# data[].attributes.body
(Tess en Linde)

- Ziekte van Crohn:
Factoren: Stress (CVA man)
Klachten: pijn in onderbuik, wisselende stoelgang, constipatie, steatorree, verminderde eetlust, vermoeidheid, gewichtsverlies
Gevolgen: Darmresectie, ileostoma en MKT-dieet + licht verteerbaar (LV)
Remissie- en exacerbatie-fase: --> nu in remissie fase

- Darmresectie colon ascendens en deel van colon transversum Na resectie van de darm ontstaat vaak vermagering, diarree en bepaalde voedingsdeficiënties. De ernst en de duur van de bijwerkingen zijn afhankelijk van de uitgebreidheid van de resectie: resectie van kleine segmenten,anastomosen. Mogelijke gevolgen zijn: katabolisme, malnutritie, anemie, dehydratatie...
Verwijdering van de klep van Bauhin zorgt voor meer malabsorptieproblemen vooral van galzouten. --> Slecht absorptie vetten --> Daardoor MKT-substitutie want die vereisen geen galzouten, maar gaan rechtstreeks via de vena porta.
- Anemie door darmobstructie met bloedingen --> vooral Fe-tekort (te zien aan de labowaarden ferritine, ijzer, MCV). Het gevolg van de anemie is vermoeidheid.
- Ileostoma Het ileum staat vooral in voor de absorptie van B12 en de terugresorptie van galzure-zouten. Doordat vitamine B12 niet meer goed kan worden opgenomen, ontstaat pernicieuze anemie. Tijdelijk om nu de dikke darm rust te geven.
- MKT-dieet Van 30 g opdrijven naar 40  g.
- Slecht lipidenprofiel Cholesterol te hoog, LDL te hoog, HDL te laag, TGL te hoog. --> darmresectie en ileostoma.

Ze ziet haar kinderen minder door de situatie thuis en maakt zich zorgen over de volgende dagen i.vm. de ileostoma.

# data[].attributes.body
Algemene opmerkingen:
- normopstelling afwerken: eiwitten en energie moest niet meer opgenomen worden. Zorg dat je de correcte info overneemt van de Padlet!

- normopstelling oef TD1 is niet hetzelfde als normopstellig oef VDL1! Focus op de ziekte/hulpvraag van de patiënt (relevantie micronutriënten selecteren)

- bronnen hoeven niet telkens vermeld te worden, indien afwijkend van de HGR graag aanvullen

- door de verhouding MKT/LKT (aandeel LKT klein, geen onderverdeling van het TV in VV, EOV, MOV noodzakelijk)

- geen advies in termen van voedingsmiddelen opnemen in de motivatie van de normopstelling!

Vetten:
verhouding MKT/LKT (70/30) (idealiter 80/20)

40g MKT per dag (x 8,3 kcal/g) = 332 kcal

- LKT = 30% (30% x 40/70%) = 17,1g (x 9 = 153,9 kcal)

- MKT = 70% = 40g = 332 kcal

Totaal vet = 57,1g  = 485,9 kcal = 29 En% (gerekend met 1700 kcal)

Voorstel praktische verdeling:

MKT-margarine (66% MKT) --> indien 30g MKT-margarine = 19,8g MKT

MKT-olie (95% MKT) --> indien 20ml MKT-olie = 19g MKT

TOTAAL = 38,8g (aanvaardbaar)

ALA = min. 3g

LA = min. 0,5g (anti-inflammatoire werking prostaglandines)

cholesterol = < 190 mg/dl (hoog risico)

Koolhydraten:
Minimum Kh (op 1700 kcal) = 100 En% - 21 En% - 29 En% = 50 En%

toegevoegd suiker: max. 10 En%

30g vezels per dag: zeker geen streefwaarde aangezien beginfase ileostoma -->

vezelbeperkt tot lichtverteerbaar

Opmerking! vaak wordt lactosebeperkt gewerkt in functie van malabsorptie ter hoogte van de darm

Vocht:
2,5l (waarvan min. 1,5l drinkvocht)

Patiënten met ileostoma hebben verlies aan vocht (500-800ml) en zout.

