# data[].attributes.body
https://www.facebook.com/groups/bewegendlerenoefeningen

# data[].attributes.attachment_link.description
Samen werken aan een mooie verzameling oefeningen.

# data[].attributes.headline
Beweeg meer en activeer je hersenen”. Zo begin je aan bewegend leren

# data[].attributes.subject
Beweeg meer en activeer je hersenen”. Zo begin je aan bewegend leren

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In de basisschool zitten leerlingen 39% van de dag op hun stoel. In het secundair liefst 51%. "Door ze te laten bewegen tijdens de les zet je niet alleen in op hun gezondheid, maar activeer je ook hun hersenen", zegt onderzoeker Gert Muylle (Howest). In basisschool TipTop is bewegend leren standaard in elke klas.

(Lees het interview met Gert Muylle onder de video)
Bekijk de video: Bewegend leren in de basisschool Bewegend leren, is dat gewoon leuk, of echt wel belangrijk?
Gert Muylle: "Als je even stilstaat bij de bewegingscijfers van Vlaanderen, zie je dat de kinderen dramatisch weinig bewegen. Een groot deel van de tijd op hun zitvlak, zitten ze op de schoolbanken. Als leraar heb je de kans om iets te doen aan dat sedentair gedrag. Beweging is niet alleen belangrijk voor de gezondheid, maar ook voor de ontwikkeling. Want het is een motor om de hersenen te activeren."

"Zowel fysiek als cognitief biedt bewegend leren dus een meerwaarde. Vooral bij cognitief minder sterke leerlingen boek je er leerwinst mee, blijkt uit eerder onderzoek. Bij de sterke leerlingen zien we weinig verschil."

"Het is ook geen wondermiddel voor álle leerlingen. Sommige leerlingen geven aan dat ze zich moeilijk kunnen concentreren door het lawaai en de drukte die bewegend leren soms met zich meebrengt. Door goede afspraken en klasmanagement tijdens de actieve werkvormen, en door voldoende afwisseling, kom je iedereen tegemoet."
Waarom is nog niet elke leraar met zijn klas aan het bewegen?
Gert Muylle: "Leraren zien heel wat barrières om effectief de stap te zetten naar een bewegende les. Bijvoorbeeld een gebrek aan ruimte. Maar het kan eenvoudiger, met een werkvorm waar leerlingen gewoon van hun stoel komen. Zonder echt intensief te gaan bewegen."

"En eens ze de noodzaak inzien, is de eerste drempel al overwonnen. De praktische aanpak is de volgende grote stap. Want als je iets in beweging wil doen, is het ook aangeraden om voldoende kennis te hebben over beweging. Als de beweging te intens of te moeilijk is bijvoorbeeld, kan dat net nadelig zijn voor de leerstof die je wil aanbrengen."

"Ik raad daarom aan om samen te werken met je leraar lichamelijke opvoeding. Die zou een trekker moeten zijn op vlak van beweging in al haar facetten. Niet enkel in de les L.O. Iemand bij wie je kan aankloppen om je les vorm te geven. En een L.O.-leraar is ook sterk in de organisatie en instructie van een bewegingsles: hoe gebruik je de tijd van je les optimaal om in beweging te zijn? In basisschool TipTop uit de video is juf Dorien mentor bewegend leren. Leraren kunnen altijd bij haar terecht om hun lessen samen voor te bereiden. Een uitstekend voorbeeld."
Kan je bewegend leren toepassen in elke les?
Gert Muylle: "Vooral wiskunde scoort positief, blijkt uit onderzoek. Bij taal- of andere vakken is het effect minder bewezen. Maar in principe is het bij heel wat leerstof mogelijk. Er zijn zoveel 'saaie' oefeningen die leerlingen moeten maken. Wees creatief en ga daarmee aan de slag. De motivatie van je leerlingen zal in elk geval de hoogte inschieten."

"De literatuur zegt dat bewegend leren vooral loont om de leerstof in te oefenen. Maar in ons Vital Schools-onderzoek zien we toch ook dat we er succes mee boeken in de instructiefase. Zo kan je de brug van 10 naar 20 in het eerste leerjaar goed aanbrengen door de leerlingen te laten springen op de speelplaats."
Kan je als individuele leraar beginnen met bewegend leren?
Gert Muylle: "Als je impact wil hebben op lange termijn is het belangrijk dat iedereen mee is in het verhaal: de directeur, je collega's, de ouders en ook de leerlingen zelf. Zij zijn ontzettend vindingrijk. Laat ze meedenken over de aanpak van je les en het draagvlak is zoveel groter."

"Wanneer je een reken- of taaloefening in openlucht doet, hoef je die ook niet meer in te vullen in het werkboek. Een bewegende les vervangt de oefening, ze komt er niet bovenop. Laat dat ook weten aan de ouders. Wanneer ze een blanco pagina zien, beginnen ze zich vragen te stellen. Een stempeltje kan dat makkelijk oplossen."
Lukt bewegend leren even goed in het secundair?
Gert Muylle: "In het secundair is de noodzaak nog groter. Maar helaas zijn de drempels ook hoger. De onderwijscultuur is daar nog veel meer eentje van stilzitten. De leerinhouden worden ook abstracter en moeilijk om te vormen naar een bewegende les. En de tijdsdruk is veel groter. Met een 1-uursvak en examens die om de hoek loeren is het niet evident om de stap te zetten. Maar wel de moeite waard."

Gert Muylle gaf 23 jaar lichamelijke opvoeding in de basisschool. Hij is lector bewegingsopvoeding in de lerarenopleiding kleuter- en lager onderwijs van Howest. In Vital Schools onderzoekt hij hoe samen met collega Dave Brunet we meer beweging kunnen toepassen in de lespraktijk.

Tim Paternoster

# data[].attributes.attachment_link.description
In de basisschool zitten leerlingen 39% van de dag op hun stoel. In het secundair liefst 51%. "Door ze te laten bewegen tijdens de les zet je niet alleen in op hun gezondheid, maar activeer je ook hun hersenen", zegt onderzoeker Gert Muylle (Howest). In basisschool TipTop is bewegend leren standaard in elke klas.

# data[].attributes.headline
Biba en Loeba zijn twee vrienden die de kijkers op een speelse manier laten bewegen. 

# data[].attributes.subject
Biba en Loeba zijn twee vrienden die de kijkers op een speelse manier laten bewegen. 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Seizoen 2 beschikbaar tot 01/06/2023 Seizoen 2 beschikbaar tot 01/06/2023

52 Afleveringen 52 Afleveringen 52 Afl.

Biba en Loeba zijn twee vrienden die de kijkers op een speelse manier laten bewegen. In elke aflevering leren ze peuters en kleuters nieuwe oefeningen aan.

Kinderen

Ketnet Junior

Afleveringen
Seizoen 2 (13 van 13 afl.)

VRT MAX is het online streamingplatform van de VRT.

U moet JavaScript inschakelen om deze app te gebruiken.

# data[].attributes.attachment_link.description
Seizoen 2 beschikbaar tot 01/06/2023 Seizoen 2 beschikbaar tot 01/06/2023 52 Afleveringen 52 Afleveringen 52 Afl. Biba en Loeba zijn twee vrienden die de kijkers op een speelse manier laten bewegen. In elke aflevering leren ze peuters en kleuters nieuwe oefeningen aan. Kinderen Ketnet Junior Afleveringen Seizoen 2 (13 van 13 afl.)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Programma van Ketnet Jr.

Sarah doet yoga Sarah doet yoga

Aflevering 1 Aflevering 1 Afl.1

Sarah woont in een kleurrijke blokkentoren met een gezellig voortuintje aan de rand van de stad. Ze betovert iedereen met haar mooie glimlach! Samen met Sokpop probeert ze leuke yogahoudingen uit. Doen jullie allemaal mee?

Sarah Meer van Ketnet Junior

VRT MAX is het online streamingplatform van VRT.

U moet JavaScript inschakelen om deze app te gebruiken.

# data[].attributes.attachment_link.title
Sarah - Aflevering 1 (Sarah doet yoga) | VRT MAX

# data[].attributes.attachment_link.description
Sarah woont in een kleurrijke blokkentoren met een gezellig voortuintje aan de rand van de stad. Ze betovert iedereen met haar mooie glimlach! Samen met Sokpop probeert ze leuke yogahoudingen uit. Doen jullie allemaal mee? Bekijk aflevering 1 van seizoen Sarah doet yoga met VRT MAX via de site of app.

# data[].attributes.headline
Minder stress in de klas dankzij ritme en rituelen

# data[].attributes.subject
Minder stress in de klas dankzij ritme en rituelen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Stress verminderen door de muziekles te schrappen? Toetsen inhalen tijdens de speeltijd? Het slechtste wat je kan doen, zegt kinder- en jeugdpsychiater Eva Kestens. "Ons brein heeft rustmomenten nodig, om daarna beter te leren."

Eva Kestens: "In de kinder- en jongerenpsychiatrie zien we een duidelijk verband tussen stress en school. De aanmeldingen verminderen tijdens de vakantie en stijgen in september, met een piek rond Pasen. Leerlingen scoorden slecht op hun examen, de school vermoedt een leerstoornis en ouders hopen dat we snel een diagnose kunnen stellen. Zodat, met medicatie of redelijke aanpassingen, de eindexamens beter gaan. Maar door de volle wachtlijsten duurt het helaas lang voor een kind geholpen is."

"Schoolstress is van alle tijden. Ik zie vooral een maatschappelijke tendens: de opkomst van sociale media, de drang om continu functioneel bezig te zijn, het bombardement aan prikkels. Maar ons brein heeft rustmomenten nodig om optimaal te leren en functioneren. Zeker een kinder- of tienerbrein, dat voortdurend nieuwe zenuwnetwerken aanlegt. Dat maakt dat kinderen vlot leren, maar het heeft een keerzijde. Ook stress pikken ze snel op. Daarom is het belangrijk dat ze die al vroeg leren reguleren."
Wat is de invloed van stress op het lerende brein?
Eva Kestens: "Een beetje stress is nodig om te leren en groeien. Zolang de uitdaging zich bevindt in de zone van naaste ontwikkeling, net boven wat een leerling al kan, is er geen probleem. Dat is gezonde stress, die je leerling uitdaagt om zich verder te ontwikkelen. Ligt de uitdaging te hoog? Dan ontstaat er ongezonde stress, die het leren juist belemmert. Er zijn bovendien nog andere stressoren die een leerling meeneemt naar de klas. Denk aan spanningen thuis, buiten de groep vallen, je niet goed kunnen uitdrukken in het Nederlands ..."

"In de hulpverlening maken we stress bespreekbaar met de window of tolerance. Binnen dat mentale raam functioneer je optimaal. Je kan opletten in de klas, verwerken wat de leraar vertelt, een vraag stellen als je iets niet begrijpt. Maar bij te veel opwinding doorbreek je een soort bovengrens en kan je niet meer focussen."

Wil je leerlingen rustig krijgen, dan moet je eerst je eigen stress onder controle houden
Eva Kestens
Kinderen jeugdpsychiater

"Hoe gespannen je bent, schommelt door de dag. Een ruzie thuis voor je naar school vertrekt, doet je stressniveau stijgen. Fiets je daarna door de natuur, dan zakt de stress weer. Maar mis je de bus en dreig je te laat te komen? Dan stapelt stress op stress en is de kans groot dat je uit je mentale raam gaat. Op dat moment staat je prefrontale cortex, je denkende brein, buitenspel. Je limbisch systeem, ook wel je emotionele brein genoemd, neemt het over. Je ademhaling versnelt, je hartslag verhoogt, je spieren spannen op. Logisch nadenken lukt niet meer."

"In de klas is dat het moment waarop een leerling figuurlijk of letterlijk dingen naar je hoofd slingert. Praten heeft dan geen zin, je wacht beter tot de stress is gezakt. Besef dat een leerling reageert vanuit instinct: vechten, vluchten of bevriezen. Neem het niet te persoonlijk en gooi niet met straffen, want dat is olie op het vuur. Als een leerling wil weglopen en jij gaat tussen hem en de deur staan, is de kans groot dat hij agressief reageert."

"Met leerlingen die vaak buiten hun raam gaan, maak je daarom op een rustig moment een plan. Waaraan voelen ze de spanning stijgen? En wat kan die dan helpen zakken? Maak een time-outplek waar ze naartoe kunnen en spreek af wie af en toe checkt of de leerling gekalmeerd is, de zorgleraar bijvoorbeeld."
Waaraan merk je dat een leerling buiten zijn 'stressvenster' dreigt te gaan?
Eva Kestens: "Veel zaken kunnen een stressreactie uitlokken. Maakt een leerling thuis veel ruzie mee? Dan kan een leraar die de stem verheft, een trigger zijn. Voor een kind met een leerprobleem kan het een uitdagende taak zijn. Een leerling met autisme kan gevoelig zijn voor visuele of auditieve prikkels. Leerlingen reageren ook heel verschillend op zo'n trigger. Niet iedereen begint met stoelen te smijten."

"Er zijn kinderen die bevriezen. Ze worden niet snel opgemerkt, maar terwijl ze muisstil in hun bank zitten zijn ook zij niet tot nadenken in staat. Dat zijn de leerlingen die regelmatig lijken te dagdromen. Die 'ja' knikken als je hen een opdracht geeft, maar toch niet doen wat je vroeg. Hun denkende brein stond uit, dus hebben ze de informatie niet opgeslagen. Als je opdrachten geeft en merkt dat een leerling afwezig is, vraag dan rustig of ze je boodschap kunnen herhalen."

Creatieve en niet-functionele taken op school zijn nodig om de moeilijke dingen aan te kunnen
Eva kestens
Kinderen jeugdpsychiater

"Klaagt een leerling regelmatig over buikpijn? Ook dat kan aan stress gerelateerd zijn. Misschien wil hij naar huis om te zorgen voor een zieke ouder. Misschien wordt hij gepest of heeft hij faalangst voor een toets. Maar het is evengoed mogelijk dat het wél om een maag- of darmprobleem gaat. Ik merk vaak dat fysieke klachten van kinderen minder ernstig worden genomen. 'Het zal wel schoolstress zijn, gewoon even volhouden' roepen we al snel. Maar dat lijf wil sowieso iets vertellen. En of dat nu lichamelijk of psychisch is, je moet ermee aan de slag."

"Omgaan met stress in de klas is dus echt maatwerk. Idealiter weet elke (zorg)leraar waardoor kinderen uit hun raam gaan en wat dan helpt. Uiteraard vraagt dat een investering. Maar met de basisprincipes van de window of tolerance kom je al een heel eind. Leg ze klassikaal uit, met voorbeelden van situaties waarbij je zelf uit je 'raam' gaat. Laat leerlingen daarna in kleine groepen nadenken over wat hen triggert en weer rustig maakt. Of doe de denkoefening als klas: wat kan onze groep helpen?"
Is de window of tolerance altijd en voor iedereen even groot?
Eva Kestens: "Hoe stressbestendig iemand is, is deels nature en deels nurture. Sommige kinderen hebben extra aanleg voor stress vanwege vroeggeboorte, autisme, ADHD, hoogsensitiviteit ... Maar ook de eerste 1000 dagen zijn heel bepalend. Als ouders adequaat reageren op signalen van hun kind, door de fles te geven of de pamper te verversen, leert het erop vertrouwen dat zijn behoeften vervuld worden. Het bouwt een weerbaar stresssysteem: een peuter met honger kan al 2 minuten wachten op de ping van de microgolf."

