinschalig: Kraijenhoffkaart

Mid-schalig: Topografische Militaire Kaart, RD050 (1:50.000)

Grootschalig: Bonnebladen en RD025 (1:25.000)

https://www.kadaster.nl/historische-kaarten

https://www.kadaster.nl/historische-kaarten

https://www.kadaster.nl/-/kadastrale-kaart

het vragen van betaling en/of registratie voor toegang;

het toe- of invoegen van reclame-uitingen;

logo's of andere content (al dan niet via layers, pop-ups en dergelijke);

het creëren van additionele functionaliteiten en afgeleide diensten.

Overig gebruik is alleen toegestaan als daarvoor voorafgaande schriftelijke toestemming van het Kadaster is verkregen.
Vraag: Zijn er luchtfoto's van voor 2006 beschikbaar?

Er zijn analoge luchtfoto's vanaf 1927 beschikbaar, zie de website: https://www.kadaster.nl/producten/kaarten-en-luchtfoto-s/historisch/luchtfoto-s

# data[].attributes.attachment_link.title
Topotijdreis: 200 jaar topografische kaarten

# data[].attributes.attachment_link.description
Over meer dan 200 jaar topografie en luchtfoto's Topografische kaarten Op 18 februari 1815 werd het Topographisch Bureau opgericht. Sinds die datum verzamelt en ontsluit de Nederlandse overheid geografische informatie: bijvoorbeeld over de ligging van wegen, water, bebouwing en landbouwgrond. Later ging het Bureau verder onder de naam Topografische Dienst.

# data[].attributes.body
De Gladde Slang, een goed voorbeeld van een organisme dat in beide gebieden kan voorkomen

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Vroege Vogels in de klas - De gladde slang

# data[].attributes.attachment_link.description
De gladde slang is een zeldzaam en vrij onzichtbaar reptiel. Er leven drie slangen in ons land: de adder, de ringslang en de gladde slang. De gladde slang leeft voornamelijk op de Veluwe, in Drenthe en in de zand-natuurgebieden in Noord-Brabant. Bioloog Domin Dalessi doet al jaren onderzoek naar de gladde slang en legt meer uit over zijn leefgebied.

# data[].attributes.body
De kokerjuffer, dit diertje leeft in de sprengen en beken van de Motketel, Rollekoot en in de vennen van de Strabrechtse Heide.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Vroege Vogels in de klas - De kokerjuffer

# data[].attributes.attachment_link.description
Vak: biologie. De kokerjuffer is de larve van een insect, de schietmot. Kokerjuffers zijn makkelijk te herkennen aan de koker die aan hun achterlijf zit. Die is gemaakt van zandkorrels, dat de kokerjuffer met behulp van zijde aan zijn lichaam vast zet. Kokerjuffers leven in beekjes.

# data[].attributes.headline
Geografische waarde Motketel en Rollekoot

# data[].attributes.subject
Geografische waarde Motketel en Rollekoot

# data[].attributes.body
Ontstaan van de Motketel en de Rollekoot.

De Motketel en de Rollekoot zijn een bos en heide gebied tussen Vaassen en Niersen, nabij Apeldoorn op de Veluwe. Het natuurgebied is  ontstaan boven op de stuwwallen van Midden-Nederland. In de voorlaatste ijstijd de Saalien, zo’n 150000 jaar geleden, lag de noordelijke helft van Nederland onder het ijs. Het ijs schoof de grond voor zich uit en zo zijn de stuwwallen ontstaan.

# data[].attributes.headline
Vervolg geografische waarde Motketel en Rollekoot

# data[].attributes.subject
Vervolg geografische waarde Motketel en Rollekoot

# data[].attributes.body
Door verwaaiing van het dekzandlaag kwamen ondergrondse kleilagen bloot te liggen of door het ijs omhoog geschoven. Deze kleilagen zijn ondoordringbaar voor water en zo is het water blijven liggen. Ook zijn er in de ondergrondse lagen scheuren gekomen waar water door naar boven welde en zo zijn er sprengen en beken op de Veluwe ontstaan. Vanuit deze sprengen is het water gaan stromen en zijn langs de beken uitgegraven.

