# data[].attributes.body
Phạm Ngũ Lão là một vị tướng tài giỏi hết lòng vì nước vì dân và còn là một nhà thơ với nhiều bài thơ về chí làm trai. Tác phẩm tiêu biểu nhất của ông là bài thơ Tỏ lòng nói lên hào khí của thời đại và vẻ đẹp thi nhân qua bài thơ
"Hoành sóc giang sơn khắp kỉ thu
. . . . . . . . . . . . . . .   . . ...   . . . . .. . .
Tu thính nhân giang thuyết Vũ Hầu"
Tỏ lòng được sáng tác vào năm 1284 sau chiến thắng Mông-Nguyên lần thứ hai, nhà thơ Phạm Ngũ Lão có nhiều công lớn trong cuộc kháng chiến. Hai câu thơ đầu vẽ nên hình ảnh tráng sĩ đời Trần với tư thế hiên ngang :
“Hoành sóc giang sơn kháp kỳ thu
Tam quân tì hổ khí thôn Ngưu.”
( Múa giáo non sông trải mấy thu
Ba quân khí mạnh nuốt nuôi trâu )
Qua câu thơ thứ nhất tác giả muốn khắc họa lên vẻ đẹp của con người có lý tưởng và sức mạnh mãnh liệt , tấm lòng cao cả. Cùng với tinh thần khí thế hào hùng của thời đại ấy. Tác giả dùng những từ ngữ : Tư thế , từ chỉ không gian , từ chỉ thời gian để nói lên những con người của thời Trần. Tư thế tác giả muốn nói lên sự anh dũng oai nghiêm hiên ngang , sẵn sàng đứng ra bảo vệ Tổ Quốc không sợ một thứ gì cả. Từ chỉ không. Gian muốn nói lên một không gian rộng lớn kì vĩ hào hùng giang sơn – non sông . Không gian rộng lớn không chỉ chỉ có sông có. Núi mà còn có một tấm lòng yêu giang sơn đất nước , Tổ Quốc bao la rộng lớn. Từ chỉ thời gian , thời gian kì vĩ kháp khỉ thu – đã mấy thu . Thời gian dài đằng đẵng khong biết đã trải qua bao nhiêu mùa thu cũng giống như quá trình đấu tranh lâu dài chiến đấu của các tráng sĩ Hình ảnh các tráng sĩ và những con người luôn trong tư thế chiến đấu hiên ngang và mạnh mẽ. Qua bài thơ gợi ra hình ảnh người dân Đại Việt đã cầm ngang ngọn giáo canh giữ non sông trải qua mấy mùa thu, đã trở thành truyền thống, là hình ảnh có ý nghĩa biểu tượng cho vẻ đẹp của con người thời Trần. Hình tượng con người cầm ngang ngọn giáo, cho ta thấy được những phẩm chất quý giá, sự kiên cường, bền bỉ, anh dũng trong chiến đấu. Tầm vóc của nhân dân cũng trở nên vĩ đại, sánh ngang với trời đất, trong khí thế mạnh mẽ, sẵn sàng tung hoành ngang dọc, diệt quân thù bằng ngọn giáo cầm chắc trong tay. Đặc biệt trong bối cảnh đất nước đứng trước sự xâm phạm của giặc thù, Phạm Ngũ Lão lại được điều đi vận mệnh trấn giữ biên cương, thì hình tượng người anh hùng cầm ngang ngọn giáo canh giữ cho đất nước lại càng trở nên oai. Câu thơ thứ 2 nhắc đến người con trai thời Trần là nói đến chí nam nhi “công danh trái “món nợ công danh là sự nghiệp được coi là món nợ đời phải trả của kẻ làm trai, phải lập công danh để lại sự nghiệp và tiếng thơm cho đời ,”tu thính nhân gian thuyết Vũ Hầu”là tác giả tự thấy hổ thẹn trước tấm gương tài đức của Vũ Hầu vì chưa trả được món nợ công danh cho nước ,cho đời đó là cái tâm chân thành của người anh hùng . “Tam quân” có nghĩa là ba