# data[].attributes.body
https://nos.nl/artikel/2465304-nederlandse-particulieren-profiteren-meer-van-winsten-grote-bedrijven-dan-pensioenfondsen

Nederlandse particulieren profiteren meer van winsten grote bedrijven dan pensioenfondsen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ANP
De algemene aandeelhoudersvergadering van supermarktconcern Ahold Delhaiz vorig jaar

NOS Nieuws * * Aangepast

Charlotte Klein

redacteur Economie

Eva Wiessing

verslaggever Economie

Charlotte Klein

redacteur Economie

Eva Wiessing

verslaggever Economie

Niet de gemiddelde gepensioneerde, maar vooral de vermogende particuliere belegger profiteert van de winsten van grote Nederlandse beursgenoteerde bedrijven. Uit een analyse van de NOS blijkt dat een relatief klein aantal welgestelde particuliere beleggers in Nederland voor vele miljarden aan aandelen in AEX-bedrijven heeft, veel meer dan de grote pensioenfondsen. De winstuitkeringen van deze bedrijven komen daardoor nauwelijks terecht bij mensen met een aanvullend pensioen.

De vijf grootste pensioenfondsen hebben samen voor ruim 2 miljard euro aan aandelen in Shell, Unilever, ING, Ahold Delhaize, DSM, ASML en Philips. Dat is nog geen half procent van het totaal. Particuliere beleggers hebben veel meer aandelen in bezit: gezamenlijk investeren ze rechtstreeks voor 13,5 miljard euro in deze bedrijven.

"Onze aandeelhouders zijn voor het overgrote deel gepensioneerden, die afhankelijk zijn van het dividend dat wij betalen om hun hoofd boven water te houden", zei Unilever-topman Alan Jope bij de presentatie van de jaarcijfers. Maar uit het onderzoek van de NOS komt dus naar voren dat dat voor gepensioneerden die bij de vijf grote Nederlandse pensioenfondsen zitten nogal tegenvalt.

Verontwaardiging

Nu het jaarcijferseizoen bijna ten einde is, kan de balans worden opgemaakt. Ondanks de inflatie, en dus ook stijgende kosten voor bedrijven, boekten multinationals als Shell, Unilever en ING miljardenwinsten. Eerder constateerde de NOS dat de aandeelhouders hiervan profiteerden. De vraag diende zich aan wie dat zijn.

Daarom is gekeken naar de aandeelhouders van Shell, Unilever, ING, Ahold Delhaize, DSM, ASML en Philips. Deze ondernemingen hebben als gemeenschappelijke noemer dat het bekende grote Nederlandse beursgenoteerde bedrijven zijn of waren, zoals Shell (nu Brits) en Philips (niet meer zo groot). Over de winsten van een aantal van die bedrijven is publieke en politieke verontwaardiging geweest.

Daarnaast is uitgezocht hoeveel aandelen de vijf grootste pensioenfondsen hebben in deze zeven bedrijven. De grootste pensioenfondsen zijn ABP, Zorg en Welzijn (PFZW), bpfBOUW, PMT en PME. De Nederlandsche Bank heeft berekend hoeveel geld Nederlandse particulieren rechtstreeks in deze bedrijven hebben geïnvesteerd.

Daar kwamen deze cijfers uit (kijk je op een klein scherm? Swipe om alle cijfers te zien):

Thijs Knaap van pensioenuitvoerder APG is verrast dat particulieren zo veel meer beleggen in de beursgenoteerde bedrijven dan de grote pensioenfondsen. Maar onlogisch vindt hij het niet, want pensioenfondsen beleggen op de lange termijn en proberen de risico's zoveel mogelijk te spreiden. Terwijl particuliere beleggers eerder geneigd zijn om aandelen te kiezen van lokale bedrijven, omdat ze die beter kennen.

"Wij spreiden onze aandelen en beleggingen over de hele wereld, over duizenden bedrijven, en dan is het deel in een specifiek bedrijf heel klein. Dus het gedeelte van de winst van Unilever dat bij ons terechtkomt is dan maar heel klein, onder de 1 procent."

Het betekent dat de Nederlandse pensioenfondsen hun dividendinkomsten vooral van buitenlandse bedrijven ontvangen. "Dat kan dus net zo goed de Amerikaanse evenknie van Unilever zijn, Procter & Gamble", betoogt Knaap.

Goed inkomen

De kans is dus klein dat de mensen die het nu zo moeilijk hebben vanwege de dure boodschappen via hun pensioenfondsen of eigen beleggingen alsnog profiteren van de megawinsten van supermarktconcern Ahold Delhaize of voedingsmiddelengigant Unilever.

"Ik denk dat als je op straat loopt en je vraagt aan een willekeurig persoon: bent u particulier aandeelhouder? Dan moet je lang wachten totdat je er een tegenkomt", zegt Knaap van APG.