Vermijden van klachten door vocht- en zouttekort, nl. moeheid, duizeligheid, prikkelbaarheid, slaapstoornissen, algemene malaise en spierkrampen

Relevante mineralen en vitaminen:
Vit C

110mg/d

AO + rol in activatie van de absorptie van non-haemijzer ter voorkomen van anemie

Vit D

10-15 µg/d

verhoogde behoefte want meer kans op osteoporose door gebruik corticosteroïden. Actief vitamine D bevordert de opname van calcium ter hoogte van de darm.

Waken over het gebruik van MKT-margarine (incl. vetoplosbare vitaminen) en niet enkel MKT-olie.

Vit A

650 µg/d (hogere behoefte indien steatorree maar in huidige situatie beduidend verbeterd)

vetoplosbare vitamine en AO

Vit E

vetoplosbare vitamine en AO

11mg/d (hogere behoefte indien steatorree maar in huidige situatie beduidend verbeterd)

Vit K

vetoplosbare vitamine

50 - 70 mg/d (bij voorkeur bovengrens)

corticosteroïden verhogen de uitscheiding van vitamine K met de urine + door steatorree verminderde absorptie

Vit B1/ Vit B2

1,1 mg/d en 1,2 mg/d

belangrijke vitaminen betrokken bij het energiemetabolisme (Kh-metabolisme)

Vit B6

2 mg/d

belangrijke vitamine betrokken bij het eiwitmetabolisme

Vit B12

> 4 µg/d

verhoogde behoefte wegens verminderde opname door ontsteking in het ileum

speelt ook een rol bij bloedarmoede, hier is MCV verlaagd wat wijst op microcytaire anemie (bloedarmoede wegens ijzertekort)

Foliumzuur

200 - 300 µg/d

belangrijke functie in de vorming van de RBC, eiwitstofwisseling en het in stand houden van de cardiovasculaire functie (hier belangrijk in functie van hypertensie)

Natrium

14-15g NaCl: verliezen via ileostoma (+/- 6-8g zout) compenseren (colon met terugresorptiefunctie werd omzeild) + ziekte van Crohn: elektrolyten verlies.

Aandacht voor dillutiehyponatriëmie (kan een vertekend beeld geven van een eventueel natriumtekort, natrium dat zich verplaatst vanuit het bloed naar de weefsels).

Aandacht voor zouthonger: symptomen zoals moeheid, zwakte, duizelig, eventueel gewichtsverlies op KT.

Hoge bloeddruk, deels veroorzaakt door corticosteroïden, toch kiezen om de verliezen te compenseren.

Kalium

3000-4000mg/d

K-verlies door gebruik corticosteroïden (Budenofalk) + door steatorree die geweest is een verminderde absorptie.

Humira (TNF-remmers) hebben een wisselende invloed op de K-excretie met hoger cardiovasculair risico (hartfalen) tot gevolg (bij K-tekort geven de spiercellen van het hart de prikkels minder goed door, waardoor het hart minder goed werkt. Bij K-toename, zijn er ernstige hartkloppingen die kunnen leiden tot hartstilstand.

Calcium

950mg

Door verlies wegens gebruik corticosteroïden en steatorree die geweest is. Risico op osteoporose verhoogd (ook omwille van de leeftijd).

Indien noodzakelijk suppletie (maar overdosering kan diarree veroorzaken).

Fosfor

800mg

Vooral belang in functie van de Ca/P balans ter preventie van osteoporose.

Ca/P

> 1,3

Magnesium

300mg

Eventueel tekort door steatorree die geweest is.

Ijzer

9mg/d

Duidelijk beeld van microcytaire anemie, dus eventueel Fe-supplement overwegen.

Voldoende opname vitamine C is noodzakelijk voor een goede absorptie van het non-haem ijzer.