quân ,là đặc trưng của các tố chức quân đội xưa ,thể hiện sức mạnh về sự đồng lòng của toàn quân ,toàn dân tộc trong cuộc kháng chiến “tam quân tì hổ” phép so sánh này đã gợi ra cho người đọc hiểu là ba quân mạnh như hổ như báo có thể đánh bại tất cả kẻ thù lớn ,khí thế hừng hực làm chủ quân đội nhà Trần ,hình ảnh “khí khôn ngưu” là biểu tượng chỉ người trẻ tuổi khí phách anh hùng sức mạnh lấn át trời cao câu thơ làm nổi bật sự anh dũng thời Trần với hào khí Đông A vang núi dạy sóng bằng hình ảnh của những người anh hùng tư thế hiên ngang ,dũng mãnh của lực lượng quân đội hùng hậu khí thế ngút tròi và phận làm trai phải công danh để được tiếng tâm cho người đời sau. Qua đó tác giả muốn bày tỏ vẻ đẹp của người anh hùng hiên ngang, hùng dũng với sức mạnh lý tưởng lớn lao cao cả ,quyết chiến quyết thắng của” hào khí Đông A “ hào khí thời trần và món nợ công danh mà ông đạt được vẫn chưa đủ so với Vũ Hầu ,vì thế mọi con người sống phải có ước mơ hoài bảo cho riêng mình phải cố gắng phấn đấu để đạy được mục tiêu lý tưởng mà mình đã đặc ra
Ở hai câu sau nhà thơ thửa hiện khác vọng hào hùng của người tráng sĩ nhà Trần:
“Nam nhi vị liễu công danh trái,
Tu thính nhân gian thuyết Vũ Hầu.”
( Công danh nam tử còn vương nợ
Luống thẹn khi nghe chuyện Vũ Hầu )
Chỉ làm trai thể hiện khát vọng làm việc lớn có ích giúp nước giúp đời, lập công danh sự nghiệp. Sự hiên ngang buất khuất của người quân tử trước khó khăn nguy hiểm vẫn hiên ngang, lạc quan yêu đời và sẵn sàng giúp đỡ người khác. Trong thời loạn, chí khí ấy lại càng cần thiết. Pham Ngũ Lão đã hình tượng hóa quan niệm của Nho gia về đấng nam nhi. Đây là một quan niệm đúng đắn và cao đẹp. Là con người dù là đàn ông hay đàn bà, dù là già hay trẻ đều phải có trách nhiệm với đất nước, với quê hương, với cô cộng đồng, huống chi là người tráng sĩ sinh ra trong thời loạn. Họ phải biết mang sức lực, tài trí của mình ra giúp dân, giúp nước, bảo vệ sự ổn định của xã hội. Với những bậc quân tử xưa, đền nợ nước, báo ơn vua là lí tưởng và mục đích của họ. Phạm Ngũ Lão đã nhắc đến món nợ công danh “ công danh trái “. Đối với những người nam nhi sống trong thời đại xưa, con đường công danh vô cùng quan trọng “ nợ công danh “ ở đây không phải là công danh tầm thường, ích kỷ cho riêng bản thân mình. Mà nó chính là món nợ lớn với đất nước, là ý chí và tài năng của một người nam tử hán đại trượng phu, đầu đội trời chân đập đất, dám hy sinh vì nghĩa lớn, vì sự nghiệp chung của toàn dân tộc. Thể hiện nỗi lòng, khát khao của bản thân muốn cống hiến nhiều hơn nữa cho giang, đất nước để trả món nợ công danh ủa chí làm trai. Nhà thơ Nguyễn Công Trứ cũng từng có nhiều vần thơ hay khi nói về “phận làm trai”:
“Vũ trụ chức phận nội
Đấng trượng phu một túi kinh luân
Thượng vị đức, hạ chi dân,