"Het zijn mensen met veel geld, vaak ouderen die een goed inkomen hebben gehad en een deel van hun spaargeld in aandelen hebben gestopt. De meeste 'gewone mensen' hebben geen vermogen in aandelen, alleen via pensioenfondsen." Bovendien heeft niet iedereen in Nederland een aanvullend pensioen.

Verantwoording

Voor de berekening hebben we gebruik gemaakt van de gegevens van de vijf grootste pensioenfondsen in Nederland: ABP, Zorg en Welzijn, bpfBOUW, PMT en PME.

Samen beleggen ze het geld voor 7.244.000 werkenden en gepensioneerden. Op 31 december 2022 bedroeg hun gezamenlijk vermogen 866 miljard euro. Dat is meer dan 60 procent van het totale pensioenvermogen in Nederland van 1440 miljard euro.

Daar waar het aandelenbezit nog niet geactualiseerd was op 31 december 2022, hebben we de meest actuele gegevens gebruikt en op basis van de beurskoersen op de betreffende datum het percentage van de beurswaarde omgerekend naar aandelenbezit op 31 december. Mogelijk hebben pensioenfondsen in de tussentijd een deel van de aandelen in de betreffende bedrijven verkocht of bijgekocht.

De beleggingen die particulieren via beleggingsfondsen in de zeven AEX-bedrijven investeren, hebben we niet meegerekend. Volgens gegevens van De Nederlandsche Bank investeren Nederlandse particulieren voor 60 miljard euro in binnenlandse beleggingsfondsen, die vaak 'mandjes' aanbieden, een pakket aandelen met dezelfde samenstelling als een bepaalde index.

Volgens DNB is niet vast te stellen hoeveel daarvan in de door ons gekozen zeven beursgenoteerde bedrijven zit, maar het zou om een "aanzienlijk bedrag" gaan. Pensioenfondsen beleggen ook rechtstreeks in investeringsfondsen, zoals Blackrock en State Street, maar naar verhouding in mindere mate.

# data[].attributes.attachment_link.title
Nederlandse particulieren profiteren meer van winsten grote bedrijven dan pensioenfondsen

# data[].attributes.attachment_link.description
NOS Nieuws * * Aangepast Charlotte Klein redacteur Economie Eva Wiessing verslaggever Economie Charlotte Klein redacteur Economie Eva Wiessing verslaggever Economie Niet de gemiddelde gepensioneerde, maar vooral de vermogende particuliere belegger profiteert van de winsten van grote Nederlandse beursgenoteerde bedrijven.

# data[].attributes.body
https://nos.nl/video/2470276-d66-fractievoorzitter-paternotte-ik-zie-het-alternatief-niet

Nederland wil tegen 2030 het stikstofgehalte halveren. De regering is nu volop bezig met onderhandelen hoe ze dit gaan waarmaken

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Als je af wilt van het jaartal 2030 waarin de uitstoot van stikstof moet zijn gehalveerd, moet je ook een duidelijk alternatief hebben waarmee je bereikt dat de natuur wordt beschermd, zegt de D66'er op een vraag van SGP-leider Van der Staaij.

# data[].attributes.attachment_link.title
D66-fractievoorzitter Paternotte: 'Ik zie het alternatief niet'

# data[].attributes.attachment_link.description
Als je af wilt van het jaartal 2030 waarin de uitstoot van stikstof moet zijn gehalveerd, moet je ook een duidelijk alternatief hebben waarmee je bereikt dat de natuur wordt beschermd, zegt de D66'er op een vraag van SGP-leider Van der Staaij.

# data[].attributes.body
https://nos.nl/artikel/2469536-wnf-verontrust-over-nederlandse-natuur-maar-ziet-ook-lichtpuntjes

De natuur in Nederland is er slecht aan toe, en in sommige gebieden gaan flora en fauna steeds verder achteruit. Dat meldt het Wereld Natuur Fonds (WNF) in het rapport 'Living Planet Nederland'. Vogels als de patrijs en de veldleeuwerik zijn in aantal afgenomen. En ook het konijn, de adder en de egel hebben het moeilijk, aldus de organisatie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
NOS
Een natuurgebied in de provincie Utrecht, langs de A12

NOS Nieuws * * Aangepast

De natuur in Nederland is er slecht aan toe, en in sommige gebieden gaan flora en fauna steeds verder achteruit. Dat meldt het Wereld Natuur Fonds (WNF) in het rapport 'Living Planet Nederland'. Vogels als de patrijs en de veldleeuwerik zijn in aantal afgenomen. En ook het konijn, de adder en de egel hebben het moeilijk, aldus de organisatie.

Het WNF pleit voor grootschalig natuurherstel, om het verlies aan biodiversiteit te stoppen. Anders dreigen belangrijke leefgebieden van dieren en planten te verdwijnen. Vooral in duingebieden, heidegebieden en agrarische gebieden gaat het niet goed.