"Maar groeit een kind op in een gezin waar veel stress is, bijvoorbeeld door geldzorgen, ziekte of relationele conflicten? Of kunnen de ouders zijn signalen niet goed lezen? Dan ontwikkelt het een systeem dat gevoelig is voor stress. Al vormt dat stresssysteem zich ook nog in de jaren daarna. Dus zelfs als een kind een moeilijke start had, kan de school een groot verschil maken."
Hoe kan de school kinderen helpen hun stress te reguleren?
Eva Kestens: "Wat betreft stressregulatie kunnen we een voorbeeld nemen aan het kleuteronderwijs. Voor het eerst naar school gaan, is enorm stressvol. Plots zijn kleuters op een onbekende plek en ze weten niet wanneer ze hun ouders weer zien. Om houvast te bieden, bestaat hun schooldag uit een aaneensluiting van rituelen. Vaak gaan die gepaard met een liedje of een dansje, zoals het opruimlied. Dat is niet zonder reden: ritme en rituelen brengen het brein tot rust."

"Niet voor niets hebben de meeste mensen een vast ochtendprogramma: wassen, aankleden, ontbijten ... Het leven zou supervermoeiend zijn, als we daar elke dag opnieuw over moesten nadenken! Doordat ons brein ons richting rituelen stuurt, komt er ruimte vrij voor nieuwe impulsen. Ruimte om te leren. Ook ritme werkt kalmerend. De eerste hersencellen werden aangelegd in de baarmoeder, onder de hartslag van onze moeder: een beat van 60 tot 80 slagen per minuut. Muziek in hetzelfde tempo associëren we onbewust met die veilige cocon."

"Als er ruimte in het curriculum nodig is, sneuvelen de creatieve vakken als eerste. En toetsen inhalen gebeurt vaak tijdens de speeltijd. Maar met die zogenaamde efficiency bereik je het tegenovergestelde van wat je beoogt. Ons brein heeft variatie nodig. Ruimte om te mijmeren en creatief te zijn. Geen wonder dat mensen hun beste ideeën krijgen tijdens de vakantie."

"Een uur geconcentreerd werken is ook voor volwassenen veel gevraagd. Denk maar aan een studiedag: na een hele dag les volgen, ben je 's avonds stikkapot. Van kinderen verwachten we dit dag in, dag uit. Ik zeg helemaal niet dat we op school alles gemakkelijk moeten maken, maar kinderen hebben wel een dosis fun nodig om de moeilijke dingen aan te kunnen."
Veroorzaken die extra activiteiten geen stress bij de leraar?
Eva Kestens: "Een tussendoortje van 5 minuten maakt al een verschil. Neem het secundair onderwijs, waar leerlingen van lokaal wisselen. Op zich niet slecht, want ze bewegen. Maar gevoelige leerlingen bezorgt die overgang een hoop stress. De laatste 5 minuten letten ze al niet meer op, omdat ze bezig zijn met: 'Heb ik alles ingepakt? In welk lokaal zit ik straks?' Voordat die stress gezakt is, vliegen ook de openingsminuten van de volgende les voorbij. Dus waarom die les niet starten met muziek? Zet een popnummer op en spreek af: 'Als de melodie stopt, zit iedereen klaar'. Je leerlingen zijn relaxter en jij ook, want je moet ze minder terechtwijzen. Als leraar Engels of Frans kan je er zelfs een taalstimulerende activiteit van maken!"

"Het hoeft niet per se muziek te zijn. Elke creatieve of niet-functionele taak werkt stressverlagend. Tijdens de eerste lockdown hebben veel volwassenen zulke activiteiten (her)ontdekt: puzzelen, tekenen of zelfs brood bakken. Sommigen haalden hun wandelschoenen boven. Anderen leerden yoga of meditatie kennen, activiteiten waarvan onderzoek aantoont dat ze stress reduceren en idealiter tot het basispakket van het onderwijs horen."

Bang dat een speelplaats met veel hoekjes pestkansen creëert? Op saaie speelplaatsen pesten leerlingen elkaar net uit verveling!
Eva Kestens
Kinderen jeugdpsychiater

"Inderdaad, je moet even een drempel over. Kies daarom iets waarbij jij je comfortabel voelt. Als je 'Just Dance' opzet en zelf met een zuur gezicht langs de kant staat, hebben je leerlingen er ook geen zin in. Maar straal jij plezier uit, dan werkt dat besmettelijk. Natuurlijk zorgt zo'n dansmoment in het begin voor chaos. Maar als je het op vaste momenten inbouwt, weten je leerlingen na een tijdje: nu werken, straks 3 minuten dansen en dan weer werken."

"Het lijken 'maar' tussendoortjes. Maar om ons stressniveau op peil te houden en ervoor te zorgen dat leerlingen én leraar optimaal functioneren, zijn ze cruciaal. Want niet alleen plezier, ook stress is besmettelijk. Als jij na een hectische ochtend gejaagd de klas binnenstapt, raken ook je leerlingen sneller ontregeld. En is je klas heel druk, dan neem jij als leraar die stress over."

"Wil je leerlingen rustig krijgen, dan moet je eerst je eigen stress onder controle krijgen. Gemakkelijker gezegd dan gedaan, want leraren hebben veel to do's en vaak meerdere zorgleerlingen. Daarom is dit ook een boodschap aan directies en beleidsmakers: zorg dat leraren met een kalm brein voor de klas kunnen staan. Investeer in zorgleraren of een schoolpsycholoog om stressgevoelige leerlingen te ondersteunen. En zoek als team uit wat de voornaamste stressoren zijn. Misschien ontdekken jullie zo een collectieve bron van stress die jullie samen kunnen aanpakken, zoals het aantal toetsen."
Welke zaken kan je in de schoolomgeving aanpakken om stress te verlagen?
Eva Kestens: "Onze zintuigen zijn nauw verbonden met ons stresssysteem: we ruiken, voelen en proeven gevaar. Maar ook dat werkt in beide richtingen. Geuren kunnen bijvoorbeeld kalmeren, denk maar aan een pot verse koffie in de lerarenkamer. Zo heeft iedere leerling wel iets wat hem rustig maakt. De één kauwt graag op potloden, de ander wordt rustig van een elastiek tussen zijn stoelpoten en een derde werkt graag met een koptelefoon. In ons behandelcentrum hebben we daarom een prikkelkoffer: een doos met prullaria waaruit kinderen en jongeren iets mogen uitzoeken dat hen houvast biedt tijdens een gesprek. Zoiets kan je ook perfect aanbieden in scholen. Of richt een leeg lokaal in als snoezelruimte."

"Wil je als school echt werk maken van een stressverlagende omgeving, begin dan met je speelplaats. Een kale betonnen vlakte is een bron van conflict. Gelukkig zie je steeds meer scholen die het anders aanpakken, ook in grote steden. Ontharden, wat planten neerzetten en idealiter zelfs wat dieren of een groentetuin. Leraren zijn soms bang dat ze het overzicht verliezen als er te veel verstopplekjes zijn. 'Achter die hoekjes wordt er misschien gepest', redeneren ze. Maar op een saaie speelplaats pesten leerlingen elkaar net uit verveling! De toenemende juridisering speelt natuurlijk ook mee. Ouders stellen leraren gemakkelijker verantwoordelijk als er iets met hun kind gebeurt."
Ouders met hoge eisen zijn ook een bron van stress?
Eva Kestens: "Als ouders over onderwijs andere opvattingen hebben, is dat niet makkelijk. Misschien besluit de school om op woensdag geen huiswerk te geven. Sommige ouders juichen dat toe, anderen vinden dat hun kind zo niets leert. 'We moeten de leerachterstand zo snel mogelijk inhalen', klinkt het overal. Maar als de druk zo hoog wordt dat er enkel nog ruimte is voor functionele activiteiten, zal de leervertraging alleen maar toenemen. Vergeet niet dat kinderen en jongeren het afgelopen anderhalf jaar heel bang, boos en verdrietig geweest zijn. Er moet ook ruimte zijn om die gevoelens te laten zakken."

Kyra Fastenau

# data[].attributes.attachment_link.title
"Minder stress in de klas dankzij ritme en rituelen"

# data[].attributes.attachment_link.description
Stress verminderen door de muziekles te schrappen? Toetsen inhalen tijdens de speeltijd? Het slechtste wat je kan doen, zegt kinder- en jeugdpsychiater Eva Kestens. "Ons brein heeft rustmomenten nodig, om daarna beter te leren." Eva Kestens: "In de kinder- en jongerenpsychiatrie zien we een duidelijk verband tussen stress en school.

# data[].attributes.body
Het zitgedrag van je leerlingen doorbreken verhoogt niet alleen hun concentratie, het bevordert ook hun leervermogen.
www.klasse.be

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het zitgedrag van je leerlingen doorbreken verhoogt niet alleen hun concentratie, het bevordert ook hun leervermogen. 5 leraren vertellen hoe ze hun leerlingen frisser, productiever en creatiever krijgen dankzij de beweegkansen tijdens de les.

Minder gepruts aan de statafel

Sofie (leraar tweede leerjaar, Bollekensschool Gent): "Onze school heeft 7 verstelbare statafels, verspreid over verschillende klassen. De hoogte van de statafel stellen we af op de grootte van het kind. Maandag en donderdag zijn 'moet-dagen'. In een doorschuifsysteem werken alle leerlingen dan gedurende 20 minuten aan de statafel. De andere dagen kiezen de kinderen zelf of ze zitten of staan. Maar de statafels zijn altijd bezet. Kinderen doorbreken graag hun zitgedrag en genieten van de afwisseling.

Zowel aan de sta- als de zittafels werken de leerlingen aan dezelfde opdracht. Maar ik merk dat ze hun aandacht langer bij de les houden als ze rechtstaan. Als ze zitten, zijn ze veel sneller afgeleid, of gaan ze prutsen zonder dat ze het beseffen. Elk kind heeft er dus baat bij, maar zeker de kinderen bij wie de poep wel eens durft te 'kriebelen'. Helaas is de prijs een struikelblok: een statafel kost al snel 300 euro."

Sporten en ondertussen Engels leren

Maaike (leraar Engels, GO! Atheneum Boom): "Sport, spel en competitie gaan perfect samen met een spreek- of herhalingsles. Daarvoor trekken we naar de turnzaal of naar buiten. Vooral op vrijdagmiddag, want dan barsten mijn leerlingen van energie. Vocabulary jogging, Memory race, Twister in het Engels zijn ideale spelletjes die nauwelijks nog uitleg nodig hebben.

Tijdens zo'n spel durven de leerlingen meer vrijuit spreken. En zelfs ik merk dat ik meer spreekdurf heb dan in de klas. Na een heftige bewegingsopdracht luisteren ze ook aandachtiger. Bovendien toont onderzoek aan dat je sneller informatie in je hersenen opslaat als je beweegt. Toegegeven, ik heb ervaring uit mijn vroegere sportkampen, maar Memory of Twister kan elke leraar toch toepassen in zijn les?"

Oefeningen in het echt ervaren

Ella (leraar tweede leerjaar, Buitenschool De Bergop Tiegem): "Op de speelplaats schilderden we een 100-veld. Kleuters oefenen er de vormen en leren er 'links' en 'rechts' bepalen. Het lager berekent er tafels, oppervlaktes en breuken mee. Maar je kan er ook nieuwe woordenschat mee aanleren: woorden met een 'ou' leg je op een even vak, woorden met een 'au' op een oneven vak.

De kinderen beleven de oefening in het echt. Daardoor blijft de leerstof langer bij. Even in de frisse lucht zijn, is een extra voordeel. Na een halfuur aan het 100-veld keren we terug naar de klas. Aangezien wij regelmatig naar buiten gaan, verloopt de overgang vlot. De leerlingen beginnen automatisch in stilte te werken."

Op de stapband wiskundeoefeningen oplossen

Nico (leraar wiskunde, Sint-Godelieve instituut Lennik): "In onze school zijn er 4 klassen met telkens 2 stapbanden. In het begin was het een uitdaging voor de leerlingen om tegelijkertijd te stappen en te schrijven, maar na enkele lessen went dat. Intussen combineren ze gemakkelijk de 2 bewegingen. De leerlingen kiezen zelf of ze de volledige les van 50 minuten op de stapband volgen."

"De stapband is ideaal om langdurig zitgedrag te doorbreken. Want de leerlingen krijgen nauwelijks de kans om suf te worden. Integendeel, hun concentratie verhoogt. Daarom zijn ze 's namiddags ook enthousiaster voor de stapband. De toestellen kregen we cadeau van een fitnesscentrum uit de buurt. En voor onze school is het de trigger om na te denken over hoe we het zitgedrag van onze leerlingen verder kunnen doorbreken."

Een betere focus dankzij bewegingstussendoortjes

Wendy (leraar eerste leerjaar, basisschool Klaverdries Drongen): "Leerlingen hebben het steeds moeilijker met lang zitgedrag, dus experimenteer ik met actieve leervormen. Liever dat, dan voortdurend stilte te moeten vragen. Ik organiseer bewegingstussendoortjes, zoals filmpjes met bewegingsoefeningen, een spelling-estafette of een loopquiz. Maar beweging verwerk ik ook subtiel door leerlingen tijdens het hoekenwerk rechtstaand te laten werken of vaak door te schuiven.

Hoe meer bewegingstussendoortjes, hoe meer leerwinst. De favorieten van mijn klas? Leren automatiseren met propjes papier. Leerlingen noteren rekensommen op blaadjes die ze vervolgens als propjes in de ruimte verspreiden. Elke leerling moet op een nieuw blad 10 rekensommen overschrijven van 10 propjes én oplossen. En op maandagochtend organiseer ik de praatronde buiten, onder de spelvorm 'overlopertje': wie mijn vragen met 'ja' beantwoordt, loopt over en vertelt er kort iets over."

Nog meer bewegingstussendoortjes ontdekken? Op het leermiddelennetwerk Klascement delen leraren de bewegingstussendoortjes waar ze succes mee boeken.

Cherline De Maeght

# data[].attributes.attachment_link.description
5 leraren vertellen hoe ze hun leerlingen frisser, productiever en creatiever krijgen in de les door hun zitgedrag te doorbreken.

# data[].attributes.body
Bewegend Leren in groep 3 en 4. Op vrijdag blijven de boeken dicht en leren we buiten.

# data[].attributes.attachment_link.description
Log into Facebook to start sharing and connecting with your friends, family, and people you know.

# data[].attributes.body
Bewegend leren rekenen: de vriendjes van 10.

# data[].attributes.body
Praktijkfilmpjes bewegend leren van Meester Niels.

# data[].attributes.body
Stilzitten is al jaren de norm in het onderwijs. Daar gaan wij verandering in brengen!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Volgens de wereldgezondheidsorganisatie is een inactieve levensstijl een van de grootste veroorzakers van een vroegtijdige dood. Te weinig bewegen verhoogt de kans op grote ziektes zoals kanker, hart- en vaatziekten en diabetes. Op dit moment beweegt al meer dan 80% van de jongeren wereldwijd te weinig volgens de WHO, dat is meer dan 1 miljard jongeren en dit aantal stijgt hard!

