# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mbo'ers goed voorbereiden op de samenleving vereist meer inspraak van studenten, betoogt docente Birgit Pfeifer.

In de krant las ik dat jongeren met een Afrikaanse achtergrond hun eigen talkshow beginnen (Trouw, 7 december). Deze groep jongeren doet dat, omdat die zich niet herkent in de onderwerpen die worden besproken in de huidige talkshows op televisie. Dit zie ik als docent en practor (praktijkgerichte onderzoeker in het middelbaar beroepsonderwijs) regelmatig terug bij mbo-studenten als het gaat om burgerschapsonderwijs.

Deze studenten herkennen zich niet in de onderwerpen van de lessen die wij als docenten op dit terrein voor hen bedacht hebben. De burgerschapslessen zijn bedoeld om studenten voor te bereiden op hun rol als 'burger' in onze samenleving. Wij hebben de lessen ingericht vanuit vier dimensies. 'Vitaal burgerschap' staat in het teken van gezondheid, seksualiteit, verslavingen en psychische problemen. In de sociaal-maatschappelijke dimensie worden onderwerpen zoals identiteit, de Nederlandse maatschappij, de vluchtelingencrisis, mediawijsheid, maar ook diversiteit en gelijkwaardigheid behandeld. De economische dimensie gaat bijvoorbeeld over omgaan met geld, het voorkomen van schulden en kritisch nadenken over koopgedrag. In de politiek-juridische dimensie komen onderwerpen aan bod zoals democratie, verkiezingen, duurzaamheid, de rechtsstaat, maar ook vrijheid.

Herkennen ze zich in de lessen?

Dit klinkt allemaal zo doordacht en verantwoord, dat er nauwelijks ruimte overblijft om te controleren of het wel voldoet aan de behoeften van de studenten. Herkennen zij zich in deze burgerschapslessen? Zijn de thema's die wij daar bespreken, ook helemaal hún onderwerpen? Of zijn het alleen de onderwerpen waarvan wij als onderwijsprofessionals en politiek vinden dat we die tijdens de lessen onder de aandacht moeten brengen? Dit zijn vragen die we aan de studenten zouden moeten stellen als het gaat om de inhoud van de lessen, het 'wat'. Maar we betrekken hen nu ook te weinig bij de vraag naar het 'hoe': op welke manier moeten we burgerschapslessen aanbieden?

Studenten geven bijvoorbeeld bij mij aan dat de gesprekken en discussies in de burgerschapslessen niet altijd op de goede manier gevoerd worden. Onlangs sprak ik een groep studenten, die tijdens een burgerschapsles een heftig gesprek had gehad over Greta Thunberg en haar acties tegen de klimaatverandering. De discussie tussen Greta Thunberg-fans en klimaatontkenners raakte nogal verhit. Na die les smeulde het conflict dat in de klas was ontstaan nog lang door. In de les had namelijk iedereen wel zijn mening kunnen geven en had de docent de vrijheid van meningsuiting benadrukt, maar er werden geen handvatten aangereikt om met de grote meningsverschillen om te gaan.

De studenten willen leren wat je doet, wanneer de verschillen zo groot zijn dat de dialoog ontaardt in conflict. En hoe ga je ermee om wanneer de discussie niet meer gaat over dat jouw mening niet oké is, maar dat jij niet meer oké bent?

De docent lijkt zich te verschuilen

Daarbij viel op dat de studenten een andere rol verwachtten van de docent. Zij vonden dat de docent als persoon meer aanwezig mocht zijn in de discussie. Docenten lijken zich vaak te verschuilen achter het recht op vrije meningsuiting en een neutrale opstelling. Dit is een heel begrijpelijke reactie op de verwijten uit het verleden dat docenten hun eigen mening te veel verkondigden. Maar studenten hebben behoefte aan een rolmodel dat laat zien hoe je omgaat met schurende meningen en grote verschillen. Ze willen leren hoe je een eigen mening kunt hebben zonder dat dit meteen een conflict wordt met andersdenkenden.

Mijn pleidooi: laten we studenten meer betrekken bij de invulling van de lessen Burgerschap in het mbo. We moeten hen laten meedenken hoe burgerschapsvorming eruit moet zien en wat de rol van de docent daarin moet zijn. Want als we willen dat studenten zich ontwikkelen tot betrokken burgers, dan moeten ze zich eerst tot betrokken studenten kunnen ontwikkelen. Zodat ze daarna een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan een vreedzame samenleving.

Lees ook:

Hebben leerlingen extreme standpunten in de klas? Kap ze niet af, maar geef ze de ruimte
Wat doe je als docent wanneer leerlingen extreme standpunten verkondigen in de klas, of misschien wel radicaliseren? 'Het zwijgen opleggen helpt niet, ga liever het gesprek aan.
'Als docent leg ik uit wat een discussie met mij doet'
De politiek alleen kan het racismeprobleem niet oplossen, vindt premier Rutte. Tijdens het wekelijkse vragenuurtje in de Tweede Kamer vroeg hij daarom de hulp van de Nederlander. "Ik kies geen kant in een discussie, maar probeer uit te leggen wat het mij doet", zegt mbo-docente burgerschap Alexandra Wortel.

# data[].attributes.attachment_link.title
Geef student stem bij lessen burgerschap

# data[].attributes.attachment_link.description
Mbo'ers goed voorbereiden op de samenleving vereist meer inspraak van studenten, betoogt docente Birgit Pfeifer. In de krant las ik dat jongeren met een Afrikaanse achtergrond hun eigen talkshow beginnen (Trouw, 7 december). Deze groep jongeren doet dat, omdat die zich niet herkent in de onderwerpen die worden besproken in de huidige talkshows op televisie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Amsterdamse basisscholen overwegen een vierdaagse lesweek. Op de vijfde dag gaan de kinderen waarschijnlijk wel naar school, maar schoolbesturen praten momenteel over een alternatieve invulling. "Het is een reële mogelijkheid", zegt Lieke Thesingh van het Breed Bestuurlijk Overleg Amsterdam (BBO), de vereniging van basisschoolbesturen.

Amsterdamse schoolbesturen denken na over noodmaatregelen om het lerarentekort het hoofd te bieden. Eind januari moet er een plan liggen. Minister Arie Slob (onderwijs) maakte begin vorige week in een Kamerbrief duidelijk dat de vijf grote steden (Amsterdam, Utrecht, Den Haag, Almere en Rotterdam) de ruimte krijgen om maatregelen te nemen.

"Er ligt nu een aantal plannen op tafel, een vierdaagse lesweek is daar onderdeel van. Het is een reële mogelijkheid, maar staat nog niet vast", aldus Thesingh die betrokken is bij het overleg over het noodpakket. Het voordeel van zo'n vierdaagse lesweek is dat leraren ontlast worden en tijd hebben om huiswerk na te kijken of lessen voor te bereiden.

Amsterdam en Den Haag hebben momenteel het meeste last van het lerarentekort. Amsterdamse basisscholen kwamen begin november 384 voltijds leraren tekort, begin dit schooljaar lag dat aantal nog op 280.

Onorthodoxe maatregelen

Zestien Amsterdamse basisscholen in Nieuw-West sloten begin december de deuren vanwege het lerarentekort. De Amsterdamse wethouder van onderwijs, Marjolein Moorman, onderschrijft de noodzaak onorthodoxe maatregelen te nemen. Ze schreef eerder in een brief aan de gemeenteraad: "Het college betreurt het dat de crisis in het onderwijs zo ernstig is dat dit soort maatregelen nodig zijn, maar begrijpt dat goed onderwijs niet alleen is uit te drukken in het aantal lesuren."

Daarom kijken de Amsterdamse schoolbesturen nu naar mogelijkheden om de lesweek anders in te richten, met minder lesuren. "Niets is ondenkbaar, maar we hebben niet nu al besloten om over een maand een vierdaagse lesweek in te voeren", reageert Arnold Jonk van het Amsterdamse schoolbestuur Samen tussen Amstel en IJ. Hij wijst erop dat er meerdere varianten momenteel besproken worden. "Er zitten veel aspecten aan zo'n vierdaagse lesweek: is het organiseerbaar? Wat betekent dit voor leerkrachten, en wat voor de kinderen? We denken er over na. Het is ook niet helemaal nieuw, want een school in Hoorn doet het al."

Bildung

Hoe die eventuele vijfde dag wordt ingevuld, is nog onduidelijk. Thesingh: "Je kan denken aan kunst, cultuur of iets in de trant van bildung. Maar we weten het echt nog niet." Bildung (letterlijk: vorming) is in opkomst in het Nederlands onderwijs en vindt zijn oorsprong in Duitsland. Persoonlijke en sociale ontwikkeling van het kind staan daarbij voorop. Het komt neer op een brede vorming op het gebied van empathie, ethiek en creativiteit.

"Het is niet zoals je het zou willen, maar ze maken op Amsterdamse basisscholen wel van de nood een deugd", reageert Nienke Meijer, tot volgende week bestuurder bij de Vereniging Hogescholen en verantwoordelijk voor de portefeuille lerarenopleidingen. Ook zij is betrokken bij het overleg over de noodmaatregelen. "Hoe mooi is het als kinderen op die vijfde dag iets extra's meekrijgen in de trant van persoonsvorming, technische vraagstukken of maatschappelijke innovatie."

Lagere werkdruk

Je doorbreekt volgens Meijer bovendien de negatieve discussie over het lerarentekort omdat de werkdruk wordt verlaagd en leraren in die uren de kans krijgen zichzelf te ontwikkelen. Wie die extra lessen moeten gaan geven? "Denk aan mensen uit het bedrijfsleven die een didactische aantekening hebben."