Flinke afname

Stikstof, verdroging en de versnippering van natuurgebieden zijn de belangrijkste oorzaken van de achteruitgang van de natuur, aldus het WNF "In het agrarisch gebied, maar ook in natuurgebieden als duinen en heide, is de achteruitgang heel erg groot", waarschuwt Kirsten Haanraads van WNF in Nieuws en Co op NPO Radio 1. In agrarisch gebied is het aantal dieren sinds 1990 gemiddeld met bijna de helft afgenomen, in natuurgebieden gaat het om een afname met ruim zestig procent.

In de duinen ontstaan de problemen door verdroging als gevolg van het onttrekken van water voor de drinkwatervoorziening, zegt Haanraads. "Dat komt door een verdwenen dynamiek. Duinen zijn van nature plekken waar het waait, waar zeewater in terecht komt. Planten en dieren die daar een thuis vinden, zijn gewend aan de dynamiek en houden ervan."

Herstel is volgens Haanraads mogelijk door veranderingen in de dynamiek terug te brengen. Dat is bijvoorbeeld in Schoorl gedaan. "Een deel van de duinenrij is opengebroken, waardoor er weer een open verbinding met zee is."

Lichtpuntjes

Het WNF ziet ook lichtpuntjes. In moerassige gebieden en langs de rivieren is wél natuurherstel zichtbaar. "Dan zie je bijvoorbeeld dat de otter terugkeert naar de Biesbosch", zegt Haanraads. "Het mooie van rivieren is dat ze al met elkaar in verbinding staan, waardoor je de bedreiging heel makkelijk kunt opheffen. Dan is het zaak om de waterkwaliteit te verbeteren."

De slechtvalk ook is weer uit de gevarenzone, dankzij het verbod op de insecticide DDT en de plaatsing van nestkasten. Ook met de bever gaat het weer beter, net als met de specht.

Ook dierenpopulaties hollen achteruit. Gelukkig kan de mens er iets aan doen, zoals hier in De Onlanden, in het noorden van Drenthe:

Het gaat niet goed met de natuur in Nederland, toch is er hoop

# data[].attributes.attachment_link.title
WNF verontrust over Nederlandse natuur, maar ziet ook lichtpuntjes

# data[].attributes.attachment_link.description
NOS Nieuws * * Aangepast De natuur in Nederland is er slecht aan toe, en in sommige gebieden gaan flora en fauna steeds verder achteruit. Dat meldt het Wereld Natuur Fonds (WNF) in het rapport 'Living Planet Nederland'. Vogels als de patrijs en de veldleeuwerik zijn in aantal afgenomen.

# data[].attributes.body
https://nos.nl/artikel/2473603-nederlandse-natuur-heeft-veel-te-lijden-niet-alleen-van-stikstof
Verreweg het grootste deel van de Nederlandse natuurgebieden staat er slecht voor. Dat blijkt uit de tot nu toe gepubliceerde natuurrapporten die provincies moeten maken. Niet alleen stikstof is een probleem, ook bijvoorbeeld droogte en exotische planten die lokale planten verdringen zijn dat.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Verreweg het grootste deel van de Nederlandse natuurgebieden staat er slecht voor. Dat blijkt uit de tot nu toe gepubliceerde natuurrapporten die provincies moeten maken. Niet alleen stikstof is een probleem, ook bijvoorbeeld droogte en exotische planten die lokale planten verdringen zijn dat.

De zogeheten natuurdoelanalyses vormen de basis voor de stikstofplannen die provincies op 1 juli moeten inleveren bij minister Van der Wal (Natuur en Stikstof). De NOS analyseerde de conclusies van alle tot nu toe gepubliceerde rapporten.

Daaruit blijkt dat de provincies de doelen in het overgrote deel van de natuur niet halen, zelfs niet als de voorgenomen maatregelen worden uitgevoerd. Die maatregelen lopen uiteen van het aanplanten van bos tot het ophogen van een beekbodem.

Voor 14 procent van de geanalyseerde natuur in Natura 2000-gebieden geldt dat de doelen worden gehaald als de geplande maatregelen doorgaan. Voor 21 procent van de gebieden is dat nog onzeker. Maar voor het overgrote deel (65 procent) van de natuur gaat het op deze manier niet lukken.

Natura 2000

Europese wetgeving beschermt zogenoemde Natura 2000-gebieden, die EU-lidstaten zelf aanwijzen. Deze natuurbeschermingsregels zijn bedoeld om biodiversiteit te beschermen. Voor elk gebied zijn doelstellingen opgesteld. Het uiteindelijke doel: een 'gunstige staat van instandhouding' voor de beschermde dieren en 'habitattypen', zoals vochtige duinvalleien of oude eikenbossen.