De Motketel is het gebied waar veel sprengenbeken hun oorsprong hebben, het heidegebied er tegen aan is de Rollekoot.

# data[].attributes.headline
Historische waarde Motketel en Rollekoot

# data[].attributes.subject
Historische waarde Motketel en Rollekoot

# data[].attributes.body
Op die plaatsen, langs de beken en nattere gebieden zijn mensen gaan wonen. De eerste tekenen van bewoning in het gebied van de Motketel en de Rollekoot voeren terug naar de Steentijd (+/_ 5000- 2000 v. Chr ). In het gebied van de Rollekoot vind je nog een aantal grafheuvels die uit steen en bronstijd overgebleven zijn.

Latere bewoning, zo rond het ontstaan van onze jaartelling, ontstond op de Rollekoot een boerensamenleving. Een complex van ongeveer 75 hectare bestond uit akkers, boerderijen en begraafplaatsen. De akkers, met verschillende gewassen, waren omwald en hadden een omvang van 30meter bij 30 meter, dit worden ook wel raatakkers genoemd. Hun doden begroeven ze in grafheuvels. De grafheuvels liggen in een rechte lijn tussen Niersen en Epe, als een dunne scheidslijn  tussen leven en dood en tussen bos en heide

# data[].attributes.body
In de Middeleeuwen werden de grafheuvels gebruikt om misdadigers op te hangen en als afschrikwekkend beeld te gebruiken aan de grenzen van een bepaald leefgebied. De grafheuvels kregen in de tijd ook wel de bijnaam van galgenberg.

Vanaf de tweede helft van de zestiende eeuw zijn er molens gebouwd op de Rollekoot. Die achtereenvolgens gebruikt zijn als korenmolen, oliemolen, papiermolen en volmolen. De oliemolen is voor 1640 alweer afgebroken, de exacte datum en reden ontbreken. De korenmolen is in 1640 omgebouwd tot volmolen. Vollen is het vervilten van wollen stoffen, onder andere met behulp van urine. Na flink wat strijd met de stad Hattem en de tol die betaald moest worden om de goederen van Kampen naar de Rollekoot te krijgen is besloten de molen om te bouwen naar een papiermolen. Deze papiermolen heeft tot 1865 gefunctioneerd, na het uitsterven van de familie en geen erfgenamen is de papiermolen verkocht en is er een wasserij/blekerij van gemaakt. Deze wasserij Jaspers is  in bedrijf geweest tot 2012.

# data[].attributes.body
Bekijk de grafheuvels op de Veluwe nabij Vaassen

# data[].attributes.attachment_link.description
De oudste grafheuvels waren groot en uit de verte al zichtbaar. De heuvels deden niet alleen dienst als laatste rustplaats maar ook om een territorium of een weg te markeren. Dit is waarschijnlijk de reden dat de heuvels tussen Niersen en Epe in een rechte lijn liggen.

# data[].attributes.headline
Biologische waarde Motketel en Rollekoot

# data[].attributes.subject
Biologische waarde Motketel en Rollekoot

# data[].attributes.body
In het gebied van de Motketel en de Rollekoot leven verschillend soorten wild, zoals de ree, het edelhert, het damhert en het wilde zwijn. Naast het wild leven er natuurlijk ook vossen, konijnen, ijsvogels, de tapuit, de nachtzwaluw, de raaf, de ringslang eekhoorns, de kokerjuffer, de alpenwatersalamander, de citroenvlinder, het gentiaanblauwtje maar ook roofvogels als de buizerd en de sperwer.De zeldzame soorten van deze lijst zijn de tapuit, de alpensalamander en het gentiaanblauwtje.

Ook qua begroeiing zijn er verschillende soorten aanwezig. Denk aan de heide, zoals de kraaiheide, de dopheide en de erica. Naaldbomen, zoals de spar, de den en de lariks, loofbomen zoals de berk, de beuk en de Amerikaanse vogelkers, verschillende grassen en struiken en in en om het water de waterpest, watereppe en bronkruid.  Waarbij bronkruid een zeldzame plant is in Nederland.

De exoten uit dit rijtje zijn de Amerikaanse vogelkers en de waterpest.

