# data[].attributes.body
Tek kişi ya da daire halinde dizilmiş kişilerin bireysel olarak oynadıkları halk oyunu türüdür.

Yazı kaynakça: https://www.milliyet.com.tr/cocuk/kultur-sanat/turk-halk-oyunlari-ve-ozellikleri-6455789

Fotoğraf kaynakça: https://dansakademi.com.tr/zeybek/zeybek-dansi

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ağır adımları ve heybetli duruş sergilenen koreografileriyle Zeybek oyunu oldukça ilgi çekici bir halk oyunudur. Zeybek nedir merak edenler, zeybek tarihi hakkında bilgi sahibi olmak isteyenler için Zeybek tarihçesine bir göz atalım.

Zeybek oyunu ilginizi çekiyor ve Zeybek nasıl ortaya çıktı merak mı ediyorsunuz? O halde Zeybek dansı nedir, Zeybek tarihçesi hakkında temel bilgilere sahip olmak için yazımızı okumaya devam edin...

Zeybek Nedir?

Zeybek tek bir kişi ya da bir grup halk oyunu dansçısının çember şeklinde dizilerek sergilediği, yöresel kıyafetlere ve ezgilere sahip, hikayesi olan bir halk oyunudur. Zeybek, halkını düşmanlardan ve kötülüklerden koruyan kahramanı temsil eder. Dolayısıyla Zeybek nedir sorusunun cevabı olarak mert, yiğit, cesur ve halkını koruyan bir efe verilebilir.

Zeybek oyunu ise efeliğin bir göstergesidir. Zeybek dansçısı kollarını iki yana açarak heybetli ve müziğin ritmine uygun adım atar. Yere diz vuruşlar, dönüşler ve figürleri ile Zeybek oyunu sergilenmiş olur. Büyük adımlar atarak ağır ağır hareket eden Zeybek, koreografinin belirli yerlerinde yere eğilerek bir dizi ile yere dokunur, bu figür Zeybek'in en sık tekrar edilen hareketlerinden biridir.

Zeybek Tarihi ve Ortaya Çıkışı

Zeybek nerenin oyunu merak edenler için yanıtlayalım. Zeybek, Batı Anaolu yöresinde oynanan ve çeşitli türleri olan bir halk oyunudur. Dansa ismini, kıyafetlerini ve figürlerinin heybetini veren Zeybeklerin ilk olarak 16. Yüzyılda Ege kıyılarında yaşadıkları bilinmektedir.

Her halk oyunu gibi Zeybek de içinde geliştiği toplumun geçmiş yaşantılarından ve hikayelerinden izler taşımaktadır. Zeybek oyunu içinde geçen her figür ve haykırışın farklı anlamları vardır. Zeybek kültürü nedri, Zeybek nasıl ortaya çıkmıştır biraz daha yakından bakalım...

Osmanlı döneminde, imparatorluğun idari, ekonomik ve sosyal açıdan bir çöküş devrine girmesiyle Zeybekler ilk olarak küçük direniş oluşumları olarak kendilerini göstermişlerdir. Zeybek, günümüzde kullandığımız "Zeybek" kelimesi ile değil aslında koruyucu anlamına gelen "Sağbek" kelimesinden evrilmiştir. Sağbekler, toplumda düzen bozuldukça himayesi altına aldıkları toplumu korumayı amaçlamışlar ve çete tipinde devletin adaletsizliklerine, sosyal yaşamdaki dengesizliklere karşı gelmişlerdir.

Zeybekler ilk başta iki grup halinde toplumun iki farklı ucunda konumlanmışlardır. İlk grup hırsızlık gibi topluma zarar verici çeteler olurken, ikinci grup tam tersine halkı koruyarak Milli Mücadele döneminde düşman işgaline halk ile birlikte karşı koymuşlardır. Milli Mücadele döneminin ardından halk tarafından kabul gören Zeybekler bir kahraman olarak ilan edilmişlerdir.

Daha sonra Zeybek dansı ortaya çıkmıştır. Bu dans ilk etapta yalınzca erkekler tarafından sergilenen bir dans iken, 1910'lu yıllarda beden eğitimi öğretmeni Selim Sırrı Tarcan'ın Zeybek figürlerini ve koreografisini yeniden düzenleyerek kadınları da dahil etmesi ile herkesin oynayabildiği bir halk oyunu haline gelmiştir. Kadın ve erkeğin beraber oynadığı Zeybek türünde "Sarı Zeybek" türküsü seçilmiştir.