'Gunstig' betekent volgens de natuurbeschermingsregels: behoud van de oppervlakte en bepalende kenmerken, en dat de flora en fauna die er typisch voorkomen er goed gedijen. Veel verschillende factoren kunnen hier invloed op hebben, zoals stikstofneerslag, waterkwaliteit, verdroging en versnippering.

Dat de zogenoemde instandhoudingsdoelen bijna nergens gehaald worden, betekent dat de natuur op veel plekken verslechtert. Tegelijkertijd heeft Nederland zich gecommitteerd aan Europese regels die voorschrijven dat beschermde natuur niet mag verslechteren. De instandhoudingsdoelen en het verslechteringsverbod zijn de kern van de Europese natuurbeschermingsregels, die milieuorganisaties vaak aanhalen in stikstofrechtszaken tegen de Nederlandse overheid.

Stikstof is veruit het meest gerapporteerde probleem in de rapporten. In driekwart van de onderzochte natuur blijft stikstof een probleem als de geplande maatregelen worden uitgevoerd. Dat is niet zo gek, want de rapporten richten zich op stikstofgevoelige natuur. Maar er spelen ook veel andere problemen die een 'gunstige staat van instandhouding' in de weg staan.

Zo heeft de Noord-Hollandse natuur veel last van zogeheten 'invasieve exoten'. Vreemde soorten als de cranberry, appelbes en watercrassula verdringen er de oorspronkelijke planten en bomen in twee derde van de onderzochte natuur. In een aantal gevallen is de exoot geen plant, maar een dier: de Amerikaanse rivierkreeft kan bijvoorbeeld ook flink huishouden in natuurgebieden. Zulke soorten hebben geen natuurlijke vijand. Volgens de rapporten zijn er vaak geen maatregelen voorhanden om de exoten te bestrijden.

In Limburg zijn minder problemen met exoten, maar daar spelen juist problemen met water. Gebrekkige waterkwaliteit en verdroging zitten in die provincie de natuur in de weg. In meer dan 60 procent van de onderzochte natuur blijven er ondanks geplande maatregelen nog waterproblemen bestaan die een 'gunstige staat van instandhouding' in de weg staan.

De provincies die dat nog niet gedaan hebben, moeten de komende tijd hun natuurdoelanalyses inleveren bij de Ecologische Autoriteit (EA), zodat de rapporten getoetst kunnen worden. De EA is in het leven geroepen door minister Van der Wal om onafhankelijk advies te geven.

Verantwoording

De NOS analyseerde de conclusies van tot nu toe gepubliceerde natuurdoelanalyses van Utrecht, Noord-Holland, Noord-Brabant, Overijssel en Limburg. De rest van de provincies heeft nog niet alle rapporten online staan of de rapporten hebben een afwijkende vorm.

De natuurdoelanalyses beschrijven verschillende 'habitattypen', oftewel natuursoorten. De NOS koppelde de conclusies over deze habitattypen aan de 'AERIUS relevante habitatkartering'. Daarin zijn stikstofgevoelige habitattypen opgenomen, die worden gebruikt in stikstofrekenprogramma AERIUS van het RIVM.

Omdat habitattypen sterk verschillen in grootte, zijn de uitkomsten over de 596 geanalyseerde habitattypen omgerekend naar hectare. Zo kon de oppervlakte per conclusie worden uitgerekend. Sommige habitattypen overlappen elkaar, wat is opgelost door het aantal hectare te vermenigvuldigen met de dekkingsgraad.

# data[].attributes.attachment_link.title
Nederlandse natuur heeft veel te lijden, niet alleen van stikstof

# data[].attributes.attachment_link.description
Verreweg het grootste deel van de Nederlandse natuurgebieden staat er slecht voor. Dat blijkt uit de tot nu toe gepubliceerde natuurrapporten die provincies moeten maken. Niet alleen stikstof is een probleem, ook bijvoorbeeld droogte en exotische planten die lokale planten verdringen zijn dat.

# data[].attributes.body
https://nos.nl/artikel/2459559-netbeheerder-waarschuwt-voor-stroomtekort-in-2030

Tekort aan energie / Stroom waardoor de netwerbeheerders van Nederland denken dat er tegen 2030 niet altijd genoeg stroom gaat zijn

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
NOS Nieuws * * Aangepast

Rob Koster

Economieverslaggever

Rob Koster

Economieverslaggever

Tennet vreest dat er in 2030 niet altijd genoeg elektriciteit is in Nederland. In een rapport voor het ministerie van Economische Zaken schrijft de landelijk netbeheerder dat er over zeven jaar tekorten in de stroomproductie kunnen ontstaan. "Daardoor kan mogelijk niet op alle uren van het jaar volledig aan de gewenste elektriciteitsvraag worden voldaan."

De leveringszekerheid van elektriciteit in Nederland is internationaal gezien nu nog extreem hoog (99,99963 procent). Maar Tennet ziet dat veranderen en dat heeft alles te maken met de toenemende afhankelijkheid van het weer en de toenemende vraag naar stroom.