Zink

8mg/d

bij tekort, invloed op eetlust + AO

Selenium

70µg/d

AO

# data[].attributes.body
(Margaux en Lotte)

ZvC--> matig metabole stress (ZF: 1,2)
Aanbeveling: 1- 1,5 g E/RefG/d
Gebruikte referentiegewicht= 58.5 kg (G bij BMI 21,5 voor vrouw van 66 jaar)
Eiwitten: 58,5 - 88,2gE/dag

Bron:
Cursus Devenyn D., Dieetleer 1 (2016-2017).

Aanvulling J. Callewaert:
gekozen norm = ok
RefG beter 60kg nemen (komt overeen met vroeger G maar ook volgens de goede marge 22 - 26,9 kg/m2 want ESPEN-guidelines 65+, dus hier als streefG nemen)
= 60 - 90g E (bij voorkeur 90g (komt overeen met 1,5g E per kg RefG want geriatrische patiënt)
= 21 En% (1700 kcal)

Motivatie: vermijden katabool effect van corticosteroïden, compenseren verliezen via wondvocht en streven naar toename LBM
+ belang van de spreiding van de eiwitten over de maaltijden voor een optimale benutting (25gE per maaltijd!)

# data[].attributes.body
(Saartje en Erica)

Gewicht:

-        Gewicht voor vaststelling ziekte = 60kg

-        Gewicht voor opname = 54,5kg

-        Huidig gewicht = 56,5kg

Lengte: 1,65m

Berekening BMI:

-        BMI = LG/LL² = 56,5/(1,65)² kg/m² = 20,8 kg/m²

Beoordeling huidig G

-        BMI ligt tussen 20 en 21,9kg/m². Bij 65+'ers wijst dit op een risico voor ondervoeding.

Gewichtsevolutie

-        Het gewicht voor de vaststelling van de ziekte was goed. De BMI-waarde was 22,0kg/m². Deze waarde valt net binnen de normen van een goed gewicht (BMI 22 tot 26,9kg/m²).

-        Na vaststelling van de ziekte vetarm beginnen eten over een termijn van 11jaar. In deze periode is ze 2kg afgevallen. De BMI-waarde bevindt zich nu in de categorie van risico voor ondervoeding.

-        In de laatste maand is ze 3,5kg afgevallen. ROGV is 6%, dit wijst op een ernstig gewichtsverlies.

-        Tijdens de opname (10 dagen) in het ziekenhuis is ze 2kg bijgekomen. Haar huidig gewicht bedraagt 56,5 kg.

Beïnvloedende factoren

-        Na de vaststelling heeft ze haar voedingspatroon aangepast. Ze begon vetarm en lichtverteerbaar te eten en let ze op voor zware maaltijden --> enkele kilo's afgevallen

-        Ze heeft last van constipatie, was ze vaker vermoeid en had ze daardoor verminderde eetlust + verhoogd verbruik (ziektefactor) --> in 1 maand 3,5kg afgevallen. Daarnaast ook verhoogde verliezen (steatorree) maar is ondertussen gestabiliseerd

-        Darmobstructie leidde tot een darmresectie. Er werd een ileostoma aangelegd. MKT-substitutiedieet werd gestart en haar voeding werd lichtverteerbaar uitgewerkt. --> 2kg bijgekomen

Bepalen referentiegewicht

-        BMI = 24-29 kg/m² (Clin.  Nutr  1998;  17:  195-98).

-        OF BMI = 23-27 kg/m² (Eur  J  Clin  Nutr  2002 Apr;56(4):305-12).

-        ESPEN-guidelines zegt dat een goed gewicht tussen de BMI-waarden van 22-26,9 kg/m² ligt.

-        BMI = 22 kg/m²  --> LG = 60kg

o   BMI 22 is de ondergrens voor een goed gewicht volgens ESPEN-guidelines. Het moet haalbaar zijn voor de vrouw. Deze waarde komt ook overeen met haar gewicht voor de ziekte. Als we een hoger referentiegewicht nemen, zal het niet haalbaar zijn voor de vrouw, want ze heeft al een verminderde eetlust (OK!)

