# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wanneer er sprake is van flexibele wisselkoersen, wordt de koersvorming volledig overgelaten aan vraag en aanbod. Monetaire autoriteiten grijpen niet in als de koers sterk verandert.

VOORDEEL: er ontstaat automatisch materieel betalingsbalansevenwicht.
Als een land een tekort op de betalingsbalans heeft (betalingen > ontvangsten , dus aanbod van de valuta > vraag) zal de wisselkoers van de betreffende valuta gaan dalen. Door deze daling van de wisselkoers worden producten uit dat land voor buitenlanders goedkoper. Het buitenland zal meer gaan kopen, waardoor het tekort op de betalingbalans weer verdwijnt (export-ontvangsten nemen toe).

NADEEL: er is sprake van grote (wisselkoers)risico's als landen handelscontracten afsluiten met het buitenland. Omdat mensen en bedrijven graag risico vermijden, zal er minder gehandeld worden. Minder handel betekent een verlies aan welvaart, omdat producten niet langer gemaakt worden op de goedkoopste/beste plaats (land).

# data[].attributes.attachment_link.description
De wisselkoers is de prijs van een bepaalde munt, uitgedrukt in een andere valuta. Een koers van de euro van $0,87 betekent dat de prijs van 1 euro 87 dollar-cent bedraagt. De wisselkoers van een munt komt tot stand door vraag en aanbod op de valutamarkt.

# data[].attributes.body
Een duidelijke uitleg

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De betalingsbalans is het overzicht van betalingen tussen ingezetenen van een land en alle andere landen over een bepaalde periode.
Het is geen echte balans waar bezittingen en schulden op staan, maar het is een overzicht van ontvangsten en uitgaven.

Opbouw van de betalingsbalans

De betalingsbalans is onderverdeeld in vijf rekeningen:

Rekening 1: De goederenrekening of Handelsbalans

Rekening 2: De dienstenrekening

Rekening 3: De inkomensrekening

Deze drie rekeningen samen worden de lopende rekening genoemd.

Rekening 4: De kapitaalrekening

Rekening 5: De goud- en deviezenrekening

De lopende rekening

De lopende rekening weerspiegelt het netto-inkomen van een land, met andere woorden ze beïnvloeden de hoogte van het nationaal inkomen.

De lopende rekening bestaat dus uit drie deelrekeningen:

1. De goederenrekening ofwel de handelsbalans. Op deze rekening worden in geld de invoer en uitvoer van goederen geregistreerd.

2. De dienstenrekening. Op deze rekening worden in geld de invoer en uitvoer van diensten zoals transport en toerisme geregistreerd.

3. De inkomensrekening. Op deze rekening worden in geld geregistreerd de primaire inkomens - loon, rente, winst en pacht - die ingezetenen van Nederland ontvangen voor het beschikbaar stellen van productiefactoren aan het buitenland en de primaire inkomens die aan het buitenland worden betaald.

Ook worden op deze rekening de inkomens in geld geregistreerd die aan of door het buitenland worden betaald zonder dat er een tegenprestatie tegenover staat: uitkeringen uit of naar het buitenland, ontvangsten en uitgaven aan de EU, schenkingen aan het buitenland vanwege rampen en ontwikkelingshulp. Voor inkomensoverdrachten hoeven geen productiefactoren opgeofferd te worden en is voornamelijk consumptief van aard.

Schema Lopende rekening

Als van deze drie deelrekeningen het saldo wordt bepaald spreken we over hetsaldo op de lopende rekening.

De kapitaalrekening

De kapitaalrekening laat de netto verandering van het nationale vermogen van een land zien. Een overschot op de kapitaalrekening in een land betekent dat er geld het land binnenstroomt, een tekort op de kapitaalrekening betekent dat er geld het land uitstroomt.

Materieel evenwicht

>De betalingsbalans is in materieel evenwicht als de totaaltellingen van de lopende rekening en de kapitaalrekening links en rechts gelijk zijn.

Formeel evenwicht

Is de betalingsbalans niet in materieel evenwicht dan wordt deze boekhoudkundig in evenwicht gebracht met de vijfde rekening van de betalingsbalans: de goud- en deviezenrekening.
Betalingsbalansoverschot / betalingsbalanstekort:
Is de totaaltelling debet groter dan de totaaltelling credit - de ontvangsten zijn groter dan de uitgaven - dan komt er per saldo geld uit het buitenland.

Is de totaaltelling debet kleiner dan de totaaltelling credit - de ontvangsten zijn kleiner dan de uitgaven - dan gaat er per saldo geld naar het buitenland.

Een voorbeeld

Gegevens: (alle bedragen in miljarden euro's)

Ontvangen kredieten/leningen: 10

Export van diensten: 6

Betaalde inkomens: 12

Export van goederen: 15

Ontvangen rente: 5

Verleende ontwikkelingshulp: 2

Betaalde rente: 3

Ontvangen inkomens: 10

Import van diensten: 5

Verleende kredieten/leningen: 12

Import van goederen: 9

De betalingsbalans ziet er dan als volgt uit

Er is dus geen materieel evenwicht op de betalingsbalans (de debet- en credittellingen zijn niet aan elkaar gelijk). Daarom moet de betalingsbalans formeel in evenwicht gebracht worden met behulp van de goud- en deviezenrekening.

