# data[].attributes.body
- Je stemming en energie kan van tijd tot tijd enorm wisselen. Je hebt fases van minimaal een week waarin je je overdreven goed voelt en veel energie hebt (manisch), maar ook fases waarin je erg somber bent en heel weinig energie hebt (depressief)
- Ook wel manisch-depressieve stoornis genoemd

Manie:
- Overdreven vrolijk
- Praat veel, moeilijk te stoppen
- Slaapt slecht
- Impulsief
- Veel teveel nieuwe plannen en ideeën
- Gedachten blijven maar gaan
- Snel boos en ruzie

Depressie:
- Somber, weinig energie
- Nergens zin in, geen plezier in dingen
- Gaat contact uit de weg
- Niet in slaap kunnen vallen of juist heel veel slapen
- Gedachtes over de dood

# data[].attributes.body
Bipolaire-I-stoornis:
Het optreden van ten minste één manische periode die meestal vooraf gaat aan, of gevolgd wordt door een depressieve periode.

Bipolaire-II-stoornis:
Het optreden van een milde manische periode (hypomanie) die vooraf gaat aan, of gevolgd wordt door een depressieve periode. De depressieve periode is vaak langer en intenser dan bij de Bipolaire-I-stoornis.

Cyclothyme stoornis:
Afwisselende periodes van milde depressie en manie.

# data[].attributes.body
1. Medicatie
- Stemmingsstabilisatoren: Dit zijn medicijnen die helpen bij het stabiliseren van extreme stemmingen. Voorbeelden zijn lithium, valproïnezuur en lamotrigine.
- Antipsychotica: Sommige antipsychotica kunnen worden gebruikt om manische symptomen te verminderen. Voorbeelden zijn olanzapine, quetiapine en risperidon.
- Antidepressiva: In sommige gevallen kunnen antidepressiva worden voorgeschreven, maar dit moet voorzichtig gebeuren, omdat ze manische symptomen kunnen verergeren.

2. Psychotherapie
- Cognitieve gedragstherapie (CGT): Dit kan helpen bij het identificeren en beheersen van negatieve denkpatronen en gedragingen.
- Interpersoonlijke en sociale ritmetherapie (IPSRT): Dit richt zich op het stabiliseren van routines en het verbeteren van sociale relaties.

3. Levensstijlaanpassingen
- Een regelmatig slaapritme en gezonde voeding kunnen helpen bij het stabiliseren van stemmingen.
- Regelmatige lichaamsbeweging kan ook positief bijdragen.

4. Ondersteunende groepen en educatie
- Het bijwonen van ondersteuningsgroepen kan nuttig zijn voor mensen met een bipolaire stoornis en hun families.

5. Elektroconvulsietherapie (ECT)
- In ernstige gevallen kan ECT worden overwogen, vooral als andere behandelingen niet effectief zijn gebleken.

# data[].attributes.body
- Voorschrijven van antipsychotica, gevolgd door lithium
- Anti-epileptische middelen
- Elektroconvulsieve therapie (ECT)

# data[].attributes.body
Van Deth, R. (2019). Psychiatrie: Van diagnose tot behandeling.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Waarschuwing

Denk je aan zelfdoding en heb je hulp nodig? Bel dan direct de gratis hulplijn 0800-0113.

Soms kun je je zo slecht voelen dat je niet verder wilt leven. Praten over zelfdoding kan bij deze landelijke hulplijn voor zelfmoordpreventie. Je kunt ook terecht op de website 113.nl, bijvoorbeeld om te chatten met een hulpverlener.

Praat er ook over met je huisarts. Vraag om een dubbele afspraak buiten het spreekuur, dan heb je meer tijd.

Kenmerken van een bipolaire stoornis

De kenmerken kunnen per fase verschillen. De fases wisselen elkaar ook af.

