# data[].attributes.headline
Zadania domowe proszę wysyłać na adres: ludzik.k60@gmail.com

# data[].attributes.subject
Zadania domowe proszę wysyłać na adres: ludzik.k60@gmail.com

# data[].attributes.body
Proszę nie zapomnieć o podpisaniu listu.
W razie problemów proszę o sms-a na numer: 695832149

# data[].attributes.body
Temat:Trzy stany skupienia. Zmiany stanów skupienia ciał.

Zapoznajcie się z punktem 1 i 2 lekcji zamieszczonej poniżej. Przeczytajcie również te tematy w podręczniku.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jeśli oglądałeś w telewizji erupcję wulkanu, być może zafascynował cię wygląd ciekłej skały. Dlaczego zmieniła się ona w bazalt, gdy wystygła? A czy mogłaby wyparować? Jeśli chcesz poznać odpowiedzi na te pytania, czytaj dalej.

opisywać budowę materii - substancji złożonej z atomów i cząsteczek;

opisywać budowę cząsteczki składającej się z atomów połączonych ze sobą w ściśle określonych stosunkach ilościowych;

opisywać oddziaływanie cząsteczek: przy zbliżaniu się odpychają, przy oddalaniu - przyciągają.

wymieniać przykłady substancji występujących w trzech stanach skupienia;

opisywać różnice między ciałem stałym, cieczą i gazem (na podstawie kinetyczno‑cząsteczkowej budowy materii);

charakteryzować procesy przejścia między poszczególnymi stanami (fazami) skupienia.

Gaz, ciecz i ciało stałe to trzy stany skupienia materii. Na zdjęciach widać kostkę lodu, wodę w szklance i kropelki mgły będące wynikiem skroplenia się pary wodnej.

Mogłoby się wydawać, że parę wodną można zobaczyć. Tak jednak nie jest - to bezbarwny gaz. Tym, co zwykle określamy mianem pary wodnej i widzimy nad czajnikiem w postaci małej chmurki, są kropelki wody - takie same jak te tworzące chmury. Na zdjęciach znajduje się jeszcze jeden stan skupienia wody - lód, czyli woda w postaci ciała stałego.

Nasuwa się wniosek, że ta sama substancja (tutaj: woda) może występować w trzech różnych fazach (stanach skupienia):

Formy te różnią się tylko sposobem ułożenia cząsteczek i siłą oddziaływań między nimi.

Jaki wpływ na kształt i objętość ciała wywiera stan jego skupienia?

Kostka lodu (ciało stałe) zarówno w szklance, jak i poza nią ma taką samą objętość i taki sam kształt. Ciecze zachowują się inaczej. Gdyby nasza kostka lodu się stopiła, to niewątpliwie przybrałaby kształt naczynia, w którym została umieszczona. Jednak objętość powstałej wody byłaby taka sama - niezależnie od kształtu naczynia, w którym by się znalazła.

Próba przemiany wody w parę wodną spowodowałaby, że para wypełniłaby nie tylko szklankę, lecz także całe pomieszczenie.

W otaczającym nas świecie często dochodzi do zmian stanów skupienia ciał. Przykładowo: gdy wrzucamy kostkę lodu do napoju, jest ona ciałem stałym, jednak szybko może się zmienić w ciecz. Innym przykładem jest żelazo, które najczęściej widzimy w postaci ciała stałego, ale gdy podgrzejemy ten metal w piecu hutniczym do temperatury ok. 1540°C, to zamieni się w ciecz. Rtęć, stosowana w termometrach laboratoryjnych, w temperaturze pokojowej jest cieczą, jednak po ochłodzeniu do temperatury poniżej -39°C staje się ciałem stałym. Przyjrzyj się, w jaki sposób można zmieniać stany skupienia ciał i jak nazywają się procesy, które do tych zmian prowadzą.

Film prezentujący procesu topnienia ciała stałego na przykładzie stopu Wooda. Widoczna jest probówka, w której znajduje się stop Wooda. Próbówkę za pomocą szczypiec laboratoryjnych trzyma laborant. Umieszcza próbówkę nad palnikiem i podgrzewa ją. Następuje proces topnienia stopu. Równocześnie pojawia się napis informujący o temperaturze topnienia stopu Wooda.
Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Film prezentujący procesu topnienia ciała stałego na przykładzie stopu Wooda. Widoczna jest probówka, w której znajduje się stop Wooda. Próbówkę za pomocą szczypiec laboratoryjnych trzyma laborant. Umieszcza próbówkę nad palnikiem i podgrzewa ją. Następuje proces topnienia stopu. Równocześnie pojawia się napis informujący o temperaturze topnienia stopu Wooda.

Kiedy ogrzewamy ciało stałe, powodujemy wzrost amplitudy drgań cząsteczek wokół ich położeń równowagi. Gdy w wysokiej temperaturze cząsteczki znajdują się wystarczająco daleko od siebie, ciało stałe zmienia się w ciecz. Mówimy wówczas, że zaszło zjawisko topnienia. Użyty w filmie stop Wooda składa sie z kadmu, ołowiu, cyny i bizmutu.

Poniższa aplikacja przedstawia zachowanie się cząsteczek wody w stanie stałym, podczas topnienia i w stanie ciekłym.

Topnienie

Podczas ochładzania cieczy, czyli zmniejszania energii cząsteczek, z których jest ona zbudowana, w pewnej temperaturze ciecz zmieni swój stan skupienia na stały. Zjawisko to nazywamy krzepnięciem. Temperatura krzepnięcia danej substancji jest taka sama jak jej temperatura topnienia.

Każde ciało ma charakterystyczną temperaturę krzepnięcia (topnienia). Przykładowo: ołów krzepnie w temperaturze 327°C, woda - 0°C , a wolfram, którego używamy w żarówkach - ok. 3400°C.

Film przedstawiający topnienie i krzepnięcie szczawianu potasu w przyspieszonym tempie, wraz z pokazaną temperaturą, w której proces zachodzi.

Niektóre ciała, np. wosk, szkło lub tworzywa sztuczne, nie mają określonej temperatury topnienia. Gdy ciała te są ogrzewane, robią się coraz bardziej miękkie, plastyczne i płynne.

Mięknięcie jest podobne do topnienia, ale w odróżnieniu od niego odbywa się w pewnym (rosnącym) zakresie temperatur (topnienie ma zawsze określoną temperaturę). Temperatura, w której ten proces jest inicjowany, nazywa się temperaturą mięknięcia.

Kałuże, które powstają podczas deszczu, w końcu zawsze wysychają. Podobnie jest z wilgotnym praniem. Jaka jest tego przyczyna? Odpowiada za to proces, który zachodzi w każdej temperaturze - parowanie. Pranie wysycha szybciej, gdy powietrze ma wyższą temperaturę. Podobnie kałuże znikają szybciej, gdy jest cieplej. Dlaczego? Podczas podgrzewania cieczy cząsteczki zaczynają przemieszczać się coraz szybciej. W rezultacie niektóre z nich poruszają się wystarczajaco szybko, by oderwać się od powierzchni cieczy i przejść w stan lotny.