# data[].attributes.body
Een zegen of een verschrikking?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Door de industrialisatie, de bevolkingsgroei en het overvloedig gebruik van (kunst)mest daalde de waterkwaliteit van de Nederlandse oppervlaktewateren in de vorige eeuw sterk. Dit leidde tot troebel water met vaak giftige algenbloei in meren en rivieren en het verdwijnen van ondergedoken waterplanten.

Toen de link tussen waterkwaliteit en waterplanten eenmaal bekend was, werd er veel moeite en geld gestoken in het verbeteren van de waterkwaliteit om onder andere de ondergedoken waterplanten terug te krijgen. Waterplanten zijn namelijk erg belangrijk, met name in ondiepe ecosystemen, omdat ze helder water stimuleren (bijvoorbeeld via concurrentie met algen en het stabiliseren van het sediment met hun wortels) en omdat ze voedsel en leefgebied creëren voor een diverse groep dieren zoals watervogels, vissen en ongewervelden.

De genomen maatregelen ten behoeve van de waterkwaliteit zijn in steeds meer gevallen succesvol, waardoor het water steeds helderder wordt. Echter groeien nu in sommige gevallen enkele soorten waterplanten zo weelderig dat ze de vegetatie domineren en tot nieuwe problemen leiden voor (recreatieve) vissers, zwemmers en andere watersporters. Het gaat hierbij niet alleen om de wel bekende invasieve exoten als Grote waternavel, Waterwaaier en Parelvederkruid, maar soms ook om inheemse soorten als Doorgroeid fonteinkruid, Schedefonteinkruid en Aarvederkruid. Waarschijnlijk wordt de woekering van deze soorten geholpen door de grote hoeveelheid voedingsstoffen die nog in de waterbodem zit na decennia van vervuiling. Ook andere landen berichten op dit moment over deze problematiek. Maar zijn de problemen wel zo nieuw als ze lijken?

Nee, een zoektocht door de historische kranten van Nederland leverde onder andere het volgende bericht op:

" De grootste indringer, die sedert jaren ook onze wateren is komen kwellen, Elodea canadensis, een ondergedoken waterplant, afkomstig uit Noord-Amerika, en terecht Waterpest genoemd, maakt het zóó bont, dat zij het water in sloten, waar zij zich vastzet, verdringt en niets overlaat voor het vee om zich te drenken, en zij is zóó begeerig om zich te verspreiden, dat zij zich aan de kiel der vaartuigen laat voortslepen, ten einde weer elders te kunnen woekeren. " (Algemeen Handelsblad, 11 Juli 1883).

Hieruit blijkt dat Brede waterpest in 1883 ook al woekerde en tot problemen leidde. Deze soort heeft zich waarschijnlijk halverwege de 19 e eeuw in Nederland gevestigd als invasieve exoot. Wat opvalt is dat deze invasieve exoot nu zelden voor problemen zorgt en zelfs op onze Rode lijst staat.

Zoals in 1883, zorgen ook nu meerdere soorten invasieve exoten voor problemen. De meeste uitheemse waterplanten komen als vijver- of aquariumplant ons land binnen en bij lozing in de natuur kunnen ze soms erg gaan woekeren. Om nieuwe invasies te voorkomen en bestaande exotische probleemsoorten aan te pakken heeft de Europese Unie nieuw beleid ingevoerd, waaronder een lijst met verboden soorten, de zogenaamde Unielijst. Dit moet bijdragen aan een sneller en effectiever beheer van uitheemse probleemsoorten.

We kunnen dus concluderen dat overlast door waterplanten geen nieuw probleem is. Gelukkig leert jarenlange kennisvergaring over en ervaring met effectieve bestrijding en beheer van woekerende (inheemse én uitheemse) waterplanten ons steeds beter hoe we om moeten gaan met deze erfenis.
Dit is een bericht in het kader van 'Driehonderd jaar planten kijken in Nederland'. Neerlands eerste 'florist', David de Gorter (1717-1783), werd driehonderd jaar geleden geboren. Maandelijks berichten we over interessante aspecten uit het plantkundig onderzoek.
Tekst: Michiel Verhofstad & Leonie Tijsma, beiden FLORON
Foto's: Michiel Verhofstad, FLORON

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
natuur nieuws actueel natuurberichten natuurnieuws planten dijken poelen rivieren beken/sloten/oevers biodiversiteit ecosysteemdienst exoten

# data[].attributes.attachment_link.title
Nature Today | Overlast waterplanten nog nooit zo groot?

# data[].attributes.attachment_link.description
Waterplanten zijn belangrijk voor het goed functioneren van ondiepe aquatische ecosystemen. Echter zijn de waterplanten steeds vaker in het nieuws omdat ze voor overlast zorgen. Koppen als: 'Overlast waterplanten nog nooit zo groot' suggereren dat we met een nieuw probleem te maken hebben. Maar is dat wel zo?