# data[].attributes.attachment_link.title
Bewegend Leren - Bewegen als vast onderdeel van het onderwijs

# data[].attributes.attachment_link.description
Volgens de wereldgezondheidsorganisatie is een inactieve levensstijl een van de grootste veroorzakers van een vroegtijdige dood. Te weinig bewegen verhoogt de kans op grote ziektes zoals kanker, hart- en vaatziekten en diabetes. Op dit moment beweegt al meer dan 80% van de jongeren wereldwijd te weinig volgens de WHO, dat is meer dan 1 miljard jongeren en dit aantal stijgt hard!

# data[].attributes.headline
Ideeën om leerlingen méér te laten bewegen op school

# data[].attributes.subject
Ideeën om leerlingen méér te laten bewegen op school

# data[].attributes.body
Wil je leerlingen nog beter motiveren om meer te bewegen? Daag ze dan eens echt uit!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wil je leerlingen nog beter motiveren om meer te bewegen? Daag ze dan eens echt uit! Naast het inzetten van een bevoegde, bekwame én inspirerende vakleerkracht en wellicht het aanbieden van een passend sportief naschools aanbod kun je uiteraard nog veel meer doen om leerlingen te motiveren extra te bewegen:

Aanpassingen op het schoolplein

Voor ieder schoolbudget zijn er mogelijkheden om op schoolplein verschil te maken. Met wat verf, ouders en een goed plan kun je bijvoorbeeld op een goedkope manier aan de slag om uitdagende situaties te maken:

Denk er wel aan: spelende kinderen hebben begeleiding nodig. Dus maak voor de speelmomenten buiten een schoolplan, inclusief actieve verantwoordelijkheden van docenten. En bouw ook voldoende rustzones in; niet ieder kind heeft behoefte om de hele tijd te bewegen.

Groen Schoolplein

Heeft je school meer tijd & geld te besteden? Wellicht kun je jullie schoolplein opnieuw inrichten, bijvoorbeeld als een Groen Schoolplein. Het Startpunt in Den Haag heeft een inspirerend voorbeeld:

Uitdagende beweegomgevingen binnen school

De Frederiksbjerg School in Zweden is denk ik hét voorbeeld om leerlingen meer te laten bewegen:

Gebruik bestaande schoolruimtes!

Deze leerling volgt een pad in de gang, inclusief bijbehorende opdrachten:

Kijk ook eens creatief naar de verschillende ruimtes in jouw school en bekijk welke mogelijkheden er zijn om leerlingen meer te laten bewegen.

Organiseer activiteiten binnen school

Organiseer activieiten die leven bij je leerlingen. Zo maakte het Blariacumcollege in Venlo een kussengevecht-arena in de aula, waar leerlingen vrij konden instappen en meedoen:

Bewegend Leren

Bewegend Leren is tegenwoordig een hot-item. Het lijkt een positieve invloed te hebben op het leren van basisschoolleerlingen. Het vergroot de concentratie en er zijn aanwijzingen dat het o.a. goed is voor de schoolprestaties (Bron: NRO). Zonder dat ik op de stoel van groepsleerkrachten wil gaan zitten, hier enkele gave voorbeelden:

De Nationale Buitenlesdag ( op 2 april 2019) past hier ook prima bij: geef een dag lang buiten les, in plaats van in de klas. Hou ook de website van Bewegend Leren van Springlab in de gaten; zij werken namelijk aan een bewegend leren spellen voor een interactieve vloer.

Beweegtussendoortjes in de klas

Energizers zijn kleine beweegtussendoortjes om het concentratieniveau van een klas te verhogen. Op de site staan momenteel 36 voorbeelden van Energizers die je op school direct kunt inzetten. Onderwijsmaakjesamen.nl heeft er ook 10 verzameld voor in de klas.

Gebruik ze, of deel ze uit aan je collega's zodat zij ze kunnen gebruiken!

Samen met ouders

Stimuleer het fietsen en lopen naar school, en uiteraard buitenspelen. Wellicht kun je een Ik-loop-of-fiets-naar-school-dag organiseren? Misschien komt je team ook nog met leuke suggesties...zet het in ieder geval op de agenda!

Bronnen

Gijs Hosman

Na in 2008 te zijn afgestudeerd aan de HALO, is Gijs jarenlang gymdocent geweest op een basisschool in Den Haag. In die tijd heeft hij ook zijn eigen webdesign bureau opgericht, Grijs Design. Deze 2 werelden heeft hij bij het maken van Gymspiratie kunnen combineren. Voor Gymspiratie ontwikkelt hij onder andere de website en houdt hij zich bezig met de PR.

# data[].attributes.attachment_link.title
60+ ideeÃ"n om leerlingen mÃ©Ã©r te laten bewegen op school

# data[].attributes.attachment_link.description
Wil je leerlingen nog beter motiveren om meer te bewegen? Daag ze dan eens echt uit! Naast het inzetten van een bevoegde, bekwame én inspirerende vakleerkracht en wellicht het aanbieden van een passend sportief naschools aanbod kun je uiteraard nog veel meer doen om leerlingen te motiveren extra te bewegen: Voor ieder schoolbudget zijn er mogelijkheden om op schoolplein verschil te maken.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De rekenbal

Deze witte bal zag ik van de week liggen bij de Action voor nog geen euro. Ik heb er gelijk maar 2 gekocht. Bij het zien van deze bal had ik direct al een idee. Ik wilde hem gaan gebruiken tijdens mijn rekenles. Sommen erop schrijven en gooien maar. Met gekleurde, watervaste stiften heb ik er sommen opgeschreven. Aangezien ik groep 3 heb, heb ik gekozen voor sommen onder de 10. De bal ziet er gelijk gezellig uit. Je kan hem goed volschrijven, want er is ruimte genoeg. De bal gooi je naar een kind. Het kind vangt de bal en kijkt naar de som bij zijn rechter duim. Hardop leest hij de som op en vertelt het antwoord. Goed voor het automatiseren. Ik heb deze foto op Facebook gedeeld en al gauw kwamen er vele tips bij.

Deze tips deel ik graag met jullie:

als je een strandbal neemt, kan je hem makkelijk leeg laten lopen en opbergen

als je een stoffen bal neemt, dan kan je die makkelijker vangen

op een stoffen bal kan je de sommen ook op schilderstape schrijven en deze makkelijk weer verwijderen

leuk om de keersommen te oefenen

schrijf de spellingcategorieën erop en laat ze een woord bedenken bij die categorie

aan het begin van groep 3 of eind groep 2 alleen met letters erop

leuk om buiten mee te rekenen

handig voor de laatste 5 minuten van de dag

met 2 ballen van verschillend niveau kan je de kinderen ook uitdagen

er is ook een bal met insteekvakken, zodat je die kaartjes makkelijk kunt vervangen

in plaats van rekensommen kun je er ook complimenten op schrijven

klassikaal, maar ook in kleine groepjes te doen

kan ook in het rekencircuit

gebruik hem bij een dictee, kind vangt de bal en zegt de som, andere kinderen schrijven hem in het schrift

strandbal past leuk bij de zomer

leuk met verliefde harten

sommen of woorden door de kinderen op een wisbordje laten schrijven

Misschien zit hier wat voor je bij:

Neem gerust een kijkje op de site.

# data[].attributes.attachment_link.description
De rekenbal Deze witte bal zag ik van de week liggen bij de Action voor nog geen euro. Ik heb er gelijk maar 2 gekocht. Bij het zien van deze bal had ik direct al een idee. Ik wilde hem gaan gebruiken tijdens mijn rekenles. Sommen erop schrijven en gooien maar.

# data[].attributes.body
Kant-en-klare voorbeelden van bewegingsintegratie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
𝓣𝓲𝓹 𝓸𝓹 𝓭𝓲𝓷𝓼𝓭𝓪𝓰 Tikkertje is een spel met oneindig veel mogelijkheden... . Vandaag geven we een voorbeeld hoe je met tikkertje de woorden van de week (woordpaketten) kan herhalen en of aanbieden. 𝓗𝓸𝓮 𝔀𝓮𝓻𝓴𝓽 𝓱𝓮𝓽 ? 1. Kader een stuk plein of grasveld af waar de kinderen het tikspel gaan spelen. 2. Wijs vervolgens 1 of meerdere tikkers aan die de anderen gaan tikken. 3. De kinderen die getikt zijn, schrijven met stoepkrijt een woord op uit het woordpakket. 4. Wissel na een poosje van tikkers. 𝓝𝓸𝓰 𝔀𝓪𝓽 𝓽𝓲𝓹𝓼: - Spieken mag! Voor de spelling zwakke kinderen kan dit spel best lastig zijn. Neem voor deze kinderen het woordpakket mee zodat ze nog even kunnen spieken. - Kies voor het spelen van dit spel een stuk plein uit waar de kinderen het tikspel kunnen spelen en waar de getikte kinderen met stoepkrijt kunnen schrijven op de grond. Dit kan natuurlijk ook een grasveld zijn met een stuk stoep ernaast. Lukt dit niet, dan kunnen de kinderen uiteraard de woorden schrijven op een blaadje. - Wil je weten wie wat heeft opgeschreven? Laat de kinderen hun eigen naam opschrijven bij het woord. - Je kan meerdere woordpakketten oefenen na elkaar, of om het moeilijker te maken door elkaar heen. 𝓥𝓮𝓮𝓵 𝓹𝓵𝓮𝔃𝓲𝓮𝓻!

# data[].attributes.attachment_link.description
𝓣𝓲𝓹 𝓸𝓹 𝓭𝓲𝓷𝓼𝓭𝓪𝓰 Tikkertje is een spel met oneindig veel mogelijkheden... . Vandaag geven we een voorbeeld hoe je met tikkertje de woorden van de week (woordpaketten) kan herhalen en of aanbieden. 𝓗𝓸𝓮 𝔀𝓮𝓻𝓴𝓽 𝓱𝓮𝓽 ? 1. Kader een stuk plein of grasveld af waar de kinderen het tikspel gaan spelen.

# data[].attributes.body
Leer de tafels terwijl je beweegt.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
x Leuk dat jullie zoveel tafels komen oefenen ! Samen hebben jullie tm 04 oktober 2021 al 3.324.182 sommen geoefend! 👍 Lekker bezig!

Leer de tafels terwijl je beweegt!

Lekker bezig!

Nieuw hier? Instructies onderaan!

Oefen deze tafels

Delen en bewaren is handig als je bookmarks voor je kinderen wilt maken! Zeker in de onder/middenbouw handig waar ze ook de eerste tafels leren.

Gemaakt door Wouter in februari 2020. || Deze site is gratis te gebruiken en komt zonder enige garantie. || Oefen in het Engels (EN). || Deze site slaat m.b.v. Google Analytics anonieme gebruikersgegevens op om te kunnen zien hoe de site gebruikt wordt.

# data[].attributes.attachment_link.title
TafelJoggen - Kies & leer zelf je tafels!!

# data[].attributes.attachment_link.description
Leer de tafels beter! Roep de tafelsomen hardop, terwijl je beweegt en ook nog moet uitkijken voor wilde beesten! :)

# data[].attributes.body
Kinderyoga is een manier om kinderen bewust te laten worden van hun lichaam en geest. Weten en voelen wie je bent.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kinderyoga is een manier om kinderen bewust te laten worden van hun lichaam en geest. Weten en voelen wie je bent. Yoga is een groeiproces waarin je probeert jezelf te leren kennen vanuit verschillende aspecten en waarbij je komt tot een evenwicht. Daarom is het mooi om al vroeg met yoga te beginnen. Lees meer over de oefeningen die je met leerlingen kunt doen.

Volgens Marita Verstegen, expert kinderyoga en leraar groep 1-2, is yoga de tegenhanger van bezig zijn in je hoofd. Met yoga ben je niet met je hoofd, maar juist met je lichaam, je gevoel en je creativiteit bezig. Het uitgangspunt van kinderyoga is dat leerlingen zich durven uiten en een positief zelfbeeld ontwikkelen. Leerlingen kunnen yogaoefeningen doen als ze onrustig, niet geconcentreerd, vermoeid of boos zijn maar oefeningen zijn er vooral om samen iets leuks te doen.

Kinderyoga op de basisschool

Op basisschool De Meulebeek in Oostrum wordt er in alle groepen aandacht geschonken aan kinderyoga. In spelvorm bieden leraren oefeningen aan waarbij plezier maken voorop staat. Spelen en oefenen vloeien in elkaar over en de oefeningen zijn geïntegreerd in een muziek- of bewegingsles.

Meerwaarde yoga op de basisschool

Yoga op de basisschool levert een positieve bijdrage aan:

evenwicht en stabiliteit door het beoefenen van houdingen. De houdingen maken het lichaam soepel en sterk.

coördinatie en ritme door de overgang van de ene houding naar de andere.

concentratie door het beoefenen van evenwichtshoudingen en andere concentratiespelletjes.

emotionele stabiliteit door ademhalingsoefeningen.

positief denken door het gebruik van positieve affirmaties en bevestigingen tijdens oefeningen en meditaties.

Kinderyoga en Passend onderwijs

Kinderen leven in een snelle wereld met steeds meer prikkels en nemen die onrust mee naar de klas. In het kader van Passend onderwijs levert kinderyoga een hele mooie bijdrage vindt Marita Verstegen, leraar groep 1-2 en specialist kinderyoga, bijvoorbeeld voor leerlingen met ASS of hoogsensitieve leerlingen: 'Je geeft deze kinderen tools mee om rustiger te worden en steviger in hun schoenen te staan. Ze leren zich beter te concentreren en minder storend gedrag naar andere kinderen te vertonen. Het is belangrijk dat een kind een goed lichaamsbewustzijn ontwikkelt en zich kan verbinden met anderen. Door oefeningen waarbij er gewerkt wordt aan de relatie en een positief zelfbeeld voelen de kinderen zich lichamelijk en emotioneel beter en krijgen ze vertrouwen.'

De yogales op school

In elke yogales op basisschool De Meulebeek komen de volgende onderdelen aan bod:

Je kunt de diverse onderdelen ook los integreren binnen de dagelijkse praktijk zoals bij een dagopening, tussendoorspelletje of een les sociaal- emotionele vorming, muziek of bewegen.

Onderzoek naar kinderyoga op school

De Vrije Universiteit van Amsterdam deed onderzoek naar de effecten van kinderyoga op school. Daaruit kwam naar voren dat yoga een positieve invloed heeft op omgaan met spanning en op bewegen, houding en concentratie.

Tips voor kinderyoga in de les

Met de volgende tips kun je op een laagdrempelige manier aan de slag met kinderyoga.

Om het energiepeil omhoog te krijgen kun je de dag beginnen met een zonnegroet, opwarmingsoefening of grondingsoefening zoals stampen, lopen, voetvegen.

Doe oefeningen tijdens of na een gymles. Bijvoorbeeld samenwerkingsoefeningen of oefeningen waarmee de zintuigen tot rust komen zoals een geluiden- of stiltespel.

Het gebruik van tekst en liedjes bij beweging voorkomt dat kinderen de adem vastzetten. Yogaoefeningen zijn daarom goed te integreren tijdens muzieklessen. Bellenblazen is een goede ademhalingsoefening.