De elektriciteit die wordt gebruikt, is steeds vaker afkomstig van zon en wind. Nederland haalt de komende jaren in snel tempo de achterstand in die het heeft in Europa als het gaat om het gebruik van duurzame energie. De populariteit van zonnepanelen op daken van huizen en bedrijven heeft alle verwachtingen overtroffen. Verder worden de eerste grote windmolenparken op zee opgeleverd en er volgen er meer. Tegelijkertijd sluiten kolen- en gascentrales om aan de klimaatafspraken te voldoen.

Tekort aan 'regelbaar vermogen'

Zolang het waait en de zon schijnt, is dat geen probleem. Ook zijn er nu nog genoeg kolen- en gascentrales om stroom op te wekken als het donker is of bewolkt. In netbeheerdersjargon heet dat 'regelbaar vermogen': iets dat je aan, uit en harder en zachter kan zetten. In tegenstelling tot zon en wind.

Zonder kolen- en gascentrales wordt het creëren van dat regelbare vermogen een stuk lastiger. Waterstof en grote batterijen kunnen een oplossing bieden, maar beide zijn relatief duur en de ontwikkeling ervan gaat langzamer dan de vraag. Het kan ook met nieuwe kerncentrales: het kabinet koos begin december voor twee extra reactoren in Borssele. Die zijn echter op zijn vroegst in 2035 klaar.

Ook veel meer vraag naar stroom

Het sluiten van kolencentrales en de wens om versneld van het gas af te gaan leiden bovendien tot een toename van huizen, gebouwen en fabrieken die overgaan van gas op elektriciteit. Deze ontwikkeling is het afgelopen jaar versneld vanwege de oorlog in Oekraïne waardoor Europa van het Russische gas af wil.

Het leidt bijvoorbeeld in de Rotterdamse haven nu al tot problemen, omdat bedrijven sneller over willen op elektriciteit dan de netbeheerders kabels kunnen aanleggen. In verschillende provincies ontstonden de afgelopen tijd wachtlijsten voor bedrijven die hun elektriciteitsgebruik willen uitbreiden.

Meer elektriciteit uit buitenland

Tennet pleit voor meer Europese samenwerking. Nederland heeft al stroomkabelverbindingen met België, Duitsland, Denemarken, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk. De netbeheerder stelt voor om die capaciteit verder uit te breiden. Zo heeft Noorwegen elektriciteit uit waterkracht en het Verenigd Koninkrijk elektriciteit uit kernenergie. Hiermee kan op sommige momenten een gebrek aan zon en wind gecompenseerd worden.

Netbeheerders willen ook graag meer flexibiliteit van de klant. Die zou meer elektriciteit moeten afnemen bij een overschot en minder bij een tekort en in ruil hiervoor minder gaan betalen.

Eerder maakten we deze video over het volle elektriciteitsnet. Wat zijn de problemen en is er een oplossing?

Spanning op het elektriciteitsnet

# data[].attributes.attachment_link.title
Netbeheerder waarschuwt voor stroomtekort in 2030

# data[].attributes.attachment_link.description
NOS Nieuws * * Aangepast Rob Koster Economieverslaggever Rob Koster Economieverslaggever Tennet vreest dat er in 2030 niet altijd genoeg elektriciteit is in Nederland. In een rapport voor het ministerie van Economische Zaken schrijft de landelijk netbeheerder dat er over zeven jaar tekorten in de stroomproductie kunnen ontstaan.

# data[].attributes.body
https://nos.nl/artikel/2455633-botsing-over-windmolens-dreigt-in-provincie-utrecht

Utrecht heeft een tekort aan windmolens. Ook al wouden ze meer wind energie verkrijgen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ivo Landman/NOS
Een windmolen in Houten

NOS Nieuws *

Judith van de Hulsbeek

redacteur Klimaat en Energie

Heleen Ekker

redacteur Klimaat en Energie

Judith van de Hulsbeek

redacteur Klimaat en Energie

Heleen Ekker

redacteur Klimaat en Energie

Het Planbureau voor de Leefomgeving heeft vandaag gewaarschuwd dat de tijd voor plannen voor opwekking van wind- en zonne-energie op land begint te dringen. Daarbij valt op dat veel gemeenten de regionale klimaatdoelen niet omarmen, zeker sinds de laatste gemeenteraadsverkiezingen niet. Heel duidelijk is dat in Utrecht, waar provincie en gemeenten afstevenen op een confrontatie over windmolens.

De provincie had de gemeenten opgeroepen om met meer plannen voor windenergie te komen en gaf ze daar een half jaar de tijd voor, tot 1 december. Maar nu die periode voorbij is, blijkt dat de gemeenten onvoldoende over de brug zijn gekomen.