# data[].attributes.body
Een bredere kijk op exoten in Nederland

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Elke vrijdag om 19.55 uur op

Elke zondag van 7 uur tot 10 uur op

Natuur, milieu, klimaat en dierenwelzijn in Nederland staan centraal. Als 'advocaat van de natuur en spreekbuis van het milieu' maakt Vroege Vogels zich al meer dan 40 jaar hard voor een groener Nederland.

"Exoten zijn niet alleen maar slecht"

© Roodoogjuffers op waterpest. Fotograaf: Brouwer2112

Exotische waterplanten blijken gemiddeld dezelfde functie in de natuur te hebben als inheemse soorten. Dit blijkt uit onderzoek van Bart Grutters van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW). Hij geeft aan dat dit resultaat geen vrijbrief is voor alle exoten, maar het effectiever beheer mogelijk maakt.

Exoten zijn planten en dieren die van oorsprong niet in Nederland voorkomen. Meestal komen ze negatief in het nieuws, omdat ze het ecosysteem waarin ze leven veranderen en inheemse soorten verdrijven. Toch is er niet veel gedegen ecologisch onderzoek gedaan naar exoten.

Vergelijking

Ecoloog Bart Grutters brengt daar verandering in. Hij heeft in zijn promotieonderzoek gekeken naar de zeven functies die waterplanten vervullen in een ecosysteem. Samen met collega's vergeleek hij de functies van inheemse en uitheemse plantensoorten met elkaar.

Eigenschappen, niet herkomst

"Sommige exotische soorten hebben een negatief effect of juist heel positief. Maar dat geldt evengoed voor inheemse waterplanten," stelde Grutters vast. De eigenschappen van een soort blijken wèl een goede voorspeller. De hoeveelheid antivraat-stoffen (hoe eetbaar is een plant) of de stugheid van de stengels (het bieden van beschutting) bijvoorbeeld. "Exoten moeten we dus beoordelen op hun eigenschappen, niet op hun herkomst."

Woekeren

Als exoten gaan woekeren, dan komt dat vaak door sterke menselijke verstoring van het milieu. "Als je bijvoorbeeld de sloten steeds schoont, creëer je een leeg en voedselrijk leefgebied waar snelle groeiers hun kans grijpen," weet begeleider en collega-ecoloog Liesbeth Bakker. "Exotengroei is meer symptoom dan oorzaak van de verstoring." Heel vergelijkbaar met inheemse soorten à la de bekende brandnetel. Toch hebben ook woekeraars hun natuurwaarde. Bakker geeft als voorbeeld: "Waterpest is een exoot die flink kan woekeren, maar het betekent ondertussen een enorme verrijking voor het voedselaanbod van watervogels."

Meer over dit onderwerp

Populair bij BNNVARA

Altijd op de hoogte blijven van het laatste nieuws?

Maandag, woensdag en vrijdag versturen wij je alle informatie uit de radio en tv-uitzending en het laatste internetnieuws.

# data[].attributes.attachment_link.title
"Exoten zijn niet alleen maar slecht". - Vroege Vogels - BNNVARA

# data[].attributes.attachment_link.description
Elke vrijdag om 19.55 uur op Elke zondag van 7 uur tot 10 uur op Natuur, milieu, klimaat en dierenwelzijn in Nederland staan centraal. Als 'advocaat van de natuur en spreekbuis van het milieu' maakt Vroege Vogels zich al meer dan 40 jaar hard voor een groener Nederland.