Parowanie wody

Pozostaje jednak do wyjaśnienia wiele wątpliwości. Dlaczego niektóre ciecze w tej samej temperaturze parują szybciej niż inne? Szybciej wyparuje głęboka kałuża, czy rozległa, o dużej powierzchni? Pranie wyschnie szybciej w dzień wietrzny, czy bezwietrzny?

Im większa powierzchnia cieczy, tym więcej cząsteczek jednocześnie może się z niej uwolnić. Ruch powietrza nad powierzchnią (np. wiatr) znacznie przyspiesza proces parowania. Dzieje sie tak, ponieważ w pobliżu powierzchni cieczy gromadzi sie dużo cząsteczek pary. Powiew wiatru usuwa te cząsteczki i wtedy powierzchnię cieczy mogą opuszczać kolejne cząsteczki.

Powszechnie znanym zjawiskiem jest wrzenie wody, podczas którego niezliczona ilość bąbelków pojawia się w całej jej objętości. W taki bardzo charakterystyczny sposób proces wrzenia przebiega we wszystkich cieczach.

Każda ciecz ma określoną temperaturę wrzenia. Temperatura ta w dużej mierze zależy od warunków zewnętrznych.

Problem badawczy

Jaka jest temperatura wrzenia wody w temperaturze pokojowej i przy normalnym ciśnieniu powietrza?

Hipoteza

Wrzenie wody zachodzi w stałej temperaturze wynoszącej 100Indeks górny o o C.

Co będzie potrzebne

zlewka lub inne naczynie (może być metalowy garnuszek);

palnik gazowy albo kuchenka (ewentualnie grzałka elektryczna);

podkładka, np. ceramiczna, pod zlewkę (nie można jej ogrzewać bezpośrednio płomieniem palnika);

statyw do termometru;

stojak do zlewki.

Instrukcja

1. Napełnij zlewkę wodą do ¾ objętości.

2. Ustaw zlewkę na stojaku nad palnikiem gazowym i podłóż pod nią podkładkę (lub użyj grzałki albo kuchenki).

3. Na statywie ustaw termometr, tak by jego końcówka zanurzyła się w wodzie (końcówka termometru nie może dotykać dna ani ścianek naczynia).

4. Obserwuj zmianę wskazań termometru aż woda się zagotuje.

Jaką temperaturę miała woda podczas wrzenia? Czy ta temperatura się zmieniała?

Podsumowanie

Woda wrze w stałej temperaturze wynoszącej ok. 100°C.

Skąd na chłodnym lustrze lub zimnej szybie biorą się kropelki wody? Gdy para wodna natrafi na chłodny przedmiot, obniża swoją temperaturę i przechodzi ze stanu gazowego w ciekły (w języku fizyki mówimy, że para wodna się skropliła). Kropelki skroplonej pary zaczynają się łączyć ze sobą i w efekcie możemy zaobserwować pojawiające się krople wody.

Skraplanie pary wodnej możemy zaobserwować, gdy para wodna wydostaje się z czajnika - w pewnej odległości od dzióbka czajnika pojawia się mgiełka. To właśnie skroplona para wodna, która się ochłodziła, ponieważ trafiła na powietrze o niższej temperaturze. W ten sam sposób powstają chmury. Zjawisko to można też zaobserwować w chłodniach kominowych w elektrowniach.

Dlaczego zimą, mimo że temperatura powietrza jest bardzo niska, z czasem maleje ilość śniegu? Nie widać przecież, żeby się roztopił, tym bardziej że termometr za oknem wskazuje temperaturę poniżej 0°C.

Czasem wyczuwamy zapach naftaliny. Niektórzy z was wiedzą, że taki zapach rozchodzi sie od kulek włożonych do szaf, które chronią ubrania przed molami. Jak działa taka kulka? Czujemy jej zapach - można by pomyśleć, że wyparowała, ale parowanie to przejście ze stanu ciekłego w gazowy, a kulka pozostaje przecież w stanie stałym. Zarówno ubywanie śniegu, jak i rozchodzenie się zapachu od kulek naftaliny to proces nazywany sublimacją.

Chłodnym rankiem, o różnych porach roku, gdy temperatura otoczenia przy gruncie spada poniżej 0°C, możemy zaobserwować zjawisko powstawania szronu na trawie, liściach czy nawet siatkach ogrodzeń. Szron powstaje w wyniku gwałtownego oziębienia się wilgotnego powietrza. Mechanizm powstawania tego zjawiska możesz obejrzeć na poniższym filmie.

Demonstrator bierze nabój gazowy i szpikulec w drugą rękę. Przebija membranę lutu zamykającą szyjkę naboju. Dziura musi być dość duża. Szybko wyjmuje ostrze szpikulca i demonstruje do kamery trzymany w ręku nabój, z którego gwałtownie wydobywa się gaz. Szyjka naboju gwałtownie się ochładza na skutek adiabatycznego rozprężania gazu, na szyjce pojawia się biały szron z pary wodnej zawartej w powietrzu.
Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Demonstrator bierze nabój gazowy i szpikulec w drugą rękę. Przebija membranę lutu zamykającą szyjkę naboju. Dziura musi być dość duża. Szybko wyjmuje ostrze szpikulca i demonstruje do kamery trzymany w ręku nabój, z którego gwałtownie wydobywa się gaz. Szyjka naboju gwałtownie się ochładza na skutek adiabatycznego rozprężania gazu, na szyjce pojawia się biały szron z pary wodnej zawartej w powietrzu.

Za powstawanie szronu odpowiada zjawisko resublimacji - para wodna zamienia się bezpośrednio w kryształki lodu - ciało stałe.

Zastanów się i odpowiedz na pytanie: dlaczego w zamrażalniku twojej lodówki powstaje szron?

Ciała występują w trzech stanach skupienia: stałym, ciekłym i gazowym.

Ciała stałe mają określone: kształt i objętość.

Ciecze przyjmują kształt naczynia, w którym się znajdują, ale zachowują swoją objętość.

Gazy - podobnie jak ciecze - przybierają kształt naczynia, w którym zostały umieszczone, ale w przeciwieństwie do cieczy wypełniają całą jego objętość.

Na co dzień obserwujemy wiele zjawisk związanych ze zmianami stanów skupienia. Podsumujmy je za pomocą schematu.

Zjawisko topnienia polega na zmianie stanu skupienia ciała ze stanu stałego w stan ciekły. Zachodzi w stałej temperaturze, nazywanej temperaturą topnienia.

Krzepnięcie to zmiana stanu skupienia ciała z ciekłego na stały. Proces ten może przebiegać w odwrotną stronę (topnienie).

Niektóre ciała przechodzą ze stanu stałego do stanu ciekłego bez ustalonej temperatury przemiany. W pewnym przedziale temperatur ciało stopniowo mięknie i przechodzi w ciecz. Taki proces nazywamy mięknięciem.

Parowanie zmiana stanu skupienia polegająca na przejściu ciała ze stanu ciekłego w parę (stan gazowy). Zachodzi na powierzchni cieczy.

Wrzenie to przemiana cieczy w gaz. Przypomina parowanie, ale w przeciwieństwie do niego nie odbywa się jedynie na powierzchni cieczy, ale jednocześnie w całej jej objętości.

Skraplanie to zjawisko polegające na przejściu pary lub gazu w stan ciekły.

