# data[].attributes.body
Je ziet hier foto's van Anna en Richards Wagner. Ruim 40 jaar lang maakten zij elke kerst een foto die zij opstuurde naar vrienden. Elk jaar maakte ze een foto van zichzelf bij de kerstboom met de kado's die ze elkaar gaven. Elk jaar weer. Op iedere foto zie je Anna en Richard een stukje ouder worden.

Anna en Richard woonden hun hele leven in Berlijn. Bij het maken van de eerste foto in 1900 wonen ze net samen. De laatste foto is gemaakt aan het eind van de Tweede Wereldoorlog. Ze kregen nooit kinderen.

Anna en Richard leefden in een tijd waarin er veel veranderde in Duitsland. De omstandigheden zijn voor een deel terug te zien in de hun foto's.

Opdracht:
Beantwoord bij elke foto de volgende vragen:
- Wanneer is de foto gemaakt?
- Wat speelde er op dat moment op politiek/economisch en sociaal terrein in Duitsland?
- Hoe zie je dit terug in de foto? (gebruik de 'vind het!' lijst als inspiratie.)

# data[].attributes.body
Vind het! (sommige zijn in meerdere foto's terug te zien)

Tweede kerstdag in winterjas.

Savonds moet ieder raam in Berlijn verduisterd worden.

Zelfgemaakte peperkoek staat op tafel·

Er hangen wegens tekorten geen kaarsen in de boom.

Cynisch hangt Richard een bordje ‘Hongersnood’ op bij zijn schotel met worsten.

Kaart met voortgang Duitse leger laat vooruitgang aan Oostfront zien.

Verwarming is uitgevallen

Levensmiddelen zijn tijdens de Eerste Wereldoorlog op de bon wegens schaarste.

Er is een ‘oorlogskookkist’ in huis.

Jong getrouwd stel viert eerste kerstmis samen.

De gevolgen van het Dawesplan : Richard en Anna in pyama gekleed met sigaar

Gevolgen Dawesplan: Stofzuiger en elektrische kaarsjes en onderstel voor strijkijzer

Ondanks de crisis hebben de Wagners elkaar veel kleren gegeven

De Wagners hebben een Volksempfänger in huis gehaald.

Anna Wagner heeft dit kerstfeest bijzonder dure kado’s aangeschaft. Een nieuwe jas van ongeveer 38 Mark.

Voor een pond meel moest men in 1900 16 Penningen betalen.

# data[].attributes.body
Op 24 juni 1945 maakte Richard nog een laatste foto van de toen 71-jarige Anna. De oorlog is net voorbij, maar heeft voor haar te lang geduurd, de voedselschaarste is haar aan te zien. Ze woog nog maar 80 pond, mét kleren ('bruto', in de eigenaardige humor van Richard). Ze stierf op 23 augustus, volgens het register van de begraafplaats aan 'te ernstige vermagering'. Richard overleed enkele weken voor Kerst 1950. Hij werd 77 jaar.