Sắp hai chữ “ quân, thân “ mà gánh vác. Vũ Hầu hay còn gọi là Gia Cát Lượng ông được mệnh danh là một quân sự tài ba , còn là một chính trị gia , thừa tướng. Ông đã có công giúp Lưu Bị đánh thắng nhiều trận chiến lớn vang danh thiên hạ và cũng có công giúp Lưu Bị dựng lên nhà Thục Phán. Thẹn khi nghe chuyện Vũ Hầu vì: ông nghĩ mình không bằng được Gia Cát Lượng , có nghĩa là mình chưa là một đấng nam nhi, quân tử. Ý nghĩ của từ “thẹn”: có nghĩa là tự mình cảm thấy không nên, không phải hoặc không xứng đáng, trong bài thơ này  Phạm Ngũ Lão thấy thẹn khi nhắc đến Gia Cát Lượng, tất cả điều đó thể hiện Phạm Ngũ Lão là một con người khiêm tốn , khiêm nhường, tích cực học hỏi, noi gương và ông muốn đóng góp, cống hiến thật nhiều cho đất nước từ giờ cho đến hết cuối đời của mình. Qua nỗi thẹn của Phạm Ngũ Lão đã giúp người đọc nhận ra được nhân cách hùng dũng của người  anh hùng, một vẻ đẹp hiên ngang, ông không chỉ có vẻ đẹp về ý chí mà còn có cái tâm đẹp, ngoài ra ông còn có một ý chí cầu tiến và xã thân vì nghĩa lớn. Lý tưởng của Phạm Ngũ Lão là: qua quan niệm của chí làm trai thì phải có công danh, sự nghiệp, phải gánh vác giang sơn, phải lập công báo quốc , vì dân, vì nước. Đó chính là lý tưởng sống cao đẹp của thanh niên thời phong kiến, từ đó Phạm Ngũ Lão muốn gửi đến chúng ta thông điệp là phải sống khiêm tốn , sống có ước mơ , có khác vọng hoài bảo , phải rèn luyện để trở thành người có ích cho đát a nước. Qua bài thơ”Tỏ Lòng” tôi cảm thấy hình ảnh nam nhi thời Trần mang vẻ đẹp hiên ngang cùng với khí thế hào hùng thể hiện khác vọng cứu nước cao đẹp của kẻ làm trai.Qua đó tác giả muốn gửi gắm thông điệp này cho giới trẻ hiện nay là biết cố gắng phấn đấu, tích lũy nhiều kinh nghiệm để giúp đất nước ngày càng phát triển thêm.
Cả bài thơ, với thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật, hình ảnh hoành tráng, so sánh phóng đại, thích hợp với việc tái hiện khí thế hào hùng của thời đại và tầm vóc, chí hướng của người anh hùng. Ngôn ngữ cô đọng hàm súc có sự dồn nén cao độ về cảm xúc. Bài thơ là bức trnh kì vĩ, hoành tráng bởi vẻ đẹp của hình tượng người anh hùng vệ quốc hiên ngang, lẫm liệt với lí tưởng và nhân cách lớn lao
Qua bài thơ trên, Phạm Ngũ Lão đã cho người đọc cảm nhận được bức tranh ngày hè và qua đó thấy được khát vọng của thi nhân. Bài thơ là vẻ đẹp của thời đại với khí thế hào hùng mang tinh thần quyết chiến, quyết thắng. Thi phẩm thể hiện khí thế hào hùng dân tộc, cho ta cảm nhận thật rõ vẻ đẹp của những nam nhi thời đại nhà Trần. Họ đã từ bỏ mọi thứ gia đình, bạn bè, của cải, hư vinh để sẵn sàng chiến đấu và hi sinh cho sự nghiệp cứu nước, cứu dân. Thông qua tác phẩm, bản thân tôi rút ra được bài học tinh thần và ý chí ngoan cường rất quan trọng trong việc bảo vệ cũng như phát triển đất nước. Từ đó nhận thấy rằng mình cần phải cố gắng và phấn đấu  trên con đường học thức để xây dựng đất nước trở nên hùng mạnh.