In hoeverre het ministerie en de onderwijsinspectie akkoord gaan met zo'n eventuele vierdaagse lesweek, is onduidelijk. Maar Thesingh van het BBO benadrukt dat alles in goed overleg gaat.

'Haal de schotten tussen het basis- en voortgezet onderwijs weg'
Geef leraren weer een carrièreperspectief door opleidingen anders te organiseren en het salaris in basis- en voortgezet onderwijs gelijk te trekken, zegt bestuurder Nienke Meijer. Zestien Amsterdamse basisscholen sluiten in december een week hun deuren vanwege het lerarentekort. Bestuurder Joke Middelbeek (59) wil een statement maken. 'We moeten uit de overleefstand.'
'Ik heb 25 vacatures, dat los ik op met plakbandconstructies. De kinderen betalen de rekening.'

# data[].attributes.attachment_link.title
Vierdaagse lesweek is een reële optie voor Amsterdamse basisscholen

# data[].attributes.attachment_link.description
Amsterdamse basisscholen overwegen een vierdaagse lesweek. Op de vijfde dag gaan de kinderen waarschijnlijk wel naar school, maar schoolbesturen praten momenteel over een alternatieve invulling. "Het is een reële mogelijkheid", zegt Lieke Thesingh van het Breed Bestuurlijk Overleg Amsterdam (BBO), de vereniging van basisschoolbesturen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kinderen moeten pas in het derde jaar van de middelbare school een definitief schooladvies voor het vmbo, havo of vwo krijgen. Dat staat in het onderwijspact dat vandaag wordt gepresenteerd door onderwijsorganisaties. Nu krijgen kinderen in groep acht van de basisschool al een schooladvies, maar dat is dus veel te vroeg zeggen de organisaties.

In het onderwijspact staan plannen over de toekomst van het onderwijs in Nederland. Het is opgesteld door onder meer LAKS, CNV Onderwijs, de VO-raad en de MBO Raad.

Als het schooladvies wordt uitgesteld, zorgt dat volgens hen voor meer kansengelijkheid. Om dat voor elkaar te krijgen, zal het onderwijssysteem flink op de schop moeten. De onderwijsorganisaties zien graag een brede onderbouw in het voortgezet onderwijs, waarin leerlingen van alle niveaus bij elkaar zitten tot ze 15 jaar zijn.

Details nog uitwerken

Pas na het derde jaar worden leerlingen ingedeeld op een bepaald niveau. In de eerste drie jaar wordt gewerkt met maatprogramma's. Volgens de onderwijsorganisaties kunnen kinderen zich op die manier het beste ontwikkelen. De exacte invulling van de plannen moet nog worden uitgewerkt.

Volgens de onderwijsorganisaties ervaren leerlingen en scholen nu te veel druk door een vroege selectie van kinderen. Dat zorgt voor een toename van stressgerelateerde klachten en burn-out. Ook leraren zijn hier de dupe van.

Het pact wordt vanmiddag gepresenteerd in Den Haag, daarna gaat de Tweede Kamer ernaar kijken.

# data[].attributes.attachment_link.title
Onderwijsorganisaties: definitief schooladvies pas in derde jaar middelbare school

# data[].attributes.attachment_link.description
Kinderen moeten pas in het derde jaar van de middelbare school een definitief schooladvies voor het vmbo, havo of vwo krijgen. Dat staat in het onderwijspact dat vandaag wordt gepresenteerd door onderwijsorganisaties. Nu krijgen kinderen in groep acht van de basisschool al een schooladvies, maar dat is dus veel te vroeg zeggen de organisaties.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het aantal kinderen dat islamitisch basisonderwijs volgt is in tien jaar met zo'n 60 procent gestegen, meldt de Volkskrant woensdag op basis van cijfers die zijn opgevraagd bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO).

Volgens de cijfers waren er in 2008 nog 9.324 leerlingen die islamitisch basisonderwijs volgden. Tien jaar later waren dit er 15.078.

Deskundigen zeggen in gesprek met de Volkskrant dat de oorzaak van de groei is dat de kwaliteit van het onderwijs op deze scholen is toegenomen. Leerlingen op islamitische scholen zouden bijvoorbeeld in de afgelopen vijf jaar het beste gescoord hebben op de Cito-toets voor groep 8.

In Nederland zijn 54 islamitische basisscholen en 2 islamitische middelbare scholen. Van alle basisschoolleerlingen in Nederland geniet 1,07 procent islamitisch onderwijs, aldus de Volkskrant.

# data[].attributes.attachment_link.title
'Aantal leerlingen islamitische basisscholen in 10 jaar 60 procent gestegen'

# data[].attributes.attachment_link.description
Het aantal kinderen dat islamitisch basisonderwijs volgt is in tien jaar met zo'n 60 procent gestegen, meldt de Volkskrant woensdag op basis van cijfers die zijn opgevraagd bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). Volgens de cijfers waren er in 2008 nog 9.324 leerlingen die islamitisch basisonderwijs volgden.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het kabinet wil met een pakket aan bestaande en nieuwe maatregelen het lerarentekort aanpakken. In januari liggen noodplannen klaar voor Amsterdam en Den Haag. Daarna volgen Rotterdam, Utrecht en Almere, schrijven ministers Arie Slob en Ingrid van Engelshoven (beiden Onderwijs) maandag aan de Tweede Kamer.

Er wordt 30 miljoen euro extra vrijgemaakt voor 2020 en 2021 om de lerarentekorten op regionaal niveau aan te pakken. Daar bovenop krijgen Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht (G4) in die jaren ieder 1 miljoen euro.

Er was al eerder met de vakbonden en werkgevers in een convenant afgesproken om eenmalig 460 miljoen euro extra uit te trekken voor het onderwijs. Een deel van die maatregelen zit ook in dit noodpakket. Zoals de 300 miljoen euro voor leraren in het primair onderwijs (PO) en voortgezet onderwijs (VO) voor een lagere werkdruk en ruim 10 miljoen euro om nieuwe leraren de komende drie jaar beter op te leiden en te begeleiden.

Verder hoopt het kabinet dat leraren met een deeltijdcontract meer gaan werken en dat zijinstromers beter worden begeleid.

Volgens cijfers van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) komt het tekort in het PO volgend jaar uit op 2.400 voltijdsbanen, in het VO gaat het om vijfhonderd voltijdsbanen. OCW heeft de verwachting dat die tekorten in de jaren erna steeds groter worden.

Voor de langere termijn moet de lerarenopleiding (pabo) aantrekkelijker worden en wordt bekeken welke bevoegdheden nodig zijn, zodat de juiste leraren voor de juiste klassen staan. "Bepaalde klassen vragen om gespecialiseerde leraren of andere onderwijsprofessionals die nu geen plek hebben in het bevoegdhedenstelsel", schrijven Slob en Van Engelshoven.

De bewindspersonen noemen het lerarentekort "een groot maatschappelijk probleem dat veel leraren, schoolleiders, leerlingen en ouders bezighoudt".

# data[].attributes.attachment_link.title
Kabinet wil met noodplan lerarentekort in grote steden aanpakken

# data[].attributes.attachment_link.description
Het kabinet wil met een pakket aan bestaande en nieuwe maatregelen het lerarentekort aanpakken. In januari liggen noodplannen klaar voor Amsterdam en Den Haag. Daarna volgen Rotterdam, Utrecht en Almere, schrijven ministers Arie Slob en Ingrid van Engelshoven (beiden Onderwijs) maandag aan de Tweede Kamer.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
AD en Krant.nl maken onderdeel uit van DPG Media. Onze sites gebruiken cookies en vergelijkbare technologieën ('cookies') onder andere om je een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en deze informatie toevoegen aan bezoekersprofielen.
Cookies kunnen worden gebruikt om advertenties te tonen en artikelen aan te bevelen op de websites en apps van DPG Media die aansluiten op jouw interesses. Ook derden kunnen jouw internetgedrag volgen. Cookies kunnen gebruikt worden om op sites van derden relevante advertenties te tonen. Cookies van derde partijen maken daarnaast mogelijk dat je informatie kunt delen via social media zoals Twitter en Facebook.

AD deelt de informatie die zij verkrijgt middels het gebruik van cookies en vergelijkbare technieken, waaronder ook persoonsgegevens, in een samenwerkingsverband genaamd NLProfiel met Sanoma, DPG Media, Telegraaf Media Groep en RTL Nederland, om gezamenlijke groepsprofielen op te stellen. Door op 'Ja, ik accepteer cookies' te klikken, ga je akkoord met de verstrekking van jouw (persoons)gegevens aan deze Nederlandse uitgevers voor de totstandkoming van gezamenlijke groepsprofielen, welke dit zijn kan je lezen op www.nlprofiel.nl.

Meer informatie hierover vind je in ons cookie-statement.

Om artikelen op AD te kunnen lezen, dien je de cookies te accepteren door op 'Ja, ik accepteer cookies' te klikken.

De serviceafdeling is te bereiken op telefoonnummer 088 - 0505 050. De servicepagina kun je hier vinden. Klik hier om direct de Krant.ad.nl te lezen.

# data[].attributes.attachment_link.description
AD en Krant.nl maken onderdeel uit van DPG Media. Onze sites gebruiken cookies en vergelijkbare technologieën ('cookies') onder andere om je een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en deze informatie toevoegen aan bezoekersprofielen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het schooljaar zit er bijna op. Het is langzamerhand tijd om naar het volgende schooljaar te kijken. Welke ontwikkelingen gaan binnen en rondom de lessen een rol spelen het komende jaar? Wat zijn volgens rapporten de trends en hypes van de komende tijd? In dit artikel een overzicht van enkele trendrapporten die de afgelopen tijd verschenen met daarbij enkele praktische tips.
Lees hier de onderwijstrends voor 2018 - 2019 terug.