Zeybek dansının bu tarzı, Tarcan'ın okullarda kız ve erkek öğrencilere öğretmesiyle yaygınlaşmış; 1925 yılında ilk defa Mustafa Kemal Atatürk huzurunda kız öğrencisiyle beraber bu oyunu sergilemiştir. Hem Zeyeklerin heybetini milli bir halk oyunuyla taçlandırmak hem de kadın ve erkek dansçıların bir arada oynadığı bu yeni Zeybek dansının modernleşme sürecine sağladığı faydalar için Mustafa Kemal Atatürk, bu dansın yaygınlaştırılmasını istemiş ve Zeybek oyunu Ege'den tüm Türkiye'ye yayılmıştır.

Günümüzde halen hem erkeklerin bir arada oynadığı hem de kadın ve erkek Zeybek dansçılarının birlikte sergilediği bir halk oyunu olarak oynanmaktadır.

Zeybek Türleri

Genel itibariyle Zeybek kıyafeti giyilerek ve Zeybek müzikleri açılarak oynanan danslar Zeybek oyunu olarak adlandırılır. Ancak Ege'de bazı yörelerin kendine has Zeybek figürleri ve oynayış biçimleri olduğundan Zeybek de kendi içinde gruplara ayrılmaktadır.

Her bir Zeybek türünün farklı müzikleri vardır, farklı türkülerle oynanabilir ya da Zeybek müziklerinin makamlarında farklılıklar görülebilir. Ancak yukarıda bahsettiğimiz Zeybek danslarının her biri ana hatları itibariyle aynıdır.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zeybek Nedir? Zeybek Oyunu Tarihi ve Türleri

# data[].attributes.attachment_link.description
Zeybek nedir? Zeybek dansı ne zaman ortaya çıkmıştır ve nasıl gelişmiştir, Zeybek tarihçesi ve Zeybek hakkında en temel bilgileri öğrenin.

# data[].attributes.body
Dansçıların ellerinde kaşıkla ritim tutarak dans ettikleri halk oyunudur.

Yazı kaynakça: https://www.milliyet.com.tr/cocuk/kultur-sanat/turk-halk-oyunlari-ve-ozellikleri-6455789

Fotoğraf kaynakça: https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=RTbW3QtlDTQ

# data[].attributes.attachment_link.title
Mustafa Er Emirdağ Saya Kıyafeti Kaşık Havası

# data[].attributes.body
Oyuncuların yan yana dizilerek, birbirine tutunarak oynadığı oyunlardır. Ve kemençe eşliğinde oynanır.

Yazı kaynakça: https://www.milliyet.com.tr/cocuk/kultur-sanat/turk-halk-oyunlari-ve-ozellikleri-6455789

Resim kaynakça: https://www.trthaber.com/haber/kultur-sanat/akcaabat-horonu-unesco-kultur-mirasi-listesinde-570861.html

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Trabzon'un Akçaabat ilçesi ile özdeşleşmiş Karadeniz Bölgesi'nin halk dansları arasında yaygın olarak bilinen Akçaabat horonunun kültürel miras olarak koruma altına alınması ve gelecek nesillere doğru aktarılması amacıyla çalışma başlatıldı.

Akçaabat Belediyesi'nin, 2016 yılında UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi'ne yaptığı başvuru olumlu sonuçlandı. Listeye alınan Akçaabat horonunun korunarak gelecek kuşaklara aktarılması sağlanacak.

"Hem ilçemizin hem de şehrimizin tanıtımı için önemli"

Akçaabat Belediye Başkanı Ekim, horonun yöre insanının vazgeçilmezi olduğunu anlattı:

"2016 yılında yapmış olduğumuz başvuru sonucunda Akçaabat horunu listeye girmiş oldu. Bu hem Akçaabat ilçemizin hem de şehrimizin tanıtımı adına çok güzel bir adım oldu. Akçaabat horonundaki figürler, yapması zor hareketler bir kültürel miras olarak koruma altına alındı. Folklor derneğimizde bu konuda çalışmalarını yürütüyor."

İlçede 7'den 70'e herkes horon öğreniyor

Akçaabat Folklor Derneği Başkanı Ahmet Yalçın Çilingiroğlu bölgenin en çok figürlü olan horonunun Akçaabat horonu olduğunu söyledi:

"Akçaabat horonu bölgemizde en coşkulu oynanan ve en çok figürü olan oyunlarımızdan biridir. Trabzon'u, Karadeniz'i hatta zaman zaman Türkiye'yi temsil eden yurt dışında da birçok organizasyonda ödüller almış halk oyunudur. 7'den 70'e herkese Akçaabat horonunu öğretiyoruz. "

Yörenin vazgeçilmez değerlerinden olan horon; yayla şenliklerinde, düğünlerde, asker uğurlamalarında birlikte olmanın ve coşkunun ortak paydası olarak kabul ediliyor.