# data[].attributes.body
Nguyễn Trãi là một bậc anh hùng lớn, một nhà văn hóa kiệt xuất của dân tộc. Ông đã để lại cho nhiều thế hệ sau một kho tàng văn học quý báu .Trong đó đặc biệt nhất là thi phẩm “Cảnh ngày hè” bài thơ đã miêu tả  vẻ đẹp bức tranh ngày hè và qua đó thấy được vẻ đẹp tâm hồn của thi nhân
"Rồi hóng mát thuở ngày trường
Dân giàu đủ khắp đòi phương "
Cảnh ngày hè được viết bằng chứ Nôm, thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật, câu thất ngôn xen lục ngôn, diễn tả vẻ đẹp của thiên nhiên và niềm khát khao cao đẹp của nhà thơ Nguyễn Trãi. Sáu câu thơ đầu miêu tả tâm thế của tác giả, cùng với bức tranh thiên nhiên và cuộc sống đày màu sắc, được cảm nhận bằng nhiều giác quan khác nhau:
" Rồi hóng mát thuở ngày trường
Hòe lục đục tán rợp giương
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương
Lao xao chợ cá làng ngư phủ,
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương"
Từ “ rồi “ mang đến cho ta cảm giác một ngày thư thái, nhàn rỗi , như kéo dài cảm giác của một ngày “ăn không ngồi rồi” . Người thi nhân lúc này dù ngồi trước hiên nhà hóng mát, dù chìm đắm vào thiên nhiên cũng không thể quên hết việc đời. Nên cảm xúc của nhà thơ thực sự không phải thanh thản, nhẹ nhàng gì . Điều này đã được thể hiện rõ ở từ “ ngày thường “ , nghĩa là đây là sự lập đi , lập lại của một ngày dài , gợi lên những nỗi vướng bận , phiền muộn , buồn chán và vô vị của tác giả một con người đã từng một đời bận rộn nhân dân, vì đất nước. Nỗi lòng của thi nhân : cuộc sống thì nhàn nhã nhưng bên trong nhà thơ thì luôn canh cánh bên lòng nỗi niềm “ưu quốc ái dân”. Chính lúc này , khi cáo quan về ẩn, ông mới có giây phút rảnh rỗi hiếm hoi. Từ đó mà có nhiều thời gian gần gũi với thiên nhiên hơn . Ông thích thú với vẻ đẹp của cảnh vật nơi đây vào mùa hè . Những hình ảnh đặc trưng của mùa hè đã được ông khắc hoạ vào bài thơ một cách khéo léo , tinh tế . Hình ảnh cây hoa hoè đầy sức sống giờ đây đang giương tán xanh che phủ cả không gian . Cũng như sắc đỏ của cây thạch lựu tô đậm thêm cái nắng của mùa hè , hoà quyện cùng hương thơm của sen hồng theo gió . Bằng cách phối hợp nhiều gam màu bắt mắt , nổi bật kết hợp đã vẽ nên một bức tranh mùa hè không hề oi bức mà lại vô cùng rực rỡ , sinh động , giàu sức sống . Bức tranh cảnh ngày hè được tác giả vẽ lên thật rực rỡ và tươi đẹp với nhiều màu sắc. Bằng một loạt