Meer weten?

Wil je meer weten over het creëren van rust en ontspanning? Lees dan onderstaande artikelen op leraar24.nl:

# data[].attributes.attachment_link.title
Met kinderyoga meer rust in de klas - Leraar24

# data[].attributes.attachment_link.description
Kinderyoga is een manier om leerlingen bewust te laten worden van hun lichaam en geest. Maar wanneer en hoe pas je yoga toe op school? Lees de ervaringen en tips over kinderyoga.

# data[].attributes.body
6 tot 9 uur! Zolang zitten je leerlingen gemiddeld stil per dag. Een groot aantal van die zituren brengen kinderen door in de klas. Nochtans is te lang stilzitten gevaarlijk.
www.klasse.be

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
6 tot 9 uur! Zolang zitten je leerlingen gemiddeld stil per dag. Een groot aantal van die zituren brengen kinderen door in de klas. Nochtans is te lang stilzitten gevaarlijk. Femke De Meester van Vlaams Instituut Gezond Leven geeft raad.

Bewegen onze leerlingen te weinig?

Dr. Femke De Meester: "Inderdaad. We zien vaak gezonde leerlingen, met op het eerste gezicht voldoende beweging. Maar ze lopen toch gevaar. Ze zitten te lang stil. Ook onze kleuters, terwijl we net denken dat die voortdurend rondlopen in de klas."

Wat zijn de gevolgen als je leerlingen te lang stilzitten?

Dr. Femke De Meester: "Leerlingen worden minder fit, lopen risico op overgewicht en obesitas, minder sterke spieren en gewrichten, slaapproblemen, hebben een lager mentaal welbevinden en in sommige gevallen zelfs minder goede schoolresultaten. Op volwassen leeftijd lopen ze risico op hogere cholesterol en bloeddruk."

Waarom zitten kinderen lang stil?

Dr. Femke De Meester: "'In het eerste leerjaar moeten ze flink stilzitten', hoor je wel eens. Die positieve houding over lang stilzitten doet geen goed. Ze krijgen zowel thuis als op school vaak fout voorbeeldgedrag voorgeschoteld. Al denken we dat heel wat leraren veel rechtstaan en rondstappen in de klas. We weten dat 1 op 10 kleuters, 2 op 10 kinderen en 9 op 10 jongeren aan meer dan 2 uur per dag schermtijd blootgesteld worden op weekdagen. Op weekenddagen worden dat 4 op 10 kleuters, 6 op 10 kinderen en 10 op 10 jongeren."

Hoe zetten we kinderen meer in beweging?

Dr. Femke De Meester: "Stimuleer ouders om de schermtijd voor hun kinderen al van kleins af aan te beperken. Doorbreek ook het stilzitten in de klas. Zitgedrag is gewoontegedrag: als een kind veel tijd zittend doorbrengt, is de kans groter dat het dat op volwassen leeftijd ook zal doen. Maak dat je leerlingen afwisselen tussen rust en licht intensief bewegen zoals staand tekenen, matig intensief bewegen zoals wandelen of recreatief zwemmen en hoog intensief bewegen zoals lopen of sporten."

Wat kan je doen als leraar?

Dr. Femke De Meester: "Ideaal zou zijn mochten je leerlingen het urenlang stilzitten regelmatig onderbreken. Bijvoorbeeld iedere 30 minuten. Je kan ook stabureaus installeren in je klas, of je bestaande tafels verhogen, bijvoorbeeld met bed blocks voor babybedjes. Te weinig budget? Begin met 1 exemplaar. Zo kunnen leerlingen er kennis mee maken. Voorzie een beurtrol. Laat je leerlingen doorschuiven zodat ze regelmatig kunnen rechtstaan.

Wil je nog meer lowbudgetvoorzieningen? Installeer schildersezels of hang planken op verschillende hoogtes. Of plaats de computer op ooghoogte.

Geef buiten les wanneer dat kan. Of organiseer een wandeling bij het begin van de dag. Laat je kleuters bijvoorbeeld rechtstaan tijdens het vaste kringmoment. Laat rechtstaan als leuk aanvoelen. Ga met kleine ingrepen de gewoonte aanmeten bij de kinderen. Organiseer bewegingstussendoortjes.

Gebruik de gang als extra klasruimte, zet de deur open. Geef knutselmateriaal of projecten mee waardoor ze liefst al bewegend aan de slag kunnen tijdens de speeltijd. Ga dus niet alleen voor de typische middagsportactiviteiten, want die spreken lang niet alle leerlingen aan.

Organiseer groepswerk zo dat leerlingen van de ene tafel naar de andere bewegen. Een bewegingsstimulerende speelplaats kan ook geen kwaad. En als je een bewegingskwartiertje inlast, geef dan opties. Vermijd verplichtingen. "Welke beweegactiviteit wil ik nu doen?" Door die keuzemogelijkheden verhoog je het goed gevoel van je leerling.

Ga je op uitstap? Laat de bus eens voor wat hij is en neem bijvoorbeeld het openbaar vervoer en voorzie een stuk wandeling."

Wat kan je organiseren op schoolniveau?

Dr. Femke De Meester: "Maak een analyse van de toestand op jouw school. Bouw langzaam aan een nieuwe aanpak. Je hoeft niet alles bruusk om te gooien. Met de kadermethodiek Gezonde School helpt het Vlaams Instituut Gezond Leven je met het gezondheidsbeleid.

Eis niet meteen dat elke leerling om de 30 minuten rechtstaat. Dan krijg je misschien een slecht gevoel rond zitonderbrekingen. Pas bijvoorbeeld geleidelijk aan elementen toe uit bewegend leren. Laat leraren daar op hun eigen tempo zelf mee experimenteren.

Je kan ook je speelplaats met minieme middelen zo inrichten dat leerlingen gaan bewegen. Hinkelpaden, markeringen ... De mentaliteit moet zijn: het is oké om recht te staan."

# data[].attributes.attachment_link.title
"Laat je leerlingen niet stilzitten" - Klasse

# data[].attributes.attachment_link.description
6 tot 9 uur! Zolang zitten je leerlingen gemiddeld stil per dag. Een groot aantal van die zituren brengen kinderen door in de klas. Nochtans is te lang stilzitten gevaarlijk. Femke De Meester van Vlaams Instituut Gezond Leven geeft raad. Bewegen onze leerlingen te weinig? Dr. Femke De Meester: "Inderdaad.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Professor psychologie Tom Beckers (KU Leuven) doet onderzoek naar leren en vergeten. Of ons onderwijs volgens hem perfect in elkaar zit voor onze breinen? Vergeet het. "We moeten het lessenrooster fundamenteel hertekenen zodat leerlingen meer onthouden."
"99 procent van wat je leerde, vergeet je. Dat cijfer dook op in een populair internetartikel. Maar iedereen voelt toch aan dat dat niet klopt", glimlacht professor Tom Beckers. Hij twijfelt even, maar stapt dan gedecideerd naar het grote bord. Wat volgt zijn een uitgebreid schema en dito uitleg over hoe groot onze opslagcapaciteit is en over wat er in onze hersenen gebeurt als we iets vergeten. De professor spreekt met passie over zijn onderzoek. Maar ook met een warm hart voor leerlingen en onderwijs.

Vergeten is functioneel

"Natuurlijk vergeten je leerlingen veel. Dat is in zekere mate functioneel. Als je veel informatie opslaat op je harde schijf, heb je meer kans dat die informatie met elkaar gaat interfereren of in elkaar overloopt.

Dat merk ik als ik door Italië reis. Als ik Italiaans probeer te spreken, grijp ik intuïtief naar Spaanse woorden die ik tijdens een taalcursus aanleerde. Na een paar dagen gaat het beter: mijn brein activeert de Spaanse woorden minder snel, waardoor ik minder fouten maak.

Hetzelfde speelt op school. Voor een examen Frans is het niet ideaal dat er je leerlingen voortdurend Engelse woorden te binnen schieten. Ze moeten hun Engels even 'vergeten', hun brein moet ervoor zorgen dat ze de taal even minder makkelijk kunnen oproepen. Daarom is het nooit een goed idee om tijdens de examens 2 taalvakken op 1 dag te plannenn.

Tijdelijk vergeten betekent niet dat een geheugenspoor helemaal gewist wordt. Het is omkeerbaar. Maar hoe langer het duurt voor je de informatie weer oproept, hoe moeilijker ze te traceren en activeren is tussen vele gelijkaardige sporen in je brein. Daarom moet je voldoende herhalen om je niveau vast te houden."

Onbetrouwbare opslagplaats

"We zien ons geheugen soms te eng als een opslagplaats voor ons verleden, die volgepropt wordt met ervaringen en feiten die we niet willen vergeten. Maar als je die geïsoleerd aanbiedt, zonder groter logisch verband, is onthouden vrij kansloos. De meeste leerlingen zullen jaartallen nauwelijks onthouden zonder historische samenhang met andere gebeurtenissen.

"n essentie dient ons geheugen trouwens vooral als basis voor beslissingen die je vandaag moet nemen. Daarbij moet je beseffen dat je geheugen onbetrouwbaar is. Onze herinneringen zijn levendig, lijken 100 procent te kloppen. Maar het is niet omdat je je iets levendig en scherp herinnert, dat het ook werkelijk zo gebeurd is."

Leerlingen onthouden meer en effectiever als ze een kortere vakantie hebben en vaker bewegen

Meer bewegen, minder vergeten

Maar hoe vergeten we de juiste dingen? En hoe onthouden we meer? Tom Beckers ziet verschillende kansen. "In ons onderwijs zitten leerlingen 8 uur stil in de klas. En eind juni onderbreken we hun progressie met een lange vakantie. Gevolg?

Zomerverlies: essentiële kennis en vaardigheden vervagen omdat ze niet meer geoefend of herhaald worden. Zeker minder sterke leerlingen of kinderen uit kwetsbare gezinnen krijgen in de zomerweken te weinig uitdagingen en leerimpulsen.

Leerlingen onthouden meer en effectiever als ze een kortere vakantie hebben en vaker bewegen. Ik droom van klassen die in de voormiddag werken met instructie en theorie, met kortere bewegingsmomenten tussen de lessen.

In de namiddag sporten de leerlingen. Hersenarbeid en beweging stimuleren de aanmaak van nieuwe hersencellen in de hippocampus, de zone in ons brein die we gebruiken om te leren en te onthouden. Dat proces heet neurogenese.

Als jijzelf en je hippocampus beter in conditie zijn, maak je minder fouten en vergeet je minder. Want dan verplaats je makkelijker informatie van het korte- naar het langetermijngeheugen, waar ze effectief opgeslagen wordt, en je hebt minder last van herinneringen die in elkaar overlopen."

"Verwar tussendoor bewegen niet met bewegend leren", waarschuwt Tom Beckers. "Het bewijs dat bewegend leren werkt, is nog niet sluitend. Het is ongetwijfeld goed voor je gezondheid, maar niet per se voor je aandacht. Als je beweegt of rechtop leert aan een standing desk, vraag je grote inspanningen van je werkgeheugen. Daarom voer je moeilijke denktaken makkelijker zittend uit."

"Meer uren bewegen op school, betekent minder tijd voor theorie. Die 'verloren' uren zou ik compenseren door de zomervakantie iets in te korten. Zo verhoog je het aantal uren retrieval practice of actief leerstof ophalen uit het geheugen. En zo stijgt het leerrendement van je leerlingen. Ik besef dat mijn pleidooi protest zal wekken. Maar als hersenonderzoeker geloof ik er rotsvast in."

Valideer de inspanning

En wat doet stress met ons geheugen? "De effecten van stress zijn niet zwart-wit ", vertelt Tom Beckers. "Met een lichte toename van stress en aandacht sla je makkelijker info op. Te veel stress tijdens het blokken verstoort dan weer die opslag.

Leerlingen moeten de balans vinden door gemotiveerd te studeren en voldoende tijd te spenderen aan het voorbereiden van toetsen. Dan blijft de leerstof het beste hangen. Maar lukt het eens niet om alles te onthouden, dan is dat niet het einde van de wereld.

Leerlingen moeten leren dat falen en vergeten soms bij leren horen. Slagen is het doel, maar de inspanning is belangrijker dan het resultaat. Vandaag focussen we te veel op het eindresultaat en valideren we de inspanning te weinig."

"Niet alleen stress maar ook timing, volume en werkvormen spelen een cruciale rol tijdens het leerproces. Lesonderwerpen en soorten oefeningen afwisselen, houdt je leerlingen scherp. 2 uur na elkaar hetzelfde bestuderen, heeft weinig zin.

Voor hun concentratie verdeel je een hoofdstuk het best in kleine stukken van bijvoorbeeld 20 minuten. Die herhaal je een aantal lesdagen. Ook peer‑to‑peer‑leren is een effectieve vorm van retrieval practice. Je leerlingen zijn actief met de leerstof bezig. En om leerstof uit te leggen aan je klasgenoot, moet je het onderwerp begrijpen. Zo sla je de nieuwe informatie diep op."

Studeren moet belangrijk zijn

Maar wat doe je met een leerling die liever Fortnite speelt en wacht tot het laatste moment om te studeren? "Ik ben ook op die manier door mijn universitaire studies gesparteld", lacht Tom Beckers. " Als tiener ben je niet volledig klaar om je studieproces zelf in handen te nemen. Net als andere delen van de hersenen is ook je prefrontale cortex, die je executieve functies zoals plannen aanstuurt, nog niet volgroeid."

"Je leert dus niet noodzakelijk beter als je autonomie krijgt, zoals de aanhangers van de zelfdeterminatietheorie beweren. Leerprestaties blijven van hetzelfde niveau en kinderen worden er ook niet per se gelukkiger van.

Richt je lessen daarom zo in dat je leerlingen niet kúnnen wachten tot de laatste dag om alles te studeren. Laat ze tijdens het jaar vaak actief met de leerstof bezig zijn. Toon hoe hun geheugen werkt, hoe ze effectief studeren. En tot slot: ze moeten studeren belangrijk genoeg vinden. Anders vergeten ze veel leerstof toch meteen weer. Ook de essentiële."

# data[].attributes.attachment_link.description
Natuurlijk vergeten je leerlingen veel. Dat is in zekere mate functioneel. Als je hersenen veel informatie opslaan, heb je meer kans dat die informatie in elkaar overloopt. Een slim lessenrooster, een kortere vakantie en meer beweging helpen om beter te onthouden.

# data[].attributes.headline
Leidt bewegend leren tot beter presteren in het onderwijs?

# data[].attributes.subject
Leidt bewegend leren tot beter presteren in het onderwijs?

# data[].attributes.body
De afgelopen jaren zien we een flinke toename in het aantal studies over fysieke activiteit en cognitie en fysieke activiteit en schoolprestaties. Maar hoe zit het nu echt met bewegend leren?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De afgelopen jaren zien we een flinke toename in het aantal studies over fysieke activiteit en cognitie en fysieke activiteit en schoolprestaties. Maar hoe zit het nu echt met bewegend leren? Dit artikel zet de laatste stand van zaken op een rij.