# data[].attributes.body
Hoe is deze boom in Nederland gekomen en waarom willen we er ook wel weer af?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Naamgeving (Etymologie): Prunus is mogelijk afgeleid van het Griekse prooinos (vroegtijdig), dat op het vroeg rijp zijn van de vruchten van de wilde pruim zou slaan. Serotina betekent laat bloeiend of groeiend.

Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten).

Levensduur : Overblijvend.

Plantvorm: Struik of boom.

Winterknoppen: Fanerofyt .

Wortels: Geen wortel uitlopers.

Stam : De bruine schors op jonge stammen heeft duidelijke horizontale lenticellen en ruikt sterk bij beschadiging (een amandelgeur).

Bladeren : De verspreidstaande, giftige, breed lancetvormige, 5-12 cm lange bladeren verschijnen voor de bloemen en zijn enigszins leerachtig en met een spitse top. Ze zijn eerst donkergroen, maar in de herfst verkleuren ze naar geel. Bij jonge struiken overwinteren dikwijls enige bladeren. De bovenkant van de bladeren is glanzend en kaal, maar aan de onderkant is de onderste helft van de midden nerf zeer dicht (en meestal zeer kort) behaard (de zijnerven zijn niet of alleen aan de voet behaard). De talrijke zijnerven (tot wel tot zestig paar) staan dicht opeen en springen weinig of niet uit. De bladrand is gezaagd.

Bloemen : Tweeslachtig . De bloemen verschijnen later dan de bladeren. Ze vormen eerst samen een rechtopstaande, enigszins gedrongen tros. Ze zijn minder dan een centimeter in middellijn, met vijf roomwitte, rondachtige kroonbladen en eveneens vijf kelkbladen. Er zijn twintig of meer meeldraden, die op de rand van de bloembodem zijn ingeplant. Het vruchtbeginsel is bovenstandig en heeft n stijl met n stempel. De bloemsteel wordt 3-6 cm lang.

Vruchten : Een steenvrucht. De bessen vormen samen een tros. De paarszwarte, bolvormige bessen worden tot ongeveer 1 cm in doorsnee. De kelk (het kroontje) is nog aanwezig bij de rijpe vrucht. De pitten zijn glad. De bessen zijn eetbaar, maar de smaak verschilt nogal per struik. De zaden zijn zeer kort levend (korter dan n jaar). Vogels (met name spreeuwen) eten de bessen en zorgen via hun uitwerpselen voor verspreiding. Tweezaadlobbig .

Biotoop
Bodem : Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op droge tot matig vochtige, matig voedselarme tot voedselarme, zwak zure tot zure, kalkarme zandgrond.

Groeiplaatsen : Bosranden, bossen (loofbossen, vaak op verstoorde grond), struwelen, heide, zeeduinen (middenduinen), braakliggende grond en langs spoorwegen (verlaten spoorwegterreinen). Een kreupele vorm van Amerikaanse vogelkers werd sinds het begin van de twintigste eeuw als vulhout in produktiebossen op voedselarme grond aangeplant. Amerikaanse vogelkers werd spoedig een plaag in de bosbouw vandaar ook de bijnaam 'bospest'. De struik treedt vaak op in storingssituaties, zoals op kapvlaktes, waar door mineralisatie van de afgevallen bladeren en dode takken, stikstof in de bodem vrijkomt.

Verspreiding

Wereld: Oorspronkelijk uit het zuiden en oosten van Noord-Amerika, van Guatemala tot Zuidoost-Canada. Sinds het eind van de 19e eeuw ingeburgerd in Europa.

gbif.org

Nederland: Algemeen op de hoge zandgronden en in het duingebied, vrij zeldzaam in het rivierengebied, in Flevoland en Zeeland, in laagveengebieden en in het noordelijk zeekleigebied.
Algemeen. Ingeburgerd tussen 1900 en 1924.

Verspreidingsatlas.nl

Vlaanderen: Algemeen. Het meest in de Kempen.
Rode lijst. Criteria niet van toepassing.

Walloni: Vrij zeldzaam, verspreid voorkomend.

Toepassingen

Cultuur: Amerikaanse vogelkers wordt, met name in Midden-Europa, aangeplant voor het hout en als sierboom.