Sublimacja to zjawisko bezpośredniego przejścia ze stanu stałego w stan gazowy, z pominięciem stanu ciekłego.

Resublimacja to zjawisko bezpośredniego przejścia ze stanu gazowego w stan stały, z pominięciem stanu ciekłego.

Plazma - czwarty stan skupienia materii, w którym nośniki dodatnich i ujemnych ładunków tworzą gaz.

Podczas gorącej kąpieli na łazienkowym lustrze pojawiają się małe kropelki wody. Wyjaśnij pisemnie, jak nazywa się to zjawisko i dlaczego ono zachodzi..

Wymienione substancje (wszystkie znajdują się w temperaturze pokojowej, a ciśnienie jest normalne) przyporządkuj do odpowiednich kolumn: dwutlenek węgla, mgła, koks, rtęć, guma, tlen, hel, nafta, kurz, wodór, scukrzony miód.

Opisaliśmy większość przejść spotykanych na co dzień, zachodzących między różnymi stanami skupienia materii (zwanych też często przemianami fazowymi). Do którego z poznanych stanów skupienia materii można zaliczyć piorun albo płomień świecy?

Obserwacje otaczającego świata pokazały, że istnieje jeszcze czwarty stan skupienia materii, nazywany plazmą. Plazma to nic innego jak właśnie płomień świecy lub to, z czego zbudowane jest wnętrze gwiazdy.
Plazmę możesz zobaczyć także w lampkach nazywanych potocznie kulami plazmowymi.

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeśli oglądałeś w telewizji erupcję wulkanu, być może zafascynował cię wygląd ciekłej skały. Dlaczego zmieniła się ona w bazalt, gdy wystygła? A czy mogłaby wyparować? Jeśli chcesz poznać odpowiedzi na te pytania, czytaj dalej.

# data[].attributes.body
Temat: Wielkości, które opisują falę sprężystą i związki między nimi.

Lekcja ta jest kontynuacją tego co zaczęliśmy robić. Poniżej jest tekst notatki do uzupełnienia w zeszycie oraz zadanie domowe na piątek.

# data[].attributes.attachment_link.title
Notatka do uzupełnienia w zeszycie i zadanie domowe

# data[].attributes.body
Temat:Rozszerzalność temperaturowa ciał.

Przeczytajcie tę lekcję w książce, chętni niech wejdą na link:
https://epodreczniki.pl/a/rozszerzalnosc-temperaturowa-substancji/DBpBdpPJy
a wszyscy do poniedziałku przyślą rozwiązane zadania domowe znajdujące się poniżej.

# data[].attributes.body
Temat: Dźwięki i wielkości, które je opisują.
Wysyłam plik z notatką do zeszytu i zdaniem domowym do zrobienia, po zapoznaniu się z tematem w podręczniku. Przesyłam ponadto link do lekcji i zachęcam do zrobienia ćwiczeń interaktywnych: https://epodreczniki.pl/a/fale-dzwiekowe-jako-przyklad-fal-harmonicznych-cechy-dzwiekow-wysokosc-i-glosnosc/Dk3zTjzIX

# data[].attributes.attachment_link.title
Notatka do uzupełnienia w zeszycie i zadanie domowe23.10

# data[].attributes.body
Temat: Cząsteczkowa budowa ciał.
Notatka pod tematem:
1.Kinetyczno- cząsteczkowa teoria budowy materii
" Wszystkie ciała zbudowane są z  cząsteczek znajdujących się w nieustannym ruchu"
2. O nieustannym ruchu cząsteczek świadczą ruchy Browna i zjawisko dyfuzji.
3. Zjawisko dyfuzji polega na  samorzutnym rozprzestrzenianiu się cząsteczek jednej substancji w drugiej.

Przeczytajcie uważnie punkty od 1 do 4 lekcji znajdującej się poniżej.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wiesz z życia codziennego, że woda potrafi parować z czajnika lub skraplać się w postaci rosy. Gdy zamieni się w lód można po nim jeździć na łyżwach. Czy zastanawiałeś się, dlaczego jest to możliwe?

podawać przykłady świadczące o cząsteczkowej budowie materii;

wymieniać podstawowe założenia kinetyczno‑cząsteczkowej teorii budowy materii;

wyjaśniać, na czym polega zjawisko dyfuzji, oraz podawać jego przykłady w przyrodzie i życiu codziennym;

zademonstrować zjawisko dyfuzji w cieczach i gazach;

opisywać zjawisko dyfuzji w ciałach stałych;

wyjaśniać, na czym polegają ruchy Browna.

Jednym z ważniejszych osiągnięć ludzkości było odkrycie atomu. Potwierdziło ono przypuszczenie (wysnute już w starożytności), że materia składa się z małych niepodzielnych cząsteczek (ziaren). Jednym z pierwszych uczonych, który głosił taką teorię, był Demokryt z Abdery (V-IV w. p.n.e.). Uważał on, że wszystkie ciała składają się z niepodzielnych cząstek, które są wieczne i poruszają się w próżni. Współcześnie fakt ten określany jest mianem ziarnistej budowy materii. Według naszej obecnej wiedzy materia składa się z cząsteczek znajdujących się w nieustannym ruchu. Są one albo są pojedynczymi atomami, albo składają się z kilku atomów. Teoria atomistyczna była jednak odrzucana przez większość uczonych aż do XVIII w.

Współczesne pojmowanie budowy materii zawdzięczamy Johnowi Daltonowi .

atom jest najmniejszą porcją materii;

jest tyle rodzajów atomów, ile istnieje pierwiastków;

atomy tego samego pierwiastka są identyczne;

atomy tych samych lub różnych pierwiastków mogą się ze sobą łączyć i tworzyć cząsteczki pierwiastków lub związków chemicznych;

substancje są stworzone z cząsteczek i atomów.

John Dalton w wieku 12 lat postanowił założyć własną szkołę. Wraz z braćmi uczył w niej angielskiego, francuskiego, greki oraz łaciny, a także pisania i arytmetyki. Odkrył, że nie rozróżnia kolorów, gdy podarował swojej mamie parę jaskrawoczerwonych jedwabnych pończoch. Mama ucieszyła się z tego prezentu, jednak stwierdziła, że nigdy nie będzie mogła ich założyć, ponieważ są zbyt jaskrawe. Dalton myślał, że kupił fioletowe pończochy, i dopiero opinia sąsiadów przekonała go, że było zupełnie inaczej.

Daltonizm to choroba polegająca na nierozróżnianiu barw. Wyróżniamy daltonizm częściowy, gdy prawidłowo funkcjonują wszystkie czopki w oku, oraz „ślepotę barw", gdy czopki czerwone lub zielone w ogóle nie działają.

Teoria Daltona zakładała m.in., że:

Cząsteczki, z których zbudowana jest materia, znajdują się w nieustannym chaotycznym ruchu, a ich prędkości związane są z temperaturą ciała. Im większa wartość prędkości cząsteczek, tym wyższa jest temperatura ciała. Kiedy obniżamy jego temperaturę, spowalniamy jednocześnie ruch jego cząsteczek.

W 1827 roku Robert Brown, szkocki botanik, obserwował pyłki roślin zawieszone w wodzie. Uczony zauważył, że pyłki poruszają się chaotycznie.