Dit zijn de belangrijkste kenmerken van een manie:

je voelt je overdreven vrolijk

je praat heel veel met anderen en kunt dat moeilijk stoppen

je slaapt bijna niet omdat je in de nacht maar door blijft gaan

je kunt onverstandige dingen doen, zoals teveel geld uitgeven

je hebt veel teveel nieuwe plannen en ideeën

de gedachten blijven maar door je hoofd gaan

je wordt snel boos en maakt ruzie

Kenmerken van een hypomanie:

je hebt een aantal dagen achter elkaar een minder hevige vorm van manie

je bent energieker en hebt wat minder slaap nodig dan normaal.

je functioneren is wel veranderd maar dit levert geen grote problemen op

mensen in je omgeving zien wel dat je anders (opgejaagd, opgewekter) bent

je kunt extra productief zijn en je daar fijn bij voelen

Dit zijn de belangrijkste kenmerken van een depressie:

je voelt je erg somber of je voelt juist heel weinig

je hebt nergens zin in en beleeft nergens plezier aan

je hebt geen energie en kunt 's morgens moeilijk op gang komen

je praat heel weinig met anderen en gaat contact uit de weg

je kunt niet in slaap vallen of je slaapt juist heel veel

je denkt aan de dood en soms wil je niet langer verder leven

Diagnose van een bipolaire stoornis

Niet iedereen met een bipolaire stoornis heeft dezelfde klachten. Als je jezelf herkent in de kenmerken van een (hypo)manische fase en een depressieve fase, dan zou je een bipolaire stoornis kunnen hebben. Je krijgt die diagnose alleen wanneer je minimaal één manische fase (meestal in combinatie met een depressieve fase) hebt gehad.

Je kunt met je klachten naar je huisarts gaan. De huisarts kan je doorverwijzen naar een psychiater. De psychiater onderzoekt dan of je klachten bij een bipolaire stoornis passen. Bijvoorbeeld door te vragen naar je fases van manie of depressie, het verloop van je klachten en de uitlokkende gebeurtenissen of omstandigheden. De psychiater doet meestal ook een paar onderzoeken, zoals een kort lichamelijk onderzoek en een bloedonderzoek.

Hierna bepaalt de psychiater of je klachten overeenkomen met de kenmerken van een bipolaire stoornis. De psychiater kan dan de diagnose stellen en een passende behandeling kiezen.

Oorzaken van een bipolaire stoornis

Over de oorzaken van de bipolaire stoornis is nog veel onbekend. Een bipolaire stoornis kan erfelijk zijn. Als een van je ouders deze stoornis heeft, is de kans 10% tot 15% dat jij ook stemmingsklachten krijgt. Toch zijn er ook veel mensen met een bipolaire stoornis terwijl deze aandoening niet in hun familie voorkomt.

Er kunnen ook bepaalde dingen zijn die een manische of depressieve fase uitlokken. Bijvoorbeeld een gebrek aan slaap, het gebruik van drugs, of veel stress door een heftige gebeurtenis. Of problemen in je relatie of op je werk, het overlijden van een dierbare. Maar een belangrijke positieve gebeurtenis kan ook een manische of depressieve fase uitlokken, zoals een nieuwe baan, een verhuizing of de geboorte van een kind.

Soms blijkt pas dat je een bipolaire stoornis hebt, als je al vaker depressies hebt gehad en dan voor het eerst (hypo)manisch wordt. Sommige vrouwen krijgen na de bevalling van hun kindje een psychose of worden depressief of (hypo)manisch. Dit kan een eerste teken zijn van een bipolaire stoornis.

Behandeling van een bipolaire stoornis

Een bipolaire stoornis is vaak goed te behandelen. De behandeling bestaat meestal uit medicijnen, zoals lithium of een ander medicijn om de stemming stabiel te houden. Medicijnen kunnen manische of depressieve klachten verminderen, maar ook nieuwe fases voorkomen. Hiermee kunnen de meeste mensen goed met deze stoornis leven. Je dalen zijn dan minder diep en je pieken minder hoog. Of je stemming blijft gewoon helemaal goed.

Je behandelaar kan je ook leren hoe je beter om kunt gaan met je ziekte en hoe je een volgende fase kunt voorkomen. Soms moet je tijdens een manische of depressieve fase in een kliniek of ziekenhuis behandeld worden.

Gevolgen van een bipolaire stoornis

Een bipolaire stoornis kan leiden tot problemen met je werk, studie, relatie, vrienden en geld. Niet elke persoon met een bipolaire stoornis heeft ernstige klachten. De ene persoon heeft er meer last van dan de andere.