những động từ tác giả đã vẽ lên bức tranh thiên nhiên mùa hè đầy sự chuyển biến rõ rệt, tất cả đều nằm trong trạng thái bung tỏa với sức sống căn tràn, mạnh mẽ để khoe sắc, khoe hương. Mặc dù khung cảnh mà tác giả miêu tả là cuối ngày, khi mặt trời lặn nhưng mọi vật vẫn tràn đầy sức sống với những động từ “đùn đùn”, “giương”, “phun” và đặc biệt là tính từ tiễn. Qua đó, nhà thơ thể hiện tình yêu thiên nhiên tha thiết, sự đồng cảm, chia sẻ với nỗi vất vả của người dân lao động nghèo.Tính từ “lao xao, tiễn, dắng dỏi” với sắc độ miêu tả cao đã góp phần thể hiện sức sống mạnh mẽ, “ cháy hết mình” của các sự vật, hiện tượng đó. Hình ảnh thuở ngày trường diễn tả một khoảng thời gian lâu dài, xảy ra một cách thường xuyên. Thể hiện tình yêu say đắm, một tâm thế thanh nhàn, thảnh thơi, sảng khoái của Nguyễn Trãi. Cây hoè “ đùn đùn” cuộn lên những lá chồi tươi tốt. Hoa lựu “ còn phun thức đỏ” tựa pháo hoa bừng sáng cả hiên nhà. Hoa sen hưởng ứng bằng sắc hồng đang độ ngát hương nhất. Tiễn mùi hương”.Nhịp vận hành vô hình hối thúc của tạo vật. Thảo mộc nối tiếp liên tục từ cao xuống thấp, động thái liên tục từ trong ra ngoài, lá hoa hương tiếp ứng nhau, khẩn trương, vội vã. Loài này “ đang” thì loài kia “ đã”, hô ứng nhau, chen bước nhau gợi ra không khí các tạo vật đang đua nhau phô sắc khoe hương.Chợ “ lao xao”: âm thanh của làng quê không ngừng phát triển, ấm no, phồn thịnh. Chiều tịch dương hiu quạnh cô tịch đã bị xua tan bởi bản nhạc ve “ dắng dỏi”. Tiếng ve inh ỏi như một bản đàn làm hoàng hôn cũng trở nên náo nhiệt. Tình yêu dân: nghe âm thanh của cuộc sống phồn thịnh đi lên mà ngỡ tiếng ve “ dắng dỏi” là khúc nhạc du dương. Nhà thơ cảm nhận cảnh vật bằng nhiều giác quan gồm: thị giác, khứu giác và thính giác. Nhờ những giác quan nhạy bén, tinh tế đó mà ta thấy cả mùa hè có màu sắc, âm thanh và cả mùi hương như phảng phất. Dường như tác giả đã tập trung cao độ, hội tụ hết những khả năng của mình để cảm nhận mùa hè môt cách thật nhất, có tình, có hồn nhất. Bức tranh thiên nhiên rực rỡ, sống động, nhiều màu sắc. Bức tranh cuộc sống con người ồn ã, tràn đầy sức sống. Sức sống cảnh vật: màu xanh của hoa hòe, màu đỏ của hoa lựu, màu hồng của hoa sen trong trạng thái " đùn đùn, rợp, phun, tiễn, mùi hương ". Âm thanh "lao xao" từ chợ cá, tiếng ve râm ran mỗi đợt hè về. Cuộc sống ồn ã, tràn đầy âm thanh và sức sống của con người nơi đây.