Bardzo go to zaciekawiło, ale przypuszczał, że źródłem tych ruchów są lokalne prądy przepływu cieczy lub powolne parowanie wody. Po wielokrotnym powtórzeniu tego eksperymentu Robert Brown odrzucił jednak swoje pierwotne hipotezy.

Aby opisać i wyjaśnić zjawisko zaobserwowane przez Browna, Smoluchowski i Einstein powołali się na teorię cząsteczkowej budowy materii. Według tych naukowców ruch pyłków roślin był spowodowany ruchem cząsteczek wody, w której znajdowały się pyłki . Oczywiście, pyłki są małe, ale cząsteczki wody są jeszcze mniejsze - nie jesteśmy w stanie ich zaobserwować za pomocą mikroskopu optycznego. Nie zauważamy więc momentu, gdy cząsteczki wody uderzają w poszczególne pyłki ze wszystkich stron.

Ponieważ uderzenia te są przypadkowe, pyłki są popychane i poruszają się chaotycznie w różne strony. Naukowcy tym samym potwierdzili kinetyczno‑cząsteczkową teorię budowy materii.

Ruchy Browna są potwierdzeniem kinetyczno‑cząsteczkowej budowy materii.

Problem badawczy

Czy zjawisko dyfuzji zależy od temperatury cieczy?

Hipoteza

Im wyższa jest temperatura cieczy, tym szybciej przebiega zjawisko dyfuzji.

Co będzie potrzebne Instrukcja

1. Wrzuć torebkę herbaty do wody.

2. Dokonuj obserwacji raz na kilka godzin.

3. Pamiętaj, że proces zachodzi bardzo wolno i oczekiwany efekt osiągniesz po około 24 godzinach. Możesz przycisnąć torebkę z herbatą do dna szklanki, np. za pomocą łyżeczki.

Podsumowanie

Na początku możesz zaobserwować, że przy dnie szklanki pojawia się brązowy kolor - to właśnie herbata, która z czasem będzie zajmować coraz większą objętość. Proces ten jest zdecydowanie wolniejszy niż tradycyjne parzenie, czyli zalanie herbaty wrzątkiem. Jesteś więc w stanie uzyskać herbatę, ale zajmie to zdecydowanie więcej czasu i prawdopodobnie uzyskany napój nie będzie już tak smaczny. Jak powszechnie wiadomo, czarna herbata ekspresowa powinna być zaparzana wodą o temperaturze wyższej niż 90 stopni Celsjusza.

Powtórz doświadczenie, tym razem z wodą o wyższej temperaturze (woda powinna być wyraźnie ciepła). Wody nie możesz jednak podgrzewać, ponieważ wtedy nie doszłoby do samoistnego mieszania się wody i herbaty (powstałyby tzw. prądy konwekcyjne - zagadnie to poznasz w dalszej części tej lekcji). Jak szybko udało ci się osiągnąć efekt zbliżony do tego z poprzedniego eksperymentu?

Innym zjawiskiem potwierdzającym nieustanny ruch cząsteczek jest dyfuzja. Dlaczego zapach kwiatów roznosi się w całym pomieszczeniu, mimo że kwiaty znajdują się tylko w jednym miejscu pokoju? Gdy gotujemy obiad, dlaczego po pewnym czasie zapach potraw z kuchni dociera do innych pomieszczeń?

Jak sądzisz: czy jesteśmy w stanie otrzymać herbatę po włożeniu torebki herbaty do szklanki z zimną wodą?
Przeprowadź ten eksperyment w domu.

Jeśli przeanalizujesz wyniki doświadczenia, to zauważysz, że dyfuzja postępuje tym szybciej, im wyższa jest temperatura ciała. Cząsteczki osiągają wówczas większe prędkości i łatwiej rozprzestrzeniają się w naczyniu, w którym znajduje się ciecz.

W cieczach dyfuzja zachodzi znacznie wolniej niż w gazach.
Dyfuzja zachodzi nie tylko w gazach i cieczach, lecz także w ciałach stałych. Prostym, lecz czasochłonnym przykładem jest eksperyment ze sztabką złota i ołowiu. Gdy położymy na sobie te dwie wypolerowane sztabki, to po pewnym czasie złączą się one ze sobą. Część atomów złota przemieści się do sztabki ołowiu, a część atomów ołowiu przeniknie do sztabki złota. Wzrost temperatury pozwala znacznie skrócić oczekiwanie na wynik tego eksperymentu.

Zjawisko dyfuzji wykorzystywane jest powszechnie w otrzymywaniu półprzewodników o odpowiednich właściwościach. W tym celu do sieci krystalicznej germanu lub krzemu wprowadza się domieszki atomów boru, arsenu lub fosforu. Ściśle zaprogramowana ilość domieszek pozwala na budowę elementów takich jak układy scalone (zawierające miliardy części półprzewodnikowych), które są obecnie stosowane w każdym urządzeniu elektronicznym - telefonie, komputerze, telewizorze, tablecie.

Kolejnym doświadczeniem potwierdzającym cząsteczkową budowę materii jest zjawisko obserwowane podczas mieszania ze sobą różnych ciał fizycznych. Polega ono na zmniejszaniu się objętości sumy składników po ich wymieszaniu.