Keuken: De kleine bessen zijn eetbaar, maar alleen als ze echt rijp zijn, dus als de kleur zeer donkerrood, bijna zwart is. Ze hebben een enigszins bittere smaak. Men kan er onder meer jam en sap van maken. Het blad en de pit zijn giftig. Het is dus sterk af te raden kersenpitten door te slikken. Bij geiten wordt na opname zelfs blauwzuur gevormd, wat zeer dodelijk is. Stikstof bemesting, droogte, vorst en bespuiting verhogen het gifstofgehalte.

Vermeerderen: Zaaien.

Oude illustraties (Klik op een afbeelding om te vergroten).

# data[].attributes.attachment_link.description
Naamgeving (Etymologie): Prunus is mogelijk afgeleid van het Griekse prooinos (vroegtijdig), dat op het vroeg rijp zijn van de vruchten van de wilde pruim zou slaan. Serotina betekent laat bloeiend of groeiend. Beschrijving (Klik op een afbeelding om te vergroten). Levensduur : Overblijvend. Plantvorm: Struik of boom. Winterknoppen: Fanerofyt .

# data[].attributes.body
De Strabrechtse Heide is een natuurgebied tussen de dorpen Geldrop, Heeze, Mierlo en Someren (Zuidoost Brabant). Het gebied is 1873 hectare groot en de grootste aaneengesloten heide van Brabant. Er zijn verschillende vennen op de heide aanwezig. Het grootste ven is het Beuven. Dit ven is circa 85 hectare groot en is daarmee het grootste ven van de Strabrechtse Heide en van Nederland.

# data[].attributes.headline
Algemene informatie Motketel en de Rollekoot

# data[].attributes.subject
Algemene informatie Motketel en de Rollekoot

# data[].attributes.body
De Motketel en de Rollekoot liggen ten noorden van het Kroondomein nabij Apeldoorn. Het gebied is ongeveer 900 hectare groot en bestaat uit heide, bos, sprengen en beken waardoor er een grote diversiteit aan organismen is. Daarnaast is het een gebied waar men een aantal grafheuvels uit lang vervlogen tijden vindt en een stuk historie voor wat betreft de industrie op de Veluwe.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In Brabant bevinden zich twee breuklijnen in de grond, die parallel lopen in de richting zuidoost-noordwest. De oostelijke breuk bevindt zich ter hoogte van de Peel, en loopt onder andere bij Uden (waar hij in het terrein het duidelijkst aanwezig is). De westelijke breuk is de Feldbissbreuk of de Gilze-Rijenbreuk. Deze breuken zijn enerzijds ontstaan door het uit elkaar drijven van de continenten Europa en Amerika en anderzijds door de botsing tussen de continenten Afrika en Europa. Samen zorgden deze krachten ervoor, dat de aardkorst een beetje in elkaar gedrukt werd in noordwestelijke-zuidoostelijke richting. Die krachten duwden als het ware aardschotsen opzij en over elkaar heen, waardoor breuken ontstonden. Zo zijn er hoogteverschillen ontstaan. Het gebied tussen de beide breuklijnen is een slenk, ligt lager en was lang geleden tussen de Ijstijden door een binnenmeer. In die zin kun je zeggen dat Udenhout op de bodem van een oud binnenmeer ligt.

# data[].attributes.attachment_link.description
In Brabant bevinden zich twee breuklijnen in de grond, die parallel lopen in de richting zuidoost-noordwest. De oostelijke breuk bevindt zich ter hoogte van de Peel, en loopt onder andere bij Uden (waar hij in het terrein het duidelijkst aanwezig is). De westelijke breuk is de Feldbissbreuk of de Gilze-Rijenbreuk.

# data[].attributes.body
De Strabrechtse Heide bestaat uit glooiend dekzandlandschap, er zijn hoge stuifduinen en uitgestoven laagten. Op de hoogten is de droge heide te vinden, op de laagten zijn de natte gebieden met vennen en natte heide te vinden. De Strabrechtse Heide ligt in de centrale slenk van Brabant, dit is een laag gebied omgeven door de hogere gebieden Peelhorst en Kempenhorst.

Wat is een slenk?

