# data[].attributes.body
Voorbeeld van Romeinse beeldhouwkunst. Het is maar een klein deel, maar het hoorde waarschijnlijk bij een standbeeld van een keizer (wellicht Hadrianus). Deze waren levensgroot of groter en waren vaak volgens de realistische stijl, die de Romeinen vaak gebruikten.

# data[].attributes.body
Voorburg

# data[].attributes.body
Constantinopel

# data[].attributes.body
Nijmegen

# data[].attributes.body
Trier

# data[].attributes.body
Milaan

# data[].attributes.body
Sevilla

# data[].attributes.body
Bath

# data[].attributes.body
Xanten

# data[].attributes.body
Nîmes

# data[].attributes.body
Efeze

# data[].attributes.body
Pula

# data[].attributes.body
De Romeinse buitengrens liep ook door Nederland

# data[].attributes.body
Tweeduizend jaar geleden, in de Romeinse tijd, bevond zich op het huidige gebied van Voorburg de plaats Forum Hadriani. Deze plaats werd bewoond tussen het einde van de eerste eeuw en het einde van de derde eeuw. Forum Hadriani was een bloeiend bestuurs- en handelscentrum. Het was de enige stad van enige omvang in Noordwest Nederland en de meest westelijke stad van het Romeinse rijk.

# data[].attributes.attachment_link.description
Romeinen in Zuid-Holland, onderdeel van de moderne wereld

# data[].attributes.body
De stad bezat een badhuis, een tempelcomplex en een bestrate hoofdweg. Er werden markten gehouden, er was een haven die toegang gaf tot het kanaal van Corbulo en er was een wal die de importantie van de stad weerspiegelde. De Romeinse keizer Hadrianus bezocht de stad in 120, tijdens een rondreis door de noordelijke gebieden van zijn rijk. Tijdens dat bezoek gaf hij de stad haar naam.

# data[].attributes.body
Helaas zijn er geen Romeinse gebouwen meer zichtbaar.
Deze afbeelding geeft een idee van de indeling van Forum Hadriani.

# data[].attributes.attachment_link.description
Met een oppervlakte van ongeveer 300 bij 400 meter was Forum Hadriani niet echt een grote plaats. Toch waren alle specifieke eigenschappen van Romeinse stad aanwezig. Er was een stadsmuur met meerdere poorten en er lag een dubbele gracht om de stad. Binnen de muren was een recht stratenpatroon waarlangs diverse stenen gebouwen en tempeltjes waren gebouwd.

# data[].attributes.body
In Forum Hadriani zijn resten van een badhuis gevonden. Romeinen noemden badhuizen 'thermen'.
In een badhuis vond je ruimtes die tot een bepaalde temperatuur werden verwarmd. Je doorliep de baden van koud naar heet, zoals in een sauna.
Vaak kon er ook gezwommen en gesport worden en waren er ruimtes om jezelf te laten verzorgen (door slaven).

Zo zou de indeling van het badhuis van Forum Hadriani geweest kunnen zijn.

# data[].attributes.body
Deze tempel wijkt af van de standaard Romeinse tempel, maar is ook geen Griekse vorm. Herkenbaar is de zuilengang rond het tempelgebouw zelf. Ook staat de tempel op een (kleine) verhoging. Anders is het verhoogde dak en muur met voorgebouw om het terrein van de tempel heen.

# data[].attributes.body
In Brabant is dit tempelcomplex gevonden. Wellicht dat op andere plaatsen in Nederland ook dit soort complexen te vinden waren.

# data[].attributes.body
1 tempel

2 andere gebouwen dan tempels

# data[].attributes.body
2 voorwerpen / objecten uit verschillende categorieën:
- beelden
- reliëfs
- schilderingen
- mozaïeken
- vazen

# data[].attributes.body
De bezienswaardigheden van
Forum Hadriani bevinden zich in
een aantal Nederlandse musea.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mijlpalen

Mijlpalen waren de wegwijzers in de Romeinse tijd. Tevens dienden deze als verheerlijking voor de heersende keizer. In totaal zijn er 7 mijlpalen gevonden die de afstand aangaven tot Forum Hadriani (MAC). De mijlpaal van Monster, in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, werd al in de vijftiende eeuw gevonden in Naaldwijk (ambt Monster). In 1963 vond een vrouw die haar hondje uitliet een deel van een mijlpaal, gewijd aan keizer Decius (249-251 na Chr.) in Rijswijk. In 2005 werd ook in Rijswijk een stuk van een zuil gevonden, gewijd aan Caracalla. Spectaculair was de vondst van maar liefst vier mijlpalen in Wateringen, nu in het Museon in Den Haag.

Jupiteraltaar

Een klein huisaltaartje van zandsteen, gevonden in 2005, was gewijd aan Jupiter. De inscriptie IOM staat voor Jupiter Optimo Maximo. Ofwel Jupiter, de beste en de grootste, een verwijzing naar de Romeinse oppergod. Uit het onderzoek bleek dat er een speciale band bestond tussen Jupiter en de stam der Cananefaten.

De bronzen hand

In 1771 werd bij de tuinaanleg van Arentsburgh een hand gevonden, afkomstig van een bronzen standbeeld. De vondst deed in die tijd zoveel stof opwaaien dat er zelfs een toneelstuk over werd geschreven. Bovendien stond de hand model voor een groot beeld van Tsaar Peter de Grote en reisde daarvoor naar St. Petersburg.

Wagenwielen

Bij de opgraving door BAAC in 2005 werden onder in een waterput de restanten aangetroffen van twee houten wagenwielen, niet afkomstig van dezelfde kar. Waarschijnlijk dienden deze als versteviging van de waterput. Samen met de put zijn ze door Archeoplan Delft geconserveerd door middel van vriesdrogen. De wagenwielen worden geëxposeerd in het Stadsmuseum.

# data[].attributes.attachment_link.description
Mijlpalen Mijlpalen waren de wegwijzers in de Romeinse tijd. Tevens dienden deze als verheerlijking voor de heersende keizer. In totaal zijn er 7 mijlpalen gevonden die de afstand aangaven tot Forum Hadriani (MAC). De mijlpaal van Monster, in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, werd al in de vijftiende eeuw gevonden in Naaldwijk (ambt Monster).

# data[].attributes.body
Altaar gemaakt van zandsteen.
Op de voorzijde staan 3 letters: I O M. Dit staat voor Iupiter Optimo Maximo: Jupiter de beste de grootste.

# data[].attributes.body
Uit de collectie van het RMO in Leiden. Deze vaas is een pyxis en werd gebruikt als opbergdoosje voor sieraden of cosmetische zalfjes. De decoratie lijkt het meeste op de geometrische stijl, de vroegste vorm van decoratie voor aardewerk.

# data[].attributes.body
Kommetje gemaakt van aardewerk en versierd in de vorm van terra sigillata. Dit betekent dat er met een stempel een motief in de natte klei werd gedrukt, voordat de kom werd gebakken. De kom is gemaakt van rode klei. Het is een veel voorkomende manier voor de Romeinen om hun aardewerk te versieren. Deze kom is gevonden in Utrecht, maar geproduceerd in Frankrijk. Dit hebben archeologen kunnen afleiden uit de stempel op de onderkant, die verwijst naar een pottenbakker in Frankrijk: Salvetius.

# data[].attributes.body
jmaltha@erasmuscollege.nl

# data[].attributes.body
Olympia

# data[].attributes.body
Bath

# data[].attributes.body
Delphi

# data[].attributes.body
Kreta (als je uitdaging wil)