Na nagraniu wideo znajdują się dwie szklanki oraz jeden słoik. Stoją w jednym rzędzie, na jasnym stole. Tło białe. Obok szklanek leży czarny pisak. Skuwka zdjęta, nałożona na korpus. W jednej szklance znajdują się ziarenka grochu. Ziarenka koloru pomarańczowo-żółtego. W drugiej szklance znajduje się biała kasza. W następnej scenie demonstrator przesypuje część zawartości szklanek do słoika. Najpierw groch, później kasza manna. Widoczne są jedynie ręce oraz tułów demonstratora. Demonstrator ubrany w białą koszulę. Rękawy długie. Demonstrator przesypuje groch i mannę do słoika. Następnie zakręca słoik czerwoną nakrętką. Markerem oznacza poziom znajdujących się w słoiku ziaren. Ziarna wypełniają słoik do około trzech czwartych jego wysokości. W kolejnej scenie demonstrator potrząsa słoikiem. Groch i manna mieszają się ze sobą. Po kilku sekundach, demonstrator odkłada słoik na stół. Widać, że poziom wymieszanych ziaren się obniżył o około 1 centymetr. W następnej scenie, na stole znajduje się dzbanek z woda. Dzbanek jest przezroczysty. Wypełniony do połowy wodą. Obok stoi butelka z niebieską nakrętką. Na nakrętce widnieje napis „DENATURAT". Ciecz w butelce sięga jej szyjki. Przy butelce leży marker. Po prawej stronie stoi kosz z dziewięcioma probówkami. Demonstrator wlewa do jednej probówki wodę. Woda wypełnia probówkę do połowy. Po chwili dolewa do niej ciecz z butelki. Ciecz ma barwę ciemnozieloną. Probówka jest wypełniona do około trzech czwartych jej wysokości. Woda zajmuje dolną część probówki, zielona ciecz górną. Demonstrator markerem oznacza poziom cieczy. Następnie, kciukiem zakrywając wlot probówki, energicznie nią potrząsa. Ciecze mieszają się ze sobą. Powstała ciecz ma kolor zielony, mniej intensywny niż ciecz z butelki. Demonstrator unosi probówkę. Widać, że poziom wymieszanych cieczy jest niższy o około 2 milimetry od zaznaczonego wcześniej poziomu cieczy. W ostatniej scenie demonstrator odkłada probówkę do koszyka.
Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Na nagraniu wideo znajdują się dwie szklanki oraz jeden słoik. Stoją w jednym rzędzie, na jasnym stole. Tło białe. Obok szklanek leży czarny pisak. Skuwka zdjęta, nałożona na korpus. W jednej szklance znajdują się ziarenka grochu. Ziarenka koloru pomarańczowo-żółtego. W drugiej szklance znajduje się biała kasza. W następnej scenie demonstrator przesypuje część zawartości szklanek do słoika. Najpierw groch, później kasza manna. Widoczne są jedynie ręce oraz tułów demonstratora. Demonstrator ubrany w białą koszulę. Rękawy długie. Demonstrator przesypuje groch i mannę do słoika. Następnie zakręca słoik czerwoną nakrętką. Markerem oznacza poziom znajdujących się w słoiku ziaren. Ziarna wypełniają słoik do około trzech czwartych jego wysokości. W kolejnej scenie demonstrator potrząsa słoikiem. Groch i manna mieszają się ze sobą. Po kilku sekundach, demonstrator odkłada słoik na stół. Widać, że poziom wymieszanych ziaren się obniżył o około 1 centymetr. W następnej scenie, na stole znajduje się dzbanek z woda. Dzbanek jest przezroczysty. Wypełniony do połowy wodą. Obok stoi butelka z niebieską nakrętką. Na nakrętce widnieje napis „DENATURAT". Ciecz w butelce sięga jej szyjki. Przy butelce leży marker. Po prawej stronie stoi kosz z dziewięcioma probówkami. Demonstrator wlewa do jednej probówki wodę. Woda wypełnia probówkę do połowy. Po chwili dolewa do niej ciecz z butelki. Ciecz ma barwę ciemnozieloną. Probówka jest wypełniona do około trzech czwartych jej wysokości. Woda zajmuje dolną część probówki, zielona ciecz górną. Demonstrator markerem oznacza poziom cieczy. Następnie, kciukiem zakrywając wlot probówki, energicznie nią potrząsa. Ciecze mieszają się ze sobą. Powstała ciecz ma kolor zielony, mniej intensywny niż ciecz z butelki. Demonstrator unosi probówkę. Widać, że poziom wymieszanych cieczy jest niższy o około 2 milimetry od zaznaczonego wcześniej poziomu cieczy. W ostatniej scenie demonstrator odkłada probówkę do koszyka.

Pierwsza część filmu przedstawia tzw. doświadczenie modelowe - duże i małe ziarna są modelami małych i dużych cząsteczek. Po wymieszaniu obu rodzajów ziaren objętość całości jest mniejsza niż suma objętości tych ziaren przed wymieszaniem. Takie samo zjawisko możemy zaobserwować po połączeniu dwóch cieczy. Mniejsze cząsteczki wody zajęły wolną przestrzeń między większymi cząsteczkami alkoholu. Wykonanie podobnego doświadczenia z wodą i olejem pokazuje, że opisywane zjawisko nie zawsze zachodzi. Ważne są bowiem nie tylko rozmiary cząsteczek poszczególnych składników, lecz także rodzaj ich wzajemnych oddziaływań.

Wniosek: Podczas mieszania się różnych cieczy objętość mieszaniny jest mniejsza od sumy objętości poszczególnych składników. Wynika to z tego, że cząsteczki różnych cieczy różnią się od siebie m.in. budową i wielkością.

Cząsteczki nieustannie oddziałują między sobą. Oddziaływania te mają charakter złożony. Niektóre właściwości fizyczne ciał, takie jak np. stany skupienia, są bezpośrednim następstwem oddziaływań.