Er is niet alleen veel animo voor bewegen en presteren vanuit de wetenschap, ook leerkrachten, beleidsmakers en media informeren regelmatig of er een verband is. Tijdens een mini-symposium op de Dag van het Sportonderzoek presenteerden onderzoekers van Amsterdam UMC, Maastricht University, Open Universiteit, UMC Groningen en de VU Amsterdam de laatste stand van zaken. Ook NRO, Hersenstichting en Kenniscentrum Sport werkten mee aan het mini-symposium mee.

Waar is wel en geen bewijs voor?

Uit een systematische review van Amika Singh en anderen op basis van 58 studies bij kinderen van 0-18 jaar bleek geen overtuigend bewijs voor een positief effect van beweegprogramma's op cognitieve prestaties en algemene schoolprestaties. Wel zagen de onderzoekers bij kinderen een positieve uitschieter voor rekenen en wiskunde op scholen die langdurig en meerdere malen per week beweegprogramma's aanboden. Het ging meestal om programma's die 2 tot 3 jaar liepen en waarbij de kinderen tussen de 3 en 5 keer per week intensief bewogen.

Deze laatste conclusie is ook getrokken door het UMC Groningen. Zij voerden onder leiding van Esther Hartman een meta-analyse uit op basis van 31 kwalitatief goede studies naar de effecten van bewegen op cognitieve functies en schoolprestaties bij kinderen op de basisschool van 6-12 jaar.

Effecten van bewegen op cognitieve functies

Cognitieve functies is een verzamelterm voor aandacht en executieve functies. Dat zijn functies die actief denkprocessen reguleren en gedrag aansturen. Enkele voorbeelden zijn inhibitie (het onderdrukken van een reactie), werkgeheugen en planning. Cognitieve functies zijn essentieel voor het uitvoeren van schoolprestaties. De effecten van deze analyse zijn overwegend klein maar Hartman noemt ze relevant.

Zo kan acute fysieke activiteit - een eenmalige beweegsessie - effectief zijn voor het verbeteren van aandacht. En langdurige fysieke activiteiten van weken of maanden kunnen niet alleen effectief zijn voor het verbeteren van aandacht, maar ook van executieve functies en schoolprestaties. De positievere resultaten die het Hartman-onderzoek vindt ten opzichte van Singh, lijken te liggen in het verschil van onderzoeksmethodiek. Een meta-analyse - die de effecten van alle studies samen berekent - ten opzichte van een systematische review. Ook was er in de onderzoeken verschil in doelgroep.

Slim door gym

Slim door gym bestaat uit een intensieve bewegingsinterventie en een cognitieve bewegingsinterventie die zijn ingezet op 22 reguliere basisscholen bij circa 890 kinderen van groep 5 en 6. Kenmerkend voor de intensieve interventie: verhoogde intensiteit, herhaling en automatisme, circuittraining en estafette. Voor de cognitieve interventie: cognitief uitdagende spelvormen, oefenen motoriek, veranderende spelregels, reageren, samenwerken en anticiperen. Op de basisscholen werd het aantal gymlessen verhoogd van twee naar vier. Althans, dit was de bedoeling. In de praktijk bleek het lastig om dit overal voor elkaar te krijgen. Gemiddeld volgden de interventiegroepen 3.2 keer per week een gymles.

Er was geen verschil tussen beide interventies te zien in het effect op cognitieve functies en presteren. Wel komt naar voren dat de interventies in een aantal gevallen beter werken bij specifieke subgroepen. Promovendi Irene van der Fels en Anna Meijer vonden namelijk dat de effecten van de interventies op een aantal uitkomstmaten, afhankelijk waren van de score bij de start van de interventies. Zo werd voor aerobe fitheid (gemeten met de shuttle run test) gevonden dat minder fitte kinderen meer van de cognitieve interventie profiteerden en de meer fitte kinderen juist meer van de intensieve interventie. Januari 2019 zijn de definitieve onderzoeksresultaten gepubliceerd.

Fit en vaardig

Het thema van Fit en vaardig op School is: Bewegen en leren kun je integreren. De interventie is ingezet bij zo'n 500 leerlingen op 12 basisscholen in groep 4 en 5. De belangrijkste significante effecten van onderzoek naar deze interventie zijn te zien op aandacht, BMI, rekenen en spelling. Effectgroottes laten zien dat de kinderen die twee jaar lang deel hebben genomen aan de Fit & Vaardig lessen, in vergelijking met de controlegroep, een extra leerwinst van 4 maanden op zowel rekenen als spelling hebben behaald.

Een volledig lespakket, app en coaching zijn beschikbaar voor groep 3 t/m 7. De lessenreeks is voor groep 2 in ontwikkeling. Esther Hartman vult aan dat er veel vraag is vanuit S(B)O scholen; mogelijk komt er een doorontwikkeling voor deze leerlingen. Bekijk ook onderstaande video van Fit en vaardig op school.

Smart Moves

De interventie Smart Moves keek onder andere naar het effect van elke dag tien minuten een 'beweegbreak' in de klas (groep 7 en 8). En dan specifiek het effect op cognitieve prestaties, fitheid en beweeggedrag van de kinderen. Het onderzoek duurde negen weken en bestond uit een beweeggroep en een controlegroep. Promovenda Vera van den Berg concludeert dat er geen effecten te zien waren op cognitieve prestaties en fitheid. Matig tot zwaar intensief bewegen door de leerlingen tijdens schooltijd, nam per dag met 3 minuten toe.

De leerkrachten waren erg gemotiveerd. Zij gaven aan een positief effect te ervaren op concentratie van de leerlingen. Toch lukt het slechts een klein deel van de leerkrachten om de beweegbreak regelmatig in te zetten. Tijdgebrek is het grootste probleem. De onderzoekers hebben ook aan leerlingen gevraagd hoe zij denken dat er meer bewogen kan worden op school. Het resultaat vind je in dit filmpje.

PHIT2LEARN

Promovenda Didy Verheijden vertelt dat het project PHIT2LEARN onderzoekt wat er gebeurt als leerlingen en studenten van het mbo gedeeltelijk staand in plaats van zittend les krijgen. En wat gebeurt er als er een beweegactiviteit wordt georganiseerd? Ook kijken ze naar de vraag of studenten zelf ervaren dat ze te weinig bewegen. Een drietal studies zijn reeds uitgevoerd en de resultaten worden op dit moment verwerkt. De vierde studie - een grote interventie in de dagelijkse praktijk - start medio september 2019.

Staand onderwijs

Uit steeds meer onderzoeken blijkt de negatieve invloed van zitgedrag. Een onderzoeksproject van de Maastricht University introduceert een actieve leefstijl voor universitaire studenten van twee keer twee uur per week gedurende negen weken. Promovenda HQ Chim licht toe dat de eerste resultaten aantonen dat studenten actiever worden in de klas, zonder dat de leerprestaties achteruit gaan. De data worden momenteel geanalyseerd.

Tips voor het inzetten van bewegend leren interventies

Los van de uitkomsten van de onderzoeken benadrukken de experts dat het bij interventies en onderzoek belangrijk is om de school goed te betrekken. Alleen dan is er kans dat beweegactiviteiten ook ná de onderzoekspraktijk worden voortgezet. Het is van belang of het thema sport en bewegen sterk leeft. Hoeveel aandacht besteedt een school aan gezondheid? Zien docenten het zitten? wat vinden kinderen, ouders en directie ervan? Dat zijn allemaal bepalende factoren voor het succes van de activiteiten. Denk verder aan:

Zet gymleerkrachten in als ambassadeur.

Betrek buurtsportcoaches om verbindingen te leggen tussen school en bijvoorbeeld de sportvereniging.

Zorg dat leerkrachten / scholen zelf aan kunnen geven wat bij ze past.

Bedenk dat de waarde die voor een school belangrijk is kan verschillen. Soms streeft een school vooral naar een goede gezondheid en soms is een goede motorische ontwikkeling het doel. Speel hier op in.

Conclusie onderzoek bewegend leren

De effecten van de genoemde onderzoeken naar causaliteit van bewegen en leren zijn vaak nog minimaal. Dat heeft ook te maken met de complexiteit van dit type onderzoek. Tegelijkertijd is het goed om stil te staan bij wat meer bewegen in de klas ook voor elkaar weet te krijgen: fittere leerlingen, betere gezondheid, meer rust in de klas. Extra beweegmomenten lijken bovendien niet ten koste van leerprestaties te gaan. Dagvoorzitter Jérôme Gijselaers (Open Universiteit) formuleerde het tijdens de plenaire discussie nog stelliger: "Hoe belangrijk is het om de oorzakelijkheid te kennen, moeten we bewegend leren niet sowieso meer invoeren?!"

Meer lezen?

# data[].attributes.attachment_link.title
Leidt bewegend leren tot beter presteren in het onderwijs? | Allesoversport.nl

# data[].attributes.attachment_link.description
De afgelopen jaren zien we een flinke toename in het aantal studies over fysieke activiteit en cognitie en fysieke activiteit en schoolprestaties. Maar hoe zit het nu echt met bewegend leren? Dit artikel zet de laatste stand van zaken op een rij.

# data[].attributes.body
Voorbeelden en activiteiten van bewegingsintegratie in de klas.

# data[].attributes.headline
Betere leerprestaties door meer bewegen?

# data[].attributes.subject
Betere leerprestaties door meer bewegen?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Fysiek actieve adolescenten presteren beter op aandachtstaken, maar halen geen hogere schoolcijfers. Daarnaast blijkt dat meisjes in het voortgezet onderwijs die naar school lopen of fietsen zich beter kunnen concentreren op school dan meisjes die met de auto of bus komen. Dit blijkt uit onderzoek naar de relaties tussen lichamelijke activiteit en schoolprestaties, cognitieve prestaties en mentaal welbevinden.

Foto: Marieke Duijsters

Martin van Dijk van de Open Universiteit deed objectief en observationeel onderzoek naar de relaties tussen lichamelijke activiteit en schoolprestaties, cognitieve prestaties en mentaal welbevinden. Om het beweeggedrag te meten, droegen 440 proefpersonen een week lang, 24 uur per dag een bewegingsmeter op hun bovenbeen. De proefpersonen waren leerlingen uit klassen 1 en 3 van de havo en vwo van het Bernardinuscollege in Heerlen. Ze deden dit eenmaal en één jaar later deden de leerlingen uit diezelfde groepen het nogmaals.

Meer bewegen, betere concentratie

Uit het onderzoek van Van Dijk blijkt dat actieve leerlingen beter presteren op taken waarin ze zich goed moeten concentreren dan hun minder actieve leeftijdsgenoten. Toch is er voor de hele groep geen directe relatie gevonden tussen fysieke activiteit en schoolprestatie (dit is gemeten door te kijken naar het gemiddelde schoolcijfer voor de vakken Nederlands, Engels en wiskunde). De positieve invloed die bewegen heeft op aandachtstaken wordt teniet gedaan door andere factoren. Van Dijk geeft hiervoor de volgende verklaring: "Mogelijk besteden actieve adolescenten minder tijd aan huiswerk, wat een negatieve invloed heeft op de schoolprestaties."

Fietsende meisjes presteren beter

Een opvallende uitkomst van het onderzoek is dat meisjes zich op school beter kunnen concentreren als ze naar school lopen of fietsen, dan wanneer ze bijvoorbeeld met de auto worden gebracht. Bij jongens werd geen verband gevonden. Een mogelijke uitleg voor dit verschil tussen jongens en meisjes is wellicht dat meisjes gevoeliger zijn voor stressvolle factoren op school, zoals toetsen. Van Dijk: "De inspanning voor school kan zorgen voor ontspanning op school en zodoende een betere concentratie."

Scholieren bewegen onder aanbevolen norm

Uit de metingen blijkt ook dat scholieren tussen de eerste en tweede klas van de middelbare school veel minder (20 procent) gaan bewegen. Daarnaast zijn adolescenten fysiek minder actief in het weekend dan op doordeweekse dagen, met name op zondag bewegen ze ver (40 procent) onder de norm voor gezond bewegen.

Op zoek naar concrete interventies

Van Dijk zou de observationele onderzoeksbevindingen graag omzetten naar concrete interventies. "Het zou mooi zijn als je bijvoorbeeld leerprestaties van kinderen kunt verbeteren door ze meer gymlessen te geven of regelmatiger met de fiets naar school te laten komen? Daar zet ik me in de komende jaren graag voor in."

Het onderzoek werd mogelijk gemaakt met financiering van het NWO-regieorgaan voor hersenen en cognitie (NIHC).

Meer weten?

De effectiviteit van concrete interventies is een belangrijke focus van het NRO-onderzoeksprogramma Bewegen en leerprestaties. Centrale vraag van dit onderzoeksprogramma is: is er een causale relatie tussen bewegen op school en cognitieve onderwijsprestaties, verzuim en schooluitval?

In het artikel Bewegend leren met Fit en Vaardig is te lezen hoe de leerprestaties van leerlingen in het primair onderwijs kunnen verbeteren door actieve reken- en taallessen.

Op De Spelles vind je programma's waarmee je alle leerlingen betrekt bij het actief bewegen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Betere leerprestaties door meer bewegen? - Leraar24

# data[].attributes.attachment_link.description
Fysiek actieve adolescenten presteren beter op aandachtstaken, maar halen geen hogere schoolcijfers. Daarnaast blijkt dat meisjes in het voortgezet onderwijs die naar school lopen of fietsen zich beter kunnen concentreren op school dan meisjes die met de auto of bus komen. Dit blijkt uit onderzoek naar de relaties tussen lichamelijke activiteit en schoolprestaties, cognitieve prestaties en mentaal welbevinden.

# data[].attributes.headline
Bewegingsintegratie in wiskunde (2e graad)

# data[].attributes.subject
Bewegingsintegratie in wiskunde (2e graad)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Als studente leerkracht lager onderwijs heb ik al heel wat ervaring opgedaan in het 1ste t.e.m. het 6de leerjaar binnen het regulier lager onderwijs.

Als partner binnen het onderwijs wil je jouw leerlingen graag zo goed mogelijk begeleiden en inspelen op hun noden. Daar hoort de juiste remediëring ook bij.

Maar wat is dat nu de 'juiste' aanpak?

Sommige leermoeilijkheden hebben een andere achterliggende oorzaak dan wat we op het eerste zicht zien. Zo kan het zijn dat deze moeilijkheid wordt aangestuurd door een probleem binnen de motorische ontwikkeling van het kind.

Wanneer dit het geval is, is beweging inzetten een must.

Wil je hier graag meer over weten? Dan maak ik je hier bewust van de link tussen beweging en leermoeilijkheden.

# data[].attributes.attachment_link.description
Als studente leerkracht lager onderwijs heb ik al heel wat ervaring opgedaan in het 1ste t.e.m. het 6de leerjaar binnen het regulier lager onderwijs. Als partner binnen het onderwijs wil je jouw leerlingen graag zo goed mogelijk begeleiden en inspelen op hun noden. Daar hoort de juiste remediëring ook bij.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Multimove biedt 3- tot 8-jarige kinderen een gevarieerd bewegingsprogramma aan, waarin de focus op de algemene ontwikkeling van vaardigheden ligt en een sporttak niet meteen herkenbaar is.