Bepalen streefgewicht

-        60kg

o   Als de vrouw naar dit gewicht streeft, zit ze terug in de BMI-klasse van een gezond gewicht. Dit was ook haar oorspronkelijk gewicht voor de ziekte (OK!).

Beoordeling middelomtrek

-        Buikomtrek = 77cm

-        80cm is de grenswaarde voor het risico op metabolische verwikkelingen. De vrouw zit dus onder deze waarde. De kans is klein dat dit een factor was in het ontwikkelen van de ziekte.

# data[].attributes.body
(Astrid en Babette)

TEE? 66j volwassene, remissie, ZvC --> HBS
TEE = RMR x (AF+(ZF-1))
RMR = (655+9,6xG + 1,85xL - 4,7 x 66) kcal
= 924kcal  fout in de berekening: 1231,9 kcal
TEE = 924kcal x (1,2 + (1,2 - 1))
= 1294kcal
= 1231,9 x 1,4 = 1724,6 kcal --> afronden 1700 kcal

30kcal/kgLG = 1800kcal
motivatie: 2e methode = overvoeding, kiezen voor 1e methode
60kg in basisformule inputten (gezond BMI: 22 kg/m2) anders depletie graad 1,  remissiefase

# data[].attributes.body
(Yamina, Soumaya en Maaike)

Hb:                              6 g/dl                                       (13,5 - 17,5 g/dl)
- Hemoglobine: is een eiwit dat zich bevindt in de RBC (erytrocyten) en zorgt voor zuurstoftransport van de longen naar de weefsels over gans het lichaam. Het is een parameter voor de ijzerstatus.
- verlaagde waarde wijst op anemie

Leucocyten:                5025 /mm³                             (4000 - 10000/mm³)
- Witte bloedcellen
- Calprotectine = bij  infectie in darm, teveel WBC naar plaats ontsteking. Bij afsterven WBC in stoelgang --> EW komen vrij = parameter (niet specifiek)
- Aan de lage kant (door bloedverlies) maar nog steeds binnen de referentiewaarden. Geen sprake van infectie of ernstige vorm van ondervoeding.

Creatinine:                  0,92 mg/dl                              (0,67 - 1,17 mg/dl)
-  afbraakproduct van creatinefosfaat in spierweefsel
- normaal - licht verhoogd (kan wijzen op een lichte vorm van ondervoeding)

MCV:                          70 fL                                       (80-98 fL)
- mean corpuscular volume: bepalen van de gemiddelde grootte van de RBC en oorzaak van anemie op te sporen.
- een laag mcv wijst op een ferriprieve anemie of microcytaire anemie

BSE:                           20 mm/u                                 (2-12 mm/u)
- bezinkingssnelheid van de erytrocyten: parameter voor ontstekingen (niet als onafhankelijke parameter evalueren)
- zeer hoog: Ziekte van Chrohn= inflammatie

CRP:                           13 mg/l                                    (0 - 10mg/)
- C-reactief protëine: eiwit gemaakt in de lever, parameter voor ontstekingen
-  <10mg wijst op een acute ontsteking. (positief acuut fase eiwit)
- hoog

albumine:                    25 g/l                                      (30 -52 g/l)
- eiwit dat stoffen zoals hormonen vervoert door het lichaam = transporteiwit
- Daalt om eiwittekort in het lichaam te compenseren
- negatief acuut fase eiwit
- tekort: wijst op spierverlies (symptoom van Ziekte van Chrohn)
- verlaagd door ondervoede status (spierafbraak) en verhoogde verliezen via darmen of via de urine (wondvocht in darmen: eiwitverlies uit op verlaagde albuminegehalte (en totaal eiwitgehalte)