Utrecht is de provincie waar het minste aantal windmolens (15) staat en zegt nu desnoods zelf de plekken ervoor te gaan aanwijzen. Onwillige gemeenten en gebrek aan draagvlak zijn een oorzaak van de dreigende stagnatie. Andere oorzaken zijn problemen met het elektriciteitsnet en het ontbreken van voldoende arbeidskrachten om windmolens te bouwen.

Gemeenten en provincie spraken eerder al af hoeveel duurzame energie ze willen opwekken. Maar gemeenten komen daar nu soms van terug, signaleert provinciebestuurder Huib van Essen (klimaat en energie). "Nu het concreter wordt, zie je gemeentes toch weer een beetje terugkrabbelen en zeggen: niet hier." Ook zijn op sommige plekken politieke partijen die tegen windmolens zijn in het gemeentebestuur gekozen.

Verantwoordelijkheid pakken

Als het aan hem ligt blijft de provincie samen optrekken met de gemeentes, maar niet tot elke prijs. "Als er vanuit alle gemeenten gezamenlijk te weinig plannen komen, dan zullen wij onze verantwoordelijkheid pakken om daar toch een keuze in te maken en te zeggen: dit zijn de meest geschikte locaties om windplannen gerealiseerd te krijgen." De provincie denkt dat er veel meer locaties mogelijk geschikt zijn dan de gemeenten.

NOS

Van Essen snapt naar eigen zeggen de weerstand tegen windmolens. "Tegelijkertijd zie ik ook veel mensen die zich grote zorgen maken over klimaatverandering. Die zeggen: overheid, pak die handschoen op, maak keuzes, en zorg dat er plek komt voor schone energie. Die opdracht hebben wij ook." De provincie zal daarbij zoeken naar locaties die zo min mogelijk effect hebben op omwonenden of de natuur.

Eén gemeente die geen windenergie binnen de eigen grenzen wil, is De Ronde Venen. Marcelle Buitendam is raadslid van Ronde Venen Belang, dat bij de gemeenteraadsverkiezingen de grootste politieke partij werd. Ook is ze betrokken bij de actiegroep tegen windmolens Red de Plassen. Ze is ontstemd dat de provincie desnoods de plekken voor windmolens gaat aanwijzen.

Eerst op zee

"Als de provincie eenzijdig oplegt dat we hier windturbines plaatsen, dan gaan we daar uiteraard niet mee akkoord. Wij hopen dat we het met een de-escalerende route kunnen oplossen, maar er komen geen windturbines in De Ronde Venen", zegt Buitendam. Haar partij maakt zich zorgen over de gezondheidseffecten van windmolens en over mogelijke effecten op de natuur. Ook wil de partij dat er zo mogelijk eerst meer windmolens op zee geplaatst worden.

Ronde Venen Belang wil wel inzetten op meer zonne-energie, zowel op daken als op de grond. Begin volgend jaar gaan de gesprekken met omwonenden beginnen bij de eerste locatie waar een zonneveld kan komen. De Ronde Venen staat hierin niet alleen, veel meer gemeenten willen liever inzetten op zonnevelden dan op windmolens.

Betere balans

Maar volgens de provincie leidt grootschalig inzetten op zonne-energie tot grotere problemen met het elektriciteitsnet, dan een mix van zonne- en windenergie. "Het is belangrijk dat er een betere balans komt tussen zon en wind, want het waait vaker dan dat de zon schijnt", zegt Van Essen. "Dat betekent dat je door dezelfde kabel veel meer energie over een heel jaar kan transporteren als je dat met een windmolen doet dan als je dat met een zonneveld doet."

Gedeputeerde Van Essen ziet dat de provincie soms ook om hulp wordt gevraagd. "Er zijn ook gemeenten die tegen ons zeggen: wij herkennen het beeld dat wij als gemeentes soms de neiging hebben om de windmolens naar de buren te schuiven. Dus provincies, help ons daarbij, om op het niveau van de hele provincie de goeie locaties te kiezen."

# data[].attributes.attachment_link.title
Botsing over windmolens dreigt in provincie Utrecht

# data[].attributes.attachment_link.description
NOS Nieuws * Judith van de Hulsbeek redacteur Klimaat en Energie Heleen Ekker redacteur Klimaat en Energie Judith van de Hulsbeek redacteur Klimaat en Energie Heleen Ekker redacteur Klimaat en Energie Het Planbureau voor de Leefomgeving heeft vandaag gewaarschuwd dat de tijd voor plannen voor opwekking van wind- en zonne-energie op land begint te dringen.

# data[].attributes.body
https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/5331121/natuurherstel-organisaties-vraag-kabinet-advertentie-doorpakken

Iedereen wil beter voor de natuur zorgen ze willen genoeg proper water en zuurstof. ze vragen het Nederlands kabinet om hulp

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het gaat om organisaties als Milieudefensie, Natuur & Milieu, Natuur en Milieufederaties, Natuurmonumenten, Wereld Natuur Fonds, de Vogelbescherming en de Waddenvereniging, maar ook de ANWB en Ballast Nedam en banken als Triodos Bank en ASN Bank.