De betalingsbalans is nu formeel in evenwicht.

Conclusie:

Per saldo komt er een bedrag van 3 het land in; de toename van de goud- en deviezenvoorraad is 3

Vraag en aanbod op de valutamarkt

Consumenten buiten Euroland die Nederlandse goederen en diensten willen kopen, moeten deze betalen met euro's. Ze zullen de euro's moeten kopen om de Nederlandse bedrijven mee te betalen. Zelfs als de Nederlandse bedrijven het goedvinden dat ze met hun eigen munten (bv. dollars) betalen dan zullen die Nederlandse bedrijven deze munten om gaan ruilen voor euro's omdat ze daarmee hun leveranciers (in Euroland) en hun personeel moeten betalen en die willen euro's. Export van goederen en diensten door Nederlandse bedrijven naar landen buiten euroland betekent dus vraag naar de euro.

Naast het exporteren van goederen en diensten wordt de vraag naar euro's ook door andere transacties beïnvloed. Een aantal voorbeelden zijn:

Nederlandse werknemers die voor een buitenlands bedrijf werken ontvangen hun salaris in vreemde valuta en zetten dat om in euro's.

Nederlandse bedrijven met vestigingen in het buitenland zetten hun in het buitenland behaalde winsten om in euro's.

Mensen met spaargeld in het buitenland of buitenlandse aandelen zetten de rente en winst om in euro's.

Mensen van buiten Euroland zetten hun geld hier op een spaarrekening, kopen hier aandelen of investeren in Nederland. Hiervoor zetten ze hun eigen valuta om in euro's. Dit wordt kapitaalimport genoemd.

Er zijn dus vier soorten transacties die leiden tot meer vraag naar euro's:

De export van goederen vanuit Eurolanden naar niet-Eurolanden.

De export van diensten vanuit Eurolanden naar niet-Eurolanden.

Het binnenkomen van inkomen (loon, rente, winst) vanuit niet-Eurolanden.

Het binnenkomen van kapitaal (voor de renteopbrengst of om te investeren) vanuit niet-Eurolanden.

De koers van de euro wordt bepaald door vraag en aanbod van de euro. Bij het aanbod van euro's gaat het om dezelfde factoren als bij de vraag naar euro's, maar dan in tegengestelde richting. De vraag naar euro's wordt groter door de export vanuit Nederland naar niet-Eurolanden, het aanbod wordt groter door meer import door Nederland vanuit niet-Eurolanden.

De betalingsbalans en koersveranderingen

Vraag en aanbod van een valuta zijn het gevolg van financiële transacties. En de omvang van alle internationale transacties staan soort bij soort op de betalingsbalans. Op deze manier is er dus een verband te zien tussen wat er op de betalingsbalans staat en de verandering van de wisselkoers.

Er zijn bijvoorbeeld internationale geldstromen als gevolg van de export van goederen door een land. Die zorgen voor de vraag naar de munt van het land. De omvang van de vraag naar de munt staat hiervan aan de linkerkant op de goederenrekening van de betalingsbalans van dat land (in de eigen munt) aan de andere kant van deze handelsbalans staat het bedrag (in de eigen munt genoteerd) waarvoor goederen zijn geïmporteerd en dat het totale aanbod van de munt weergeeft. En dit verhaal geldt voor zowel de lopende rekening als de kapitaalrekening.

Kortom: de linkerkant van de Betalingsbalans zorgt voor vraag naar de munt van dat land en de rechterkant van de Betalingsbalans zorgt voor aanbod van de munt van dat land. Als de inkomende geldstroom groter is dan uitgaande geldstroom, dan is de vraag naar de munt groter dan het aanbod van de munt en zal de koers daardoor stijgen.

Wisselkoersbewegingen

De prijs van het product en de wisselkoers samen bepalen of er internationaal gehandeld wordt of niet. Als de prijzen in Nederland harder stijgen dan in de VS, is de inflatie in Nederland is groter dan die in de VS. De Nederlandse producten worden duurder en de Amerikanen zullen dus minder bij ons kopen. De Nederlandse export daalt en hierdoor daalt de koers van de euro. Door die gedaalde koers van de euro worden de producten uit Nederland weer iets goedkoper voor de Amerikanen die weer iets meer naar onze producten gaan vragen.

In die landen of economische blokken waar de ondernemingen hun productieprocessen verbeteren om nog efficiënter te kunnen produceren zal de inflatie laag zijn. Deze ondernemingen kunnen internationaal hun producten beter kwijt, dat betekent meer vraag naar hun producten en dus ook naar hun munt, waardoor de koers van die munt stijgt.