Iets begrijpen: je kunt moeite hebben om je aandacht ergens bij te houden. Dingen plannen, leren en onthouden kan dan ook lastig zijn.

Jezelf verplaatsen: tijdens een depressie let je vaak minder op. Tijdens een manie kun je sneller afgeleid zijn of dingen doen zonder er goed over na te denken. Door sommige medicijnen kun je bovendien slaperig worden. Het is dan verstandig om tijdelijk geen auto te rijden of in elk geval extra goed op te letten en voorzichtig te rijden.

Jezelf verzorgen: in een depressieve of manische fase kun je niet altijd goed voor jezelf zorgen. Je eet dan bijvoorbeeld minder goed, poetst je tanden niet of gaat minder vaak onder de douche.

Omgaan met anderen: je bent prikkelbaar en kunt snel boos worden op mensen en ruzie krijgen. Ook heb je het gevoel dat anderen je niet begrijpen, of dat ze je in de steek laten. Een manie of depressie is ook moeilijk te begrijpen voor anderen, omdat het zo anders is dan de gewone stemmingen die iedereen wel eens heeft. Daardoor kun je je eenzaam gaan voelen.

Dagelijkse activiteiten: je stemming en energie kan enorm wisselen, dat kan voor problemen zorgen op je werk, studie of in relaties. Bijvoorbeeld omdat je je vaak ziek meldt, of omdat je collega's niet goed weten hoe ermee om te gaan.

Meedoen aan de wereld: door je stoornis kun je allerlei problemen krijgen op je werk, in relaties of met geld. Dat maakt meedoen aan de wereld lastig. Ook als je bang bent om weer depressief of manisch te worden, kun je dingen uit de weg gaan.

De Hersenstichting heeft bij het opstellen van deze tekst dankbaar gebruik gemaakt van adviezen van:

Prof. Dr. mr. Christiaan H. Vinkers, psychiater, Amsterdam UMC

Prof. Dr. Ralph W. Kupka, psychiater, Amsterdam UMC

# data[].attributes.attachment_link.description
Kenmerken van een bipolaire stoornis De kenmerken kunnen per fase verschillen. De fases wisselen elkaar ook af. Dit zijn de belangrijkste kenmerken

# data[].attributes.body
1. Schommelende stemmingen
Mensen met een bipolaire stoornis ervaren extreme schommelingen in hun stemming. Dit kan leiden tot perioden van intense depressie gevolgd door periodes van manie of hypomanie.

2. Problemen op het werk en in relaties
De instabiliteit in stemming kan het moeilijk maken om relaties te onderhouden en goed te presteren op het werk.

3. Financiële problemen
Tijdens manische episoden kunnen mensen impulsieve beslissingen nemen, zoals overmatig geld uitgeven, wat kan leiden tot financiële problemen.

4. Risicovol gedrag
Tijdens een manische episode kan iemand risicovol gedrag vertonen, zoals roekeloos rijden of onveilige seksuele activiteiten.

5. Fysieke gezondheidsproblemen
De stress en het gebrek aan zelfzorg tijdens depressieve episodes kunnen leiden tot fysieke gezondheidsproblemen.

6. Sociale isolatie
Mensen met een bipolaire stoornis kunnen zich geïsoleerd voelen vanwege de schaamte of moeilijkheden bij het begrijpen van hun eigen emoties en gedrag.

7. Medische problemen
Onbehandelde bipolaire stoornis kan andere medische problemen veroorzaken of verergeren, zoals slaapstoornissen of angststoornissen.

8. Zelfbeschadiging en suïcidale gedachten
Depressieve episodes kunnen leiden tot zelfbeschadiging en suïcidale gedachten, wat ernstige risico's met zich meebrengt.

9. Problemen met drugs- en alcoholgebruik
Mensen met een bipolaire stoornis kunnen meer vatbaar zijn voor misbruik van drugs of alcohol om met hun symptomen om te gaan.

10. Verstoring van dagelijkse activiteiten
De extreme schommelingen in stemming kunnen de dagelijkse activiteiten verstoren, waaronder werk, school, huishoudelijke taken en persoonlijke verzorging.