Steun vanuit hele land

Ook kerken, boeren en wetenschappers steunen de oproep in de advertentie. "Laten we nu doorpakken met de uitvoering van het coalitieakkoord." De natuur staat onder druk door onder meer stikstofuitstoot.

Lees ook:

Maken wij nu mee wat eigenlijk pas voor 2050 was voorspeld?

In een persbericht zeggen de opstellers van de advertentie dat natuur essentieel is voor de gezondheid en veiligheid van mens en dier. "Zo helpen goed functionerende veenmoerassen en bossen bij het verminderen van de klimaatverandering", schrijven de organisaties.

Schoon water en zuurstof

"Het nat houden van de bodem voorkomt verzakkingen van woningen, gebouwen en infrastructuur", vervolgen de organisaties 'namens miljoenen Nederlanders'. Als er niks gebeurt hebben we te maken met 'een instortend kaartenhuis', vinden zij.

"Een gezonde bodem is een voorwaarde voor schoon water. Bomen en planten produceren zuurstof en geven al het leven op aarde daarmee lucht om te leven. Daarnaast bieden ze verkoeling tijdens een hittegolf. Insecten zijn enorm belangrijk als bestuivers van landbouwgewassen, vogels helpen bij het onderdrukken van plaaginsecten."

Geen concrete stappen

Welke concrete stappen door het kabinet genomen zouden moeten worden om de natuur te herstellen, staat overigens niets in de advertentie.

Bekijk ook: dit is het stikstofprobleem in 1 minuut

# data[].attributes.attachment_link.title
Tientallen organisaties vragen kabinet om natuurherstel: 'Nu doorpakken'

# data[].attributes.attachment_link.description
Het gaat om organisaties als Milieudefensie, Natuur & Milieu, Natuur en Milieufederaties, Natuurmonumenten, Wereld Natuur Fonds, de Vogelbescherming en de Waddenvereniging, maar ook de ANWB en Ballast Nedam en banken als Triodos Bank en ASN Bank. Ook kerken, boeren en wetenschappers steunen de oproep in de advertentie.

# data[].attributes.body
https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/5342185/warm-25-graden-nederland-oktober-buienradar-records

De temperaturen worden steeds warmer. Door de klimaatopwarming blijven de temperaturen stijgen. Zo krijgen we een warme herfst.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dat zegt meteoroloog Martijn Dorrestein van Buienradar. Hij legt uit hoe het kan dat het zo warm gaat worden in deze tijd van het jaar: "Het heeft vooral te maken met het grote hogedrukgebied dat vanuit het zuidoosten op ons afkomt."

30 graden in Frankrijk

Het gaat hierbij om warme lucht dat vanuit Afrika naar Europa komt. "In het noorden van Frankrijk kan het hierdoor zo'n 30 graden worden. Het hoogtepunt ligt dan op vrijdag. Bij ons kan het dan in Zuid-Limburg 25 graden worden."

De laatste keer dat zoiets gebeurde, was in 1937. Op 27 oktober werd het toen in Maastricht 25,2 graden. "Dat we naar een record van 85 jaar geleden kijken, geeft wel aan hoe uniek dit is. En hoe juist die weermeting toen was, is zelfs te betwijfelen. De thermometer stond toen namelijk op het dak van een gebouw."

Bekijk ook: Dit is waarom jij nu nog je zomerjas aankan

Toch houden de meteorologen dat record wel in de gaten, net als een ander record uit 2005. In dat jaar spraken we voor het laatst over 5 warme dagen achter elkaar in deze tijd van het jaar. "Van 27 tot en met 31 oktober was het in het oosten van het land toen 20 graden of meer, een warme dag dus. En dat record was toen al uniek, laat staan als we dat verbreken door bijvoorbeeld 6 dagen achter elkaar een warme dag te krijgen."

'Derde zachte herfst'

Voor wie niet houdt van de kou lijkt dit goed nieuws. Toch moet je ook beseffen dat dit gevolgen heeft, benadrukt Dorrestein. "Je ziet hier gewoon dat de opwarming van de aarde doorzet. Dit is al de derde zachte herfst achter elkaar, en je merkt hierdoor dat de natuur echt in de war is."

"Veel bladeren zijn nog groen, er is minder bladval, ik heb al kuikens gezien, bloesems komen al uit, dieren die normaal een winterslaap hebben zijn in de war: dit is niet hoe het zou moeten zijn in deze tijd van het jaar."

Ook warme winter?

Toch zegt deze warme herfst niets over de winter die nog komen gaat. Dorrestein: "We kunnen nauwelijks een week vooruit kijken, laat staan maanden. Het kan dus nu 25 graden worden en in februari -15. Daar is nog niets over te zeggen."