Het is een breuk die in het aardoppervlakte. Deze zijn heel lang geleden ontstaan door het uit elkaar drijven van de continenten Europa en Amerika en anderzijds door het botsen van de continenten Afrika en Europa. De krachten die hierbij vrij kwamen hebben ervoor gezorgd dat stukken aardkorst over elkaar heen gedrukt werden waardoor breuken en hoogteverschillen ontstonden.

De vennen in het gebied zijn meestal ontstaan doordat zand is weggewaaid en er een lemige ondergrond achterbleef. Sommige vennen zijn ook ontstaan door de werking van ijslenzen tijdens de voorlaatste ijstijd (tijdvak Saalien, ongeveer 150.000 jaar geleden).

# data[].attributes.body
Historische waarde van de Strabrechtse Heide

De Strabrechtse Heide is een restant van een historisch landbouwsysteem. Tijdens de Romeinse tijd werd er in dit gebied landbouw uitgeoefend. Het aanwezige bos werd gekapt en met name op de hogere delen en dichtbij beken werden nederzettingen gesticht. Na het vertrek van de Romeinse nederzettingen groeide er weer talrijke bomen die het landbouwgebied deden laten verdwijnen. Met de komst van de Middeleeuwen ontstond er wederom behoefte aan extra landbouwgebied. Het bos werd weer gekapt en er ontstond een heide-potstalsysteem (de schapen graasde overdag op de hei en gingen ’s avonds op stal waar de mest verzameld werd voor de omliggende akkers). Tot en met de 19e eeuw bleef dit systeem bestaan, totdat er kunstmest kwam. (KNNV Eindhoven, z.d.)

Op de Strabrechtse Heide ligt de Galgenberg, dit is een klein stukje open stuifzand. Hier zouden lang geleden criminelen aan de galg zijn gehangen. Ook staat er de hoenderboompaal. Dit is een gedenkteken aan de vroegere hoenderboom waar de vijf omliggende gemeenten (Heeze, Maarheeze, Lierop, Someren, Mierlo ) aan elkaar grensde. Hier vlakbij ligt het Grafven. Op deze plaats zouden tijdens de Middeleeuwen vrouwen zijn vermoord die van hekserij beschuldigd werden.

# data[].attributes.body
Het is een Europees netwerk van beschermde natuurgebieden. In deze gebieden worden bepaalde dieren, planten en hun leefgebieden beschermd. Dit gebeurt om de biodiversiteit (veelheid aan verschillende soorten) te beschermen. Omdat dieren en planten zich niks aantrekken van landgrenzen is het belangrijk er samengewerkt wordt tussen landen om de natuurgebieden te beschermen. In Nederland zijn er 161 Natura-2000 gebieden.

# data[].attributes.attachment_link.description
Natura 2000 Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

# data[].attributes.body
Er leven op de Strabrechtse Heide heel veel dieren, denk bijvoorbeeld aan reeën, wilde zwijnen, vossen en konijnen. Er leven ook roofvogels zoals de buizerd, kiekendief en de sperwer. En bijzondere vlinders zoals het gentiaansblauwtje, de kommavlinder en de kleine ijsvogelvlinder.
Bij de vennen kun je, als je geluk hebt de kleine watersalamander, vinpootsalamander, heikikker, poelkikker, rugstreeppadde alpenwatersalamander, speerwaterjuffer en gevlekte witsnuitlibel vinden.

Dol op opgewarmd zand en stenen op de heide zijn de reptielen. Op de heide kun je de hazelworm, levendbarende hagedis en gladde slang vinden.

Exoten op de Strabrechtse Heide:

Amerikaanse hondsvis is in veel Brabantse vennen aangetroffen. Hij eet de eieren en larven van amfibieën. De struik Amerikaanse vogelkers (Prunus seritina) heeft de neiging om gebieden te overwoekeren en andere planten te verdrukken.

Strabrechtse heide is

# data[].attributes.body
algemeeen heide
baluw is motketel
groen is strabrecht

# data[].attributes.body
Deze vis is veel aangetroffen in vennen op de Strabrechtse Heide. Hij eet de eieren van amfibieën, waardoor het aantal amfibieën afneemt. Deze vis komt oorspronkelijk niet in Nederland voor, de verspreiding heeft plaatsgevonden door een voormalige viskwekerij in Valkenswaard.