Na filmie przedstawiono dwa takie same koła na jasnoszarym tle. Koła niebieskie. Położone obok siebie. Na kołach narysowano strzałki. Dwie strzałki na każdym kole. Ułożone równolegle do podłoża. Jedna zwrócona w lewą stronę, druga w prawą. Końce strzałek na środku kół. Groty strzałek stykają się z krawędzią koła. Strzałki mają dwa kolory: zielony i różowy. Na lewym kole strzałka zielona zwrócona jest w lewą stronę, strzałka różowa w prawą. Na prawym kole strzałka zielona zwrócona jest w prawą stronę, strzałka różowa w lewą. Pod spodem na ciemnoszarym tle znajduje się opis strzałek. Opisy w jednej kolumnie, jeden pod drugim. Strzałki zielone - oznaczają siły odpychania. Strzałki różowe - oznaczają siły przyciągania. Strzałki pomarańczowe - oznaczają siły wypadkowe. W pierwszej scenie strzałki różowe i zielone na kołach mają te same długości. Na dole pojawia się napis: „próbka swobodna, brak sił zewnętrznych, siły wypadkowe zerowe". W drugiej scenie koła sią od siebie odsuwają. Strzałki zielone nie zmieniają długości, strzałki różowe stają się dłuższe, groty sięgają poza koła. Pojawiają się strzałki pomarańczowe. Początek w środku koła. Długość około połowy średnicy koła. Pomarańczowe strzałki zwrócone są ku sobie. Na lewym kole w prawą stronę, na prawym kole w lewą stronę. Na dole pojawia się napis: „rozciągamy próbkę, siły wypadkowe przyciągające". W kolejnej scenie koła jeszcze bardziej oddalają się od siebie. Zielone strzałki bez zmian. Różowe i pomarańczowe wydłużają się. Groty pomarańczowych prawie stykają się z krawędzią koła. Pojawia się napis: „jeszcze mocniej rozciągamy próbkę, siły wypadkowe przyciągające". W następnej scenie koła zbliżają się do siebie. Strzałki różowe i pomarańczowe staję się krótsze. Pojawia się napis: „pozwalamy próbce kurczyć się, siły wypadkowe przyciągające". W następnej scenie położenie kulek wraca do położenia początkowego. Strzałki różowe i zielone mają te same długości. Znikają strzałki pomarańczowe. Pojawia się napis: „brak sił zewnętrznych, siły wypadkowe zerowe". W kolejnej scenie koła zbliżają się do siebie. Długość strzałek różowych nie zmienia się. Strzałki zielone wydłużają się, groty sięgają za krawędzie kół. Pojawiają się strzałki pomarańczowe. Początek w środku koła. Długość około połowy średnicy koła. Pomarańczowe strzałki zwrócone są na zewnątrz. Na lewym kole w lewą stronę, na prawym kole w prawą stronę. Pojawia się napis: „ściskamy próbkę, siły wypadkowe odpychające". W kolejnej scenie koła jeszcze bardziej zbliżają się do siebie. Koła prawie stykają się ze sobą. Zielone strzałki bez zmian. Różowe i pomarańczowe wydłużają się. Pojawia się napis: „jeszcze mocniej ściskamy próbkę, siły wypadkowe odpychające". W następnej scenie koła powoli się od siebie odsuwają. Strzałki pomarańczowe i zielone stają się krótsze. Pojawia się napis: „pozwalamy próbce rozprężać się, siły wypadkowe odpychające". Po chwili koła wracają do położenia początkowego.. Strzałki różowe i zielone mają te same długości. Znikają strzałki pomarańczowe. Pojawia się napis: „brak sił zewnętrznych, siły wypadkowe zerowe". W kolejnej scenie znikają wszystkie strzałki. Zamiast nich, pomiędzy koła pojawia się sprężyna. Sprężyna łączy koła. Na dole widnieje napis: „łatwo zapamiętać kierunek się wyobrażając sobie, że cząsteczki/atomy połączone są sprężyną". Po chwili koła się oddalają. Wewnątrz kół pojawiają się pomarańczowe strzałki. Po jednej na każdym z kół. Strzałki zwrócone są ku sobie. Napis na dole mówi: „rozciągamy próbkę, siły wypadkowe przyciągające". Gdy koła bardziej się oddalają, strzałki się wydłużają. Napis na dole: „jeszcze mocniej rozciągamy próbkę, siły wypadkowe przyciągające". W następnej scenie koła się do siebie zbliżają. W punkcie początkowym pomarańczowe strzałki znikają. Napis na dole: „brak sił zewnętrznych, siły wypadkowe zerowe". Gdy koła się do siebie zbliżają, pojawiają się pomarańczowe strzałki, zwrócone do zewnątrz, przeciwnie do siebie. Napis na dole mówi: „ściskamy próbkę, siły wypadkowe odpychające". Gdy koła jeszcze bardziej zbliżają się do siebie, pomarańczowe strzałki się wydłużają. Napis na dole: „jeszcze mocniej ściskamy próbkę, siły wypadkowe odpychające". Na koniec koła odsuwają się od siebie, pomarańczowe strzałki stają się krótsze. Napis na dole: „pozwalamy próbce rozprężać się, siły wypadkowe odpychające". Po chwili koła wracają do punktu wyjścia. Pomarańczowe strzałki znikają. Napis na dole: „brak sił zewnętrznych, siły wypadkowe zerowe".
Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Na filmie przedstawiono dwa takie same koła na jasnoszarym tle. Koła niebieskie. Położone obok siebie. Na kołach narysowano strzałki. Dwie strzałki na każdym kole. Ułożone równolegle do podłoża. Jedna zwrócona w lewą stronę, druga w prawą. Końce strzałek na środku kół. Groty strzałek stykają się z krawędzią koła. Strzałki mają dwa kolory: zielony i różowy. Na lewym kole strzałka zielona zwrócona jest w lewą stronę, strzałka różowa w prawą. Na prawym kole strzałka zielona zwrócona jest w prawą stronę, strzałka różowa w lewą. Pod spodem na ciemnoszarym tle znajduje się opis strzałek. Opisy w jednej kolumnie, jeden pod drugim. Strzałki zielone - oznaczają siły odpychania. Strzałki różowe - oznaczają siły przyciągania. Strzałki pomarańczowe - oznaczają siły wypadkowe. W pierwszej scenie strzałki różowe i zielone na kołach mają te same długości. Na dole pojawia się napis: „próbka swobodna, brak sił zewnętrznych, siły wypadkowe zerowe". W drugiej scenie koła sią od siebie odsuwają. Strzałki zielone nie zmieniają długości, strzałki różowe stają się dłuższe, groty sięgają poza koła. Pojawiają się strzałki pomarańczowe. Początek w środku koła. Długość około połowy średnicy koła. Pomarańczowe strzałki zwrócone są ku sobie. Na lewym kole w prawą stronę, na prawym kole w lewą stronę. Na dole pojawia się napis: „rozciągamy próbkę, siły wypadkowe przyciągające". W kolejnej scenie koła jeszcze bardziej oddalają się od siebie. Zielone strzałki bez zmian. Różowe i pomarańczowe wydłużają się. Groty pomarańczowych prawie stykają się z krawędzią koła. Pojawia się napis: „jeszcze mocniej rozciągamy próbkę, siły wypadkowe przyciągające". W następnej scenie koła zbliżają się do siebie. Strzałki różowe i pomarańczowe staję się krótsze. Pojawia się napis: „pozwalamy próbce kurczyć się, siły wypadkowe przyciągające". W następnej scenie położenie kulek wraca do położenia początkowego. Strzałki różowe i zielone mają te same długości. Znikają strzałki pomarańczowe. Pojawia się napis: „brak sił zewnętrznych, siły wypadkowe zerowe". W kolejnej scenie koła zbliżają się do siebie. Długość strzałek różowych nie zmienia się. Strzałki zielone wydłużają się, groty sięgają za krawędzie kół. Pojawiają się strzałki pomarańczowe. Początek w środku koła. Długość około połowy średnicy koła. Pomarańczowe strzałki zwrócone są na zewnątrz. Na lewym kole w lewą stronę, na prawym kole w prawą stronę. Pojawia się napis: „ściskamy próbkę, siły wypadkowe odpychające". W kolejnej scenie koła jeszcze bardziej zbliżają się do siebie. Koła prawie stykają się ze sobą. Zielone strzałki bez zmian. Różowe i pomarańczowe wydłużają się. Pojawia się napis: „jeszcze mocniej ściskamy próbkę, siły wypadkowe odpychające". W następnej scenie koła powoli się od siebie odsuwają. Strzałki pomarańczowe i zielone stają się krótsze. Pojawia się napis: „pozwalamy próbce rozprężać się, siły wypadkowe odpychające". Po chwili koła wracają do położenia początkowego.. Strzałki różowe i zielone mają te same długości. Znikają strzałki pomarańczowe. Pojawia się napis: „brak sił zewnętrznych, siły wypadkowe zerowe". W kolejnej scenie znikają wszystkie strzałki. Zamiast nich, pomiędzy koła pojawia się sprężyna. Sprężyna łączy koła. Na dole widnieje napis: „łatwo zapamiętać kierunek się wyobrażając sobie, że cząsteczki/atomy połączone są sprężyną". Po chwili koła się oddalają. Wewnątrz kół pojawiają się pomarańczowe strzałki. Po jednej na każdym z kół. Strzałki zwrócone są ku sobie. Napis na dole mówi: „rozciągamy próbkę, siły wypadkowe przyciągające". Gdy koła bardziej się oddalają, strzałki się wydłużają. Napis na dole: „jeszcze mocniej rozciągamy próbkę, siły wypadkowe przyciągające". W następnej scenie koła się do siebie zbliżają. W punkcie początkowym pomarańczowe strzałki znikają. Napis na dole: „brak sił zewnętrznych, siły wypadkowe zerowe". Gdy koła się do siebie zbliżają, pojawiają się pomarańczowe strzałki, zwrócone do zewnątrz, przeciwnie do siebie. Napis na dole mówi: „ściskamy próbkę, siły wypadkowe odpychające". Gdy koła jeszcze bardziej zbliżają się do siebie, pomarańczowe strzałki się wydłużają. Napis na dole: „jeszcze mocniej ściskamy próbkę, siły wypadkowe odpychające". Na koniec koła odsuwają się od siebie, pomarańczowe strzałki stają się krótsze. Napis na dole: „pozwalamy próbce rozprężać się, siły wypadkowe odpychające". Po chwili koła wracają do punktu wyjścia. Pomarańczowe strzałki znikają. Napis na dole: „brak sił zewnętrznych, siły wypadkowe zerowe".