Tijdens uitdagende bewegingssituaties in de Multimovelessen komen de 12 fundamentele bewegingsvaardigheden aan bod. Stuk voor stuk basisvaardigheden die een kind op jonge leeftijd moet verwerven om de motorische ontwikkeling te prikkelen en bevorderen. Alle bewegingen die een kind nu en later zal gebruiken, zijn hierop gebaseerd. De fundamentele bewegingsvaardigheden zijn cruciaal om op latere leeftijd sportspecifieke vaardigheden te leren.

Multimove onderstreept het belang van een brede motorische ontwikkeling en kan de start betekenen van een gezonde en levenslange sport- en bewegingsparticipatie. Plezierbeleving staat hierbij centraal.

Dit zijn ze alle 12: dribbelen, glijden, heffen en dragen, klimmen, roteren, slaan, springen en landen, trappen, trekken en duwen, vangen en werpen, wandelen en lopen, en zwaaien.

# data[].attributes.attachment_link.title
Multimove zet jonge kinderen in beweging

# data[].attributes.attachment_link.description
Om de motorische ontwikkeling van jonge kinderen te stimuleren, biedt Sport Vlaanderen 'Multimove voor kinderen' aan: bewegingsactiviteiten voor kinderen tussen 3 en 8.Door de kinderen op een leuke en ontspannende manier te laten bewegen, oefenen ze de 12 fundamentele bewegingsvaardigheden.

# data[].attributes.headline
BOS+ gelooft sterk in de kruisbestuiving tussen natuur, bos en educatie.

# data[].attributes.subject
BOS+ gelooft sterk in de kruisbestuiving tussen natuur, bos en educatie.

# data[].attributes.body
https://bosplus.be/bos-educatie/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wie BOS+ zegt, zegt boseducatie

BOS+ gelooft sterk in de kruisbestuiving tussen natuur, bos en educatie. Doorheen de jaren ontwikkelde BOS+ dan ook een indrukwekkende waaier aan educatieve materiaal, projecten en spelletjes.

# data[].attributes.attachment_link.description
BOS+ gelooft sterk in de kruisbestuiving tussen natuur, bos en educatie. Doorheen de jaren ontwikkelde BOS+ dan ook een indrukwekkende waaier aan educatieve materiaal, projecten en spelletjes.

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=HV5T_ljo_nU

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=4Nq8Ci0mrx4

# data[].attributes.attachment_link.title
Zitten de beste antidepressiva in je spieren? #dewarmsteweek

# data[].attributes.body
Gezond leven? Beperk stilzitten en beweeg. In een gezonde bewegingsmix wissel je zitten, staan en bewegen af.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Vlaamse woonzorgcentra: veel aandacht voor valpreventie, minder voor gezonde voeding

Vlaamse woonzorgcentra doen hun uiterste best om hun bewoners in beweging te zetten en besteden veel aandacht aan valpreventie. Maar in de keuken is er nog ruimte voor verbetering: plantaardige vleesvervangers staan amper op het menu en het fruitaanbod is schraal. Dat blijkt uit de nieuwe Preventiepeiling.

# data[].attributes.attachment_link.title
Beweging & sedentair gedrag | Gezond Leven

# data[].attributes.attachment_link.description
Het Vlaams Instituut Gezond Leven wil je op een toegankelijke manier helpen om gezond te leven. Met onderbouwd advies, concrete tips en kant-en-klare projecten.

# data[].attributes.headline
Hoe we het succes van de Rode Duivels structureel kunnen herhalen

# data[].attributes.subject
Hoe we het succes van de Rode Duivels structureel kunnen herhalen

# data[].attributes.body
In mid- tot laatspecialisatiesporten waarbij de piekleeftijd rond 26 à 28 jaar ligt, zoals in voetbal, is het aangewezen om onder de leeftijd van 9 jaar een zo breed mogelijke basis van bewegingen en inzichten te ontwikkelen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
België staat momenteel eerste op de FIFA-wereldranglijst en in tijden van succes moet de toekomst voorbereid worden. Joric Vandendriessche, die doctoreerde op talentontwikkeling en als topsportmanager en nationaal jeugdcoach ook het beleid mee vorm gaf, ontrolt zijn visie.

© © ArtmannWitte

In België doen we het heel goed in een relatief gezien uiterst beperkte vijver. Momenteel zijn we wereldtop met 'slechts' 440.000 actieve voetballeden op een populatie van een slordige 11 miljoen. Dat is een participatie van 4 procent.

In Nederland en Duitsland bedraagt die rond de 8 procent. Een groot, dichtbevolkt en opkomend voetballand als China bijvoorbeeld telt bijna 1,4 miljard inwoners. Daar is in potentie zo'n weelde aan talent dat ze er bij wijze van spreken duizend eieren tegen de muur werpen om te zien welk ei er overeind blijft staan.

Wij daarentegen moeten zeer zorgvuldig te werk gaan: het ei breken en goed de dooier en de DNA-structuur van onze toppers ontleden teneinde de goede keuzes te maken om wereldtop te kunnen blijven. Kwaliteit boven kwantiteit.

Hoe we het succes van de Rode Duivels structureel kunnen herhalen.

Bredere basis = hogere top

Talentontwikkeling in de sport kan je vergelijken met een piramide: een brede basis die stelselmatig evolueert naar een select publiek aan de top.

In mid- tot laatspecialisatiesporten waarbij de piekleeftijd rond 26 à 28 jaar ligt, zoals in voetbal, is het aangewezen om onder de leeftijd van 9 jaar een zo breed mogelijke basis van bewegingen en inzichten te ontwikkelen. Dat betekent: niet te eenzijdig belasten. Want anders dreigt de motorische en fysieke basis niet voldoende breed te zijn om in een later stadium als talentvolle sporter blessurevrij en optimaal verder te kunnen ontwikkelen.

In België zijn we een van de slechtste leerlingen wat betreft het aantal sporten dat een kind gemiddeld beoefent.

Veel topsporters, onder wie olympische medaillewinnaars, beoefenden op jonge leeftijd verschillende sporten. Terwijl wij in België een van de slechtste leerlingen zijn wat betreft het aantal sporten dat een kind gemiddeld beoefent.

Een van de redenen daarvoor is de uitdagende 'work-life balance' bij drukbezette ouders en zelfs grootouders, waarbij het onmogelijk is of geacht wordt om kinderen naar verschillende sportclubs te vervoeren.

Ook een reden is dat veel sportfederaties al vroeg aan ledenwerving doen. In het voetbal is het niet anders: clubs vechten voor het zieltje van een vijfjarig kind, dat vaak te vroeg als 'talent' beschouwd wordt. Het jonge talent dat velen als volgende wereldtopper zien, is namelijk te veel 'besmet' door tal van factoren om een correcte talentselectie mogelijk te maken.

Iedereen denkt aan het alom gekende filmpje van Lionel Messi als kind, waarop zijn 'talent' al op jonge leeftijd duidelijk te zien is, maar we vergeten de ontelbare gelijkaardige filmpjes van zogezegde talenten over wie nu niemand meer spreekt.

We overschatten talent op jonge leeftijd.

We overschatten talent op jonge leeftijd. Jonge kinderen worden gescout door een profclub, worden aangetrokken, zitten in bepaalde gevallen zes uur per week in de auto en krijgen soms al één of twee jaar later te horen dat ze moeten vertrekken. Vaak betekent dat: weg persoonlijke ontwikkeling, weg welbevinden, weg goeie sfeer in het gezin.

In onze beperkte vijver moeten we de filter op talent op latere leeftijd zetten. Talent definieer ik als een mix van vaardigheden die door het individu en de omgeving ontwikkeld wordt en zich onderscheidt op het hoogste niveau en onder de moeilijkste omstandigheden. Laat het een wijze beslissing zijn om met z'n allen af te spreken op jonge leeftijd niet langer te spreken over een 'talent', maar over een 'vaardig kind'.

Let wel: met een bredere basis, bedoel ik niet méér leden. De KBVB plaatste de toename van het ledenaantal verscheidene jaren terug als één van de voornaamste strategische doelstellingen. Wat dan vergeten wordt, is dat kinderen op vijf- à zesjarige leeftijd niet klaar zijn om éénzijdig belast te worden. Koppel dit aan de té uitgesproken prestatiecultuur in ons jeugdvoetbal en je krijgt een verklaring voor de grote drop-out in onze voetbalcultuur.

Veel eerder gewonnen enthousiaste zieltjes raken tijdens het ontwikkelingsproces verbitterd en haken af.

Voetbal is populair en kent een grote instroom bij kinderen, maar het is ook de sport met de grootste uitstroom bij adolescenten. Veel eerder gewonnen enthousiaste zieltjes raken tijdens het ontwikkelingsproces verbitterd en haken af.

Tijdens mijn doctoraat aan de UGent lag ik mee aan de basis van het Sportkompas, een concept waar ik heel hard in geloof. Jonge kinderen worden gemeten en voeren verschillende fysieke en motorische testjes uit, waardoor de sportieve aanleg van het kind duidelijk wordt.

Dit wordt ook gekoppeld aan de interesse van het kind, waardoor het op jonge leeftijd georiënteerd wordt naar een waaier van sporten waar het intrinsiek aanleg en goesting voor heeft. Het gevolg: een betere en gerichtere ontwikkeling van vaardigheden, een grotere succesbeleving, een lagere drop-out, enkel winnaars.

Het Sportkompas wordt nu uitgerold naar de basisscholen om een groot publiek te kunnen bereiken. Ik ben dan ook heel benieuwd naar de verdere stappen.

Stop de actuele beperkingen

In eerdere opiniestukken had ik het over het belang van autonomie bevorderend coachen en het stimuleren van winnaarsmentaliteit om finaal tot een hoge top te komen. Echter, als je bij de basis focust op kwaliteit en niet op kwantiteit, dan moet je erover waken dat je tijdens het proces niet té veel vaardige kinderen verliest. Helaas gebeurt dit momenteel in ons jeugdvoetbal wel.
Eerste beperking: tijdens kindertijd (6-12 jaar) = kalenderleeftijd
Eén van de factoren waar we rekening moeten mee houden, is het relatieve leeftijdseffect. Het is geweten dat in zo goed als alle sporten kinderen worden opgedeeld per kalenderjaar, waarbij de cut-off dus op 1 januari ligt. Demografisch stellen we vast dat kinderen gelijkmatig geboren worden overheen de maanden van het kalenderjaar. Zo ook de populatie in ons onderwijs. Maar in sport en zeker in voetbal merken we dat hoe hoger het niveau waarop het kind actief is, hoe meer kinderen geselecteerd worden die vroeg in het kalenderjaar geboren zijn.

Als we de opsplitsing maken tussen kinderen geboren in de eerste helft (januari-juni) en in de tweede helft van het jaar (juli-december), dan zien we dat op twaalfjarige leeftijd de verhouding op het hoogste jeugdniveau (cf. elite) gemiddeld genomen 75%-25% bedraagt. Terwijl dit op het laagste jeugdniveau (cf. gewestelijk-provinciaal) netjes 50%-50% is.

Op het hoogste ontwikkelingsniveau verliezen we systematisch kinderen die laat in het jaar geboren zijn, terwijl niets erop wijst dat die minder vaardig zijn. Integendeel.

Op het hoogste ontwikkelingsniveau verliezen we dus systematisch kinderen die laat in het jaar geboren zijn, terwijl niets erop wijst dat laat op het jaar geboren kinderen minder vaardig zijn. Integendeel.

Dit verschijnsel stellen we al twintig jaar vast, maar is nog altijd niet verholpen. Sensibiliseren? Vergeet het. Dat doen we al zo'n twintig jaar, maar zonder gevolg. De club, de scout en de coach blijven bewust of onbewust de prestatiecultuur in leven houden. Vergeet ook roterende cut-offs, wat zou betekenen dat er elk jaar een andere cut-off genomen wordt om ploegjes te vormen. Dat is té complex om dit in de nu al uitdagende praktijk te implementeren. De oplossing moet laagdrempelig en duidelijk zijn.

Mijn advies is: focus op kwaliteit, eerder dan op kwantiteit. Reduceer het aantal eliteploegjes op jonge leeftijd tot twee van 5v5 die later evolueren naar twee van 8v8. Cruciaal is dat het ene ploegje uitsluitend wordt samengesteld met kinderen die van januari tot juni zijn geboren en het tweede ploegje met kinderen die van juli tot december zijn geboren. Vanaf 11v11 respecteer je een quotum inzake kalenderleeftijd (bij voorkeur 50%-50%), zodat laat op het jaar geboren spelers evenveel kansen hebben om de top te bereiken en we 'en route' zo weinig mogelijk potentieel talent verliezen.

Stel bovendien de selectie van vaardige jongens op het hoogste niveau uit tot 9 jaar, zodat je de foto correcter kunt nemen. In België zijn er 24 profclubs. Op U9-eliteniveau zitten we met 3 ploegjes van 5v5. Lees: kernen van gemiddeld 22 spelertjes. Dus: 22 spelertjes x 24 profclubs = 528 spelertjes van 8 jaar die als 'grote talenten' aanzien worden, die soms ver van huis moeten voetballen en van wie finaal maar een heel klein percentage de top van de piramide bereikt. Dit is waanzin. Het is een misplaatste keuze voor kwantiteit, in eerste instantie ten koste van het kind zelf.

Door vroege talentselectie mismeesteren we jonge kinderen.

Door vroege talentselectie mismeesteren we jonge kinderen. Laat een kind vooral een kind zijn. Studies bij jonge kinderen tonen aan dat een ongedwongen en speelse ontwikkeling enorm zinvol is voor de ontwikkeling van motorische vaardigheden en de net besproken brede basis. Dat is al uitdagend genoeg, me dunkt, in tijden van opkomende digitalisering en bewegingsarmoede. Verscheidene landen bouwen in hun rekruteringsbeleid scoutingsperimeters en leeftijdsgrenzen in om deze problematiek te vermijden, alsook investeren ze in maximale samenwerking met andere sportclubs. Samen met de hierboven beschreven initiatieven zal het de talentontwikkeling in ons land enkel ten goede komen.
Tweede beperking: tijdens adolescentie (13-18 jaar) = biologische leeftijd
Een ander fenomeen zijn de laatmature spelers: spelers met een achterstand in biologische leeftijd. Ook zij zijn vatbaar voor de vroege selectiepolitiek die ons voetballandschap kenmerkt.

Studies leren ons dat relatief gezien meer laatmature spelers de top halen in vergelijking met vroeg op het jaar geboren en vroegmature spelers. Dat is omdat ze hun fysieke achterstand vaak moeten compenseren met een verhoogde mentale weerbaarheid, met een groot leervermogen en met het nemen van correcte en snelle beslissingen op en naast het veld. Zie onder meer Dries Mertens, Thibaut Courtois en Yannick Ferrera-Carrasco. Mooie voorbeelden van laatmature profielen, 'whispering talents'. Op jonge leeftijd waren er rond die jongens veel twijfels. Maar hun topattitude hield hen overeind.

Laat je dergelijke jongens vallen, omdat er op dat moment krachtiger jongens beter presteren, dan deemsteren die waardevolle profielen weg in de anonimiteit. Het vraagt inzicht en expertise om op die leeftijd de grote talenten, die op dat moment 'high performers' zijn maar niet doorbreken op latere leeftijd, te onderscheiden van 'high potentials' met de potentie om de top te kunnen bereiken.