In 2018 heeft de Amerikaanse organisatie EDUCAUSE, een non-profit organisatie die is gericht op technologie in het onderwijs, de groep 'New Media Consortium' overgenomen, waarbij verschillende universiteiten en scholen waren aangesloten. Afgelopen jaar was er daarom geen trendrapport. Dit jaar wel, gericht op het middelbaar beroepsonderwijs en hoger beroepsonderwijs. We zien echter vaak dat trends op verschillende manieren in alle onderwijslagen terug te zien zijn. Volgens dit rapport zijn de trends voor het komende schooljaar:

Leeromgeving herontwerpen: Leren gebeurt altijd en overal en zo is ook in het onderwijs terug te zien dat traditionele klaslokalen veranderen in actievere leeromgevingen. Een voorbeeld daarvan zijn deze 6 scholen met een bijzondere leeromgeving. Daar waar leerruimtes traditioneel gezien zijn ontworpen voor pedagogisch, docent-gestuurd onderwijs, speelt heutagogiek, oftewel meer student-gestuurd onderwijs een steeds grotere rol. Een klas met bord, bureau, en 30 neuzen die dezelfde kant op staan is niet altijd meer toereikend. Meer gericht op technologie zie je bijvoorbeeld ook dat ontwikkelingen als augmented reality onderdeel gaan uitmaken van de leeromgeving

Blended-learning: Een ontwikkeling die al jaren gaande is, maar zeker niet stilstaat. Ontwikkelingen als het kijken van video's, digitaal maken van opdrachten en online cursussen zijn slechts enkele voorbeelden van blended-learning. De komende jaren zal de focus bij blended-learning vooral liggen op schaalvergroting, de integratie van verschillende onderdelen (hoe kun je bijvoorbeeld gebruik maken van de data uit de systemen) en het pedagogisch en didactisch toerusten van docenten om op deze manier te werken.

Innovatiecultuur: Scholen worden steeds meer gezien als de drijvende kracht achter innovatie. In samenwerking met bedrijven en organisaties worden er initiatieven opgestart om een meer innovatie leercultuur neer te zetten: een cultuur waarin studenten nieuwe dingen uitproberen, die ook zeker buiten hun reguliere curriculum vallen, en waar falen wordt gezien als leren. Een voorbeeld hiervan hebben wij gezien in New York, waar scholen leerlingen meer laten leren in de echte wereld.

Leren zichtbaar maken: Het evalueren, meten en vastleggen van het leren kan en gebeurt op steeds meer manieren. Elektronische leeromgevingen (ELO's) gaan veranderen en bieden een andere type data dan tot dusver gebruikelijk: platte data kan meer multidimensionaal worden bekeken. Een uitdaging hierin is het combineren van alle data tot één nuttig overzicht waarin docent en student duidelijk de ontwikkeling kunnen zien. Binnen het onderwijs wordt steeds meer gekeken op welke manier het leren kan worden gemeten oftewel hoe leren zichtbaar kan worden gemaakt, bijvoorbeeld door gebruik te maken van portfolio's. Tip: bekijk ook deze poster om ideeën te krijgen van het zichtbaar maken van het leren.

Overdenken rol onderwijs: De toenemende diversiteit aan studenten (sociaal-economisch, soort vooropleiding, etc) vraagt veel van het onderwijs. Als het gaat om het aansluiten bij zowel de cognitieve als sociale behoeften zullen scholen zich moeten doorontwikkelen naar leeromgevingen waar meer interdisciplinair geleerd én gediplomeerd kan worden. Er zal daarbij meer gekeken gaan worden naar wat het werkveld nodig heeft.

Modulair onderwijs: Aansluitend bij de bovenstaande ontwikkeling, zullen scholen steeds meer modulair onderwijs gaan aanbieden, bijvoorbeeld door losse onderwijseenheden aan te bieden voor studiepunten. Op die manier kan er ook beter worden aangesloten bij de voorkennis van studenten, als zij bijvoorbeeld al een andere opleiding hebben gevolgd of uit het werkveld komen. Een voorbeeld hiervan in het voortgezet onderwijs is doen van examen op verschillende niveaus.

Uitdagingen die in het rapport worden genoemd zijn het beter benutten (integreren) van digitale middelen in het onderwijs, het toerusten van docenten op de toenemende digitalisering van het onderwijs (bijvoorbeeld door instructievideo's op te nemen), de toenemende ongelijkheid in het onderwijs, digitale kans (on)gelijkheid en overdenken van de rol van de docent.

Het Technologiekompas bevat een algemene trendanalyse die specifiek toegepast wordt op het onderwijs, door middel van toekomstschetsen en concrete adviezen. Kennisnet schrijft het Technologiekompas om schoolbesturen te helpen onderzoeken hoe technologie kan bijdragen aan de ambities van het onderwijs. Volgens dit rapport zijn de trends voor het komende schooljaar:

Artificiële intelligentie (AI): Leerlingen komen al op jonge leeftijd in aanraking met AI, bijvoorbeeld door hun mobiele telefoon, adaptieve leermiddelen of digitale toetsen. Dit zal zich verder ontwikkelen, bijvoorbeeld door middel van adaptief lesmateriaal waardoor je als leerling meer op je eigen tempo en manier kunt leren. Een concreet voorbeeld van AI zijn robots in het onderwijs.

Internet of Things (IoT): Apparaten zijn steeds meer met het internet én elkaar verbonden. Voorbeelden hiervan zijn smartwatches die je gezondheid monitoren en slimme camera's die op basis van waarnemingen acties ondernemen, zoals een deur sluiten. Met behulp van algoritmes en de cloud kunnen die apparaten er in de toekomst voor zorgen dat we steeds meer maatwerk aan kunnen bieden. Een concreet voorbeeld hiervan is de blockchain technologie in het onderwijs, waar Rob van Bakel een videoreeks van heeft gemaakt.

Big data: Door gebruik te maken van de toenemende data die beschikbaar is, kunnen we makkelijker leerlingen monitoren om zo gepersonaliseerde leerroutes vorm te geven. Binnen het onderwijs is hier echter nog relatief (nog) relatief weinig vraag naar, zo concludeert Kennisnet in het rapport.

Digitaal vertrouwen: De toenemende technologisering leiden tot meer aandacht voor privacy (zie ook: AVG in het onderwijs), veiligheid en digitale ethiek in de lessen. Om te werken met technologie is het belangrijk dat we weten hoe het werkt zodat we er goed mee om kunnen gaan: gebruiken in plaats van worden gebruikt.

Digitale infrastructuur: Een professionele digitale infrastructuur is noodzakelijk om het toenemende aantal devices goed te laten (samen)werken. Het is een belangrijke randvoorwaarden om de volgende stap te zetten in de digitalisering van het onderwijs.
Het grote aantal ontwikkelingen op technologisch vlak maken meer individueel maatwerk mogelijk. Daarbij heeft Kennisnet een hype-cycle gemaakt, die er als volgt uit ziet:
Specifiek besteed het rapport verder veel aandacht aan AI, waarbij het bijvoorbeeld gaat over denkvaardigheden en persoonlijke leerroutes: "De invloed van artificial intelligence (AI) en robotica op mens en maatschappij is ingrijpend. Een belangrijk deel van de taken die mensen nu uitvoeren, is over 25 jaar overgenomen door een robot of AI-systeem. Dat levert uitdagingen op, maar biedt ook nieuwe kansen."

Een rapport van het Economic Co-operation and Development (OECD), een bekende organisatie die op verschillende vlakken grootschalig onderzoekt verricht, onder andere binnen het onderwijs. De insteek van dit rapport is macro-niveau: welke globale ontwikkelingen hebben welke invloed op het onderwijs? Het betreft een erg uitgebreid onderzoek. Volgens dit rapport zijn de trends voor de komende tijd:

Toegenomen mobiliteit: De wereld wordt steeds kleiner. Vrijwel alle klassen hebben te maken met een diversiteit aan achtergronden, culturen, talen en religies. Dit brengt zich mee dan het onderwijs zou moeten aansluiten op deze diversiteit en leerlingen interculturele vaardigheden zou moeten aanleren.

Neurodiversiteit: Het aantal leerlingen die een passende aanpak nodig heeft, neemt toe. Een voorbeeld hiervan is het toegenomen aantal leerlingen die medicatie gebruikt, bijvoorbeeld voor ADHD (terwijl uit onderzoek naar voren komt dat dit geen positief effect heeft op het leren). Zo zien we ook in Nederland door het passend onderwijs dat dat de diversiteit van het aantal leerlingen dat extra hulp nodig heeft, is toegenomen.

Burgerschap: De mening van burgers is essentieel in een democratie. Welke rol heeft het onderwijs hierin? Veel landen - en zo scholen - worstelen met de rol van het onderwijs binnen een democratie. In Nederland is er zo recentelijk nog gesproken over het verbeteren van het burgerschaponderwijs.

Welbevinden: Scholen besteden steeds meer aandacht aan het welbevinden van studenten. Onderwijs gaat niet enkel over kennis en vaardigheden, maar over het 'kind als geheel'. Zo ontstaat er meer een balans tussen cognitieve, sociale en emotionele vaardigheden. Een voorbeeld hiervan is mindfulness, waarbij leerlingen leren stil te staan in het dagelijkse, drukke leven.

Technologie en banen: Robots, Big Data en Artificiële intelligentie; ze worden steeds belangrijker binnen onze samenleving. Dat heeft invloed op de toekomst van onze leerlingen. Dit vraagt om nieuwe vaardigheden van leerlingen, zoals computational thinking en een sterkere focus op science, technology, engineer en mathematics (STEM). In dat kader zijn digitale vaardigheden ook steeds belangrijker, wat we in Nederland ook al zien door een toegenomen aandacht voor digitale geletterdheid.