Còn hai câu sau, đã nói lên khác vọng của thi nhân mong cho đất nước nhân dân có cuộc sống yên bình, ấm no:
" Dễ có ngu cầm đàn một tiếng,
Dân giàu đủ khắp đòi phương. "
Điển tích ngu cầm kể về thần thoại Trung Quốc có hai triều vua Đường Nghiêu và Ngu Thuấn là hai triệu đại lý tưởng xã hội thanh bình, nhân dân hạnh phúc, luôn chăm lo cho đời sống nhân dân bởi vậy mà hai triều đại này vô cùng hưng thịnh, thái bình; dân chúng ấm no, hạnh phúc. Mỗi ngày, vua thường đem đàn khúc Nam Phong ca ngợi cảnh thái bình thịnh trị. Nếu có cây “ Ngu cầm” của vua Thuấn, ta sẽ gẩy khúc Nam phong cầu cho dân giàu đủ khắp muôn phương. Cặp câu kết đã mở ra cho chúng ta về lòng và chí của Ức Trai. Khát vọng thật cao đẹp nhưng còn đẹp hơn khi khát vọng ấy là ước mơ chung cho tất cả mọi người đều được no đủ, giàu có. Đó là ước mơ lớn, ước mơ ngang tầm với những bậc quân vương, ước mơ tầm cỡ Ngiêu Thuấn. Ước mơ là trong thơ, trong thế giới của những khát vọng riêng tư nhất nhưng cũng là khao khát sâu kín và cháy bỏng suốt cuộc đời Nguyễn Trãi. Hai câu cuối với cách ngắt nhịp ¾ – không theo nhịp 4/3 của thơ luật Đường hoàn chỉnh, cảnh vật trong ngày hè có phần nổi bật hơn, tập trung được sự chú ý của người đọc. Nêu lên sự khát khao muốn có cây đàn của vua Nghiêu Thuấn để gảy khúc Nam Phong ca ngợi cuộc sống thanh bình của nhân dân, muốn đất nước phồn thịnh, yên bình, nhân dân hạnh phúc, ấm no. Nguyễn Trãi tuy đang trong giờ phút thanh nhành hiếm hoi nhưng vẫn không nguôi lo lắng cho nhân dân, đất nước. Nguyễn Trãi là một người rất yêu thiên nhiên ,tình yêu cuộc sống, tình yêu đời của ông luôn gắn bó với tình yêu đất nước vừa có tài vừa có tâm . Ông ấy luôn cống hiến hết mình để nhân dân được ấm no, hạnh phúc , đất nước ngày càng giàu mạnh . Ông là một nhân chứng sống đáng để mọi người học tập. Nguyễn Trãi đã lựa chọn hệ thống từ giản dị xen lẫn từ Hán và một số các loại từ láy độc đáo . Bài thơ là một mẫu mực trong cách sử dụng và  sáng tạo tiếng việt . Từ ngữ trong bài thơ góp phần làm phong phú cho tiếng việt , thể hiện tài năng nghệ thuật , ông luôn tìm tồi học hỏi sáng tạo một thể thơ viết bằng tiếng Việt. Bức tranh ngày hè tràn đày sức sống và tấm lòng vì dân vì nước của Nguyễn Trãi. Bài thơ sử dụng thể thơ thất ngôn xen lục ngôn, ngôn từ cảnh ngụ tình, nghệ thuật đối, điển tích, từ láy tinh tế và tự nhiên.
Qua văn bản trên, Nguyễn trải đã cho người đọc cảm nhận hòa khí của thời đại và vẻ đẹp tâm hồn của thi nhân. Bài thơ là một bức tranh tràn đầy sức sống. Sức sống của sự vật trong bức tranh mùa hè cũng thể hiện cảm xúc, niềm yêu đời trong tâm hồn nhà thơ. Tác phẩm thể hiện tình yêu thiên nhiên tha thiết và tấm lòng yêu nước yêu dân của ông. Đó là lý tưởng cao đẹp trong cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Trãi. Chúng ta nên cảm thấy biết ơn khi được sinh ra trong thời bình và phải có trách nhiệm giữ gìn đất nước , những thành quả cách mạng mà thế hệ đi trước đã phải hy sinh cả mạng sống để bảo vệ sự tự do của nhân dân và họ luôn tiên phong trong các phong trào đánh giặc giữ nước .Vì vậy bản thân của mỗi người chúng ta phải luôn cố gắng học tập và góp một phần sức của mình vào sự phát triển của đất nước , thể hiện sức mạnh đoàn kết dân tộc đưa đất nước đi lên và ngày càng giàu mạnh hơn.