In landen waar de lonen harder stijgen dan de arbeidsproductiviteit, worden de producten duurder. Daar gaat de inflatie dan harder dan in andere landen. De concurrentiepositie van de bedrijven in die landen verslechtert en dat leidt tot minder export, minder vraag naar de munt van die landen en een dalende koers voor die landen.

Een koersdaling ervoor zorgt dat de producten van die landen, die te duur waren in het buitenland, door de koersdaling weer wat goedkoper worden, zodat de export weer wat toeneemt.

Een koersstijging is dus niet per definitie goed voor de economie van een land net zomin als een koersdaling per definitie slecht is. Uit de praktijk blijkt wel dat het voor de economie van een land goed is als de koers stabiel is en niet steeds hevig schommelt. Koersschommelingen zorgen voor onzekerheid en maken bedrijven bang om contracten te sluiten omdat ze niet weten wat de koers zal gaan doen.

Het is ook niet goed voor de economie van een land als de koers voortdurend daalt. Buitenlandse consumenten en producenten verliezen dan het vertrouwen in die munt en willen die munt niet meer. Dat betekent dat het aanbod van die munt toeneemt en de vraag daalt zodat de koers nog verder daalt. De munt kan dan internationaal onbruikbaar worden en dan kan het land vrijwel geen handel meer drijven met het buitenland.

De ontwikkelingen rond de inflatie, de export en import en de wisselkoers hebben vooral betrekking op de langere termijn. Het kost even tijd voor er een nieuw evenwicht ontstaat.

Wisselkoersbewegingen op de korte termijn

Op de korte termijn spelen andere factoren een rol die van invloed zijn op de koers van een munt. Mensen en bedrijven zijn voortdurend bezig hun geld zo goed mogelijk te beleggen. Ze zijn op zoek naar het hoogste rendement, zoveel mogelijk rente of winst. En daarbij kijken ze ook over de grenzen heen.

Als de rente in de VS 6% is en in Nederland maar 4%, is het interessant om spaargeld om te zetten in dollars en op een Amerikaanse bank te zetten. Als dit omzetten op grote schaal gebeurd, betekent dit vraag naar dollars en de koers van de dollar stijgt. Ook het kopen van Amerikaanse aandelen door Europeanen leidt op deze manier tot meer vraag naar de dollar en een hogere koers. Grote pensioenfondsen of levensverzekeringsmaatschappijen hebben vanwege de grote bedragen waar zij mee werken invloed op de koers.

Renteverschillen tussen landen hebben dus invloed op de geldstromen tussen landen. Het land met de hoogste rente trekt beleggers aan en ziet de vraag naar zijn munt toenemen en daarmee de koers stijgen. Al deze transacties komen op de kapitaalrekening van de betalingsbalans terecht.

De laatste tientallen jaren is het effect van deze kapitaaltransacties op de koers erg groot geworden. De koers van een munt is dan meer het resultaat van kapitaalstromen die over de gehele wereld gaan dan van de goederenstromen. Deze kapitaalstromen reageren snel op veranderende situaties waardoor de koersen op de korte termijn flink kunnen schommelen.

Speculanten, mensen die proberen geld te verdienen door te gokken op toekomstige gebeurtenissen, weten hoe dit werkt. Als zij dus vermoeden dat de rente in Amerika wel eens zou kunnen gaan stijgen dan kopen zij vast dollars omdat die meer waard worden als de rente echt stijgt. Zo zal de stijging van de koers al plaatsvinden voordat de rente echt stijgt. Als die rente dan eenmaal stijgt dan zal de stijging van de koers niet meer zo groot zijn omdat de speculanten dan hun meer waard geworden dollars weer verkopen.

Samengevat kan gezegd worden dat de inflatie en de rente twee hele belangrijke factoren zijn die invloed hebben op internationale financiële transacties en daarmee de koers van een valuta. De inflatie heeft vooral invloed op de goederen en diensten en dus op de lopende rekening van de betalingsbalans en de rente vooral op de kapitaalstromen die op zoek zijn naar hoog rendement en op de kapitaalbalans genoteerd staan, dus: de kapitaalstromen hebben vooral invloed op de korte termijn en de goederen- en dienstentransacties vooral op langere termijn.

Overheidsingrijpen

Een overheid kan in een markt ingrijpen als de uitkomst van de markt strijdig is met het "algemeen belang". Ook op de valutamarkt komt overheidsingrijpen voor.

Als de politieke meerderheid in een land vindt dat de koers van zijn munt te laag is voor de eigen economie, kan ze besluiten hier iets aan te doen. De centrale bank van dat land kan met de voorraad buitenlandse valuta die ze beheert de eigen munt gaan opkopen. Zo komt er meer vraag naar de eigen munt en stijgt de koers.

De centrale bank kan ook proberen de vraag naar de eigen munt te vergroten met het rente-instrument. De centrale bank kan de rente verhogen die de gewone banken moeten betalen voor een lening bij de centrale bank. Deze gewone banken rekenen hun klanten ook weer een hogere rente en geven ook een hogere rente voor spaargeld. Deze hogere rente lokt buitenlandse beleggers naar dit land, die eerst hun eigen munt omwisselen voor de munt van dit land. Zo ontstaat er meer vraag naar de munt van dit land en stijgt de koers.