'Op té jonge leeftijden op té grote velden spelen, versterkt het mechanisme dat we proberen te bestrijden.

Ook de keuze van onze competitieformat is in dat kader heel belangrijk. In ons voetballandschap dienen we erover te waken dat we met de invoering van de play-offs bij oudere elitejeugd het aantal high potentials niet laten uitdoven. Competitiegeest is goed om winnaars te ontwikkelen, maar 'core business' op die leeftijd is én blijft ontwikkelen (proces) in plaats van presteren (resultaat).

Op té jonge leeftijden op té grote velden spelen, versterkt bovendien het mechanisme dat we proberen te bestrijden. Op eliteniveau voetbalden we tot een kleine tien jaar terug op elfjarige leeftijd nog 11 tegen 11 op een volledig terrein. Op die leeftijd versterkt dit in negatieve zin enkel maar de verschillen die er al zijn inzake zowel biologische leeftijd als kalenderleeftijd. In enkele andere grote voetballanden wordt nog tot U14 8 tegen 8 op een kleinere ruimte gevoetbald, wat volgens mij grote voordelen biedt voor een meer complete vorming. Kijk maar naar de opgang van futsal binnen onze opleidingen. Kijk ook naar onze huidige toppers. Niet weinigen van hen zijn allochtonen die als kind op straat en op pleintjes leerden voetballen. De waarden en de normen van op straat, de 'survival of the fittest' die hen hielp doorheen hun ontwikkelingsproces, kregen ze er onvoorwaardelijk bij.

Jeugd is altijd een goede investering

We komen uit een klimaat waarin de meerderheid van de clubs, ook profclubs, de jeugdopleiding zelfbedruipend organiseerden. Om alles financieel rond te krijgen, moesten er stages, kalenderverkopen en eetkermissen georganiseerd worden. Gelukkig maken almaar meer clubs beleidsmatig de keuze om ieder kind maximale ontwikkelingskansen aan te bieden.

Bij professionele clubs in Nederland gaat zo'n 10 procent van het clubbudget naar jeugd, terwijl dit bij ons 10 jaar geleden gemiddeld slechts 3,5 procent bedroeg. De laatste jaren merken we in ons land wel een gunstige evolutie.

Er zijn recent maatregelen genomen om ook op professioneel niveau licentievoorwaarden te koppelen aan de jeugdopleidingen, iets wat het amateurniveau al verscheidene jaren terug al deed en wat voor een heel positieve impact zorgde op visie, omkadering en ontwikkeling. Dit zou moeten leiden tot een kwalitatieve visie, structuur, infrastructuur en omkadering. Het clubbudget wordt almaar meer met een gewijzigde insteek beheerd: meer investering in jeugd, als project op middellange termijn. Want investeren in jeugd, in enthousiaste zieltjes met de wereld voor zich, is altijd een goede investering.

Wat we in de eindfase vaak vergeten en wat cruciaal is om tot succes te komen, is jongeren kansen geven wanneer ze de transit maken van jeugd naar seniors.

We moeten er dringend werk van maken om voor jonge jongens een vertrouwenscultuur te creëren. In Nederland en Duitsland zit dat enorm in de cultuur, jonge jongens durven zetten en ook als ze eens een foutje maken, vertrouwen blijven geven. Als zo'n jongen in onze voetbalcultuur een keer mag meetrainen met de A-kern hoor je achteraf soms dat hij 'het toch moeilijk had', terwijl dat niet onlogisch is als je voor het eerst met doorgewinterde profs meedoet. We moeten jonge spelers tijd geven om te acclimatiseren en het niveau op te pikken, kijken naar wat ze wel kunnen, naar hun mentale weerbaarheid en hun leervermogen.

Dat is de uitdaging voor alle Belgische clubs en de Pro League, om meer en meer tot een cultuur te komen waarin meer jonge Belgische spelers kunnen doorstromen én er minder naar het buitenland vertrekken. Veel van de huidige Rode Duivels vertrokken destijds op jonge leeftijd naar het buitenland, in een tijd waarin de Belgische academies niet op het niveau stonden van de buitenlandse. Vandaag is alles hier aanwezig om talentvolle jongens op jonge leeftijd sportief én academisch maximaal perspectief aan te bieden. Eens ze hun diploma op zak hebben en ze zich als 'high potential' onderscheiden in de Jupiler Pro League, staat niets een transfer naar een grotere competitie in de weg. Maar: geen stappen overslaan. Focus op het proces!

Tous ensemble!

Ik ben ervan overtuigd dat ons Belgisch voetbalmodel alle karakteristieken bezit om onze toekomstige toppers op te leiden. Ook al is de kwaliteit die momenteel bij de Rode Duivels aanwezig is, uniek voor een land met onze demografische beperkingen. Het grote voordeel in ons land is dat alles zeer beheersbaar is: de afstanden zijn niet groot en er heerst een nauwe onderlinge communicatie tussen de belangrijkste actoren in het voetballandschap.

Positief is alvast dat er vanuit de overheid, de KBVB en de Pro League initiatief genomen wordt om structureel de beschreven beperkingen in ons sportlandschap weg te werken ten gunste van het kind en het algemeen belang. Dat helpt ons om tot een collectieve benadering vanuit school, club, federatie, thuis en naaste omgeving te komen om het aanwezige potentieel goed te laten landen en - weliswaar gefaseerd - met onze natie geschiedenis te kunnen schrijven.

Veel kleine kinderen raakten afgelopen zomer geïnspireerd door hun voorbeelden, hun grote helden. Net als veel minder kleine kinderen trouwens. Het geloof van de natie is geprikkeld. Dat smaakt naar meer.

In België doen we het heel goed in een relatief gezien uiterst beperkte vijver. Momenteel zijn we wereldtop met 'slechts' 440.000 actieve voetballeden op een populatie van een slordige 11 miljoen. Dat is een participatie van 4 procent. In Nederland en Duitsland bedraagt die rond de 8 procent. Een groot, dichtbevolkt en opkomend voetballand als China bijvoorbeeld telt bijna 1,4 miljard inwoners. Daar is in potentie zo'n weelde aan talent dat ze er bij wijze van spreken duizend eieren tegen de muur werpen om te zien welk ei er overeind blijft staan. Wij daarentegen moeten zeer zorgvuldig te werk gaan: het ei breken en goed de dooier en de DNA-structuur van onze toppers ontleden teneinde de goede keuzes te maken om wereldtop te kunnen blijven. Kwaliteit boven kwantiteit.Talentontwikkeling in de sport kan je vergelijken met een piramide: een brede basis die stelselmatig evolueert naar een select publiek aan de top.In mid- tot laatspecialisatiesporten waarbij de piekleeftijd rond 26 à 28 jaar ligt, zoals in voetbal, is het aangewezen om onder de leeftijd van 9 jaar een zo breed mogelijke basis van bewegingen en inzichten te ontwikkelen. Dat betekent: niet te eenzijdig belasten. Want anders dreigt de motorische en fysieke basis niet voldoende breed te zijn om in een later stadium als talentvolle sporter blessurevrij en optimaal verder te kunnen ontwikkelen.Veel topsporters, onder wie olympische medaillewinnaars, beoefenden op jonge leeftijd verschillende sporten. Terwijl wij in België een van de slechtste leerlingen zijn wat betreft het aantal sporten dat een kind gemiddeld beoefent.Een van de redenen daarvoor is de uitdagende 'work-life balance' bij drukbezette ouders en zelfs grootouders, waarbij het onmogelijk is of geacht wordt om kinderen naar verschillende sportclubs te vervoeren.Ook een reden is dat veel sportfederaties al vroeg aan ledenwerving doen. In het voetbal is het niet anders: clubs vechten voor het zieltje van een vijfjarig kind, dat vaak te vroeg als 'talent' beschouwd wordt. Het jonge talent dat velen als volgende wereldtopper zien, is namelijk te veel 'besmet' door tal van factoren om een correcte talentselectie mogelijk te maken. Iedereen denkt aan het alom gekende filmpje van Lionel Messi als kind, waarop zijn 'talent' al op jonge leeftijd duidelijk te zien is, maar we vergeten de ontelbare gelijkaardige filmpjes van zogezegde talenten over wie nu niemand meer spreekt.We overschatten talent op jonge leeftijd. Jonge kinderen worden gescout door een profclub, worden aangetrokken, zitten in bepaalde gevallen zes uur per week in de auto en krijgen soms al één of twee jaar later te horen dat ze moeten vertrekken. Vaak betekent dat: weg persoonlijke ontwikkeling, weg welbevinden, weg goeie sfeer in het gezin.In onze beperkte vijver moeten we de filter op talent op latere leeftijd zetten. Talent definieer ik als een mix van vaardigheden die door het individu en de omgeving ontwikkeld wordt en zich onderscheidt op het hoogste niveau en onder de moeilijkste omstandigheden. Laat het een wijze beslissing zijn om met z'n allen af te spreken op jonge leeftijd niet langer te spreken over een 'talent', maar over een 'vaardig kind'.Let wel: met een bredere basis, bedoel ik niet méér leden. De KBVB plaatste de toename van het ledenaantal verscheidene jaren terug als één van de voornaamste strategische doelstellingen. Wat dan vergeten wordt, is dat kinderen op vijf- à zesjarige leeftijd niet klaar zijn om éénzijdig belast te worden. Koppel dit aan de té uitgesproken prestatiecultuur in ons jeugdvoetbal en je krijgt een verklaring voor de grote drop-out in onze voetbalcultuur.Voetbal is populair en kent een grote instroom bij kinderen, maar het is ook de sport met de grootste uitstroom bij adolescenten. Veel eerder gewonnen enthousiaste zieltjes raken tijdens het ontwikkelingsproces verbitterd en haken af.Tijdens mijn doctoraat aan de UGent lag ik mee aan de basis van het Sportkompas, een concept waar ik heel hard in geloof. Jonge kinderen worden gemeten en voeren verschillende fysieke en motorische testjes uit, waardoor de sportieve aanleg van het kind duidelijk wordt.Dit wordt ook gekoppeld aan de interesse van het kind, waardoor het op jonge leeftijd georiënteerd wordt naar een waaier van sporten waar het intrinsiek aanleg en goesting voor heeft. Het gevolg: een betere en gerichtere ontwikkeling van vaardigheden, een grotere succesbeleving, een lagere drop-out, enkel winnaars.Het Sportkompas wordt nu uitgerold naar de basisscholen om een groot publiek te kunnen bereiken. Ik ben dan ook heel benieuwd naar de verdere stappen.In eerdere opiniestukken had ik het over het belang van autonomie bevorderend coachen en het stimuleren van winnaarsmentaliteit om finaal tot een hoge top te komen. Echter, als je bij de basis focust op kwaliteit en niet op kwantiteit, dan moet je erover waken dat je tijdens het proces niet té veel vaardige kinderen verliest. Helaas gebeurt dit momenteel in ons jeugdvoetbal wel.Eerste beperking: tijdens kindertijd (6-12 jaar) = kalenderleeftijdEén van de factoren waar we rekening moeten mee houden, is het relatieve leeftijdseffect. Het is geweten dat in zo goed als alle sporten kinderen worden opgedeeld per kalenderjaar, waarbij de cut-off dus op 1 januari ligt. Demografisch stellen we vast dat kinderen gelijkmatig geboren worden overheen de maanden van het kalenderjaar. Zo ook de populatie in ons onderwijs. Maar in sport en zeker in voetbal merken we dat hoe hoger het niveau waarop het kind actief is, hoe meer kinderen geselecteerd worden die vroeg in het kalenderjaar geboren zijn.Als we de opsplitsing maken tussen kinderen geboren in de eerste helft (januari-juni) en in de tweede helft van het jaar (juli-december), dan zien we dat op twaalfjarige leeftijd de verhouding op het hoogste jeugdniveau (cf. elite) gemiddeld genomen 75%-25% bedraagt. Terwijl dit op het laagste jeugdniveau (cf. gewestelijk-provinciaal) netjes 50%-50% is.Op het hoogste ontwikkelingsniveau verliezen we dus systematisch kinderen die laat in het jaar geboren zijn, terwijl niets erop wijst dat laat op het jaar geboren kinderen minder vaardig zijn. Integendeel.Dit verschijnsel stellen we al twintig jaar vast, maar is nog altijd niet verholpen. Sensibiliseren? Vergeet het. Dat doen we al zo'n twintig jaar, maar zonder gevolg. De club, de scout en de coach blijven bewust of onbewust de prestatiecultuur in leven houden. Vergeet ook roterende cut-offs, wat zou betekenen dat er elk jaar een andere cut-off genomen wordt om ploegjes te vormen. Dat is té complex om dit in de nu al uitdagende praktijk te implementeren. De oplossing moet laagdrempelig en duidelijk zijn.Mijn advies is: focus op kwaliteit, eerder dan op kwantiteit. Reduceer het aantal eliteploegjes op jonge leeftijd tot twee van 5v5 die later evolueren naar twee van 8v8. Cruciaal is dat het ene ploegje uitsluitend wordt samengesteld met kinderen die van januari tot juni zijn geboren en het tweede ploegje met kinderen die van juli tot december zijn geboren. Vanaf 11v11 respecteer je een quotum inzake kalenderleeftijd (bij voorkeur 50%-50%), zodat laat op het jaar geboren spelers evenveel kansen hebben om de top te bereiken en we 'en route' zo weinig mogelijk potentieel talent verliezen.Stel bovendien de selectie van vaardige jongens op het hoogste niveau uit tot 9 jaar, zodat je de foto correcter kunt nemen. In België zijn er 24 profclubs. Op U9-eliteniveau zitten we met 3 ploegjes van 5v5. Lees: kernen van gemiddeld 22 spelertjes. Dus: 22 spelertjes x 24 profclubs = 528 spelertjes van 8 jaar die als 'grote talenten' aanzien worden, die soms ver van huis moeten voetballen en van wie finaal maar een heel klein percentage de top van de piramide bereikt. Dit is waanzin. Het is een misplaatste keuze voor kwantiteit, in eerste instantie ten koste van het kind zelf.Door vroege talentselectie mismeesteren we jonge kinderen. Laat een kind vooral een kind zijn. Studies bij jonge kinderen tonen aan dat een ongedwongen en speelse ontwikkeling enorm zinvol is voor de ontwikkeling van motorische vaardigheden en de net besproken brede basis. Dat is al uitdagend genoeg, me dunkt, in tijden van opkomende digitalisering en bewegingsarmoede. Verscheidene landen bouwen in hun rekruteringsbeleid scoutingsperimeters en leeftijdsgrenzen in om deze problematiek te vermijden, alsook investeren ze in maximale samenwerking met andere sportclubs. Samen met de hierboven beschreven initiatieven zal het de talentontwikkeling in ons land enkel ten goede komen.Tweede beperking: tijdens adolescentie (13-18 jaar) = biologische leeftijdEen ander fenomeen zijn de laatmature spelers: spelers met een achterstand in biologische leeftijd. Ook zij zijn vatbaar voor de vroege selectiepolitiek die ons voetballandschap kenmerkt.Studies leren ons dat relatief gezien meer laatmature spelers de top halen in vergelijking met vroeg op het jaar geboren en vroegmature spelers. Dat is omdat ze hun fysieke achterstand vaak moeten compenseren met een verhoogde mentale weerbaarheid, met een groot leervermogen en met het nemen van correcte en snelle beslissingen op en naast het veld. Zie onder meer Dries Mertens,Thibaut Courtois en Yannick Ferrera-Carrasco. Mooie voorbeelden van laatmature profielen, 'whispering talents'. Op jonge leeftijd waren er rond die jongens veel twijfels. Maar hun topattitude hield hen overeind.Laat je dergelijke jongens vallen, omdat er op dat moment krachtiger jongens beter presteren, dan deemsteren die waardevolle profielen weg in de anonimiteit. Het vraagt inzicht en expertise om op die leeftijd de grote talenten, die op dat moment 'high performers' zijn maar niet doorbreken op latere leeftijd, te onderscheiden van 'high potentials' met de potentie om de top te kunnen bereiken.Ook de keuze van onze competitieformat is in dat kader heel belangrijk. In ons voetballandschap dienen we erover te waken dat we met de invoering van de play-offs bij oudere elitejeugd het aantal high potentials niet laten uitdoven. Competitiegeest is goed om winnaars te ontwikkelen, maar 'core business' op die leeftijd is én blijft ontwikkelen (proces) in plaats van presteren (resultaat).Op té jonge leeftijden op té grote velden spelen, versterkt bovendien het mechanisme dat we proberen te bestrijden. Op eliteniveau voetbalden we tot een kleine tien jaar terug op elfjarige leeftijd nog 11 tegen 11 op een volledig terrein. Op die leeftijd versterkt dit in negatieve zin enkel maar de verschillen die er al zijn inzake zowel biologische leeftijd als kalenderleeftijd. In enkele andere grote voetballanden wordt nog tot U14 8 tegen 8 op een kleinere ruimte gevoetbald, wat volgens mij grote voordelen biedt voor een meer complete vorming. Kijk maar naar de opgang van futsal binnen onze opleidingen. Kijk ook naar onze huidige toppers. Niet weinigen van hen zijn allochtonen die als kind op straat en op pleintjes leerden voetballen. De waarden en de normen van op straat, de 'survival of the fittest' die hen hielp doorheen hun ontwikkelingsproces, kregen ze er onvoorwaardelijk bij.We komen uit een klimaat waarin de meerderheid van de clubs, ook profclubs, de jeugdopleiding zelfbedruipend organiseerden. Om alles financieel rond te krijgen, moesten er stages, kalenderverkopen en eetkermissen georganiseerd worden. Gelukkig maken almaar meer clubs beleidsmatig de keuze om ieder kind maximale ontwikkelingskansen aan te bieden.Bij professionele clubs in Nederland gaat zo'n 10 procent van het clubbudget naar jeugd, terwijl dit bij ons 10 jaar geleden gemiddeld slechts 3,5 procent bedroeg. De laatste jaren merken we in ons land wel een gunstige evolutie.Er zijn recent maatregelen genomen om ook op professioneel niveau licentievoorwaarden te koppelen aan de jeugdopleidingen, iets wat het amateurniveau al verscheidene jaren terug al deed en wat voor een heel positieve impact zorgde op visie, omkadering en ontwikkeling. Dit zou moeten leiden tot een kwalitatieve visie, structuur, infrastructuur en omkadering. Het clubbudget wordt almaar meer met een gewijzigde insteek beheerd: meer investering in jeugd, als project op middellange termijn. Want investeren in jeugd, in enthousiaste zieltjes met de wereld voor zich, is altijd een goede investering.We moeten er dringend werk van maken om voor jonge jongens een vertrouwenscultuur te creëren. In Nederland en Duitsland zit dat enorm in de cultuur, jonge jongens durven zetten en ook als ze eens een foutje maken, vertrouwen blijven geven. Als zo'n jongen in onze voetbalcultuur een keer mag meetrainen met de A-kern hoor je achteraf soms dat hij 'het toch moeilijk had', terwijl dat niet onlogisch is als je voor het eerst met doorgewinterde profs meedoet. We moeten jonge spelers tijd geven om te acclimatiseren en het niveau op te pikken, kijken naar wat ze wel kunnen, naar hun mentale weerbaarheid en hun leervermogen.Dat is de uitdaging voor alle Belgische clubs en de Pro League, om meer en meer tot een cultuur te komen waarin meer jonge Belgische spelers kunnen doorstromen én er minder naar het buitenland vertrekken. Veel van de huidige Rode Duivels vertrokken destijds op jonge leeftijd naar het buitenland, in een tijd waarin de Belgische academies niet op het niveau stonden van de buitenlandse. Vandaag is alles hier aanwezig om talentvolle jongens op jonge leeftijd sportief én academisch maximaal perspectief aan te bieden. Eens ze hun diploma op zak hebben en ze zich als 'high potential' onderscheiden in de Jupiler Pro League, staat niets een transfer naar een grotere competitie in de weg. Maar: geen stappen overslaan. Focus op het proces!Ik ben ervan overtuigd dat ons Belgisch voetbalmodel alle karakteristieken bezit om onze toekomstige toppers op te leiden. Ook al is de kwaliteit die momenteel bij de Rode Duivels aanwezig is, uniek voor een land met onze demografische beperkingen. Het grote voordeel in ons land is dat alles zeer beheersbaar is: de afstanden zijn niet groot en er heerst een nauwe onderlinge communicatie tussen de belangrijkste actoren in het voetballandschap.Positief is alvast dat er vanuit de overheid, de KBVB en de Pro League initiatief genomen wordt om structureel de beschreven beperkingen in ons sportlandschap weg te werken ten gunste van het kind en het algemeen belang. Dat helpt ons om tot een collectieve benadering vanuit school, club, federatie, thuis en naaste omgeving te komen om het aanwezige potentieel goed te laten landen en - weliswaar gefaseerd - met onze natie geschiedenis te kunnen schrijven.Veel kleine kinderen raakten afgelopen zomer geïnspireerd door hun voorbeelden, hun grote helden. Net als veel minder kleine kinderen trouwens. Het geloof van de natie is geprikkeld. Dat smaakt naar meer.