# data[].attributes.attachment_link.title
Akçaabat horonu UNESCO Kültür Mirası Listesi'nde

# data[].attributes.attachment_link.description
Karadeniz Bölgesi'nin halk dansları arasında yer alan Akçaabat horonu, UNESCO'nun Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi'ne alındı. Belediye Başkanı Osman Nuri Ekim: Horonumuz koruma altına alınarak gelecek nesillere doğru şekilde aktarılacak.

# data[].attributes.body
Oyuncuların birbirine tutunarak oynadığı oyun türüdürr. Doğu, Güneydoğu ve Orta Anadolu da davul eşliğinde oynanır.

Yazı kaynakça: https://www.milliyet.com.tr/cocuk/kultur-sanat/turk-halk-oyunlari-ve-ozellikleri-6455789

# data[].attributes.body
Kadın dansçılar minik adımlar ve ayak hareketleriyle ilerlerken ellerini zarifçe döndürür, erkekler ise kollarını yana açarak havaya zıplama, havada bir tam dönüş yapma ve dizlerinin üstünde havaya sıçrama hareketleri ile karşımıza çıkar.

Yazı kaynakça: https://dansakademi.com.tr/kafkas/kafkas-dansi#:~:text=Kafkas%20oyunlar%C4%B1%20s%C4%B1ras%C4%B1nda%20kad%C4%B1n%20dans%C3%A7%C4%B1lar,s%C4%B1%C3%A7rama%20hareketleri%20ile%20kar%C5%9F%C4%B1m%C4%B1za%20%C3%A7%C4%B1kar.

Resim kaynakça: https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=_2go1F_OQhs

# data[].attributes.attachment_link.title
Kafkas Dansları - Klasik - Çerkes - TRT Avaz

# data[].attributes.body
Kadın kıyafetlerine girip zil takarak göbek atan ve karşılıklı figürler çizen insanların oyunudur.

Yazı kaynakça: https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/aksaray/kulturatlasi/kocekce

Resim kaynakça: https://www.hurriyet.com.tr/gundem/kastamonuda-kocek-yasagi-40095502

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kastamonu Belediye Başkanı Tahsin Babaş, düğünlerde ve bayramlarda köçek oynatılmasını yasakladığını bildirdi.

Kastamonu Belediyesinin internet sitesinde yer alan açıklamaya göre, Belediye Başkanı Tahsin Babaş İstanbul'da düzenlenecek Kastamonu Günleri nedeniyle sivil toplum örgütlerinin temsilcileri ve esnafla bir araya geldi. Babaş, burada yaptığı açıklamada, Kastamonulu olmayanlara etkinlikte stant açma izni verilmeyeceğini belirtti. Amaçlarının Kastamonu kültürünü en iyi şekilde tanıtmak olduğunu vurgulayan Babaş, kentteki düğünlerde ve çeşitli etkinliklerde artık yöresel oyunların oynanması ve sergilenmesi gerektiğini ifade etti.

Kastamonu kültüründe köçek olmadığını öne süren Babaş, şunları kaydetti:

"Şehrimizdeki düğünlerde, bayramlarda ben bunu kesinlikle yasaklıyorum. Eğer görürsem düğün sahibine de oynayana da ceza vereceğim. Bizim kültürümüzde kesinlikle böyle bir şey yok. Düğün salonlarına yazı gönderdim. Kesinlikle böyle bir şeyi kabul etmiyorum. Davul, zurna çalsın tamam ama köçekliği yasaklıyorum. Kültürümüzde olmayan bir şeyi ne yapıyorum ne de yaptırıyorum. Geçen sefer beni ateşten atlatamadılar. Benim dedem ateşten atlamadı ki ben atlayım. Ben, memleketimin kültürü ne yaparsa onu yaparım. Atamdan mı gocunacağım? Artık kendi kültürümüzü, geleneklerimizi yaşatmalıyız, yöresel oyunlarımızı oynamalı ve sergilemeliyiz."

# data[].attributes.attachment_link.description
Kastamonu Belediye Başkanı Tahsin Babaş, düğünlerde ve bayramlarda köçek oynatılmasını yasakladığını bildirdi.

# data[].attributes.body
Dansçıların el ele ve kol kola tutuşarak ritmik şekilde yan yana oynadıkları halk oyunu türüdür.

Yazı kaynakça: https://www.milliyet.com.tr/cocuk/kultur-sanat/turk-halk-oyunlari-ve-ozellikleri-6455789

Fotoğraf kaynakça: https://enstitu.ibb.istanbul/portal/egitim_detay.aspx?BransCode=4497

# data[].attributes.body
Ayşe KIZILTEPE

Pınar KAYA

Devran KORKMAZ