De Nederlandse betalingsbalans 2011, 2012 en 2013

Alle bedragen in miljoenen euro's

Bron: DNB, 1 februari 2015 (uittreksel volgens de nieuwe berekeningswijze).
De Nederlandse economie is een erg open economie. Er vinden veel transacties plaats tussen Nederland en het buitenland. Er zijn een aantal voordelen voor de burgers van een land met een open economie. Een belangrijk voordeel is dat de burger uit een veel grotere verscheidenheid aan goederen en diensten kan kiezen. Daarnaast zijn deze goederen en diensten vaak goedkoper. Daarnaast hebben consumenten de mogelijkheid hun spaargeld buiten het eigen land te investeren. Zij beschikken dus over meer investeringsmogelijkheden.

Dat de economie van Nederland zo open is blijkt uit de exportquote: de exportwaarde van goederen en diensten in procenten van het BBP.

In 2010 was de exportquote: 360.150 ÷ 586.789 x 100% = 61,4%.

In 2011 was de exportquote: 395.205 ÷ 599.047 x 100% = 66%.

In 2012 was de exportquote: 418.513 ÷ 599.338 x 100% = 69,8%.

# data[].attributes.attachment_link.description
De betalingsbalans is het overzicht van betalingen tussen ingezetenen van een land en alle andere landen over een bepaalde periode. Het is geen echte balans waar bezittingen en schulden op staan, maar het is een overzicht van ontvangsten en uitgaven.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Adam Smith, de grote Engelse econoom uit de 18e eeuw, schreef al in 1776 in zijn beroemde boek An inquiry into the Nature and Cause op the Wealth of Nations dat ieder gezinshoofd nooit iets moet produceren wanneer het hem meer kost dan wanneer hij het koopt. Deze stelling werd door David Ricardo in 1817 uitgewerkt in het principe van comparatief voordeel en vormt de verdediging van vrije handel. Dit principe wordt tot op heden door alle economen nog steeds aangevoerd tegen handelsbeperkingen!

De gedachte achter dit principe is de vergelijking van de opportunity costs voor het maken van producten. Zolang de opportunity costs verschillen kan er voordeel uit onderlinge handel gehaald worden door een product te kopen tegen een lagere prijs dan de eigen opportunity cost van dat product.

Voorbeeld

In Nederland en Griekenland worden twee producten gemaakt: olijven en appels. De ruilverhouding is gebaseerd op de hoeveelheid arbeid die voor de producten moet worden ingezet.

Benodigde eenheden arbeid per eenheid product

Olijven per eenheid

Appels per eenheid

Kosten van 1 eenheid olijven

Kosten van 1 eenheid appels

Nederland

2 uur

3 uur

2/3 = 0,67 eenheid appels

3/2 = 1,5 eenheid olijven

Griekenland

1 uur

2 uur

1/2 = 0,5 eenheid appels

2/1 = 2 eenheden olijven

In absolute zin produceert Griekenland beide producten goedkoper dan Nederland. Kijken we naar de relatieve verschillen dan valt op dat Nederland voordeliger is met het produceren van appels en Griekenland met het produceren van olijven.
De productie van olijven
Griekenland kan met 1 uur arbeid 1 eenheid olijven of 1/2 eenheid appels produceren: 1 eenheid olijven kost dus 1/2 eenheid appels ofwel de opofferingskosten voor 1 eenheid olijven is 1/2 eenheid appels.

Nederland kan met 1 uur arbeid 1/2 eenheid olijven of 1/3 eenheid appels produceren: 2x 1/2 eenheid olijven kost dus 2x 1/3 = 2/3 eenheid appels ofwel de opofferingskosten voor 1 eenheid olijven is 2/3 eenheid appels.
De productie van appels
Griekenland kan met 1 uur arbeid 1/2 eenheid appels of 1 eenheid olijven produceren: 2 x 1/2 = 1 eenheid appels kost dus 2 x 1 = 2 eenheden olijven ofwel de opofferingskosten voor 1 eenheid appels is 2 eenheden olijven

Nederland kan met 1 uur arbeid 1/3 eenheid appels of 1/2 eenheid olijven produceren: 3 x 1/3 = 1 eenheid appels kost 3 x 1/2 = 1,5 eenheden olijven ofwel de opofferingskosten voor 1 eenheid appels is 1,5 eenheden olijven

Op basis van de opofferingskosten is te zien dat het produceren van olijven voor Griekenland relatief het goedkoopst is (0,5 eenheid appels) en het produceren van appels voor Nederland relatief het goedkoopst is (1,5 eenheid olijven).

Door te handelen kunnen beide landen dus een hogere welvaart krijgen als er ruilverhoudingen gehanteerd worden tussen de comparatieve kosten in.