Technologie en lesgeven: Technologie wordt steeds vaker gebruikt in binnen lessen. Middels ontwikkelingen als de flipped classroom en gamification wordt technologie gebruikt om leerlingen te ondersteunen bij het leerproces. Dit brengt ook met zich mee dat docenten ander soort vaardigheden eigen moet worden gemaakt, zodat zij goed kunnen omgaan met ICT.

Link: lees het hier

SURF heeft recentelijk geen nieuw trendrapport uitgebracht. De meeste recente rapporten zijn echter relatief kortgeleden uitgekomen en trends gaan altijd over een langere periode. Zodoende is de keuze gemaakt deze weer toe te voegen aan het overzicht. Deze publicatie komt tot stand door een samenwerking tussen experts op beide gebieden. In het rapport is vanzelfsprekend veel aandacht voor technologie. SURFnet verdeelt de onderstaande trends in 3 categorieën: didactische verrijking, organiseren van flexibiliteit en adaptief leren.

Didactische verrijking

Virtual Reality: Virtual Reality is langzamerhand niet meer weg te denken uit onze maatschappij: steeds meer bedrijven en organisaties maken er gebruik van en ook binnen het onderwijs is er steeds meer aandacht voor. Het biedt veel mogelijkheden, zoals een andere plek of het lichaam van binnen bekijken.

Serious Gaming: Spellen waardoor je doelbewust iets leert, dat zijn serious games. Door games hebben we de mogelijkheid om alle situaties na te bootsen en daardoor kunnen we op een handige manier dingen leren. Dit kan gaan over opereren, het bouwen van een gebouw of het nadenken over maatschappelijke vraagstukken. Games worden steeds vaker als leermiddel ingezet.

Gamification: Games bieden onder andere de mogelijkheden voor feedback en beloningen, door bijvoorbeeld gebruik te maken van badges. Het kan helpen een motiverende leeromgeving neer te zetten. Er is voor dit gegeven dan ook steeds meer aandacht, wat je bijvoorbeeld ziet aan de populariteit van apps als Kahoot en Socrative.

Internet of Things: Apparaten staan steeds meer met elkaar in verbinding, wat wordt omschreven met de term Internet of Things (IoT). Onze technologie wordt hierdoor slimmer en zo behulpzamer. Dit is handig, maar stelt ons ook voor het volgende vraagstuk: wat moeten we onze leerlingen leren?

Organiseren van flexibiliteit

Het virtuele klaslokaal: Leren gebeurt altijd en overal. Het gaat dus niet alleen om een fysieke ruimte binnen een schoolgebouw. Het virtuele klaslokaal wordt zo steeds belangrijker. Tools als Google Classroom, Edmodo en andere elektronische leeromgevingen (ELO's) zijn hier voorbeelden van.

De student is eigenaar van zijn online identiteit: Zijn leerlingen wel mediawijs? Er komt met de opkomst van de digitale maatschappij steeds meer aandacht voor mediawijsheid in de klas. Leerlingen zijn vaak een stuk vaardiger dan dat wordt gedacht, maar tegelijkertijd zijn er ook vlakken waarop zij veel kunnen leren. Wat komt er bijvoorbeeld naar voren als je jezelf zoekt via Google?

Digitale badges en microcredentialing: Badges zijn een handige vorm om feedback te geven. Zo kunnen badges ook wel gezien worden als mini-certificaten (microcredentialing). Het onderwijs wordt zo opgedeeld een overzichtelijke, behapbare brokken met leerdoelen. Apps als ClassDojo kunnen hier goed bij helpen.

Via open pedagogie naar open onderwijs: De mogelijkheden om onderwijsmateriaal te delen en hergebruiken groeien voortdurend. Er komen steeds meer platformen waar materiaal gedeeld wordt (denk ook aan instructievideo's op YouTube) of waar geleerd kan worden, zoals massive online open courses (MOOC's). Zo kunnen leerlingen meer de regie nemen over hun eigen leerproces.

Adaptief leren

Persoonlijke leeromgeving: Een persoonlijke leeromgeving is de digitale thuisbasis van leerlingen. Het is een combinatie van tools en applicaties waarin leerlingen al hun onderwijs regelen. Een laptop met een portfolio, apps, website etc. Een persoonlijke leeromgeving wordt steeds makkelijker om te gebruiken. Aan het hebben van een eigen device zitten zowel voor- als nadelen.

Adaptieve leeromgeving: Door de technologische én pedagogische ontwikkelingen hebben we steeds meer de mogelijkheid om een leeromgeving adaptief te maken. Waarom a tot z doorlopen als je 'bcd' al beheerst? Waar heb je als leerling behoefte aan? Adaptief onderwijs is een belangrijk gegeven bij gepersonaliseerd leren.

Learning Analytics: We hebben steeds meer (digitale) data van onze leerlingen, denk bijvoorbeeld maar aan alles wat in system als Magister of SOMtoday staat. Van deze data wordt steeds meer gebruik gemaakt om het meer gepersonaliseerde onderwijs vorm te geven. Learning analytics is groot en wordt steeds groter. Meer achtergrondinformatie hierover kun je hier vinden.

Digitaal toetsen en learning analytics: De Centrale Examens worden steeds vaker digitaal afgenomen. Ook worden toetsen steeds vaker digitaal afgenomen. Behalve dat tools voor digitale toetsen opties bieden zoals vragen automatisch nakijken en directe feedback geven, zorgt het er vaak ook voor dat data goed gebruikt kan worden om leerlingen beter te ondersteunen bij het leerproces.

Kunstmatige intelligentie: Siri (Apple), Google en andere techbedrijven zetten steeds actiever in op kunstmatige intelligentie: apparaten denken met ons mee. Denk hierbij een reminder van een afspraak of de verkeerssituatie op de weg, maar ook verder dan dat: bijvoorbeeld je telefoon die op spraak reageert en vervolgens dingen voor je opzoekt. Kunstmatige intelligentie staat nog in de kinderschoenen, maar zal naar verwachting stap voor stap een steeds grotere rol gaan spelen binnen het onderwijs.

Ook interessant...

Andere interessante artikelen, rapporten en boeken die gaan over onderwijsontwikkelingen:

# data[].attributes.attachment_link.title
De onderwijstrends voor 2019 - 2020 - Vernieuwenderwijs

# data[].attributes.attachment_link.description
Het schooljaar zit er bijna op. Het is langzamerhand tijd om naar het volgende schooljaar te kijken. Welke ontwikkelingen gaan binnen en rondom de lessen een rol spelen het komende jaar? Wat zijn volgens rapporten de trends en hypes van de komende tijd?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
APA Geplaatst op 1 juni 2014
Kerpel, A. (2014). Onderwijs- en schoolontwikkeling.
Geraadpleegd op 20-01-2020,
van https://wij-leren.nl/onderwijs-schoolontwikkeling.php
Geschiedenis

In het verleden was het klassikale onderwijs met een uniforme aanpak gebruikelijk. Aan het begin van de twintigste eeuw kwam daar verandering in. Onderwijsvernieuwers, zoals Helen Parkhurst, Celestin Freinet en Maria Montessori, stelden het individuele kind meer centraal. Er werd steeds meer gezocht naar gelijke kansen voor alle leerlingen.

De inbreng van de overheid werd steeds groter. Aan het begin waren het vooral veranderingen in de structuur van de school. Een voorbeeld daarvan is de totstandkoming van de basisschool. Sinds het einde van de twintigste eeuw zijn het meer inhoudelijke en didactische wijzigingen. De politiek let ook scherp op de onderwijskwaliteit en de aandacht voor burgerschap, achterblijvers en getalenteerde kinderen.

Maatschappelijke invloeden

Scholen blijven veranderen, dat komt omdat ze midden in de samenleving staan. Onderwijsveranderingen zijn direct gelinkt aan ontwikkelingen in de maatschappij, de cultuur en de wetenschap. Onderwijsontwikkeling omvat het blijvend werken aan kwaliteitsverbetering en het doorvoeren van kleine of grote wijzigingen. Soms stuurt de overheid deze veranderingen aan, maar de school zelf kan ook het initiatief nemen.

Veranderingen doorvoeren

Bij het doorvoeren van veranderingen is het belangrijk om rekening te houden met de volgende zaken:

De strategie. Daarbij gaat het om de kernwaarden en de doelen die de school wil realiseren.

De structuur. Dit behelst de verdeling van taken en verantwoordelijkheden.

De cultuur. Dit is het totaal van gedragingen, overtuigingen, mogelijkheden en ervaringen.

Het leervermogen van de teamleden en de organisatie. Dit heeft te maken met de competenties van de leerkrachten, maar ook door de schoolcultuur. Openheid ten opzichte van nieuwe ontwikkelingen is belangrijk.

Leiderschap. Om het proces goed te laten verlopen, zijn bepaalde leiderschapskwaliteiten nodig. Voorbeelden hiervan zijn: een duidelijke visie, openheid en het goed kunnen communiceren en omgaan met weerstanden.

Duurzame veranderingen

Veel onderwijsvernieuwingen mislukten, omdat de invoering te oppervlakkig was. Het is van belang dat de leerkrachten kennis hebben van de achtergronden van de wijziging en dat ze veel betrokken zijn bij het proces. Er zijn een aantal voorwaarden, waaraan voldaan moet zijn om een onderwijsvernieuwing te laten slagen. Elk teamlid moet:

Overtuigd zijn van de noodzaak van de vernieuwing.

Bereid zijn om te veranderen en vertrouwen hebben in de situatie.