NRI (nutritionele risico index) berekenen:
FORMULE = 1,519 x albuminemie (g/l) + (41,7 x huidig G/ ideaal LG)
= 1,519 x 25 + (41,7 * 56,5/59,9)
= 77,3

Referentiewaarden:
< 83,5 = belangrijke graad van ondervoeding
> 83,5 - < 97,5 = matige graad van ondervoeding
> 97,6 - < 100 = geen ondervoeding

Ijzer:                            30 µg/dl                                  (50-170 µg/dl)
- micronutriënt dat hemoglobine nodig heeft om te binden aan zuurstof
- tekort wegens bloedverlies (en verlaagde absorptiecapaciteit ijzer)??
- verlaagd wijst op ijzertekort en kan bloedarmoede in de hand werken
- ijzer is steeds gekoppeld aan ferritine

Ferritine:                     15 µg/L                                   (30-400 µg/L)
- Transporteert ijzer naar lever en beenmerg
- Laag gehalte: ferriprieve anemie

Totaal cholesterol:      189 mg/dl
- max. 190 mg/dl
- aanvaardbaar

LDL:                            113 mg/dl
- 115mg/dl
- aanvaardbaar

HDL:                           45 mg/dl
- min. 40mg/dl = voor een man --> > 50 mg/dl voor een vrouw!

TGL:                           175 mg/dl
-  max. 180 mg/dl

Bloeddruk:                  170/100 mmHg
- Normaal: 120/80 mmHg, maar bij oudere mensen zijn de bloedvaten al aangetast waardoor de algemene referentiewaarde voor ouderen op 130/90 mmHg is.
- te hoog (ook een bijwerking van budenofalk (OK) + mogelijks maakt ze zich druk om haar situatie.

# data[].attributes.body
(Joy en Noémie)
(www.uwbloedserieus.nl)
(www.bcfi.be)

- temazepam
(http://db.cbg-meb.nl/Bijsluiters/h23363.pdf)
Groep: Middellangwerkende Benzodiazepine
Indicatie: Slapeloosheid, angst, epilepsie, spasticiteit, dystonie, myoclonieën
Werkingsmechanisme: bevordert de slaap, werkt rustgevend, verminderd angst & spanning.
Bijwerkingen: psychische en fysieke afhankelijkheid na 1-2 weken inname
vooral in het begin: overdreven sedatie, hoofdpijn, spierzwakte, duizeligheid, dubbelzien
vooral bij ouderen: verwardheid, geheugenstoornissen, paradoxale reacties (meer slapeloosheid, angst, agitatie en agressiviteit)
Interactie met voeding: /

- humira
(http://www.hidradenitis.eu/bijsluiter-humira.htm)
Groep: TNF – remmers

Indicatie: Bepaalde vormen van chronische artritis, van inflammatoir darmlijden en van psoriasis

Werkingsmechanisme: inhiberen het TNF (Tumor Necrosis Factor), een cytokine betrokken bij ontstekingsprocessen. Ze hebben een uitgesproken immuunmodulerend effect.

Bijwerkingen: huidreacties, allergische reacties, gastro-intestinale stoornissen, hogere vatbaarheid voor infecties.

Interactie met voeding: GEEN

- budenofalk
(http://www.bcfi.be/nl/chapters/4?frag=3392&trade_family=3830)
(http://db.cbg-meb.nl/Bijsluiters/h22557.pdf)
Groep: Budesonide
Indicatie: Immunologische of inflammatoire aandoeningen en auto-immune pathologieën in de reumatologie, de gastro-enterologie, de dermatologie, de nefrologie
Werkingsmechanisme: Corticosteroïden hebben een ontstekingsremmende werking, verminderen de gevoeligheid van weefselreceptoren voor ontstekings- en bronchusvernauwende mediatoren en hebben een stabiliserende invloed op slijmvliezen, vaatwanden en celmembranen
Bijwerkingen: zout- en waterretentie, spierzwakte door K-verlies, osteoporose, hyperglykemie, hoge bloeddruk, verminderde weerstand
Interactie met voeding: /