De kosten van olijven zal uitkomen tussen de 0,5 en de 0,67 eenheden appels; de kosten van appels tussen de 1,5 en 2 eenheden olijven.

Ω

# data[].attributes.attachment_link.description
Adam Smith, de grote Engelse econoom uit de 18e eeuw, schreef al in 1776 in zijn beroemde boek An inquiry into the Nature and Cause op the Wealth of Nations dat ieder gezinshoofd nooit iets moet produceren wanneer het hem meer kost dan wanneer hij het koopt.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Conjunctuur en structuur

Bij het vak economie wordt vaak een onderscheid gemaakt tussen de 'vraagzijde / conjunctuur' en de 'aanbodzijde / structuur' van de economie. Wat stelt dat nu eigenlijk voor?

Effectieve Vraag of Bestedingen

Productiecapaciteit (en factoren die de omvang daarvan beïnvloeden);
Concurrentiepositie.

Er wordt gekeken naar de korte termijn.

Dat wil zeggen dat er uitgegaan wordt van een constante productiecapaciteit.

Investeringen leiden wél tot meer vraag naar (kapitaal)goederen en dus tot meer productie, maar ze hebben (op korte termijn) geen effect op de maximale productieomvang (productiecapaciteit).

Er wordt gekeken naar de lange termijn.

Dat wil zeggen dat nu nadrukkelijk wél gekeken wordt naar het capaciteitseffect van de investeringen.

Centraal bij de conjunctuurzijde van de economie staat het begrip 'Effectieve Vraag' / de Bestedingen.
Het gaat hierbij om de totale vraag naar goederen en diensten in een land die leidt tot productie in dat land.
Hierbij maken we een onderverdeling:

- de vraag door consumenten (gezinnen) =
- de vraag door bedrijven =
- de vraag door de overheid =
- de vraag uit het buitenland =

Consumptie
Investeringen
Overheidsbestedingen
Export

- met name in de consumptieve vraag en de investeringen (maar ook bij de overheidsbestedingen) zit veel vraag naar producten die gemaakt worden in het buitenland (Import

[ M]). Omdat deze vraag niet leidt tot productie in eigen land, moet de vraag naar importgoederen in mindering worden gebracht op de overige bestedingen.

Bijvoorbeeld: je koopt een rekenmachine (made in Japan) bij de V&D. Deze aankoop valt onder de noemer 'consumptie'. Omdat de rekenmachine echter in Japan wordt geproduceerd en dus niet leidt tot productie in Nederland, moet de aankoop niet worden gerekend tot de effectieve vraag.

Veranderingen in de bestedingen veroorzaken verandering in het groeipercentage van het nationaal inkomen. We spreken van een conjunctuurgolf.
Deze golfbeweging van het nationaal inkomen ontstaat dus als gevolg van de schommeling in de effectieve vraag. Er zijn jaren van snelle groei, jaren waarin nauwelijks sprake is van groei (groeivertraging) en zelfs jaren waarin sprake is van een afname van de productie (krimp).
Een conjunctuurgolf beslaat meestal een periode van ongeveer zeven à tien jaar.

De gemiddelde groei over een lange periode, noemen we de trendmatige groei (of trend).

Gemiddeld genomen groeit de economie volgens deze grafiek met 2%. De bestedingen schommelen daaromheen. Wanneer de golf onder de stippellijn komt is er sprake van een recessie (krimp).

Aan de paarse lijn zien we de gemiddelde groei van het productievolume. De werkelijke ontwikkeling schommelt daaromheen.

Omdat de productie zich aanpast aan het niveau van de bestedingen, is de werkgelegenheid sterk afhankelijk van de omvang van de bestedingen.

Centraal bij de aanbodzijde van de economie staat het begrip 'productiecapaciteit' en alle factoren die van invloed zijn op de omvang van de productiecapaciteit.
Die factoren kunnen eenvoudig worden samengevat: "de kwaliteit en kwantiteit van de productiefactoren" bepalen de omvang van de productiecapaciteit. Ook verbetering van de arbeidsverdeling speelt hierbij een rol.

Onderstaande tabel geeft een overzicht van enkele belangrijke factoren die invloed hebben om de kwaliteit en kwantiteit van de productiefactoren.

scholing van de arbeiders

gezondheidstoestand

omvang van de beroepsbevolking

omvang totale bevolking

deelnemingspercentage / participatiegraad

aanwezigheid van natuurlijke hulpbronnen

stand van de techniek

innovatie (waarbij scholing weer heel belangrijk is)

beschikbaarheid van financiële middelen (mogelijkheid te lenen hang af van de omvang van de besparingen)

"ondernemingsdrift" van de bevolking

investeringsklimaat in het land

Behalve de productiecapaciteit en de onderdelen die in bovenstaande tabel staan, staan nog enkele andere begrippen centraal in de structuurkant van de economie, zoals:

concurrentiepositie,

arbeidsproductiviteit en

loonkosten per eenheid product

Onderbesteding, overbesteding en bestedingsevenwicht

Het beroep op de productiecapaciteit door de effectieve vraag zal zelden 100% zijn.
In de loop van de tijd wisselen periodes van overbesteding (er wordt zoveel gevraagd dat de productiecapaciteit het niet aan kan: beroep op productiecapaciteit > 100%) en onderbesteding (er wordt minder gevraagd dan de productiecapaciteit zou aan kunnen: beroep < 100%) elkaar af.