Gdy cząsteczki znajdują się zbyt blisko siebie, tzn. w odległościach zbliżonych do ich średnicy lub mniejszych, przeważa bardzo silne oddziaływanie odpychające. W odległościach większych od średnicy cząsteczek zaczyna dominować oddziaływanie przyciągające. W ciałach stałych, które wykazują silne oddziaływania międzycząsteczkowe o charakterze przyciągającym opisane zjawiska powodują, że cząsteczki znajdują się bardzo blisko siebie i mogą jedynie drgać wokół swoich położeń równowagi.

W ciałach stałych ruch cząsteczek jest najmniej swobodny, tzn. drgają one tylko wokół swoich położeń równowagi, a oddziaływania międzycząsteczkowe są najsilniejsze.

Jednym z ważniejszych osiągnięć ludzkości było odkrycie atomu.

Według naszej obecnej wiedzy materia składa się z atomów lub cząsteczek znajdujących się w nieustannym ruchu.

Współczesne rozumienie budowy materii zawdzięczamy Johnowi Daltonowi.

Teoria Daltona zakłada m.in., że:

atom jest najmniejszą porcją materii;

jest tyle rodzajów atomów, ile istnieje pierwiastków;

atomy tego samego pierwiastka są identyczne;

atomy tych samych lub różnych pierwiastków mogą się ze sobą łączyć. Tworzą one wtedy cząsteczki - pierwiastków lub związków chemicznych;

substancje składają się z cząsteczek i atomów.

Cząsteczki, z których jest zbudowana materia, znajdują się w nieustannym chaotycznym ruchu, a ich prędkości związane są z temperaturą danego ciała fizycznego. Im większa wartość prędkości cząsteczek, tym wyższa jest temperatura ciała. Jeśli ochładzamy dane ciało, czyli obniżamy jego temperaturę, zmniejszamy jednocześnie prędkość jego cząsteczek.

Dowody na kinetyczno‑cząsteczkową teorię budowy materii to:

Dyfuzja to samorzutne mieszanie się różnych substancji, spowodowane bezładnym ruchem cząsteczek.

Zjawisko dyfuzji zachodzi w gazach, cieczach i ciałach stałych.

Cząsteczki nieustannie oddziałują między sobą. Oddziaływania międzycząsteczkowe zachodzą między cząsteczkami lub atomami cieczy, gazu i ciał stałych. Jeśli odległości między cząsteczkami są zbliżone do ich średnicy lub mniejsze, oddziaływanie ma charakter odpychający, a jeśli te odległości są większe, dominuje oddziaływanie przyciągające.

W ciałach stałych ruch cząsteczek jest najmniej swobodny, tzn. drgają one wokół pewnych położeń równowagi, a oddziaływania międzycząsteczkowe są najsilniejsze.

W cieczach cząsteczki poruszają się swobodniej i szybciej niż w ciałach stałych.

W gazach oddziaływania między cząsteczkami są najsłabsze. Cząsteczki gazu mają duże prędkości i swobodę ruchu.

Podaj dziesięć przykładów zachodzenia zjawiska dyfuzji, które zaobserwowałeś w twoim otoczeniu.

Uważnie prześledź załączony film demonstrujący przebieg dwóch doświadczeń. Twoim zadaniem jest ich opis. W zeszycie sformułuj problem badawczy i hipotezę. Określ, co będzie potrzebne do wykonania eksperymentów, opisz kroki, które musisz wykonać, aby można je było właściwie przeprowadzić. Wyciągnij wnioski i napisz podsumowanie.

R1bAWDVkZjWQG 1

Szklanka z wodą, herbata fix, łyżeczka, dwa przezroczyste naczynia (szklanki, słoiki), 20 cm przezroczystego, elastycznego wężyka, sok z kartonika o intensywnej barwie. Demonstrator nalewa wody do szklanki prawie do pełna. Wsadza do szklanki palec pokazując, że woda jest zimna. Demonstrator wykonuje czynności omawiane przez lektora. Film poklatkowy z obserwacji układu przez co najmniej 24 h, co ½ h. Demonstrator wykonuje czynności omawiane przez lektora. Kamera najeżdża na słoiki pokazując jednakowy poziom cieczy. Demonstrator wykonuje czynności omawiane przez lektora. Napełnia rurkę „pod kranem". Demonstrator wykonuje czynności omawiane przez lektora. Najazd kamery na wężyk pokazuje, że nie ma pęcherzyków powietrza. Kamera fotografuje zestaw np. co 30 min. przez co najmniej 24 godziny. Potem z tych klatek montuje się film poklatkowy W rogu ekranu ukazywany jest czas, który upłynął od początku doświadczenia.

shuffle Odtwarzanie losowe skip_previous Poprzedni play_circle_outline pause_circle_outline Odtwórz/Pauza skip_next Następny repeat Powtórz

volume_up volume_off Wycisz/Wyłącz wyciszenie

subtitles Napisy fullscreen fullscreen_exit Tryb pełnoekranowy

Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Szklanka z wodą, herbata fix, łyżeczka, dwa przezroczyste naczynia (szklanki, słoiki), 20 cm przezroczystego, elastycznego wężyka, sok z kartonika o intensywnej barwie. Demonstrator nalewa wody do szklanki prawie do pełna. Wsadza do szklanki palec pokazując, że woda jest zimna. Demonstrator wykonuje czynności omawiane przez lektora. Film poklatkowy z obserwacji układu przez co najmniej 24 h, co ½ h. Demonstrator wykonuje czynności omawiane przez lektora. Kamera najeżdża na słoiki pokazując jednakowy poziom cieczy. Demonstrator wykonuje czynności omawiane przez lektora. Napełnia rurkę „pod kranem". Demonstrator wykonuje czynności omawiane przez lektora. Najazd kamery na wężyk pokazuje, że nie ma pęcherzyków powietrza. Kamera fotografuje zestaw np. co 30 min. przez co najmniej 24 godziny. Potem z tych klatek montuje się film poklatkowy W rogu ekranu ukazywany jest czas, który upłynął od początku doświadczenia.

Zajrzyj do zagadnień pokrewnych:

- XIX‑wieczna teoria atomistyczna, która stała się podstawą współczesnych poglądów na budowę materii. Dalton, podczas badań właściwości gazów, dokonał następujących spostrzeżeń:

Atom jest najmniejszą porcją materii;

Jest tyle rodzajów atomów, ile istnieje pierwiastków;

Atomy tego samego pierwiastka są identyczne;

Atomy tych samych lub różnych pierwiastków mogą łączyć się ze sobą i tworzyć cząsteczki pierwiastków lub związków chemicznych;

Substancje są stworzone z cząsteczek i atomów

Oddziaływania między cząsteczkami cieczy są słabsze i dlatego mogą się one przemieszczać względem siebie.