Bereid zijn om zich te verdiepen in de diverse oplossingen.

Willen luisteren en zich kunnen uitspreken.

Op een lijn zien te komen met de andere teamleden.

Anderen steunen in de realisatie van de onderwijsvernieuwing.

Ouders

Sinds de invoering van de ouderparticipatie is de rol van ouders bij onderwijsontwikkeling ingrijpend veranderd. Ze kunnen nu meedenken, meepraten en zelfs betrokken zijn bij het nemen van besluiten. Het is onmogelijk om onderwijsontwikkelingen te realiseren zonder de betrokkenheid van ouders. Ouders kunnen er op verschillende manieren bij betrokken worden:

Ze kunnen geïnformeerd worden via een nieuwsbrief, schoolkrant of bijeenkomst.

Ze kunnen meedenken en meepraten in bijeenkomsten.

Ze kunnen meebeslissen via de medezeggenschapsraad.

Recente ontwikkelingen

Literatuur

Alkema, E. e.a. (2011) Meer dan onderwijs, Assen: Uitgeverij Van Gorcum

Korthagen, F. en Langewerf, B. (2008) Leren van binnenuit. Onderwijsontwikkeling in een nieuwe tijd. PM Professioneel. Uitgeverij Nelissen.

Stevens, L. (1997) Overdenken en doen, Den Haag: PMPO .

Stevens, L. (2002) Zin in leren. Antwerpen/Apeldoorn: Garant.
Kerpel, A. (2014). Onderwijs- en schoolontwikkeling.
Geraadpleegd op 20-01-2020,
van https://wij-leren.nl/onderwijs-schoolontwikkeling.php

# data[].attributes.attachment_link.description
APA Geplaatst op 1 juni 2014 Kerpel, A. (2014). Onderwijs- en schoolontwikkeling. Geraadpleegd op 20-01-2020,van https://wij-leren.nl/onderwijs-schoolontwikkeling.php In het verleden was het klassikale onderwijs met een uniforme aanpak gebruikelijk. Aan het begin van de twintigste eeuw kwam daar verandering in. Onderwijsvernieuwers, zoals Helen Parkhurst, Celestin Freinet en Maria Montessori, stelden het individuele kind meer centraal.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
NMC Horizon publiceerde onlangs een preview van het NMC Horizon Rapport 2014. In het rapport schetst de organisatie elk jaar trends en ontwikkelingen met betrekking tot onderwijs en technologie. Ook vind je in het rapport voorspellingen over deze ontwikkelingen op de korte, middellange en lange termijn. We lichten er de vijf belangrijkste voor je uit.
1) Sociale Media
Sociale media waren de afgelopen jaren al een hot topic binnen het onderwijs. Ze bieden een handig platform voor leerlingen en docenten om eenvoudig ideeën en informatie te delen, met elkaar in gesprek te gaan en elkaars werk te beoordelen. Horizon verwacht dat sociale media de wijze waarop scholen en leerlingen met elkaar communiceren op de korte termijn grondig gaan veranderen. Flipping the classroom is een bekend voorbeeld van innovatief gebruik van sociale media in het onderwijs. Hierbij wordt onder andere het platform YouTube ingezet door de docent om kennis door middel van video te delen.

2) Online Learning
Een trend die volgens Horizon binnen nu en twee jaar een belangrijke verandering in het onderwijs kan betekenen is leren in online leeromgevingen. Leerlingen zitten in hun vrije tijd veel op het internet. Voor scholen een mooie kans om leerlingen beter te leren (samen)werken binnen online netwerken, door hen sterke digitale vaardigheden bij te brengen en goede online leeromgevingen aan te bieden. Op de korte termijn verwacht Horizon nieuwe hybride onderwijsvormen waar leerlingen vooral online leren en slechts voor bepaalde activiteiten de school bezoeken. Opgemerkt wordt overigens dat het nog wel even duurt voordat online leren als 'natuurlijk' wordt ervaren.

3) Creator Society
Volgens Horizon gaan we dankzij de mogelijkheden van digitale media binnen vijf jaar richting een 'creator society' waarin we niet meer alleen consumeren, maar steeds vaker zelf onze producten maken. Als voorbeelden hiervan noemt het rapport onder andere user generated-video's, zelf gepubliceerde eBooks, gepersonaliseerde domeinen en de Maker Movement. Het onderwijs kan aan deze ontwikkeling bijdragen door aandacht te hebben voor kritisch denken, mediacreatie, ontwerpen en ondernemerschap.

4) Data-Driven Learning
Een andere trend waarvan verwacht wordt dat het binnen vijf jaar een verandering teweeg gaat brengen is het gebruik van Big Data in het onderwijs. Met behulp van LMS-en kan op grote schaal data over de ontwikkeling van leerlingen worden verzameld en geanalyseerd. Dit maakt niet alleen het leerproces en verbeterpunten voor onderwijs inzichtelijker, maar biedt ook mogelijkheden voor Personalized Learning. Met name in de Verenigde Staten vinden al diverse (pilot)projecten plaats rond Big Data en Personalized Learning.

5) Virtuele Assistenten
Volgens het Horizon-rapport is het inzetten van virtuele assistenten in het onderwijs een langetermijnontwikkeling. Vroege voorbeelden hiervan zijn inmiddels al te zien in smart devices waar je door middel van spraakherkenning je telefoon of tablet (simpele) opdrachten kunt laten uitvoeren. Horizon verwacht dat binnen nu en vijf jaar de traditionele muis en keyboard plaats gaan maken voor spraakherkenning en bewegingssensoren. Hierdoor kunnen leerlingen op een natuurlijkere wijze met digitale media interacteren en wordt de deur voor virtuele assistenten geopend.
Welke van deze vijf mogelijke ontwikkelingen met betrekking tot technologie in het onderwijs zie jij als een zeer belangrijke ontwikkeling?

# data[].attributes.attachment_link.title
Onderwijs en technologie: 5 belangrijke ontwikkelingen | Onderwijs van Morgen

# data[].attributes.attachment_link.description
NMC Horizon publiceerde onlangs een preview van het NMC Horizon Rapport 2014. In het rapport schetst de organisatie elk jaar trends en ontwikkelingen met betrekking tot onderwijs en technologie. Ook vind je in het rapport voorspellingen over deze ontwikkelingen op de korte, middellange en lange termijn.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hoe kan de rol van educatieve technologie eruit zien in een verregaand gedigitaliseerde samenleving? Vijf aspecten van de opkomst van techniek in de klas.

1. De meeste leerlingen over tien tot vijftien jaar krijgen hulp in de vorm van een persoonlijke, digitale leerassistent. Dat verwachten althans bestuurders en topmanagers van de overheid, onderwijsinstellingen, technologiebedrijven en maatschappelijke organisaties, zo blijkt uit een recent onderzoek van de Stichting Toekomst der Techniek. Zo'n leerassistent geeft op basis van kunstmatige intelligentie feedback over het leerproces en helpt bij het leren.

2. Met de komst van gepersonaliseerde leerprogramma's is het klassikale model niet langer vanzelfsprekend. Toch is sociaal leren ook erg belangrijk, stelt Fleur Prinsen, lector digitale didactiek aan de Hogeschool Rotterdam. Wel zijn contactmomenten met leerlingen op een veel betere manier te benutten dan voor traditionele kennisoverdracht, waarbij de docent praat en de studenten luisteren. Dat kan bijvoorbeeld ook met kennisclips, liefst interactieve, waarbij tussendoor ook vragen worden gesteld.

3. Een robot zal de plaats van een docent niet kunnen innemen, denken deskundigen. 'Een robot kan kleuters een verhaaltje voorlezen, eindeloos opnieuw, maar hij ziet niet of Pietje het snapt', zegt bijvoorbeeld Eliane Segers, hoogleraar leren en technologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

4. Uit onderzoek blijkt dat handmatig schrijven de hersenontwikkeling stimuleert en typen niet. Bovendien blijven handgeschreven aantekeningen beter in het geheugen hangen. Daarnaast leer je beter als je leest van papier van een scherm. Toch denken bestuurders en topmanagers uit de onderwijssector dat het papieren lesmateriaal nog voor 2030 zal verdwijnen.

5. Een grote misvatting is dat de huidige generatie digital natives niet zou hoeven leren om te gaan met technologie. 'Weten hoe je een tablet moet bedienen, is iets heel anders dan goed kunnen leren met behulp van een tablet', zegt Segers. 'Ook het vinden en beoordelen van informatie op internet is iets wat je niet automatisch kunt.' Digitale geletterdheid is dus een vaardigheid die kinderen van jongs af aan moet worden bijgebracht.

HET VOLLEDIG VERHAAL OVER TECHNOLOGIE IN HET ONDERWIJS LEZEN?

Wil je het volledige verhaal over technologie in het onderwijs uit het augustusnummer van De Ingenieur lezen? Koop dan de digitale versie voor € 7,50, of neem - met een flinke korting van 25 % - een digitaal jaarabonnement van 12 nummers voor € 69,-.

Beeld: Wavebreakmedia/Depositfiles
Vond je dit een interessant artikel, abonneer je dan gratis op onze wekelijkse nieuwsbrief.
Please enable JavaScript to view the comments powered by Disqus.
Print dit artikel

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe technologie het onderwijs kan verrijken

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe kan de rol van educatieve technologie eruit zien in een verregaand gedigitaliseerde samenleving? Vijf aspecten van de opkomst van techniek in de klas. De meeste leerlingen over tien tot vijftien jaar krijgen hulp in de vorm van een persoonlijke, digitale leerassistent.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Technologische ontwikkelingen hebben de afgelopen jaren een enorme invloed gehad op onze maatschappij en ook op het onderwijs. De mogelijkheden om te kunnen communiceren en de hoeveelheid beschikbare informatie zijn in korte tijd enorm toegenomen. Het aantal ontwikkelingen is enorm. In dit artikel drie belangrijke trends en tips wat je hiermee zou kunnen in jouw lessen.