Onderbesteding

In een periode van onderbesteding worden minder producten/diensten gevraagd dan er maximaal geproduceerd kan worden.
Oftewel: de bestedingen liggen onder de productiecapaciteit.

In een periode van onderbesteding worden minder producten/diensten gevraagd dan er maximaal geproduceerd zou kunnen worden.
Producenten zullen als reactie op de lage vraag hun productie ook verlagen (het heeft immers geen zin om maximaal te produceren terwijl de producten niet gevraagd worden). Een deel van de productiecapaciteit wordt niet gebruikt.
Door de lagere productie zijn ook minder mensen nodig: er ontstaat werkloosheid. Omdat de werkloosheid die ontstaat veroorzaakt wordt door een tegenvallende conjuncturele ontwikkeling, noemen we deze werkloosheid conjuncturele werkloosheid.

Als de periode van onderbesteding erg lang duurt, zullen producenten machines die al lang overbodig zijn gaan afstoten: in zo'n geval zal de productiecapaciteit gaan dalen.

Overbesteding

In een periode van overbesteding overtreffen de bestedingen de productiecapaciteit.
Omdat er meer producten worden gevraagd dan de productiecapaciteit aan kan, zullen de prijzen gaan stijgen: bestedingsinflatie.

Omdat de productiecapaciteit maximaal gebruikt wordt is er ook veel werk. De werkloosheid zal dus erg laag zijn. In ieder geval is er geen sprake meer van conjuncturele werkloosheid.
Bedrijven hebben moeite om aan (goed) personeel te komen. Tijdens zo'n krappe arbeidsmarkt hebben de lonen de neiging meer te stijgen dan normaal: hogere loonstijgingen. Er ontstaat het gevaar van een loon-prijs-spiraal en op (loonkosten)inflatie.

In het algemeen zullen we dus zien dat in een periode van overbesteding de prijzen relatief hard stijgen (relatief hoge inflatie).

Bestedingsevenwicht

In een periode van bestedingsevenwicht worden net zoveel producten/diensten gevraagd als er maximaal geproduceerd kan worden.
Oftewel: de bestedingen zijn gelijk aan de productiecapaciteit.

Omdat de productiecapaciteit maximaal gebruikt wordt is er ook veel werk. De werkloosheid zal dus erg laag zijn. Bedrijven hebben moeite om aan (goed) personeel te komen. Tijdens zo'n krappe arbeidsmarkt hebben de lonen de neiging meer te stijgen dan normaal. Dat drijft de inflatie op. Bovendien is er een groter gevaar op een loon-prijs-spiraal, waarbij loon- en prijsstijgingen elkaar opdrijven.

# data[].attributes.attachment_link.description
Bij het vak economie wordt vaak een onderscheid gemaakt tussen de 'vraagzijde / conjunctuur' en de 'aanbodzijde / structuur' van de economie. Wat stelt dat nu eigenlijk voor? Effectieve Vraag of Bestedingen Productiecapaciteit (en factoren die de omvang daarvan beïnvloeden); Concurrentiepositie. Er wordt gekeken naar de korte termijn.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Arbeidsmarkt

De Arbeidsmarkt: het geheel van vraag naar- en aanbod van de productiefactor Arbeid.

Het gaat hierbij natuurlijk om werk. Het vinden van een baan is voor de meeste mensen de belangrijkste vorm van inkomen verdienen. Maar hoe makkelijk is het om een baan te vinden? Hoeveel werk ís er eigenlijk?

De krapte op de arbeidsmarkt bepaalt in belangrijke mate hoeveel de lonen zullen stijgen. De meeste loonstijgingen worden afgesproken in CAO's. Als het economisch goed gaat - en bedrijven kunnen moeilijk aan goed personeel komen - dan zullen de lonen fors stijgen. Gaat het economisch slecht en worden er veel mensen ontslagen, dan zullen de lonen nauwelijks stijgen.

Niet alleen werkgevers en werknemers zijn partij op de arbeidsmarkt. Ook de overheid is een belangrijke partij. Niet alleen als groot(ste) werkgever, maar ook vanwege de belastingen en premies die de overheid int op de lonen. Dit is één van de belangrijkste inkomstenbronnen voor de overheid. Een verhoging of verlaging van die belastingen of premies kan grote gevolgen hebben voor de arbeidsmarkt.

# data[].attributes.attachment_link.description
Begrippen Uitleg Opgaven De Arbeidsmarkt: het geheel van vraag naar- en aanbod van de productiefactor Arbeid. Het gaat hierbij natuurlijk om werk. Het vinden van een baan is voor de meeste mensen de belangrijkste vorm van inkomen verdienen. Maar hoe makkelijk is het om een baan te vinden?