W gazach odległości między cząsteczkami są zdecydowanie większe od rozmiarów samych cząsteczek. W uproszczonym modelu przyjmujemy, że cząsteczki gazu działają wzajemnie na siebie tylko w momentach zderzeń.

Cząsteczki gazu mają duże prędkości i swobodę ruchu.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wiesz z życia codziennego, że woda potrafi parować z czajnika lub skraplać się w postaci rosy. Gdy zamieni się w lód można po nim jeździć na łyżwach. Czy zastanawiałeś się, dlaczego jest to możliwe?

# data[].attributes.body
Temat: Infradźwięki i ultradźwięki.
Zapoznajcie się z lekcją umieszczoną pod linkiem
https://epodreczniki.pl/a/ultradzwieki-i-infradzwieki/DYre6G1jA
Wykonajcie w domu dwa zadania znajdujące się niżej

# data[].attributes.body
l

# data[].attributes.body
a
a
a
a

a

# data[].attributes.body
Temat: Siły międzycząsteczkowe.
Notatka:
1. Skala temperatur Kelvina.
2.Zależność temperatury od szybkości poruszania się cząsteczek.
3. Siły międzycząsteczkowe- siły z jakimi cząsteczki ciał między sobą odddziałują.
4. Siły międzycząsteczkowe dzielimy na:
a) siły spójności- oddziałują ze sobą cząsteczki tej samej substancji np. tworząc kroplę wody;
b) siły przylegania- oddziałują ze sobą cząsteczki różnych substancji np. ślad kredy na tablicy.
5. Napięcie powierzchniowe to zjawisko powstawania cienkiej "błony" na powierzchni cieczy.
Przeczytajcie uważnie pkt 5 i 6 lekcji w poprzednim temacie oraz ten temat z Waszego podręcznika. Zadanie domowe niżej:

# data[].attributes.body
Temat: Ruch drgający i falowy- powtórzenie wiadomości.

W ramach powtórzenia przed sprawdzianem, który będzie na następnej lekcji proszę zrobić ćwiczenia interaktywne znajdujące się poniżej (nie przesyłajcie mi ich).
Chętni natomiast mogą wykonać trzy polecenia znajdujące się na końcu lekcji i mi je przesłać.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ciężarek wiszący na sprężynie został pociągnięty w dół i puszczony. Opisz przemiany energii ciężarka podczas jednego pełnego drgania.

Cały cykl podziel na cztery etapy i dla każdego z etapów napisz, jaki rodzaj energii rośnie, a jaki maleje, oraz w których momentach poszczególne rodzaje energii osiągają wartość zero, a w których wartość maksymalną.

W powietrzu rozchodzi się fala mechaniczna o długości z prędkością o wartości równej . Wykaż, że może to fala być fala dźwiękowa. Wykonaj w tym celu odpowiednie obliczenia i skorzystaj z cech dźwięków.

# data[].attributes.attachment_link.title
Sprawdzian wiadomości o ruchu drgającym i falowym

# data[].attributes.attachment_link.description
Ciężarek wiszący na sprężynie został pociągnięty w dół i puszczony. Opisz przemiany energii ciężarka podczas jednego pełnego drgania. Cały cykl podziel na cztery etapy i dla każdego z etapów napisz, jaki rodzaj energii rośnie, a jaki maleje, oraz w których momentach poszczególne rodzaje energii osiągają wartość zero, a w których wartość maksymalną.

# data[].attributes.body
Temat: Sprawdzian wiadomości- ruch drgający i falowy.

Poniżej zamieszczam sprawdzian. Proszę o rozwiązanie zadań i przesłanie ich do środy (4.11)

# data[].attributes.body
Temat: Różnice w budowie ciał stałych, cieczy i gazów. Gaz w zamkniętym zbiorniku.

Poczytajcie ten temat w podręczniku. W oparciu o cząsteczkową budowę substancji należy wyjaśnić różnicę w budowie ciał stałych, cieczy i gazów na przykładzie wody.
Poniżej jest karta pracy do uzupełnienia i przysłania.

# data[].attributes.attachment_link.title
Różnice w budowie ciał stałych- karta pracy

# data[].attributes.body
Temat:Elektryzowanie ciał przez tarcie i dotyk.
Notatka:
1. Budowa atomu.
2. Elektryzowanie ciał przez tarcie.
3. Elektryzowanie ciał przez dotyk.
O budowie atomu przeczytacie pod tym linkiem (punkt 2 lekcji): https://epodreczniki.pl/a/ladunki-elektryczne-i-ich-oddzialywanie-ladunek-elementarny/Dkrf2zwL5
Na temat dwóch rodzajów elektryzowania ciał tutaj (punkt 1 i 2 lekcji):
https://epodreczniki.pl/a/elektryzowanie-cial-przez-tarcie-dotyk-i-indukcje/DmRlacYzV

# data[].attributes.body
Przesyłam zadanie domowe

# data[].attributes.attachment_link.title
Elektryzowanie ciała przez tarcie i dotyk 1

# data[].attributes.body
Sprawdzian.
Rozwiązanie zadania proszę przesłać do środy 18.11.2020 r.

# data[].attributes.body
Notatka z lekcji:

1. Budowa i zasada działania elektroskopu.

2. Elektryzowanie na odległość, czyli przez indukcję.

3. Zasada zachowania ładunku elektrycznego.

W układzie ciał izolowanych elektrycznie od otoczenia całkowity ładunek (suma ładunków dodatnich i ujemnych) nie ulega zmianie.

W trzech poznanych sposobach elektryzowania ciał (tarcie, dotyk, indukcja) ta zasada jest spełniona.

# data[].attributes.body
Zadanie domowe

# data[].attributes.body
Sprawdzian z elektrostatyki. Na odpowiedzi czekam do poniedziałku, do godz. 15.00.

# data[].attributes.body
Zadanie domowe

# data[].attributes.body
Zadanie domowe

# data[].attributes.body
Zadanie domowe

# data[].attributes.body
Sprawdzian- kinematyka
Na prace czekam do 27.01. godz. 16.00

# data[].attributes.body
Sprawdzian- prąd elektryczny
Na rozwiązania czekam do poniedziałku do 16.00

# data[].attributes.body
Przesyłam zadania z I zasady dynamiki

# data[].attributes.body
Notatka i zadania domowe.

# data[].attributes.body
Sprawdzian o zjawiskach magnetycznych.
Na rozwiązania czekam do poniedziałku (proszę o odpowiedzi w edytorze tekstu).

# data[].attributes.body
Notatka i film z dzisiejszej, przerwanej lekcji.

# data[].attributes.attachment_link.title
Fizyka od podstaw: Pływanie ciał, prawo archimedesa i trójkąt bermudzki!

# data[].attributes.body
Praca domowa. Obrazy otrzymywane w zwierciadłach kulistych. Na prace czekam do piątku 26.03

# data[].attributes.attachment_link.title
Obrazy otrzymywane w zwierciadłach kulistych

# data[].attributes.body
Sprawdzian- dynamika.
Na prace czekam do piątku 26.03 do godz. 16.00

# data[].attributes.body
Sprawdzian- praca, moc, energia.
Na prace czekam do piątku 30 kwietnia.

# data[].attributes.body
Sprawdzian. Optyka
Na prace czekam do piątku