Toename informatie en beschikbaarheid

Met de enorme toename van informatie en de beschikbaarheid ervan, wordt het belangrijker voor kinderen (maar ook voor volwassenen) om slim te zoeken naar bruikbare en juiste bronnen. De grootste valkuil bij het zoeken naar informatie is blind vertrouwen op zoekmachines zoals Google of Bing. Deze zoekmachines tonen bronnen op basis van de zoektermen die men invoert en gebruiken hierbij eerder zoekgedrag van de gebruiker om resultaten te tonen. Het is dus van belang dat juiste zoektermen worden gebruikt en er verder gekeken wordt dan de eerste 10 resultaten die een zoekmachine toont.

Enkele tips voor het zoeken van informatie op internet:

Start met Wikipedia. Hoewel Wikipedia niet als betrouwbare bron beschouwd mag worden (het is een open encyclopedie waar dus ook foutieve informatie geplaatst kan worden), is het een goede start voor het verkennen van een onderwerp. Er worden vaak betrouwbare bronnen genoemd en het maakt leerlingen bekend met de terminologie van een onderwerp.

Laat leerlingen een lijst met zoekwoorden opstellen voordat zij online gaan zoeken en begeleid hen hierbij. Dit zorgt ervoor dat zij een goed startpunt hebben waarmee zij op zoek kunnen gaan naar juiste informatie.

Leer de leerlingen kritisch te kijken naar de afzender. Van wie is deze bron? Wie is de auteur en kun je zeggen dat de website betrouwbaar is.

Zelf informatie creëren op internet

Het internet heeft het mogelijk gemaakt voor leerlingen om op een laagdrempelige manier zelf een bijdrage te leveren aan de informatie op internet. Zij kunnen zelfgemaakt materiaal eenvoudig online beschikbaar maken, samen met anderen of individueel. Dit biedt mooie kansen voor het onderwijs op het gebied van bijvoorbeeld samenwerken, monitoren van leerproces, feedback geven, creativiteit en kritisch denken en er is vast nog veel meer te bedenken.

Leerlingen van nu zijn meer veel van de leraren gewend om online te publiceren. Veel van hen doen dit dagelijks op een informele manier via sociale media zoals Facebook, Twitter of een eigen blog. Laat leerlingen ook de lol en het nut van deze media ervaren op school.

Twee voorbeelden van middelen die gebruikt kunnen worden om leerlingen te laten publiceren op internet, die goed passen bij de onderwijspraktijk.

Blogs - zijn een eenvoudige manier om korte of langere teksten te publiceren. Kunnen gebruikt worden als een soort dagboek van de klas, maar blogs zijn ook erg geschikt voor het publiceren van korte verhalen, beschouwingen. Sommige scholen geven leerlingen de mogelijkheid om op de schoolwebsite een blog bij te houden met een leerlingredactie.

Wiki's - Het is mogelijk om een eigen Wiki op te zetten (http://www.wikispaces.com/) Waar leerlingen digitaal een project verslag kunnen maken. Een digitaal Wiki verslag biedt interessante mogelijkheden voor in de klas zoals koppelingen naar bronnen of onderdelen van het verslag. Voor de leraar is het gehele proces te volgen, van begin tot eind kan een leraar zien welke bijdrage eenieder levert, hoe er gecommuniceerd wordt en welke aanpassingen leerlingen doen. Dit maakt het mogelijk om niet (alleen) het eindresultaat te beoordelen, maar ook het proces.

Mobiele telefoons in de klas

Dat leerlingen een mobiele telefoon meenemen naar school is intussen al lang geen uitzondering meer. Veel leraren worstelen ermee dat het voor afleiding zorgt en zouden de telefoons liever kwijt dan rijk zijn in de klas. Begrijpelijk, want leerlingen die elke minuut op hun schermpje kijken zijn niet 'bij de les'.

Beschouw het eens als een gegeven dat de telefoons voorlopig niet zullen verdwijnen uit het klaslokaal en probeer eens te bedenken hoe je er in de les gebruik van zou kunnen maken dat deze telefoons er nu eenmaal zijn.

Enkele voorbeelden van gebruik van telefoons in dienst van het onderwijs:

Laat leerlingen foto's maken van dieren, planten of plaatsen buiten de school binnen een bepaald lesthema en bespreek deze in de klas. Door ze na te laten denken over eigen voorbeelden worden ze actiever betrokken bij het onderwerp, dankzij eigen inbreng en hiermee invloed op de lesinhoud.

Laat leerlingen de uitleg van een opdracht eens uitbeelden en opnemen als korte video in plaats van het opschrijven en toon deze op het digibord. Je zult versteld staan van de creativiteit die leerlingen hierbij laten zien.

Wanneer leerlingen over Smatphones beschikken kun je antwoorden op opdrachten 'verstoppen' achter QR (Quick Response) codes. Dit zijn een soort streepjescodes die je zelf eenvoudig kunt maken en printen (bijvoorbeeld op: http://qrcode.kaywa.com/) Wanneer leerlingen deze scannen met hun telefoon, worden ze direct verwezen naar een webpagina of tekst.

De inspiratie voor dit artikel komt uit: "Spotlight on Technology in Education" (Harvard Education Press, 2011) een verzameling van eerder gepubliceerde artikelen over Technologie en Onderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.title
De impact van technologie op ons onderwijs - Onderwijs Maak Je Samen

# data[].attributes.attachment_link.description
Technologische ontwikkelingen hebben de afgelopen jaren een enorme invloed gehad op onze maatschappij en ook op het onderwijs. De mogelijkheden om te kunnen communiceren en de hoeveelheid beschikbare informatie zijn in korte tijd enorm toegenomen. Het aantal ontwikkelingen is enorm. In dit artikel drie belangrijke trends en tips wat je hiermee zou kunnen in jouw ...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
PiP 106 (december '18) bevat een artikeldrieluik naar aanleiding van het boek 'Leven zonder school' van Johan van Eeckhout en Freddy Bonnu. Na een inleiding door deze auteurs geven Joop Berding en Saskia van Oenen commentaar op het boek. Joop Berding waardeert de onderwijskritiek erin, maar niet de alternatieven. Saskia van Oenen sluit zich deels bij Berding aan, maar neemt het op voor buitenschools leren en radicale geluiden over onderwijs en opvoeding. Ter afronding van de discussie hieronder een reactie van Johan van Eeckhout.

Antipedagogie en ontscholing: de wereld volgens Joop Berding e.a.
Met plezier heb ik als mede-auteur van Leven zonder school de bijdragen gelezen in het drieluik over 'School en opvoeding'. Met nog meer plezier kruip ik zelf in de pen om hier en daar een kanttekening te plaatsen bij de bijdrage van Berding aan deze belangrijke discussie. Joop Berdings kritiek legt de vinger op een aantal breuklijnen die het verschil tussen scholing en ontscholing en pedagogie en antipedagogie verduidelijken. Vooreerst een rechtzetting: Leven zonder school geeft geen alternatieven voor de school, zoals in de inleiding tot het drieluik wordt gesteld. De school haalt kinderen weg uit de wereld. Wie de schoolpoorten opent en hun terug toegang geeft tot die wereld heeft enkel een hindernis weggenomen. De wereld, het leven als alternatief voor de school... het zou vooral aantonen hoezeer de schoolse realiteit onze blik heeft verengd. Niemand zou zeggen dat de oceaan een alternatief is voor het dolfinarium.
Scholing of ont-scholing: andere werelden
Berding is met name verontwaardigd over de uitdrukking van een moeder: '... de enige wereld die ik ze [mijn kinderen] op een integere manier kan tonen, is mijn wereld.' Volgens Joop verraadt deze ene zin het grootste probleem met het voorstel van ontscholing. Het zou kinderen veroordelen tot een bekrompen horizon. Deze zin bevat inderdaad de breuklijn tussen scholing en ont-scholing: echter niet op de manier die Berding schetst. Ont-scholing gaat er inderdaad van uit dat twee mensen elkaar enkel kunnen introduceren in hun eigen wereld. Dat geldt voor zowel volwassenen als voor kinderen. Die wereld is opgemaakt uit eigen ervaringen, een eigen achtergrond, eigen smaak en interesse en ook elementen die schijnbaar gedeeld, maar bij nader inzicht toch zeer uniek gekleurd zijn. Wanneer ik iemand leer kennen die me zegt dat hij me kan binnenleiden in onze wereld, ben ik op mijn hoede: deze man kent me niet en toch beweert hij me als een gps de weg te kunnen tonen doorheen dat unieke landschap? Anders is het wanneer diezelfde man me zou zeggen: 'Hey, dit is mijn wereld, jij hebt de jouwe: heb je zin om de kaarten naast elkaar te leggen en te kijken of we elkaar kunnen verder helpen?' Daarna zouden we kunnen zeggen dat we de overlap van onze werelden ten dele hebben verkend en die kunnen we dan onze wereld noemen. Hoewel die niet los van ons bestaat natuurlijk. Berding zegt wel onze wereld, maar eigenlijk bedoelt hij de wereld. Als ik iemand ontmoet die me zegt dat hij me zal inleiden in dé wereld, schiet de filosoof in mij wakker: kijk Joop, óf die wereld is opgebouwd uit de jouwe en de mijne en ondanks het feit dat de optelsom daarvan eigenlijk niet écht bestaat, noemen we die optelsom toch - voor de gemakkelijkheid - dé wereld. Goed, maar dan kan jij er niet zomaar de gepriviligeerde representant van zijn, ik heb daar dan evenzeer het recht toe. In het andere geval beweer je wel degelijk dat jij me zal inleiden in jouw wereld, waarvan jij vindt dat die meer bestaansrecht, een hoger waarheidsgehalte heeft dan de mijne. Dan vraag ik me af wat het statuut is van die wereld die ik tot dan bewoond heb, de kennis en de ervaringen die ik erin opdeed, de relaties die ik erin onderhoud... Zijn die onecht, onwaar? Joop, ik voel me door jou niet geacht in dat geval. Je ziet zo dat ook kinderen die minachting gewaarworden wanneer ze dag-in-dag-uit op die betweterige manier worden benaderd. De onderwijzer representeert een gesloten culturele orde, hij is de poortwachter in Kafka's Voor de wet. De kinderen (en volwassenen) moeten voor hem hun eigen wereld afleggen en de dictaten van die orde leren debiteren, maar ook geloven.