# data[].attributes.body
Vrijhandel tussen de VS en de EU leek dichterbij te zijn gekomen. Protectionistische, nationale belangen spelen (zeker in verkiezingstijd) een grotere rol.

# data[].attributes.attachment_link.title
TTIP: handelsverdrag tussen Europese Unie en Verenigde Staten

# data[].attributes.attachment_link.description
De EU en de VS zijn in onderhandeling over een handelsovereenkomst. Deze overeenkomst heet ook wel Transatlantic Trade & Investment Partnership (TTIP).

# data[].attributes.headline
Boeren verkopen hun koeien aan de overheid????

# data[].attributes.subject
Boeren verkopen hun koeien aan de overheid????

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het ministerie van Economische Zaken had in een eerste inschrijfronde 12 miljoen euro beschikbaar gesteld om 10 duizend melkkoeien af te laten voeren naar het slachthuis of aan het buitenland te verkopen. Maar maandag meldden 498 stoppende melkveehouders al voor 48 miljoen euro koeien, kalveren en pinken aan. Voor de hele stoppersregeling is 42 miljoen euro uitgetrokken. Dat bedrag werd dus al op de eerste dag met 6 miljoen euro overtekend. Het ministerie gaat nu via een loterij bepalen welke veehouders stopsubsidie krijgen en wie er achter het net vissen.

Noodmaatregel voor fosfaatplafond

De stoppersregeling is een noodmaatregel om de fosfaatuitstoot van de melkveehouderij te beperken. De meststof belandt via uitgereden koemest in het milieu, komt uiteindelijk in sloten en meren terecht en leidt daar tot planten- en vissensterfte. Nederland moet de fosfaatproductie indammen op last van de Europese Unie. Vorig jaar overschreed Nederland het door Brussel bepaalde fosfaatplafond met bijna 4 miljoen kilo.

Het totale subsidiebedrag van 42 miljoen euro moet voldoende zijn om de melkveestapel met 60 duizend koeien in te krimpen. De stoppersregeling is over drie ronden verdeeld, waarbij boeren in de laatste twee ronden minder subsidie per koe krijgen dan in de eerste. Er was dus een prikkel voor boeren om zich al in de eerste ronde te melden, maar de belangstelling valt hoger uit dan waar het ministerie blijkbaar op rekende. 'We gaan binnenkort met de sector in overleg over de verdere uitvoering', aldus een woordvoerder.

De verwachting was dat de subsidie vooral boeren over de streep zou trekken die toch al van plan waren met hun bedrijf te stoppen omdat ze het financieel moeilijk kunnen bolwerken, zegt beleidsadviseur Wiebren van Stralen van Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland (LTO). 'We kregen wel signalen dat de belangstelling groot was. Maar dat de regeling zo zwaar zou worden overtekend, heeft niemand zien aankomen.' Kennelijk is het aanbod van de overheid financieel zo aantrekkelijk dat ook een aantal gezonde bedrijven besluit er subiet mee te kappen, bijvoorbeeld omdat ze geen opvolger hebben.

De Vereniging van Accountants- en Belastingadviesbureaus, waarbij de vijf grote agrarische accountantskantoren zijn aangesloten, voorspelde vorige week dat 500 melkveehouders onder hun klanten gebruik zouden maken van de stoppersregeling. Landelijk zou dat neerkomen op 600 boeren. Nederland telt ongeveer 17 duizend melkveehouders.

# data[].attributes.attachment_link.title
Melkveehouders stoppen massaal: 'stoppot' van ministerie binnen 24 uur leeg

# data[].attributes.attachment_link.description
Het ministerie van Economische Zaken had in een eerste inschrijfronde 12 miljoen euro beschikbaar gesteld om 10 duizend melkkoeien af te laten voeren naar het slachthuis of aan het buitenland te verkopen. Maar maandag meldden 498 stoppende melkveehouders al voor 48 miljoen euro koeien, kalveren en pinken aan.

# data[].attributes.attachment_link.title
Knok je uit de crisis: zeewier - EenVandaag

# data[].attributes.attachment_link.description
Het is groen, heel gezond en groeit extreem snel: zeewier. In Nederland eten we er tonnen van maar dat zeewier komt uit Azië. Maar als het aan de Amsterdamse ondernemers Rebecca Wiering en Jennifer Breaton ligt, komt daar verandering in.

# data[].attributes.headline
Verlies aan welvaart bij beperken van de concurrentie...

# data[].attributes.subject
Verlies aan welvaart bij beperken van de concurrentie...

# data[].attributes.body
Presidenten voeren protectionistisch beleid...slecht voor de welvaart...volgens economen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Internationale economische samenwerking kenmerkt zich altijd door de spanning tussen vrijhandel en protectionisme.
Aan de ene kant leidt vrijhandel op de lange termijn tot hogere welvaart voor iedereen. Aan de andere kant kan vrije handel op korte termijn leiden tot verlies van banen in bepaalde sectoren.
De druk, zeker als het economische tij minder gunstig is, om over te gaan tot protectionistische maatregelen is vaak groot.