# data[].attributes.attachment_link.title
Records op komst? 'Misschien wel 25 graden, natuur is in de war'

# data[].attributes.attachment_link.description
Het zijn unieke weerkaarten waar de meteorologen van Buienradar op dit moment naar kijken. In de loop van de week wordt het steeds warmer, het kan zelfs 25 graden worden in Zuid-Limburg. En dat is extreem: "De natuur is hierdoor echt in de war."

# data[].attributes.body
https://www.rtlnieuws.nl/economie/artikel/5350207/rwe-uniper-rechtszaak-overheid-kolencentrales-sluiting-wet-verbod-kolen

Er is een wet opgesteld dat de koolcentrales moesten sluiten in 2030, omdat veel mensen geïnvesteerd hebben zijn ze niet blij

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De zaak draaide om de Wet verbod op Kolen. In 2030 mogen er geen kolen meer gestookt worden in Nederland. Kolencentrales zullen dus moeten sluiten of worden omgebouwd naar, bijvoorbeeld, een biomassacentrale.

De eigenaren van twee centrales, de Duitse energiebedrijven RWE en Uniper, krijgen geen compensatie voor die sluiting en waren daar woedend over, zo bleek tijdens de rechtszaak.

De bedrijven hebben namelijk veel geld geïnvesteerd in de (vrij nieuwe) kolencentrales. De bouw van de kolencentrale aan de Eemshaven heeft volgens RWE bijvoorbeeld 3,2 miljard euro gekost en moet na minder dan de helft van de levensduur alweer sluiten.

Daarnaast had de overheid zelf de rode loper uitgelegd voor de energiebedrijven, in de hoop dat ze deze kolencentrales zouden bouwen. Diezelfde overheid trekt nu de stekker er alweer uit.

Ruim de tijd

Maar volgens de overheid hadden de bedrijven het verbod op kolen gewoon aan kunnen zien komen, gezien alle CO2-beperkende maatregelen. Bovendien hebben RWE en Uniper ruim de tijd gekregen, tot 2030, om een ander verdienmodel te vinden voor de centrales.

De rechter is dit met de overheid eens. De energiebedrijven hebben dus geen recht op compensatie.

"De eigenaren hebben een overgangsperiode gekregen", aldus de rechtbank in Den Haag. "Tijdens die overgangsperiode kunnen zij met de kolencentrales nog opbrengsten realiseren en hun schade beperken."

De maatregel van de overheid acht de rechter 'proportioneel'. Er is weliswaar wel sprake van inbreuk op het eigendomsrecht, zoals de energiebedrijven hebben bepleit, maar de overheid heeft bij de wet wel degelijk voldoende rekening gehouden met de belangen van de energiereuzen.

Jetten blij

Minister Rob Jetten voor Klimaat en energie reageert verheugd: "Ik ben erg blij met de uitspraak, het is een goede dag voor het klimaat. De Wet verbod op kolen is destijds zorgvuldig voorbereid en er is uitvoerig gekeken naar een balans tussen de reductie van CO2 en de belangen van de kolencentrale-exploitanten."

Voor de overheid was het ook een spannende rechtszaak omdat meer grote, vervuilende bedrijven te maken zullen krijgen met wetgeving die hen dwingt te vergroenen.

Andere bedrijven

Bij een overwinning van RWE en Uniper, hadden andere bedrijven misschien ook sneller de hand opgehouden en een schadevergoeding gekregen. De rechter lijkt nu een signaal af te geven: zolang de overheid rekening houdt met de belangen van de bedrijven, is schadevergoeding niet op zijn plaats.

RWE laat weten 'teleurgesteld' te zijn. Het bedrijf zegt de uitspraak te bestuderen en te overwegen in hoger beroep te gaan. "We vinden het ingrijpen in ons eigendom, zonder daarvoor compensatie te ontvangen, niet acceptabel."

Nationalisatie Uniper

Uniper was niet bereikbaar voor commentaar. Het Duitse energiebedrijf is gered door de Duitse staat, en heeft toen toegezegd zich terug te trekken uit de zaak tegen de Nederlandse staat.

Volgens Uniper betreft dat alleen de internationale zaak die liep tegen de Nederlandse overheid, en niet deze in Den Haag, schrijft het FD.

# data[].attributes.attachment_link.title
Overwinning voor de staat: geen schadevergoeding voor kolencentrales

# data[].attributes.attachment_link.description
De zaak draaide om de Wet verbod op Kolen. In 2030 mogen er geen kolen meer gestookt worden in Nederland. Kolencentrales zullen dus moeten sluiten of worden omgebouwd naar, bijvoorbeeld, een biomassacentrale. De eigenaren van twee centrales, de Duitse energiebedrijven RWE en Uniper, krijgen geen compensatie voor die sluiting en waren daar woedend over, zo bleek tijdens de rechtszaak.