# data[].attributes.attachment_link.title
'Hoe we het succes van de Rode Duivels structureel kunnen herhalen'

# data[].attributes.attachment_link.description
België staat momenteel eerste op de FIFA-wereldranglijst en in tijden van succes moet de toekomst voorbereid worden. Joric Vandendriessche, die doctoreerde op talentontwikkeling en als topsportmanager en nationaal jeugdcoach ook het beleid mee vorm gaf, ontrolt zijn visie. In België doen we het heel goed in een relatief gezien uiterst beperkte vijver.

# data[].attributes.body
Oefenstof rond evenwicht, coördinatie, balvaardigheden, samenwerken, kracht, snelheid, ...

# data[].attributes.attachment_link.title
Een blik achter de schermen – KDT conditie

# data[].attributes.body
Kinderen lopen of wandelen elke dag 1 mijl (1,6 km) samen met hun leerkracht en klasgenootjes in de frisse buitenlucht.

# data[].attributes.attachment_link.description
The Daily Mile wil kinderen meer doen bewegen door elke dag een kwartiertje te lopen of te wandelen op school. Zo worden ze gezonder en gelukkiger!

# data[].attributes.body
Fase 0: in bad en onder de 🤬
Fase 1: waterwennen
Fase 2: leren overleven
Fase 3: leren zwemmen
Fase 4: verbreden (verschillende zwemslagen, zwemsporten)
Fase 5: verdiepen (verfijning, specialisatie)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De ISB-zwembrevetten passen binnen een Leerlijn Zwemmen ontwikkeld door Baan Vier, een groep van 4 experten in het zwemmen. De leerlijn zwemmen is een gezamenlijke en gedragen leidraad/kapstok voor kwaliteitsvol en gecoördineerde zwemmen in Vlaanderen.

De 3 volgende elementen zijn nieuw of speciaal in deze leerlijn:

1. De leerlijn zwemmen bestaat uit 5 fasen met speciale aandacht voor leren overleven

De leerlijn bestaat uit 5 fases (na een 0-fase in bad en onder de douche):
Fase 1: waterwennen
Fase 2: leren overleven
Fase 3: leren zwemmen
Fase 4: verbreden (verschillende zwemslagen, verschillende zwemsporten, ...)
Fase 5: verdiepen (verfijning, specialisatie, ...)
De specifieke aandacht voor de fase overleven kan nieuw genoemd worden. Waar vroeger de sprong tussen 'watergewenning' en 'leren zwemmen' vaak te groot was, werd de fase 'leren overleven' uitgewerkt waarin o.a. ook oefeningen in het diepe worden gedaan.

2. 1ste gemeenschappelijke focus met een nieuwe definitie van kunnen zwemmen

Centraal in de leerlijn staat een 1ste gemeenschappelijke focus met een nieuwe definitie van kunnen zwemmen als: zich doelmatig en efficiënt kunnen verplaatsen in het water met het oog op waterveiligheid. Er wordt beoogd dat iedereen deze 1ste focus moet bereiken om zo verder te gaan in zwemmen (diverse watersporten, verfijnen van officiële zwemslagen, ...). De proeven zijn gebaseerd op een watersafety-test, door de VUB ontwikkeld op basis van een Noors model (Stallmantest).

3. Leren zwemmen start bij oefenen van bouwstenen en vaardigheden

Leren zwemmen gebeurt vanuit het oefenen (fase 1) van bouwstenen (hoofd, romp en ledematen) in het water en het oefenen (fase 2) van vaardigheden (verplaatsing, coördinatie en evenwicht) in het water. Dit is een meer natuurlijke aanpak die staat tegenover (vroegere) meer technische-analytische aanpak.

Bron: Handleiding: leerlijn zwemmen anno 2014 - Baan 4 en ISB

# data[].attributes.attachment_link.description
De ISB-zwembrevetten passen binnen een Leerlijn Zwemmen ontwikkeld door Baan Vier, een groep van 4 experten in het zwemmen. De leerlijn zwemmen is een gezamenlijke en gedragen leidraad/kapstok voor kwaliteitsvol en gecoördineerde zwemmen in Vlaanderen.

# data[].attributes.attachment_link.description
595 leermiddelen gevonden over bewegingsopvoeding, gedeeld door leraren en organisaties. Registreer bij KlasCement en doorzoek gratis tienduizenden leermiddelen.

# data[].attributes.body
Energizers, kennismakers, teambuilding activiteiten en andere wervormen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Energizers, kennismakingsspellen, teambuilding spellen en andere actieve en ervaringsgerichte werkvormen...

Hoi, Ik ben Hugo Bakker en heb meer dan 30 jaar ervaring in het werken met groepen en weet hoe belangrijk het is om afwisseling, energie, en plezier te creëren als je met groepen werkt.

Helaas zie ik nog veel te veel dat trainers, leerkrachten, docenten niet altijd de tijd hebben om nieuwe inspiratie op te doen waardoor ze het gevaar lopen om plat gezegd 'saaie' trainingen of lessen te geven.

Ik heb er mijn missie van gemaakt om hen te inspireren om meer actieve en ervaringsgerichte werkvormen te gebruiken.

Om te beginnen heb ik een cadeautje en dat is een ebook met 66 energizers gebundeld, die je gratis kunt downloaden;

50.000+ professionals gingen je reeds voor!

Connect met onze missie!

Wij komen plezier en energie brengen in uw organisatie, vul het contactformulier in.

Meer actieve en ervaringsgerichte werkvormen inzetten?

Ontdek HOE aan de hand van de M.E.R.C.I. methode die je leert in dit boek:

Hieronder kun je vragen stellen of dingen delen. Mocht je suggesties hebben om de website te verbeteren, welkom!

Insert Content Template or Symbol

Optimaal gebruik van 101werkvormen?

Wij gebruiken cookies op deze website zodat je de beste ervaring op de website hebt, ook als je nog een keer komt zoeken naar werkvormen. Klik op 'alles accepteren' voor de beste ervaring.

# data[].attributes.attachment_link.title
Effectiever trainen door meer actieve en ervaringsgerichte werkvormen

# data[].attributes.attachment_link.description
Energizers, kennismakingsspellen, teambuilding spellen en andere actieve en ervaringsgerichte werkvormen... Hoi, Ik ben Hugo Bakker en heb meer dan 30 jaar ervaring in het werken met groepen en weet hoe belangrijk het is om afwisseling, energie, en plezier te creëren als je met groepen werkt.

# data[].attributes.body
Als je stilzit gebeurt er relatief weinig in je lichaam, terwijl er juist van alles gebeurt als je gaat bewegen.

# data[].attributes.body
Evenwichtige voeding en regelmatige beweging gaan hand in hand. Daarom vind je hier heel wat leuke bewegingsspelletjes voor binnen en buiten.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bewegen met Cooking Class

Evenwichtige voeding en regelmatige beweging gaan hand in hand. Daarom vind je hier heel wat leuke bewegingsspelletjes voor binnen en buiten. Tussendoor bewegen is goed voor de concentratie van de leerlingen en geeft hen meer plezier in de lessen. De spelletjes maken bewegen leuk en zijn makkelijk vol te houden.

Verder vind je hier 50 leuke filmpjes met bewegingsoefeningen.

Alle informatie is gratis voor elke geregistreerde gebruiker. Nog niet geregistreerd? Klik dan hier en je krijgt onmiddellijk je inloggegevens toegestuurd na registratie.

Bekijk en download hier het Nutri-Score hinkelspel.

# data[].attributes.attachment_link.description
Evenwichtige voeding en regelmatige beweging gaan hand in hand. Daarom vind je hier heel wat leuke bewegingsspelletjes voor binnen en buiten. Tussendoor bewegen is goed voor de concentratie van de leerlingen en geeft hen meer plezier in de lessen. De spelletjes maken bewegen leuk en zijn makkelijk vol te houden.

# data[].attributes.headline
School helps fidgety kids with exercise in its sensory hallway

# data[].attributes.subject
School helps fidgety kids with exercise in its sensory hallway

# data[].attributes.body
Bewegen in de gang van de school.

# data[].attributes.attachment_link.title
School helps fidgety kids with exercise in its sensory hallway

# data[].attributes.body
Leuke praktijkvoorbeelden via kanaal van De Spelles.

# data[].attributes.attachment_link.title
Multi SkillZ for Gym (full) - voor een unieke gymbeleving!

# data[].attributes.body
Een unieke methode die jou via creatieve oefenstof en uitdagende spelvormen gek maakt van bewegen!
www.multiskillz.com

# data[].attributes.body
MOEV ondersteunt om een kwaliteitsvol, gestructureerd bewegingsbeleid uit te bouwen en in te bedden in het gezondheidsbeleid. Zo ontstaat er een bewegingsrijke schoolcultuur!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
MOEV respecteert de privacy van uw gegevens.
Waarom cookies? Ze worden gebruikt om de website en uw browserervaring te verbeteren.
Klik op "Ik heb het begrepen" om cookies te accepteren en direct door te gaan naar de website of klik op " Meer informatie "

# data[].attributes.attachment_link.description
MOEV, een actieve schoolcultuur. MOEV ondersteunt je school om een kwaliteitsvol, gestructureerd bewegingsbeleid uit te bouwen en in te bedden in het gezondheidsbeleid