Economische samenwerking en vrijhandel

Vrije handel tussen landen heeft vele voordelen:

Zo kunnen landen zich specialiseren in de productie van díe goederen die zij het beste/goedkoopste kunnen maken.
>> zie comparatieve kosten

Ook hebben bedrijven door vrije toegang tot het buitenland een groter afzetgebied, waardoor zij kunnen profiteren van schaalvoordelen.

Bovendien moeten bedrijven meer concurreren met buitenlandse bedrijven waardoor er zo efficiënt mogelijk wordt geproduceerd.

Vrijhandel leidt dus, zeker in theorie, tot goedkopere en betere producten en dus tot meer welvaart. Mede om die reden streven landen (zoals de Europese landen) tot verregaande economische samenwerking.

Er zijn een aantal samenwerkingsvormen te herkennen, waarbij landen op steeds meer punten met elkaar gaan samenwerken. Dit is globaal weergegeven in onderstaand schema:

Wanneer landen hun eigen bedrijven of consumenten beschermen tegen producten uit het buitenland, spreken we van protectionisme.

Landen kiezen voor protectionistische maatregelen, omdat vrije handel ook nadelen kan hebben:

Een land kan steeds afhankelijker wordt voor bepaalde producten van andere landen. Voor essentiële producten zoals voedsel of energie is dat vaak niet wenselijk.

Wanneer bepaalde sectoren in de economie niet kunnen concurreren met het buitenland, gaan die bedrijven failliet. Dat kan veel banen kosten.

De productieregels zijn niet in alle landen gelijk. Zo mogen boeren in de VS genetisch gemanipuleerde gewassen gebruiken, wat wij in Europa gevaarlijk vinden.
Door vrijhandel zouden die producten tóch op de Europese markt komen.

Het beschermen van de eigen bedrijven en werkgelegenheid kan op diverse manieren.
Zo kan een land buitenlandse producten duurder maken door er bij de import extra belasting voor te vragen (invoerheffingen) of het aantal producten dat ingevoerd mag worden te maximeren (contingentering).
Ook het subsidiëren van de eigen producenten is een vorm van oneerlijke concurrentie. Daarom hoort dat ook thuis onder het kopje 'protectionisme'.

Protectionisme is slecht voor de internationale relaties, omdat het 'oneerlijk' is.

Er is echter één vorm van protectionisme die internationaal geaccepteerd wordt: het beschermen van nieuwe industrie.
Bijvoorbeeld wanneer een ontwikkelingsland een eigen auto-industrie wil opzetten. Zo'n nieuw bedrijf zou nooit vanaf de eerste dag kunnen concurreren tegen de bestaande auto-industrie. In zo'n geval mag de overheid de nieuwe industrie tijdelijk beschermen tegen de concurrentie uit het buitenland.

# data[].attributes.attachment_link.description
Internationale economische samenwerking kenmerkt zich altijd door de spanning tussen vrijhandel en protectionisme. Aan de ene kant leidt vrijhandel op de lange termijn tot hogere welvaart voor iedereen. Aan de andere kant kan vrije handel op korte termijn leiden tot verlies van banen in bepaalde sectoren.

# data[].attributes.attachment_link.description
We kunnen een economische kringloopschema ook boekhoudkundig beschrijven. We spreken in dat geval van de nationale rekeningen. Om dit te bespreken voorzien we het een kringloopschema van bedragen (in miljarden euro's).

# data[].attributes.body
Uitgelegd aan de hand van een powerpoint vcan economielokaal.

# data[].attributes.attachment_link.description
Comparatieve kosten Powerpoint die gebruikt kan worden om comparatieve kosten te behandelen.Besproken wordt onder andere: absolute en comparatieve kostenvoordelenhoe bepaal je wie zich waarin specialiseert met behulp van opofferingskostenrekenvoorbeeld om aan te tonen dat er inderdaad voordeel te halen is uit internationale handeltegen welke prijs zal

# data[].attributes.body
Bijna overgenomen door de Amerikaanse concurrent....

# data[].attributes.attachment_link.description
PZC deelt de informatie die zij verkrijgt middels het gebruik van cookies en vergelijkbare technieken, waaronder ook persoonsgegevens, in een samenwerkingsverband genaamd NLProfiel van Buymedia Nederland met Sanoma en Telegraaf Media Groep om gezamenlijke groepsprofielen op te stellen.

# data[].attributes.body
Een mooi document om de theorie van internationale handel te bestuderen. Hoofdstuk 2, 3 en 4 vsn dit document vormt onderdeel van jullie examenstof.

# data[].attributes.attachment_link.title
14. internationale handel | Landelijk Expertisecentrum Economie en Handel

# data[].attributes.attachment_link.description
D e m o d u l e 1 4 I n t e r n a t i o n a l e h a n d e l e n w e l v a a r t h e e f t d e v o l g e n d e i n h o u d s o p g a v e ...