Hoe zit het dan met ontscholing? Natuurlijk is er ook binnen dat perspectief een erfenis (cultureel, historisch, economisch etc.). Deze wereld van dingen, opvattingen en relaties treft iedere nieuwkomer aan. Alleen is die orde niet gesloten en moet die niet klakkeloos worden aangenomen. Aangezien die erfenis het resultaat is van de inspanningen van concrete mensen en hun wereld, kan ik haar met mijn wereld ontmoeten: vaak zal ik haar waardevol vinden en mijn wereld ermee verrijken, maar ik kan en mag haar ook huichelachtig vinden en in vraag stellen, of mijn wereld (ervaring/kennis) eraan toevoegen of nog: die erfenis weigeren omdat ze beweert dat mijn bijdrage er niet toe doet. Ontscholing ontzegt ons dus niet de toegang tot beschaving of cultuur, maar ze neemt er de schijn van onaantastbaarheid van af en erkent dat elke levende cultuur het met de bijdrage van levende kinderen en volwassenen moet doen. Kleine voetnoot: de leerkracht is voor Berding blijkbaar niet meer dan een medium dat de culturele orde overdraagt zonder er zijn smaak en zijn draai aan mee te geven, dat wil zeggen er eveneens zijn wereld van te maken. Dan vind ik het pleidooi van de ontscholers - de keuze enkel je eigen wereld te vertegenwoordigen - meer integer. Bovendien: hoe meer werelden, hoe meer vreugd, rijkdom, tolerantie et cetera. De bekrompen horizon dient zich pas aan wanneer we allemaal over dezelfde kam geschoren worden: precies wat de school doet.
Pedagogie of antipedagogie: opvatting of praktijk
Berding schuift de auteurs een mythische opvatting van het 'zelf' in de schoenen. Een opvatting die ervan uitgaat dat het 'zelf'[1] altijd goed is en zich zonder weerstand aan de wereld zou moeten kunnen opleggen. De auteurs zouden hier een vrijgeleide geven aan de 'tirannie (sic) van het kind'.[2] Hier komt Joop echt goed op gang, maar hij bekritiseert nauwelijks nog Leven zonder school, maar wel zijn weinig onbevangen lezing ervan. Het boek hemelt het gezin bijvoorbeeld helemaal niet op en er wordt ook niet gesteld dat wat iemand doet er helemaal niet toe doet of dat een begeleider zomaar eender wat over zijn of haar kant moet laten gaan. Wél wordt er gepleit voor een onbevangen omgang met kinderen (en andere mensen). De pedagogie stelt dat er voor de omgang met kinderen een bijzondere wetenschap nodig is. De antipedagogie die wij voorstaan, zegt dat relaties tussen 'kinderen' en 'volwassenen' niet wezenlijk verschillen van andere (zorg)relaties en dat die relaties dus worden gevormd door de twee partijen die er deel van uitmaken, de twee werelden, remember?

In duisterder tijden waren er mensen die rassentheorieën voorstonden en ervan overtuigd waren dat die wetenschap cruciaal was voor het welvaren van alle rassen en hun onderlinge relaties. Ze wijdden serieuze publicaties aan de sociale plaats van de zwarte, zijn typische fysionomie et cetera. Zwarten werden beschouwd als minderwaardig, lui, beestachtig. Dankzij moedige strijdbewegingen werd dergelijke onzin naar de prullenmand van de geschiedenis verwezen. In de plaats kwam er niet zelden een andere opvatting over 'zwarten' bovendrijven: ze waren kunstzinnig, sterk, natuurlijk, spontaan, onschuldig.

Zowel de ene als de andere opvatting minacht concrete individuen met een donkere huidskleur, die altijd een unieke samenstelling van eigenschappen zijn. Veel zwarten geven dit ook aan: ze voelen zich niet minder miskend door de racistische afwijzing als door de geromantiseerde toenadering.

De antipedagogie die de auteurs voorstaan, stelt tegenover deze positieve of negatieve opvattingen over (de omgang met) kinderen, de concrete realiteit van twee unieke mensen die zich tegenover elkaar moeten leren verhouden. Natuurlijk is dat geen ontkenning van de weerstand, de moeilijkheden en de uitdagingen die dergelijke relaties kenmerken. De visie dat een ouder of leerkracht beter dan het kind weet wat goed voor hem of haar is, lijkt eerder de weerstand uit de weg te gaan en te neutraliseren. In de antipedagogische relatie staat 'tegenover' (of in een ander geval: naast) het 'ik wil' van een kind het 'ik wil' van een volwassene, je voelt de wrijving in dat geval, maar er zijn, zoals in volwassen relaties, verschillende uitkomsten mogelijk. De pedagogische relatie die Berding voorstaat, sluit dat soort van oprechte relaties en spanningen uit: het kind dat zijn wil uitdrukt, leert niet dat die wil de confrontatie of ten minste de ontmoeting met andere wilsuitingen moet aangaan. Het leert dat volwassenen in dat geval het zwaktebod van de autoriteit kiezen: ik ben hier de ouder dus...

We lijken dus een bepaald patroon te ontwaren: de ontscholers pleiten ervoor om het kind te ontmoeten als een 'wereld op zich', net zoals we dat in het betere geval doen wanneer we een volwassene op voet van gelijkwaardigheid (dat wil zeggen vanuit een radicale erkenning van zijn eigenheid) ontmoeten. Omdat die wereld uniek is, kan dit kind een unieke bijdrage leveren aan de 'erfenis van de mensheid'. Dat veronderstelt ook dat het de voor hem of haar onverteerbare aspecten van die erfenis kan weigeren te slikken. Zo ontstaat dan een rijk en divers samen-leven, dat door iedereen die er deel van uitmaakt wordt gevormd.

De positie van de pedagogen en de voorstanders van de school is dat de nieuwkomers zich moeten aanpassen aan de objectieve, ware, niet of slechts na uitgebreide opleiding in vraag te stellen erfenis (cultuur, beschaving). Die aanpassing vraagt dat ze hun wereld afleggen en/of in overeenstemming brengen met de gevestigde orde. Aan hen om de vraag te beantwoorden hoe die orde is ontstaan. Allicht niet door de unieke bijdrage van rebelse en eigenzinnige kinderen en volwassenen. Of toch?

Johan Van Eeckhout

# data[].attributes.attachment_link.description
PiP 106 (december '18) bevat een artikeldrieluik naar aanleiding van het boek 'Leven zonder school' van Johan van Eeckhout en Freddy Bonnu. Na een inleiding door deze auteurs geven Joop Berding en Saskia van Oenen commentaar op het boek. Joop Berding waardeert de onderwijskritiek erin, maar niet de alternatieven.

# data[].attributes.attachment_link.description
De jongens en meisjes op de nieuwe islamitische basisschool Al Arqam in de Utrechtse wijk Leidsche Rijn krijgen gescheiden gymles. Dat staat in het schoolprofiel op de website. De lokale PVV eist opheldering.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dat stellen de PO-Raad en Vereniging Hogescholen, die de basisscholen en de lerarenopleidingen vertegenwoordigen in een brief aan de Tweede Kamer. Maandag wordt in een rondetafelgesprek een wetsvoorstel van de SP besproken waarin wordt voorgesteld om alle basisscholen te verplichten ieder kind wekelijks drie lesuren bewegingsonderwijs te geven door een vakleerkracht -een daarvoor opgeleide gymjuf of -meester.

Onvoldoende gymzalen

De PO-raad en de Vereniging Hogescholen vinden dat men zich niet moet blindstaren op het effect van meer lesuren door uitsluitend vakleerkrachten. Bovendien zijn er praktische bezwaren. Anko van Hoepen, vicevoorzitter van de PO-Raad: „Zo zijn er onvoldoende gymzalen beschikbaar, moeten kinderen soms ver reizen naar een gymles wat veel tijd kost en ten koste gaat van andere vakken. In dunbevolkte gebieden kunnen scholen bovendien niet altijd een vakleerkracht vinden. Ook groepsleerkrachten met een brede bevoegdheid kunnen goede gymlessen geven."

Afname beweging schoolgaande jeugd

Maandag wordt tevens het advies 'Plezier in bewegen' gepresenteerd. Drie raden, de Nederlands Sportraad (NLsportraad), de Onderwijsraad en de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) hebben de handen inéén geslagen naar aanleiding van de vele onderzoeksresultaten en praktijksignalen die wijzen op een afname van sport en bewegen onder de schoolgaande jeugd. „Dit heeft verregaande gevolgen: niet alleen voor de gezondheid van de kinderen en jongeren, maar ook voor hun kansen in het onderwijs." De raden maken maandag bekend wat er van scholen mag worden verwacht op het gebied van sport en bewegen en wat daar voor nodig is.

Een op de zeven te zwaar

Eén op de zeven kinderen in ons land is te zwaar. De organisatie Jongeren op gezond gewicht (JOGG) richt zich sinds enkele jaren op door de PO-raad en de Vereniging Hogescholen gewilde 'maatschappelijke betrokkenheid'. Buurt, scholen, bedrijven, gemeenten, kinderen en ouders werken daar samen aan een gezondere jeugd. Het werpt vruchten af, maar het gaat langzaam. Bijna 140 gemeenten en 1306 sportverenigingen nemen deel aan JOGG en bij 24 gemeenten is sprake van daling van overgewicht.

# data[].attributes.attachment_link.description
Om kinderen in ons land te laten meer te laten bewegen en hen gezonder en beweegvaardiger te maken, is het niet voldoende om het aantal gymlessen van twee naar drie uur te verlengen. Niet alleen het onderwijs, maar de hele samenleving moet zijn best voor meer beweging van de Nederlandse jeugd doen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Om het rekenniveau van scholieren op te krikken, werd vijf jaar geleden een landelijke rekentoets ingevoerd. Vwo'ers moesten minstens een 5 halen om te kunnen slagen. De 'afrekentoets', zoals hij al gauw door het leven ging, sneuvelde na felle kritiek.

Scholen moeten voortaan een rekentoets opnemen in het zogenoemde schoolexamen, schrijven verantwoordelijk ministers Arie Slob en Ingrid van Engelshoven. Dat examen bepaalt samen met het centraal eindexamen of een scholier een diploma krijgt. Voor de nieuwe schooltoets moet een scholier minstens een 4 halen om te kunnen slagen.

Wie volgend jaar al eindexamen doet, krijgt nog niet met de nieuwe schooltoets te maken. Datzelfde geldt voor mbo'ers die al aan hun opleiding zijn begonnen.

Scholen kunnen kiezen voor één toets, een reeks toetsen of een andere manier om de rekenvaardigheid van hun leerlingen te beoordelen. Scholen die nog geen eigen toets hebben, kunnen de 'oude' nog blijven gebruiken.

Ook de nieuwe opzet is niet definitief. Er wordt gewerkt aan nieuwe richtlijnen voor wat leerlingen moeten kennen en kunnen. Mogelijk gaat daardoor ook het rekenonderwijs weer op de schop.

Regeringspartij D66 is „teleurgesteld" in het kabinetsplan en spreekt van „een afrekentoets 2.0." „Zo komen we er niet met beter rekenen. Dit gaat teveel over toetsen en te weinig over beter onderwijs."

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltoets rekenen telt mee voor diploma

# data[].attributes.attachment_link.description
Om het rekenniveau van scholieren op te krikken, werd vijf jaar geleden een landelijke rekentoets ingevoerd. Vwo'ers moesten minstens een 5 halen om te kunnen slagen. De 'afrekentoets', zoals hij al gauw door het leven ging, sneuvelde na felle kritiek. Scholen moeten voortaan een rekentoets opnemen in het zogenoemde schoolexamen, schrijven verantwoordelijk ministers Arie Slob en Ingrid van Engelshoven.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Sinds het schooljaar 2014/15 is het advies van de leerkracht van de basisschool leidend bij de toelating tot het voortgezet onderwijs. De eindtoets wordt pas afgenomen nadat de leerkracht een eerste advies heeft gegeven. Dat advies kan worden bijgesteld als de score op de eindtoets hoger is dan het schooladvies.

Uit de cijfers van het CBS blijkt dat in 2014/15 meisjes vaker dan jongens hoger op de eindtoets scoorden dan te verwachten viel op basis van het schooladvies. Toch werden de schooladviezen voor meisjes niet veel vaker bijgesteld (2,8 procent) dan voor jongens (2,5 procent). Hierdoor bleven de definitieve schooladviezen van meisjes en jongens dicht bij elkaar liggen.

In het schooljaar 2017/18 studeerde 16 procent van de meisjes in het derde jaar van het voortgezet onderwijs op een hoger onderwijsniveau dan het definitieve schooladvies. Bij jongens was dat 10 procent.

Zo had bijna 21 procent van de meisjes op vwo-3 een lager schooladvies gekregen, tegen 14 procent van de jongens. Bij de jongens is de situatie andersom: 14 procent van de jongens volgde in de derde klas juist een onderwijsniveau dat lager ligt dan het advies dat ze in 2014/15 in groep 8 kregen. Dat geldt voor iets minder dan 9 procent van de meisjes.

# data[].attributes.attachment_link.title
Meisjes op hoger onderwijsniveau dan eindtoets

# data[].attributes.attachment_link.description
Meisjes zijn op school slimmer dan jongens. In het schooljaar 2017/18 zaten meisjes uit de derde klas van het voortgezet onderwijs vaker op een hoger niveau van hun schooladvies dan hun mannelijke klasgenoten. Dat niveauverschil deed zich al voor tijdens het maken van de eindtoets op de basisschool, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Voor veel ouders is het een ergernis: een brief van de docent met een spelfout erin. Want je wilt toch dat je kind goed leert schrijven en rekenen van iemand die het vak zelf ook goed beheerst? Toch zijn het nu juist de toelatingseisen waar veel studenten in spe over struikelen. Nog voor het eerste leerjaar is begonnen lopen ze vast op de toelatingstoetsen.

Vooral studenten die havo of mbo hebben gedaan, maar geen aardrijkskunde, geschiedenis of natuur en techniek in hun vakkenpakket hadden, moeten sinds 2014 zo'n toelatingstoets maken.

Het ministerie van Onderwijs heeft die ingevoerd om de kwaliteit op de pabo's te verbeteren en te zorgen dat de opleidingen minder tijd kwijt zijn aan het bijspijkeren van basiskennis, schrijft het AD.

Geschiedenis

Ruim een kwart van de studenten haalde de toelatingstesten de afgelopen jaren echter niet, waardoor ze niet aan de pabo mochten beginnen. Ze liepen vooral vast op geschiedenis (daarop zakte ruim 30%).

Naast de verplichte toelatingstoetsen moeten leraren in spe slagen voor een taal- en rekentoets. Uit cijfers van Cito blijkt het aantal studenten dat voor de toelatingstoetsen slaagt te dalen, aldus diezelfde krant.

Versoepeld

Vind jij dat de toelatingseisen versoepeld zouden moeten worden zodat meer mensen naar de pabo kunnen? Of moet de lat hoog blijven; het niveau van de docent is immers belangrijk voor onze kinderen? Praat mee!

# data[].attributes.attachment_link.title
Moet de toelatingstoets van de pabo afgeschaft worden?

# data[].attributes.attachment_link.description
Voor veel ouders is het een ergernis: een brief van de docent met een spelfout erin. Want je wilt toch dat je kind goed leert schrijven en rekenen van iemand die het vak zelf ook goed beheerst? Toch zijn het nu juist de toelatingseisen waar veel studenten in spe over struikelen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De leerplicht geldt immers pas vanaf vijf jaar, zo redeneren de schoolbesturen. In het AD zeggen ze vanochtend dat ze het liever ook anders hadden gezien, maar dat het nijpende tekort in de grote steden er wellicht voor zorgt dat dergelijke maatregelen genomen moeten worden. De maatregel zou scholen wat extra ruimte kunnen geven omdat ze dan de weinige leraren die er zijn over minder kinderen hoeven te verspreiden. De kinderen zouden dan een jaartje extra op bijvoorbeeld de kinderopvang moeten blijven.

Toegestaan

In andere landen ligt de leeftijd waarop kinderen naar school gaan vaak hoger dan in Nederland. Maar de vraag is of het noodscenario daadwerkelijk is toegestaan. Het ministerie van Onderwijs reageert dat de leerplicht voor kinderen inderdaad pas vanaf vijf jaar geldt, maar dat in een andere wet staat dat kinderen vanaf vier jaar naar school mogen. Ze mogen niet geweigerd worden door scholen vanwege hun leeftijd.

Afgelopen schooljaar werden er meer omstreden maatregelen getroffen vanwege het lerarentekort. Een school voerde een vierdaagse lesweek in en een hele groep werd zelfs opgeheven. Ook worden klassen soms naar huis gestuurd of worden ouders als 'oppas' gevraagd.

Praat mee

Vind jij het een goede oplossing voor het lerarentekort als kinderen pas vanaf vijf jaar naar school mogen? Of ben je bang dat jouw kleuter hierdoor achterstanden oploopt? En wat moet er volgens jou gebeuren om het lerarentekort op te lossen?

# data[].attributes.attachment_link.title
Oplossing lerarentekort: kinderen pas vanaf vijf jaar naar de basisschool?

# data[].attributes.attachment_link.description
Je kind heeft de mijlpaal van vier jaar bereikt en hoewel veel moeders een traantje wegpinken als ze hun kleuter voor het eerst naar school hebben gebracht, is het voor velen ook een zegen. Maar dit feest kan weleens een jaartje worden uitgesteld, want schoolbesturen in de grote steden houden rekening met het noodscenario dat vierjarigen pas een jaar later naar school kunnen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Onderwijsraad: Maatschappelijk belang van onderwijs weegt het zwaarst | www.avs.nl

# data[].attributes.attachment_link.description
De Onderwijsraad heeft op verzoek van het ministerie van OCW de verkenning De leerling centraal? uitgebracht over de vraag wat het betekent om de leerling meer centraal te stellen in het onderwijs en waar deze ambitie grenzen ontmoet. De Onderwijsraad vindt dat daar waar maatschappelijke belangen en wensen van individuen of groepen botsen, het maatschappelijk belang van onderwijs het zwaarst moet wegen.